ئیمڕۆ یا سۆزی، جەژنتان پیرۆز

‏عکس از برهان حسینی

‏عکس از برهان حسینی

*برگزاری سلسله پیش‌نشست‌های تخصصی همایش بین‌المللی "هورامان؛ ثبت جهانی، فرهنگ و توسعه پایدار" توسط دانشگاه رازی با همکاری پایگاه میراث جهانی منظر فرهنگی هورامان*


*پیش‌نشست تخصصی دهم:*
*دانش بومی و گیاهان دارویی*

با حضور:
✅ پروفسور ناصر کریمی
✅ دکتر عبدالحمید پاپ‌‌زن
✅ دکتر ولی‌الله مظفریان
✅ دکتر نادر کریمیان سردشتی
✅ قیوم عبدالکریم هه‌ورامی
✅ سید برهان حسینی


🔹 حضور در این نشست تخصصی برای عموم آزاد و رایگان است.
🔹 برای شرکت‌کنندگان گواهی حضور در کارگاه صادر خواهد شد.

🔔یکشنبه: ۲۲ خرداد ۱۴۰۱
🕚 ساعت: ۱۹ - ۲۱

❇️ لینک ورود:
https://vc5.razi.ac.ir/hawraman

🔷 برای ورود به نشست، نرم‌افزار Adobe Connect را روی سیستم یا گوشی نصب کنید، نام و نام‌خانوادگی خود را در کادر مربوطه بنویسید و با گزینه مهمان وارد شوید.

❇️ لینک دانلود نرم‌افزار Adobe Connect:
https://hawraman.razi.ac.ir/fa/news.php?rid=61

سڵام و ڕێز بۆ ئێوەی ئازیز!
👈بۆ لەشساقی ودڵئارامی ئەندامانی کۆڕ و بنەماڵەکانمان و ئازیزانیترمان👈🏽(1):
بەشکە بیکەینە عادەت: زوو هەڵسان و، بە گوێرەی بانگەکان پەنج فەرزە(هاتن و چوون شەووڕۆژ): خواردن و خەفتن.
لەش و ڕەوانمان، کاتژمێر(سەعات) قەراردادی ـ کە بۆ بەین خوەمان: عیسانەکانەـ بە فەرمی(ڕەسمییەت)، ناناسێت.

سڵام و ڕێز بۆ ئێوەی ئازیز!
     👈بۆ لەشساقی و، دڵئارامی خوەمان و،  بنەماڵەکانمان و ئازیزانیترمان👈🏽(2):
    تەمەن(عومر)مان، وەک با، تێئەپەڕێت و؛ بەرپرسین بۆ چرکەـچرکەی. دەی، مفت لەدەسدانی، چەنێ حەیفە؟!؟!!
    خەوی بەیانی، هەر کاتژمێری، سێ کاتژمێر شەکەتی و بێحاڵی تێرێت هەر لەو ڕۆژاو، پیت و بەرەکەت ڕزق و ڕۆزی ئەوڕێت...    
     بەپێچەوانەو بەرئەسک)، خەو ئەوەڵ شەو (دوای عیشا: عیشا هەر یانێ خەفتن)، هەر سەعاتی، سێ سەعات، شەکەتی دەر ئەکات.
      لە کارەباو، ماهوارەو، مانیتور و، فرەیێ لە تازەباوەکان...،  زۆربەمان، خراوترین کەڵک وەر ئەگرین؛ کە ئەیکەینە شەونشینی و؛ تا دێرێ هەر ناخەفیین!!
    وڵاتە پێشکەفتگٚەکان ـ هەر وەک زەمان ئەوەڵ ئیسلام ـ شەو زوو ئەخەفن و؛ بەربەیان ـ زووـ هەڵئەسەن بۆ ڕەوڕەوەی پێشچوون ژییان؛ کە چی ئێمە، وەک نەیبی، لە بەرق و مانیتور،  خراوترین کەڵک وەرئەگریین!! کە جێی داخ و حەسرەتە!!!!!!!
   

سڵام و ڕێز بۆ ئێوەی ئازیز!🍎🍏
     👈بۆ لەشساقی و، دڵئارامی خوەمان و،  بنەماڵەکانمان و ئازیزانیترمان👈🏽(3)🌱:

        "لە پێش نیوەڕۆ، قەیلوولە چاکـــە!
         لە دوای نیوەڕۆ، نووستن هیلاکە!!
     ئەم شیعرە جوانە پڕمانا، وەرگێڕاوی مامۆستای نەمر: مەلا "عبدالکریم مدرس بیارە"س، لە کتێبی ئیقباڵنامەی خۆی، کە لە کتێبی دەوڵەتنامەی حەکیم و مامۆستای نەمر:  مەلا خدٚر ڕواری، لە زاراوەی جوانی کوردی هەورامی، کردوویە بە زاراوەی باوی کوردی سۆرانی...
     قەیلوولە، کورتەخەو، پێش لە ژەمەن نیمەڕۆ،  بەڵام، عەیلوولە، خەوی دوای نەهارە؛ کە لە سوننەتی خوەشەویسی خوا حەزرەت موحەممەد ـ ص ـ لە کتێبەکانی بژیشکی کۆن و باو (طِبّ سُنّتی) ئەم وڵاتانا، جێگر بووە.
     ئەمەم بۆ کابرایێ باس ئەکرد؛ کە نابێ تا دوو سەعات دوای نان، بخەوی... فەرمووی: کاکە! من کەم کاتم! کاتژمێرێ زیاتر وەختم نییە؛ مەجبوورم نیم سەعات نان ئەخوەم، نیم سەعات بخەوم و؛ بچمەو بۆ سەر کارەکەم!!
   وتم: دەی، جێگەیان بگۆڕە: نیم سەعات بخەوەو؛ ئەو سی خولەکەکەی دوایی، دانیشە بە ئیشتیا، نانەکەت بخوە! پێی سەیر بوو!!
   وای کرد و؛ بە کەمترین دەرمان، کێشەی دڵەکزە (برگشت اسید)ەکەی ـ شکور ـ نەما.
   

🍎سڵام و ڕێز لە ئێوەی بەڕێز!🍏
     👈بۆ لەشساقی، دڵئارامی و سەرحاڵی خوەمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽(4)🌱

         💧بەجێ خواردنەوەی ئاوو تراو💧

     کاتی هەڵسان لە خەو؛ هەروەها نیمسەعات پێش لە هەر ژەمەن و، نیوکاتژمێریچ بەر لە خەو

     (پێشتر باسمان کرد کە: خەفتن، هەڵسان و خواردنمان، بە گوێرەی بانگی نوێژ، دامەرزێنیین؛ چونکاتێ لەش ئێمە، سەعاتی ئیداری، ناناسێت. بۆ وێنە: ئەونە خولەک دوای عیشا، ئەخەوم؛ ئەونە خولەک دوای بانگی بەیانی، نان ئەخۆم و...)

    خواردنەوی ئاوو تراو،  بە گوێرەی نیازی لەش، بەڵام قومەـ قومە(جُرعەـ جرعە) بێت (باران بەخوڕ، ئەوێتە لافاو؛ بەڵام نەرمە باران، زەوی تێر ئاو ئەکات).

     ئاممانە لە خواردنەوەی تەک خواردنا!  گەدە(میعدە)ی ئێمە، یا جێی ئاوە، یا خوەراک(مایعات و خوەراک پێکەوە، هۆکار دەیان نەخوەشینن) جا، هەمووکات(هەمیشە)، گۆشەیکیچی با خاڵی بێت، بۆ  جێگەو ئاسانی هەناسە کێشانمان! (باسی گرنگی هەناسە بۆ دوایی).

    سەهۆڵاو (یەخاو، ئاویەخ)، هەر وەک داخ خواردن، ناسازە تەک لەشمانا... ئەگەر پێش لە ژەمەن، ئاوی زۆرساردمان خواردوەتۆ، بە؟جێگەی نیوکاتژێر، فاسڵەکەی ئەشێ چل ـ چل و پێنج خولەک بێت، تا جێگە بۆ خواردن، چۆڵ بێت... چونکاتێ، گەدە، تا ئەو ساردە،  زۆرێ گەرم نەکاتەوە، ئیجازە نادات بڕواتە خوارەوە.  
   زۆر سارد، وزەو تەمەنمان لێ کەم ئەکاتەوە (بەڵام فێنک،  وەک ئاوی کانی و چاوانە، سروشتییە؛ بەو شەرت، تەک خواردن گەرما، نەوێت) هەر بژین بە دڵخۆشی.

🍏سڵام و ڕێز لە ئێوەی بەڕێز!🍏
     👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خوەمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽(5)🌱

      🍃خواردن نیشاستە، بە ئەننازە🍃
         ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
     هەر ئێرانیێک دوو بەرانبەر غەیرە ئێرانی، نان ئەخوات؛ زۆربەی زاگروس نشینانیش،  زۆرتر لە باقی ئێرانیەکان، نان ئەخوەین!!
     ئەم ئیسرافە زەرەربارە پڕخەسارە، هۆکاری زۆرە:
     ١- بە گوێرەی توێژینەوەی دێرینەناسەکان (باستانناسان): گەلی کورد، ئەوەڵ گەلێکن کە گەنم و جۆ و پەڕشت کێوییان لە زاگروسی پڕپیت و سرسەوز، ئەهلی کردوەو؛ چاندوویانە.
     ٢- چونکاتێ نان، ئەوەڵین خوەراک سەرەکییان بووە، کاتێ کە قاتی(قەحتی)، تەواو بووە، ئیشتیای نانخواردن، زۆرتر بوەتۆ.
    ٣- دەستەواژە(اصطلاح)ی"نانخوەرشت"،  نیشان لە کەمی پێخوەر و، هـــانــدان بۆ زۆرترخواردن نان، هۆکارێترە بۆ نان زۆرخـواردن...
    ٤- پەلەی دەرچوون بە هۆکارگەل جۆرـجۆر:
    وەک تاراندن دژمنان،
    وەک ئاژەڵداری،
    وەک هەواروەزی و کۆچەری،
    وەک ئاگرقوژاندنەوە، و.. و...
    لەم سەردەمەی خوەیچمانا، وەک سەربازی و هاتووچووی ناو جادەو...
     بە پەلەو هەڵپەخواردن، وای کردوە کە زۆر زۆرتر لە ئەنازەی پێویس، نان بخوەین!
      دۆستێ لە مالیزی، هاتەوە، ئەیوت:
تیکەیێ نانیان بۆ هێنام، کردمە یەک پاروو؛ وتم: نان! دوبارە و ... سەر چوارمین جار، هەمووی کۆڕی چێشتخانەکە، لە دەورم کۆبوونەوە! وەک بێژن: ئەم کابرایە، لە کام، کێوەوە، بەربوەتەوە!!
      بە بڕێ کەس ئێژین: نان کەمتر بخوەن!ئەفەرموون: زۆرتر سەنگەکی ئەخوەین!!
     برالە! سەنگەکیچ هەر نانە، جا ئەگەر سۆسی زۆرتربێ،  نەختاڵێ، کەمزەرەرتر لە لەواش و نانیتری بێسۆسە.
    تکایە: هەر ژەمەن، نەختاڵێ، نان ـ هەر جۆرە نانێ ـ  کەمتر بخوەین، با کەمتر تووش دیابیت(شەکرە) و، جەڵتە(سەکتە)و، زکزلبوون و، دەیان ناساقییتر بیین!! (بنەماکانی جوانجاویین: "چی بکەین کە کەم بخۆین؛ بەڵام، تێر بخۆین" بۆ دوایی)
     جا، برنجیچ پڕنیشاستە و، خوەراک تەمبەڵەکانە: چ سازکردنی، چ خواردنی... خولی بەو، قووتی دە!! دەمێکە ئەم براتانە  (ئەگەر بێت) بە چنگاڵ، برنج ئەخوات.
   پەڕشت(چاودار)، جێگر برنجە؛ بەڵکوو، برنج، پەڕشتی نا لاوە! 
   
    ئەم هەڵەیشە ـ نەختە نەختە، ئەبێ قەرەبوو کەینەوە؛ کە لە عەینی  پاراستنی خۆمانا، کاری فەلاکانیچمان، بۆ چاندنی پەڕشە، باشتر بێت.

     (ماکارۆنی و ڕشتەی سپی، نیشاستەی پەتی، دەرد بان دەردان: قووزباڵاقووز؛ هەر وەک بیسکویت و...،  دەمار لە ڕەگ دەرتێرێت و، هۆکار قەبزی و ڕەگگیریان و...=>>  زۆر کەمتریان بخۆین)
                 🪴هەر کامەران بن!🪴

🍒سڵام و ڕێز لە ئێوەی بەڕێز!🍏
     👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خوەمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽(6)🌱

      🍃ڕژیم خوەراکی سالم و کامڵ🍃
              ======================

        جۆرەکان:
   ‌                                                    -----------
      ١- مێوەو سەوزی و بەرهەم و خوەراکیە سروشتیە گیاییەکان،  سەرەکیتریین بەشی خواردنی بەشەرە (زیندەخۆری یانێ بە کاڵی و نەکوڵاوی و نەبرژاوی، باشتر و؛ بەشێکی زۆرتری).
     ٢- شیرەمەنیەکان(لبنیّات) و، هێلکەی باڵندە، لە ئەندازەی کەمتر، بەشێکتر (کە بە گوێرەی دەورەکانی تەمەن و، سروشت و...، بان و خواریان ئەبێت)
    ٣- گۆشت سوور، بۆ هەر کەس، حەفتەیێ  حەفتا گرەم، لە دوو ڕۆژ حەفتە (35 گرەم هەر جار)، بۆ پێداویس لەش، بەسە (یانێ: ماڵێ چوار نەفەرە: 1200 گرم، بۆ یەک مانگ، کافییە؛ مەگەر بۆ مێوان، زیاتر  سازکەن).
     ٤- ماسی دەریا، هیچ کات مەنعی نییە؛ ئەگەر سالم و بە ئەندازە، بیخوەین. باڵندەی سالم، بڕێ کەمتر...
     ٥- ڕۆنە سروشتیەکان، هەرچێ کەمتر، مەگەر بۆ جێی پێوییس
     ٦- هەنگوینی سروشتی و، گەزۆکان، زۆرتر وەکوو دەرمانن.
    ٧- چایی و دەمکراوەکان، وەکوو پێویستی لەش نیین؛ مەگەر زۆرتر وەکوو دەرمان و...

    کاڵ و کوڵاو و برژاو:              ‌                                  -------------------------      
     زۆربەی...
[باسەکە، ناتەواوە... قسمەت بوو، بۆ ڕۆژێکیتر...]
    تەندروستیتان لە خوای عەقڵ و عیلم(حەقڵ و حیلم)، داواکارم.

🌸سڵام لە ئازیزان!🍒
     👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خوەمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽 (6/2)

      🍃ڕژیم خوەراکی سالم و کامڵ🍃
              ====================
<<<درێژەی باسی 6>>>

    کاڵ و کوڵاو و برژاو: 
    
زۆربەی زۆری خواردنەکانمان کاڵ (زیندە:خام) بێت، سروشتیترە؛ بڕێک بڕژیاگٚ  یا کوڵیاگ، بە تایبەت لە گۆشتا، پێویستە.

     سوورەوکراو (یانێ: لە ناو ڕۆنا هەڵقرچاو)، زیاد لەوە زۆرێک فایە (ویتامیین و تایبەتمەندی باش)ی خواردەمەنی، لەناو ئەبات؛ ئەیکاتە سەمم و ژاریج!! و،  حەرامی ئەگەڕێت! بە تایبەت ئەگەر ڕەنگی سروشتی ئەو ماکە (ماددە)، گۆڕاو بێت، مەیلەو سوور و قاوەیی و بۆر و ڕەش!!...!!
    ئاممانە! لەسووتاو، کە لە هۆکارە سەرەکی (ئەسڵی)یەکانی شێرپەنجە یانێ کەنسیر (سەرەتان)ە! پەنابەخوا! بە تایبەت لە نیشاستەکانا:
     =نان نابێ قاوەیی بێتەوە!!( تەواو ڕەش، کە هیچ!).
     = بنکڕ ڕەنگ گۆڕاو، خراوتر
     = هەڵوا، هەرچێ ڕەنگ بگۆڕێ بەرەو قاوەیی و ڕەش، پڕخەتەرترە و... و...
     دەی توخوا! چ عەقڵێکە: سوورەوکردن! بێجگە گەوجی و،  تامێ درۆینەو، شوێنکەفتن کوێرکوێرانەی باوێ غەڵەت(هەڵە)!؟! کە دوای ماوەیێ کورت، بمانخاتە نەخۆشخانەکان و، هەزار پەتپەتی و...!!
     باسی "سووردن" نە سوورەوکردن نەکوڵاندن ("سرختن"، نەسرخ کردە نە پختن)، بۆ کات و جێی خۆی! 
    تەندروستیتان لە خوای عەقڵ و عیلم(حەقڵ و حیلم)، داواکارم.

🌺سڵام لە ئازیزان!🌷

     👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽 (7)

       🤵🦷جوان جاویین 🦷🤵‍♀
               ؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛
چی بکەین: کەم بخوەین، بەڵام تێر بخوەین؟!:

                 ؛؛ بە زۆر جاوینی کەم ؛؛
           (بە فرە جاویــــن تیکەی چکۆلە)

سێ هۆکاری سەرەکی خواردن:
    ١- برسیەتی (برسییبوون)
    ٢- تام و چێژ (لەزەت بردن لەخواردن)
    لە ئەم دوانە، گیاندارانیتریچ  هەر بە خۆماک، یانێ: غەریزە، هاوبەشن تەک بەشەرا
    ٣- پێداوییس (دابیین کردنی نیازی لەش و گیان)
    هەرچێتر لە هۆکاری خواردن، بکۆڵییتەوە،  لەم سیانەدایە بە تایبەت سێهەمەکە، کە تایبەتی مرۆڤەو؛ بانتر لە غەریزەی حەیوانی. 
     هەموو باش ئەزانیین کە ئەمڕۆکە و زووتریچ، زانستی خۆراک، چەندە گرنگ و بەهێز و پسپۆڕانەو بەربڵاوە لە دنیا!! ( بە سێ تایبەتمەندی جیاوازی مرۆڤ: ئیرادە، عەقڵ و هەستی تەواو).
     ئێستا، باشە بزانیین کە:
     ١- تێربوون - زۆرتر ـ بە زۆرخواردن نییە؛ بە جــوان جـاویینــە!
     ٢- لەزەتبردن، بە تیکەی زل نییە، بە پارووی بووچک و هەرچێ بچووکترە.
     ٣- دابینکردن پێداویسی لەش و گیانمان (و، هەموو کیانمان)، بە زۆرخواردن نییە، بە جوان جویینە.
    دەی!
    ؛؛؛؛؛؛
    ١- ئیتر بەسە هەڵپەهەڵپ! وەک بوومەلەرزە لێداوە ڕەش و ڕووتەکان!!
    ٢- ئیدی بەسە تیکەی زل!! وەک هیچنەدییوەکان!!!
    ٣- ئادەی!: "لُقَیمـات"(بە زۆر جاوینی کەم)!وەک سەرمەشقەکانی سەربەرزی پلەی بەرزی مرۆڤایەتی؛ کە لە دنیای پێکەوەژیانی ئینسانانە، نەخوەشینیان نەما، هەتا وایــان ئەکــرد؛ هەتا نەچوونەوە سەر دۆخەکەی جاران: دۆخی دژەبەشەری "تاقمێ زۆردار و، گەلێکی هەژار!!..."

     باشە باشتر بزانین کە:
     ١- نزیکەی نیوکاتژمێر، کاتمان پێویستە بۆ تێربوون (چ  زۆر کەممان خواردبێ؛ چ زۆر)!!
    کابرا، دوای دە خولەک زووخولدانی پارووی زل، جێی هەناسەیچی بۆ نەماوە؛ کە چی: هەستی، هەر برسیەتییەو؛ هەر هەڵپە!!   وا ئەزانێ: ئەبێ هەمتر بخوات؛ بەڵام  ئیتر نادێرێ و،  بەداخ و دەردیەوە(!!!!) جێی بۆ نەماوە!!  
     نازانێ: بەرچاوتێری لە تێری درۆینە، فرە فرە باشترە...نازانێ: "کـیـفـیّـت"، موهیمترە تا "کـمّـیّـت" (وەک کاورا وتی: ئــا ئـــەوە، دۆڵمەکە!! ساق، ناو قوڕگیا بێنێتیە دەرێ!!)
    ٢-کابرا هەر تیکەی زل ئەگرێت و، هەستی بەچێژ و لەزەتی خواردن نییە... کە چی نازانێت: تامکردنی تۆسقاڵێ بۆ تام، لەزەتی فرەترە تا ئەو تیکە زلە!!  تاقەجارێکیش هەر بیرناکاتۆ: داخوم بۆچی؟!
    ئاخر، پارووی زل، زمان و چناکە و هاروەو، قوڕگ و...، وا هیلاک ئەکات کە ـ ئیترـ  مێشکیچ سەری لێئەشێوێ و، هەستی تامی هەر نامێنێ!! کە وایە، وەرن: پارووی بووچک بگرین و، لەزەتی خۆی ببەین و؛ ئیتر بەهەڵپەوهار نەبیین ـ وەک نەیبی و ورەبردوو و، شەڕلێدراوـ کە وا بزانیین: قاتییەو؛  هەیتاکەین: بەشمان نامێنێ!!!

      [ئەم باسەیچمان درێژەی هەیە...]

🌺سڵام لە ئازیزان!🌷

     👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان👈🏽 7/2)

       🤵🦷جوان جاویین🦷🤵‍♀
بەشی دووهەم
                ؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛
چی بکەین: کەم بخوەین، بەڵام تێر بخوەین؟!:
  ؛؛ بە زۆر جاوینی کەم ؛؛
          ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
لە بابەت پێشووا ـ نەختێ بە وردی ـ باسمان کرد لە: سێ هۆکاری سەرەکی خواردن:
    ١- برسیەتی
    ٢- تام و چێژ (لەزەت بردن)
    ٣- نیازی لەش و گیان
بەڵام بۆ دابین کردن(تأمین) ئەم سێ مەبەستە، چی بکەین:
١- تا ئەتوانیین ـ وردە وردە ـ پارووی چکۆلە (تیکەی بووچک) بگریین. تیکەی زل، لەزەتی زۆر کەمترە. بەشکەم ئەم عادەتە نالەبارە دوور لە عەقڵ و حیکمەت و ئەدەبە، لاوەین، ئیتر!
٢- ئەونە ـ بە تام و لەزەتەوەـ بیجاویین تا ورد ورد بێت و؛ حەساویی بێتە تراوو، بێ کەمترین هێز و وشار ـ هەر وەک ئاوێ شیرتین ـ بچێتە خوارەوە.
٣- خۆ ئەزانیین لەزەت ها ناو دەما.. دەی! تا ئەم تیکە نەچوەسە خوارەو، دەس نەوەین بۆ پارووی تازە؛ با ناوەخت، قووتی نەدەین!!
"خۆ، نانـنـە ڕەتـمـانـۆ"، بـرا گیـان!!
٤- هەرچێ خواردەمەنیەکان، تەک ئاو ناو دەممانا، زیاتر تێکەڵ بێت، فرەتر ئیمکان جەزبی هەیە: با نەوێتە سەربارو، لک و، خراپبوونی پێست و ڕواڵەتمان و، هەسبوونخوێن و، ڕەگگیران و سەدان ئازار!!! بەڵکوو جوان تێکەڵ بێت و، بلکێتە گیـانـۆ
(زووتر باسمان کرد کە:خواردنەوەی ئاوو تراو، تەک نان و خوەراکا، گەدە، وێران ئەکات و، ئازاری دوایی، زۆرە؛ بۆیە نیو کاتژمێر، بەرای نان، ئاوخواردنەوە، باشە... کە شەش کانی ناو دەم، پاراو بوونەو...
ئاو ناو دەم، سەدان ـ بەڵکوو چەن هەزار جۆر پرۆتیئینی تیایە، کە هەرکام، تەک یەک ماددە یا ماکی ساکارا، جووت ئەبن و، بۆیان هەیە بگەیەنە ناو خانۆک یان سیللولەکانی عازای عەناممان... وەک ئەنسوولین بۆ قەن یان شەکرە)

بە یاری خوای خاوەن کەرەم، درێژەی ئەم باسە گرنگە وزەبەخشە تەندروستییە، بۆ ڕۆژێکیتر
   

🌷سڵام لە ئازیزان!🪴

      👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان 3\7)

              🤵🦷جوان جاویین🦷🤵‍♀
                        بەشی سێهەم
                      ؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛
چی بکەین: کەم بخوەین، بەڵام تێر بخوەین؟!:
                 ؛؛ بە زۆر جاوینی کەم ؛؛
          ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
     ٥- لە شەش "غدە بزاقی"ناودەم یان کانی نێو زار، لە کاتی جاویینا، بوزاق یان لیک ـ وردە وردەـ ئەڕژێتە ناو زار؛ باش واسە کە: بە هێوری، ئاوەکەی قووت بەین و؛ دوبارە خۆراکەکە بجاویین تا ئەبێتە تراوێکی باش؛ کە بەم جۆرە هەم چێژی زۆرتر ئەبەین، هەم کەمترمان خواردوە، هەم بۆ گەدەمان، ئازاری نابێت؛ لەمانە گرنگتر، ماکە کاریگەرەکان، ئامادە ئەبن کە بچنە نێوان خانۆکەکان(سیللولەکان)ەوە.
ئاخر، پەروەردگاری تەنیا، هەموو شتێکی جووت داناوە:
+ وەک لەش و گیان،
+ وەکوو ئێسک و ماسوولکە( اسکلت و عضلات )
+ وەک دوو جەمسەری باکوور و باشووری عەرز (قطب شمال و جنوب...)
+ وەک ژن و پیاو
+ وەکوو خواردن و تامچێژان
+ هەروەک ئاوو گڵ و، ساقەتەو گوڵ و، هەزارانیتر...
هەر بەم جۆرەیە: هەزاران ماکی سەیری نێوان دەم و زاری ئێمە، کە هەر کامەیان، لە گەل یەک ماکی ساکار لە نێوان مێوەو، خەلەو دانەوێڵە و دەخڵ ودان، سەوزەو گیاکان، شیر و سپیاتیەکان، گۆشت و هێلکە و گشت بەرهەمە خۆراکیەکان ـ هەر کامەیان ـ دەیان تا سەدان ماک(ماددە)یان تێدایە؛ کە هەر ماکێکی خواردەمەنی، لە گەل ماکێکی لیکی زارمانا جووت ئەبێت؛ تا بتوانێت بلگێتە گیانەوەو؛ نەبێتە لک(غُدّە: غوددە)و، نەلکێتە ڕەگ و دەمارەکانەوەو؛ نەبێتە هۆکار دەیان و سەدان و ـ بەڵکوو ـ هەزارن ئازاری ناحەزو، نەخوازراو!!

(هەویر، تا جوان نەیشێلین، ئارد و ئاو، بەتەواوی تێکەڵ نابن؛ کە نابن! )

سا، وەرن! یاران! با بەم ڕێکارە جوانەی خۆشەویستی خوا و خەڵکە: " بە زۆرجاوینی کەم" (پارووی زۆر چکوولە، فرە فرە بجاویین) و، وەک نەمر: سەعدی شیرازی وتەنی: وەک ئەو سەردەمە، دینی خاوێنی خوایی، تووشی نەزانین و نەزانکاری و خۆپەرسی و، خۆدۆڕی ناکەسان نەهاتبوو، ئێمەیش ـ نەختە نەختەـ وامان لێبێت کە ـ ئیتر ـ ئەوەندە نەخۆش نەکەوین (قاروورە، نەبەینە لای حەکیمان!!)

ئەوە بوو: ئارمانشاری فلاتوونی(مەدینەی فازڵە) کە ئەبێ هەر بە ئاواتی بیین؛ کە لە شارێکا، تەنیا یەک حەکیم(تەبیب)ی مەسێحی، ئەوەندە بێکاری دەرمان بێت، کە بیەوێت: بڕواتەوە بۆ وڵاتی خۆی؛ بەخەڵکەکەی، خزمەتی دەرمانی بکات!!
ئەو لەشساغیە گشتییە، هۆکاری زۆر بوو، کە "زۆرجاوینی کەم"، یەکێک لە گرنگترەکانیانە.
🍃هەر ساق و سڵامەت و دڵخوەش بن🌱

☘سڵام لە ئازیزان!🪴

      👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان 4\7)

              🤵🦷جوان جاویین🦷🤵‍♀
                        بەشی چوارەم
                      ؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛؛
چی بکەین: کەم بخوەین، بەڵام تێر بخوەین؟!:
                 ؛؛ بە زۆر جاوینی کەم ؛؛
          ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
     ٦- هەڵەی هەوڵدان بۆ هەوڵی کەمجاویین  یان هەڵمەت نەجاویین لە هۆدەو هۆڵی زانستی بەرهەمهێنانی بەپەلەی هەوێنی هیچ و پووچیی هۆگرانی هەرواییا؛ هەر وەک ڕەحەت(راحةالحلقوم)!!!!!!:
     کوڵاندن و برژاندنی کۆن، بە بن شاخمان؛ کە زۆری کەمجاویین و ڕەحەت قووتدانیان ـ لە زۆر مێـــژەـ بۆ هێناین!

    × نانی سپی(یانێ بێ سۆس و ڕەحەت!!)
  × برنجی سپی! (برنج،  موعەڕڕەبی "برنز" یانێ بە پێستی خۆیەوە وەکوو زەرد و قاوەیی) وشەی "برنج"، وەکوو "ئەتوم"، مانای خۆی لە دەسداوە!
     × قیمە(گۆشتی ئەنجندریاگٚ)بۆ؟! با کەمتر بیجاویین و زووتر قووتیدەین!
      × قەن و شەکر، با خێراتر بتوێتەوەو، بڕواتە خوارەوە!
      ×  پوفەک و هەزار نەحلەتیتر بۆ ساواکانمان...
      ×   مەمکمژ، با هەر لە کۆرپەییەوە، فێری زوو قووتدانمان کەن(مەمکی دایک، بە مژینی سروشتی، لێوی شیرەخوەرە، بەهێز ئەکات و، بە"هێوری واردەی"، زکئێشەی نییە)

      × زەڵاتە(سالاد)، هەرچێ وردتر کەین، پێمان جوانترە؛ کە چی: زۆرێ فایەیمان کوشتوە!! بۆچی؟! با نەیجاوین یا کەم بیجوین!!
      ×  وە دەیان و سەدانیتر..!!!!

      ئەم هەموو هەڵپە، بۆچی؟!
      بۆ ئەوەی "جوانژییان"مان لە بیر چوەتەوە... بە پەلەین کە بە چییا بگەین؟!

      سا، وەرن! نەختاڵێ بە هێوری، بە ئارامی، بە جێژبردن، بە شوکرانەبژێری ژیرانە، بە تام و لەزەتەوە بخۆین و؛ نیوکاتژمێرێکی بۆ دانیین و؛ هەرچێ کریا بۆمان: سروشتیتر بخۆین! خۆ، دنیا، بە پەلەیچ بە دەس نایێت!! بەڵکوو ئەم کاتەمان لێ حەرام ئەکات!!
🌱دەی! تو خوا! حەیف نییە!؟!🌱

🌾سڵام(:هیوای سڵامەتی) بۆ ئازیزان!🎋

      👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان(هر وەها بۆ بەرگری لە خەرج و بەرجی ناحەساوی داو دەرمان)  < 8 >

     پێش لە باسیتر، دوای چەن ڕۆژێ فاسڵە، وا، باشترە کە: سەردێڕ و کورتەی باسە پێشوەکان، بخەینەوە پێش چاو؛ بەم هیوایە کە جوانتر بەکاریان بێرین:

    🌾1ـ بیکەینە عادەت: ١- زوو هەڵسان و، بە گوێرەی بانگەکانی پێنج فەرزە(خولی شەووڕۆژ): ٢-خــواردن و ٣- خــەفتــن.
     لەش و ڕەوانمان، کاتژمێر قەراردادی ـ کە بۆ بەینی خۆمانەـ بە فەرمی، ناناسێت. 

     🌾2ـ تەمەنمان، وەک با، تێئەپەڕێت و؛ بەرپرسین بۆ چرکەـچرکەی.
    خەوی بەیانی، هەر کاتژمێری، سێ کاتژمێر شەکەتی و بێحاڵی تێرێت  
     بەڵام، خەو ئەوەڵ شەو (عیشا: خەوتن)، هەر سەعاتی، سێ سەعات، شەکەتی دەر ئەکات.

      🌾 3ـ  خەوی بەجێ:
"لە پێش نیوەڕۆ، قەیلوولە چاکـــە!
         لە دوای نیوەڕۆ، نووستن هیلاکە!!

       🌾4ـ بەجێ خواردنەوەی ئاوو تراو💧
             (گەدە، یا جێی ئاوە یا خوەراک)

      🌾 5ـ خواردن نیشاستە، بە ئەننازە🍃
     هەر ئێرانیێک دوو بەرانبەر غەیرە ئێرانی، نان ئەخوات! بەداخەوە: کورد، زۆرتر!!...

      🌾 1 /6 ـ مێوەو سەوزی و خوەراکیە سروشتیەکان،  سەرەکیتریین بەشی خواردنی بەشەرە (زیندەخۆری، بەشێکی زۆرتری)

      🌾 2 /6ـ ڕژیم خوەراکی سالم و کامڵ
 
    کاڵ و کوڵاو و برژاو، هەر کام بە ئەندازەی پێویست  (کە بە تەفسیل، باسمان کرد)         ‌      نان و نیشاستەو...نابێ قاوەیی بێتەوە!!( ڕەش، کە هیچ!)

       🌾 7ـ بنەماکانی جوان جاویین

     سێ هۆکاری خواردن: ١- برسیەتی ٢- چێژبردن و  ٣- دابین کردنی نیازی لەش و گیان، هەر سێکی بە جوان جاوین ـ چاک ـ بەدی دێت

    🌾 2 /7ـ چی بکەین: کەم بخوەین، بەڵام تێر بخوەین؟! 
           ؛؛ بە زۆر جاوینی کەم ؛؛
     (بە فرە جاویــــن تیکەی چکۆلە)
          
     🌾 3 /7ـ لـە شەش سەرچاوەی ئاوی زار، لە کاتی جاویینا، لیک ـ وردە وردەـ ئەڕژێتە ناو دەم؛ ئەبێ بە هێوری، ئاوەکەی قووت بەین و؛ دوبارە بجاویین تا ئەبێتە تراوێکی باش؛ تاکوو ١- چێژی زۆرتر ببەین ٢- کەمترمان خواردبێ ٣- بۆ گەدەمان، ئازاری نەبێت؛ ماکە کاریگەرەکانیش، ئامادە بن کە بچنە نێوان خانۆک(سیللول)ەکانەوە.

     (هەویر، تا جوان نەیشێلین، ئارد و ئاو، بەتەواوی تێکەڵ نابن؛ کە نابن! ) 

      🌾 4/ 7- هەڵەی هەوڵدان بۆ هەوڵی کەمجاویین  یان هەڵمەت نەجاویین لە هۆدەو هۆڵی زانستی بەرهەمهێنانی بەپەلەی هەوێنی هیچ و پووچیی هۆگرانی هەرواییا؛ هەر وەک ڕەحەت(راحةالحلقوم)!!!!!!:
هەر بەم حەوت ڕێکارە، لە نیوەی زیاتری ئازەرەکان، ڕزگار ئەبیین.
دەی! بۆ بێ گوێ بین!؟!؟!
    

🌷 سڵام(:هیوای سڵامەتی) بۆ ئازیزان!🎋

      👈بۆ لەشساقی، دڵ ئارامی و سەرحاڵی خۆمان، بنەماڵەو ئازیزانیترمان(هر وەها بۆ بەرگری لە خەرج و بەرجی ناحەساوی داو دەرمان)  <9>

👈نانی سووتاوو شێرپەنجە👉
   

 لە کاڵ و کوڵاوو برژاو ـ نەک سوورەوکراوـ زووتر، باسمان کرد
بەداخەوە بەپەلە و بە گەرمای زۆرەوە، زۆرێ لە نیعمەتە باشەکان، ئەسووتێنین و؛ ئەیکەینە سەم بۆ گیان "لەشی هەژار"مان!!
نان و باقی نیشاستەکان، نابێ لە ڕەنگی خۆی دەرچێت، بەرەو قاوەیی و ڕەش
برژاندن بە هێوری و ئارامی، چارەسەریە.
بڕواکەن: تەنانەت بە ئەندازەی نینۆکێ سووتاوو زۆربرژاو، پێوییس بە خواردنی ئانتی ئوکسیدان(دژەسووتاو)ی زۆری ئەوێت؛ کە نەختاڵێ خەتەری کەمکاتەوە
بنەما و قاعیدە، ئەمەیە کە: هەر جۆرە نانێ، سێفەزەمینە(پەتاتە)، بنکڕ، کەیک و کولووچە، و هەر خواردەمەنیێتر، نابێ لە سەر ئاگری زۆر، ڕەنگی خۆی لە دەس بدات
هەڵوای قاوەیی، زۆر خەتەرە (نابێ لە بەر تامێکی درۆینە، ئاردەکەی بسووتێنین) با تووشی شێرپەنجەی بێبەزەیی نەبیین؛ کە ئەمانە یەکێ لە هۆکارە نالەبارەکانی سەرەتان یان شێرپەنجە و، بڕێ ئازاری ناحەزیترە.
لە برژاندن و کەبابی تەماتە(تۆماتێز یان باینجانەسوورە)، هەرچێکی ڕەنگی بەرەو سووتاوی بوو، ئەبێ لایبەین... تەنیا ئەوەی بخۆین کە ڕەنگی سروشتی، نەگۆڕاوە
ئاممان و صەت ئامانە! سەلامەتی، بانترین نیعمەتی دنیایە؛ بەفێڕۆ، لەدەستی نەدەین!!

😳ئاشیرەیێ بۆ "ژیـیـر" بەسە🌸