امروز سی و ششمین سالگرد خاموشیِ «تاج آواز ایران» است؛ مردی که آواز با صلابت و حنجره قدرتمندش، او را به یکی از قلههای بلند و استوار تاریخ آواز ایرانی بدل کرده است.
گفتوگوی ایرنا با شاگرد نامدار تاج اصفهانی؛
حکایت علیرضا افتخاری از تاج آواز ایران
تهران- ایرنا- خواننده نامدار موسیقی ایران از استاد خویش میگوید: از آزمون باربد که برمیگشتم، خدمت استاد تاج رسیدم و ایشان گفتند نذر کرده بودم که شما در این آزمون حائز رتبه برتر شوید.
امروز، سیزدهم آذر ماه است و تکیه سیدالعراقینِ گورستان پرشکوه و باستانیِ «تخت فولاد» اصفهان باز هم مانند هر سال، میزبان جمعی است که به یاد مردی دور هم جمع میشوند که از عمق جان در آواز افشاری خوانده است: «اگر آن عهدشکن بر سر میثاق آید / جان رفته است که در قالب مشتاق آید»؛ امروز سالمرگ بزرگ استادی است که گرچه بهرسمِ روزگارِ خود کم تصنیف خوانده، همانهایی که خوانده اما همه خاطرهانگیز است و ماندگار؛ خاطرههایی از جنس «آتش دل» (در دل آتش غم رخت تا که خانه کرد...) یا «به اصفهان رو» (به اصفهان رو، که تا بنگری بهشت ثانی...).
امروز یادآور سیزده آذر ماه 1360 است؛ روزی که قلب مردی مرد و استادی استاد، هم در هنر و هم در اخلاق، از حرکت بازایستاد. امروز سالروز درگذشتِ یکی از «یاران زنده رود» است، همنوای تار جلیل شهناز و نی حسن کسایی، استاد جلالالدین تاج اصفهانی است؛ خواننده بزرگی که خوانندگان بزرگی افتخار شاگردی او را داشتهاند.
استادانی چون علیرضا افتخاری، سیدرضا طباطبایی، علی رستمیان، احمد مراتب، علیاصغر شاهزیدی، محمدتقی سعیدی، ناصر یزدخواستی و فضلالله شاهزمانی جزو سرشناسترین شاگردانِ استاد تاج هستند.
به مناسبت سالمرگ استاد تاج اصفهانی، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفتوگوی مفصلی را با علیرضا افتخاری ترتیب داد تا این استاد نامدار آواز ایران، از منش و شخصیتِ ممتاز استادِ والامقام خود حکایت کند؛ گفتوگویی که از لابهلای سطرهای آن بهخوبی میتوان عشق، احترام و ارادت افتخاری را به استاد سفرکرده خویش احساس کرد.
مواظب باشید دلی را نشکنید
ایرنا: جناب استاد افتخاری، مهمترین ویژگی اخلاقی مرحوم استاد تاج که همیشه شما را به یاد ایشان میاندازد، چیست؟
- استاد تاج همواره این بیت از سعدی را به زبان میآوردند: «دنیا نیرزد آنکه پریشان کنی دلی / زنهار بد مکن که نکرده است عاقلی».
ما میبینیم که متأسفانه همه جا گویی جز دلشکنی برای یکدیگر چیزی به ارمغان نمیآوریم.
استاد تاج، رحمتالله علیه، همیشه تکیه کلامشان بر دلنشکستن تأکید داشت؛ که آقا، کاری نکن که آه یک نفر تو را بگیرد. ای آقایی که ادعا میکنی من رئیسم یا من مدیرم، دل زیردست خود را مشکن. دنیا نیرزد آنکه پریشان کنی دلی!
استاد تاج از نظر اخلاقی بهگونهیی بود که سعی میکرد حتی پا روی مورچهیی نگذارد. ایشان حتی حواسشان بود که مانند برخی افراد که با طمطراق و غرور پایشان را روی خاک میگذارند و حرکت میکنند، پا روی خاک نگذارند. حواسشان بود که خدای ناکرده حرفی یا سخنی را به زبان نیاورند که دلی را آزار بدهد. باید بدانیم که همه گرفتاریهای ما به سبب دلشکنی یکدیگر است. چرا بچه من یا بچههای ما دلشان باید در دانشگاه بشکند؟ منِ پدر چه میتوانم بگویم وقتی مثلاً رئیس دانشگاه دل بچه مرا میشکند؟ شاید کسی نداند، اما منِ پدر این را میدانم و منِ پدر باید بلرزم و بگویم چرا؟ اما راه چارهیی هم ندارم.
متأسفانه امروز میبینیم که همه جا موجب دلشکستگی یکدیگر هستیم؛ با زبان، با قلم و یا حتی در خیابان هم که شده، گاه یکدیگر را آزار میدهیم.
@kiasantoor
تأکید استاد تاج در کلاسشان نه بر روی ردیف بود و نه آواز؛ بیشترین تأکید ایشان تنها بر روی اخلاق بود و میگفتند بچهها مواظب باشید دلی را نشکنید.
اصلاً موسیقی برای چه پدید میآید؟ برای اینکه دشمنیها را از میان ببرد. پس منِ افتخاری که چهل سال آواز خواندهام، برای چه بوده است؟ برای اینکه فرزندانم، فرزندانِ همه ما آزار نبینند؛ برای اینکه خوب زندگی کنیم. بدقولی و بدقراری نکنیم؛ اگر یک برگهیی را امضا کردیم، باید تا پای جان پای آن برگه بایستیم، اما متأسفانه میبینیم که این مسائل رعایت نمیشود.
روح تاج مراقب من است
ایرنا: و بیتردید همین نگرشِ اخلاقی مرحوم استاد تاج در مقام و جایگاه والای ایشان نیز مؤثر بوده است.
- بله، به همین دلیل بود که شد استاد تاج، شد جزو اولیاءالله، شد آن کسی که امروز نیز روحش مراقب اَمثال ما و شاگردانش است. من هر قدر هم که آسیب ببینم، روح تاج نمیگذارد آبروی علیرضا افتخاری کم و زیاد شود.
استاد جلال تاج شخص خاصی بودند؛ ایشان در جوانی معمم بودند و پدرشان نیز یکی از روحانیان بزرگ و صاحبنام شهر اصفهان بودند.
@kiasantoor ✅کیاسنتور
گفتوگوی ایرنا با شاگرد نامدار تاج اصفهانی؛
حکایت علیرضا افتخاری از تاج آواز ایران
تهران- ایرنا- خواننده نامدار موسیقی ایران از استاد خویش میگوید: از آزمون باربد که برمیگشتم، خدمت استاد تاج رسیدم و ایشان گفتند نذر کرده بودم که شما در این آزمون حائز رتبه برتر شوید.
امروز، سیزدهم آذر ماه است و تکیه سیدالعراقینِ گورستان پرشکوه و باستانیِ «تخت فولاد» اصفهان باز هم مانند هر سال، میزبان جمعی است که به یاد مردی دور هم جمع میشوند که از عمق جان در آواز افشاری خوانده است: «اگر آن عهدشکن بر سر میثاق آید / جان رفته است که در قالب مشتاق آید»؛ امروز سالمرگ بزرگ استادی است که گرچه بهرسمِ روزگارِ خود کم تصنیف خوانده، همانهایی که خوانده اما همه خاطرهانگیز است و ماندگار؛ خاطرههایی از جنس «آتش دل» (در دل آتش غم رخت تا که خانه کرد...) یا «به اصفهان رو» (به اصفهان رو، که تا بنگری بهشت ثانی...).
امروز یادآور سیزده آذر ماه 1360 است؛ روزی که قلب مردی مرد و استادی استاد، هم در هنر و هم در اخلاق، از حرکت بازایستاد. امروز سالروز درگذشتِ یکی از «یاران زنده رود» است، همنوای تار جلیل شهناز و نی حسن کسایی، استاد جلالالدین تاج اصفهانی است؛ خواننده بزرگی که خوانندگان بزرگی افتخار شاگردی او را داشتهاند.
استادانی چون علیرضا افتخاری، سیدرضا طباطبایی، علی رستمیان، احمد مراتب، علیاصغر شاهزیدی، محمدتقی سعیدی، ناصر یزدخواستی و فضلالله شاهزمانی جزو سرشناسترین شاگردانِ استاد تاج هستند.
به مناسبت سالمرگ استاد تاج اصفهانی، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفتوگوی مفصلی را با علیرضا افتخاری ترتیب داد تا این استاد نامدار آواز ایران، از منش و شخصیتِ ممتاز استادِ والامقام خود حکایت کند؛ گفتوگویی که از لابهلای سطرهای آن بهخوبی میتوان عشق، احترام و ارادت افتخاری را به استاد سفرکرده خویش احساس کرد.
مواظب باشید دلی را نشکنید
ایرنا: جناب استاد افتخاری، مهمترین ویژگی اخلاقی مرحوم استاد تاج که همیشه شما را به یاد ایشان میاندازد، چیست؟
- استاد تاج همواره این بیت از سعدی را به زبان میآوردند: «دنیا نیرزد آنکه پریشان کنی دلی / زنهار بد مکن که نکرده است عاقلی».
ما میبینیم که متأسفانه همه جا گویی جز دلشکنی برای یکدیگر چیزی به ارمغان نمیآوریم.
استاد تاج، رحمتالله علیه، همیشه تکیه کلامشان بر دلنشکستن تأکید داشت؛ که آقا، کاری نکن که آه یک نفر تو را بگیرد. ای آقایی که ادعا میکنی من رئیسم یا من مدیرم، دل زیردست خود را مشکن. دنیا نیرزد آنکه پریشان کنی دلی!
استاد تاج از نظر اخلاقی بهگونهیی بود که سعی میکرد حتی پا روی مورچهیی نگذارد. ایشان حتی حواسشان بود که مانند برخی افراد که با طمطراق و غرور پایشان را روی خاک میگذارند و حرکت میکنند، پا روی خاک نگذارند. حواسشان بود که خدای ناکرده حرفی یا سخنی را به زبان نیاورند که دلی را آزار بدهد. باید بدانیم که همه گرفتاریهای ما به سبب دلشکنی یکدیگر است. چرا بچه من یا بچههای ما دلشان باید در دانشگاه بشکند؟ منِ پدر چه میتوانم بگویم وقتی مثلاً رئیس دانشگاه دل بچه مرا میشکند؟ شاید کسی نداند، اما منِ پدر این را میدانم و منِ پدر باید بلرزم و بگویم چرا؟ اما راه چارهیی هم ندارم.
متأسفانه امروز میبینیم که همه جا موجب دلشکستگی یکدیگر هستیم؛ با زبان، با قلم و یا حتی در خیابان هم که شده، گاه یکدیگر را آزار میدهیم.
@kiasantoor
تأکید استاد تاج در کلاسشان نه بر روی ردیف بود و نه آواز؛ بیشترین تأکید ایشان تنها بر روی اخلاق بود و میگفتند بچهها مواظب باشید دلی را نشکنید.
اصلاً موسیقی برای چه پدید میآید؟ برای اینکه دشمنیها را از میان ببرد. پس منِ افتخاری که چهل سال آواز خواندهام، برای چه بوده است؟ برای اینکه فرزندانم، فرزندانِ همه ما آزار نبینند؛ برای اینکه خوب زندگی کنیم. بدقولی و بدقراری نکنیم؛ اگر یک برگهیی را امضا کردیم، باید تا پای جان پای آن برگه بایستیم، اما متأسفانه میبینیم که این مسائل رعایت نمیشود.
روح تاج مراقب من است
ایرنا: و بیتردید همین نگرشِ اخلاقی مرحوم استاد تاج در مقام و جایگاه والای ایشان نیز مؤثر بوده است.
- بله، به همین دلیل بود که شد استاد تاج، شد جزو اولیاءالله، شد آن کسی که امروز نیز روحش مراقب اَمثال ما و شاگردانش است. من هر قدر هم که آسیب ببینم، روح تاج نمیگذارد آبروی علیرضا افتخاری کم و زیاد شود.
استاد جلال تاج شخص خاصی بودند؛ ایشان در جوانی معمم بودند و پدرشان نیز یکی از روحانیان بزرگ و صاحبنام شهر اصفهان بودند.
@kiasantoor ✅کیاسنتور
سنتور
Hi-Q-MP3-Voice-Recorder-Full-2.3.1(@kiasantoor).apk
روی تنظیمات کلیک کنید
@kiasantoor ✅کیاسنتور
@kiasantoor ✅کیاسنتور
به همراه سی دی. سفارش و ارسال بصورت اینترنتی در کوتاهترین زمان 👇👇👇
@mohammadrezakakavand
@kiasantoor ✅
@mohammadrezakakavand
@kiasantoor ✅
گرامی باد یاد و خاطره استاد و معلم فقید اخلاق و موسیقی و احیا کننده ساز سنتور که همتی بی بدیل در جهت حفظ و آموزش این ساز کهن انجام داد. 18 آذر سالگرد درگذشت استاد فرامرز پایور 🌷
@kiasantoor ✅کیاسنتور
@kiasantoor ✅کیاسنتور
سنتور
گرامی باد یاد و خاطره استاد و معلم فقید اخلاق و موسیقی و احیا کننده ساز سنتور که همتی بی بدیل در جهت حفظ و آموزش این ساز کهن انجام داد. 18 آذر سالگرد درگذشت استاد فرامرز پایور 🌷 @kiasantoor ✅کیاسنتور
سال 1388 برای مخاطبان موسیقی ایرانی با مرگ دو سنتور نواز بزرگ همراه بود: پرویز مشکاتیان و فرامرز پایور.
هرچند مرگ پرویز مشکاتیان در 29 شهریور همگان را دچار بهت و حیرت کرد اما مرگ فرامرز پایور در 18 آذر ماه به دلیل آنکه این استاد فقید به مدت ده سال از عارضه مغزی رنج می برد برای دوستدارانش به معنای آرامشی برای جسم خسته او بود.
فرامرز پایور از برجسته ترین شاگردان مکتب صبا و ادامه دهنده سیر سنتور نوازی در موسیقی ایرانی بود. زمانی که او در 17 سالگی به محضر ابوالحسن صبا می رسید، سه سال از درگذشت آخرین بازماندهٔ سنتورنوازان نسل گذشته،استاد حبیب سماعی، میگذشت.
@kiasantoor
پایور شیوه سنتور نوازی سماعی را از صبا آموخت و پس از درگذشت وی نزد اساتیدی چون عبدالله دوامی، موسی معروفی و نورعلیخان برومند به فراگیری ردیف درویشخان و ردیف میرزا عبدالله پرداخت.
او نخستین آهنگسازی بود که ساز تخصصی او، سنتور بود. تشکیل گروه اساتید توسط او از تجربه های موفق گروه نوازی ایرانی بود که هر ساله در جشن هنر شیراز به اجرای برنامه می پرداخت. در این گروه اساتید به نامی چون جلیل شهناز و هوشنگ ظریف (تار)، رحمتالله بدیعی و علی اصغر بهاری (کمانچه)، حسن ناهید و محمد موسوی (نی)، حسین تهرانی و محمد اسماعیلی (تنبک) همکاری کرده اند./فرارو
@kiasantoor ✅ کیاسنتور
هرچند مرگ پرویز مشکاتیان در 29 شهریور همگان را دچار بهت و حیرت کرد اما مرگ فرامرز پایور در 18 آذر ماه به دلیل آنکه این استاد فقید به مدت ده سال از عارضه مغزی رنج می برد برای دوستدارانش به معنای آرامشی برای جسم خسته او بود.
فرامرز پایور از برجسته ترین شاگردان مکتب صبا و ادامه دهنده سیر سنتور نوازی در موسیقی ایرانی بود. زمانی که او در 17 سالگی به محضر ابوالحسن صبا می رسید، سه سال از درگذشت آخرین بازماندهٔ سنتورنوازان نسل گذشته،استاد حبیب سماعی، میگذشت.
@kiasantoor
پایور شیوه سنتور نوازی سماعی را از صبا آموخت و پس از درگذشت وی نزد اساتیدی چون عبدالله دوامی، موسی معروفی و نورعلیخان برومند به فراگیری ردیف درویشخان و ردیف میرزا عبدالله پرداخت.
او نخستین آهنگسازی بود که ساز تخصصی او، سنتور بود. تشکیل گروه اساتید توسط او از تجربه های موفق گروه نوازی ایرانی بود که هر ساله در جشن هنر شیراز به اجرای برنامه می پرداخت. در این گروه اساتید به نامی چون جلیل شهناز و هوشنگ ظریف (تار)، رحمتالله بدیعی و علی اصغر بهاری (کمانچه)، حسن ناهید و محمد موسوی (نی)، حسین تهرانی و محمد اسماعیلی (تنبک) همکاری کرده اند./فرارو
@kiasantoor ✅ کیاسنتور
فرق سنتور سل کوک و لاکوک از نظر ابعاد. سنتور لاکوک یک نت زیر تر کوک میشود و از نظر نواختن روی سیمها هیچ فرقی با سنتور معمولی ندارد ولی صدای آن یک نت زیرتر است.
@kiasantoor ✅ کیاسنتور
@kiasantoor ✅ کیاسنتور
اجرای استاد فرامرز #پایور (روح بزرگ ایشان شاد) به همراه استاد محمد #اسماعیلی
@kiasantoor کیاسنتور
https://www.instagram.com/p/BcfDvZtlXrx/
@kiasantoor کیاسنتور
https://www.instagram.com/p/BcfDvZtlXrx/
Instagram
پژوهشکده سنتور
🌹🌹 در سالروز درگذشت استاد فرامرز پایور ببینید کلیپی از سنتورنوازی استاد پایور به همراه تنبک استاد محمد اسماعیلی . #استاد #پایور #محمد_اسماعیلی #سنتور #تنبک #سنتورنوازی #santoor #santour #dulcimer
آموزش کوک سنتور در دستگاههای مختلف به قلم #سامان_ضرابی
منبع: #سنتورپدیا
آموزش کوک سنتور
دانشنامه سنتور
در ادامه ی مقاله ی "کوک سنتور با استفاده از تیونر" بنا به درخواست برخی از دوستان در زیر جدول کوک دستگاه های دیگر را خواهم نوشت: اگر دوستان آن مقاله را مطالعه کرده باشند می دانند که آنجا فقط از چگونگی کوک در دستگاه شور سخن رفت. در اینجا برای راحتی در درک کوک های مختلف و اختلاف آنها با یکدیگر مبنای کوک را دستگاه شور فرض می کنم و اختلافی که در دستگا ه های دیگر در مقایسه با شور دارند را می نویسم.
کوک هایی که در زیر بیان میکنم کوک های آکادمیک هستند ولی در موارد نه چندان کمی کوک ها بر اساس نیاز قطعه تغییراتی می کنند.
کوک های آکادمیک در واقع کوک هایی هستند که بتوان با آنها کتاب های دستور سنتور، ردیف ابتدایی، دوره های صبا، سی قطعه چهارمضراب، قطعات موسیقی مجلسی و حتا ردیف میرزا عبد الله را اجرا کرد.
دستگاه شور، خود شامل چند آواز است: 1 آواز ابوعطا 2 آواز بیات ترک 3 آواز افشاری 4 آواز دشتی و 5 آواز بیات کرد. که همگی آنها دقیقا مانند دستگاه شور کوک می شوند مگر در موارد خاص که به موضوع ما "فعلا" بی ارتباطند.
دستگاه نوا: عینا مانند دستگاه شور کوک می شود ولی چون شخصیت مستقلی دارد آنرا جزیی از دستگاه شور نمی شناسند.(جای نت "ر بکار" و "ر کرن" در سیم های زرد و سفید میتوانند عوض شوند)
@kiasantoor
دستگاه سه گاه: کوک آن دقیقا مانند شور است فقط نت "ر" سیمهای سفید نیز کرن کوک می شود. (طریقه ی کوک نت های کرن دار در مقاله ی مذکور آمده است).
دستگاه همایون: مثل کوک دستگاه شور است با اختلافات زیر : نت "می" خرک اول سیم های زرد "بکار" کوک می شود. نت های "سی" در هر سه پوزیسیون "بکار" کوک می شوند (گاهی "سی" پشت خرک "بمل" می شود که در این مورد باید خرک پنجم را کمی به سمت راست کشید). نت "ر" سیمهای زرد "بکار" می شود.
آواز بیات اصفهان: این آواز جزو دستگاه همایون است و دقیقا مانند آن کوک می شود.
دستگاه چهارگاه: مقایسه ی این دستگاه با همایون راحت تر است بدین صورت که کوک چهارگاه را مانند همایون فرض کرده با اختلافات زیر : نت "می" سیمهای سفید و پشت خرک "بکار" کوک می شوند. (در مقاله ی "کوک سنتور با استفاده از تیونر" ذکر شد که هنرجویان تازه کار لازم نیست که سیمهای پشت خرک را کوک کنند بلکه با کوک سیمهای سفید، نتهای پشت خرک تا حد قابل قبولی از نظر آنها کوک خواهد شد). نت "ر" سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه "کرن" کوک می شوند. نت "می" خرک هشتم زرد "کرن" و خرک هشتم سیم های سفید و پشت خرک "بکار" کوک می شوند. نت "فا" خرک نهم سیم های زرد "دیز" کوک می شود.
دستگاه ماهور و راست پنجگاه: مقایسه ی این دو دستگاه نیز با دستگاه شور راحت تر است بدین صورت که باز هم سنتور را عینا" کوک دستگاه شور فرض می کنیم با تغییرات زیر: نت "می" خرک اول سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه "بکار" کوک می شوند. نت "لا" سیم های سفید "بکار کوک می شود در حالی که نت "لا" پشت خرک باید همان کوک "لا ی بمل" باقی بماند. برای انجام این کار کافی است خرک چهارم را کمی به سمت راست بکشیم. نت "ر" سیم های زرد "بکار" و در سیم های سفید " کرن" کوک می شوند. گاهی نیز نت "فا" خرک نهم سیم های زرد نیز "دیز" کوک می شود.
@kiasantoor
درباره ی اینکه چه مقدار باید خرک را جابجا کرد: وقتی "لا ی" سفید را "بکار" کوک می کنید "لای" پشت خرک را چک کنید و ببینید که آیا "بمل" شده است (با چراغ سبز) یا خیر. اگر که بود که درست است اگر نبود نسبت به اینکه لای بمل پشت خرک چه مقدار پایینتر یا بالاتر است باید دوباره خرک را کمی جابجا کنید و دوباره "لای" سفید را کوک و "لای" پشت خرک را چک نمایید تا به کوک درست برای هر دو نت "لا" برسید. پیشنهاد می کنم در این مورد از معلم خود کمک بگیرید.
همانطور که می بینید کوک دستگاه های مختلف، اختلاف کمی با یکدیگر دارند و این اختلاف در حد سه یا چهار نت است به جز دستگاه چهارگاه. بنابراین اگر نوازندگان سنتور کمی به کوک اشراف پیدا کنند به نظر من داشتن دو سنتور برای آنها کفایت می کتد، مگر اینکه یرای موارد خاصی از سنتور های "لا کوک" یا "سی کوک" یا سنتور های "ده یا دوازده خرک" بخواهند استفاده کنند.
نوشته سامان ضرابی و چاپ شده در سایت هارمونیک در تاریخ دوشنبه ۲۲ آذر ۱۳۸۹ ،
@kiasantoor ✅
منبع: #سنتورپدیا
آموزش کوک سنتور
دانشنامه سنتور
در ادامه ی مقاله ی "کوک سنتور با استفاده از تیونر" بنا به درخواست برخی از دوستان در زیر جدول کوک دستگاه های دیگر را خواهم نوشت: اگر دوستان آن مقاله را مطالعه کرده باشند می دانند که آنجا فقط از چگونگی کوک در دستگاه شور سخن رفت. در اینجا برای راحتی در درک کوک های مختلف و اختلاف آنها با یکدیگر مبنای کوک را دستگاه شور فرض می کنم و اختلافی که در دستگا ه های دیگر در مقایسه با شور دارند را می نویسم.
کوک هایی که در زیر بیان میکنم کوک های آکادمیک هستند ولی در موارد نه چندان کمی کوک ها بر اساس نیاز قطعه تغییراتی می کنند.
کوک های آکادمیک در واقع کوک هایی هستند که بتوان با آنها کتاب های دستور سنتور، ردیف ابتدایی، دوره های صبا، سی قطعه چهارمضراب، قطعات موسیقی مجلسی و حتا ردیف میرزا عبد الله را اجرا کرد.
دستگاه شور، خود شامل چند آواز است: 1 آواز ابوعطا 2 آواز بیات ترک 3 آواز افشاری 4 آواز دشتی و 5 آواز بیات کرد. که همگی آنها دقیقا مانند دستگاه شور کوک می شوند مگر در موارد خاص که به موضوع ما "فعلا" بی ارتباطند.
دستگاه نوا: عینا مانند دستگاه شور کوک می شود ولی چون شخصیت مستقلی دارد آنرا جزیی از دستگاه شور نمی شناسند.(جای نت "ر بکار" و "ر کرن" در سیم های زرد و سفید میتوانند عوض شوند)
@kiasantoor
دستگاه سه گاه: کوک آن دقیقا مانند شور است فقط نت "ر" سیمهای سفید نیز کرن کوک می شود. (طریقه ی کوک نت های کرن دار در مقاله ی مذکور آمده است).
دستگاه همایون: مثل کوک دستگاه شور است با اختلافات زیر : نت "می" خرک اول سیم های زرد "بکار" کوک می شود. نت های "سی" در هر سه پوزیسیون "بکار" کوک می شوند (گاهی "سی" پشت خرک "بمل" می شود که در این مورد باید خرک پنجم را کمی به سمت راست کشید). نت "ر" سیمهای زرد "بکار" می شود.
آواز بیات اصفهان: این آواز جزو دستگاه همایون است و دقیقا مانند آن کوک می شود.
دستگاه چهارگاه: مقایسه ی این دستگاه با همایون راحت تر است بدین صورت که کوک چهارگاه را مانند همایون فرض کرده با اختلافات زیر : نت "می" سیمهای سفید و پشت خرک "بکار" کوک می شوند. (در مقاله ی "کوک سنتور با استفاده از تیونر" ذکر شد که هنرجویان تازه کار لازم نیست که سیمهای پشت خرک را کوک کنند بلکه با کوک سیمهای سفید، نتهای پشت خرک تا حد قابل قبولی از نظر آنها کوک خواهد شد). نت "ر" سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه "کرن" کوک می شوند. نت "می" خرک هشتم زرد "کرن" و خرک هشتم سیم های سفید و پشت خرک "بکار" کوک می شوند. نت "فا" خرک نهم سیم های زرد "دیز" کوک می شود.
دستگاه ماهور و راست پنجگاه: مقایسه ی این دو دستگاه نیز با دستگاه شور راحت تر است بدین صورت که باز هم سنتور را عینا" کوک دستگاه شور فرض می کنیم با تغییرات زیر: نت "می" خرک اول سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه "بکار" کوک می شوند. نت "لا" سیم های سفید "بکار کوک می شود در حالی که نت "لا" پشت خرک باید همان کوک "لا ی بمل" باقی بماند. برای انجام این کار کافی است خرک چهارم را کمی به سمت راست بکشیم. نت "ر" سیم های زرد "بکار" و در سیم های سفید " کرن" کوک می شوند. گاهی نیز نت "فا" خرک نهم سیم های زرد نیز "دیز" کوک می شود.
@kiasantoor
درباره ی اینکه چه مقدار باید خرک را جابجا کرد: وقتی "لا ی" سفید را "بکار" کوک می کنید "لای" پشت خرک را چک کنید و ببینید که آیا "بمل" شده است (با چراغ سبز) یا خیر. اگر که بود که درست است اگر نبود نسبت به اینکه لای بمل پشت خرک چه مقدار پایینتر یا بالاتر است باید دوباره خرک را کمی جابجا کنید و دوباره "لای" سفید را کوک و "لای" پشت خرک را چک نمایید تا به کوک درست برای هر دو نت "لا" برسید. پیشنهاد می کنم در این مورد از معلم خود کمک بگیرید.
همانطور که می بینید کوک دستگاه های مختلف، اختلاف کمی با یکدیگر دارند و این اختلاف در حد سه یا چهار نت است به جز دستگاه چهارگاه. بنابراین اگر نوازندگان سنتور کمی به کوک اشراف پیدا کنند به نظر من داشتن دو سنتور برای آنها کفایت می کتد، مگر اینکه یرای موارد خاصی از سنتور های "لا کوک" یا "سی کوک" یا سنتور های "ده یا دوازده خرک" بخواهند استفاده کنند.
نوشته سامان ضرابی و چاپ شده در سایت هارمونیک در تاریخ دوشنبه ۲۲ آذر ۱۳۸۹ ،
@kiasantoor ✅