فصلنامه علمی علوم خبری
262 subscribers
91 photos
2 videos
57 links
مجله علمی در حوزه روزنامه نگاری و ارتباطات و میان رشته ای
Download Telegram
این مقاله در بحبوحۀ گسترش اِپیدمی ‌ویروس کُرونا ابتدا در چین و سپس در سطح جهانی نگاشته می‌شود. در حالی که کشور یاد شده در «وضعیت جنگ بهداشتی» به سر برده در زیر چتر حزب کمونیست در تکاپو برای ادارۀ این بحران است، جامعۀ جهانی گیج و سردر گم، با توجه به مُسری بودن ویروس سعی بر حل این معضل دارد. از طرفی دیگر با توجه به سرعت شیوع بیماری مذکور سازمان بهداشت جهانی بالاخره وضعیت اضطراری اعلام کرد. اما موضوعی که اساساً مربوط به سلامت و بهداشت انسان‌ها می‌شده حال ابعادی دیگری نیز از جمله سیاسی ، اقتصادی و تجاری نیز پیدا کرده است. نگاه‌ها امروز به سوی دومین قدرت جهانی یعنی چین دوخته شده است. قدرتی با نظام تک حزبی و با عملکرد بوروکراتیک و متمرکز که سعی دارد در این قضیه، چهره¬ای شفاف از خود نشان داده به جهان اطمینان خاطر ببخشد از پس این بحران به خوبی بر آمده ، آمادۀ تبادل اطلاعات و تعامل با دنیا برای پیشبرد تحقیقات در مورد این بیماری ناشناخته است. در مقابل اما جامعۀ جهانی با شک و تردید به ادعاهای این کشور می‌نگرد، از یک طرف نظام سیاسی چین را کماکان به عنوان نظامی ‌استبدادی که بر سُنت مخفی کاری پایه گذاری شده محدود کنندۀ آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها است می‌شناسد و از طرف دیگر اما شاهد نه تنها پیشرفت‌های اقتصادی قابل ملاحظۀ آن در سال‌های اخیر بلکه قدم‌هایی که در جهت گشایش سیاسی برداشته، بوده است. جهان می‌خواهد باور داشته باشد کشور چین دیگر همانند سال‌های 2003 -2002 در رویارویی با بیماری تنفسی سارس، پنهان کاری نکرده عزم دارد از این پس شفاف عمل کند شرایط را برای تعامل و از جمله تبادل داده‌های علمی ‌و پزشکی فراهم بیاورد. در عصر جهانی شدن هرچه کشور‌ها قانونمند مسئولانه و شفاف در راستای ارتقاء همکاری‌های چند جانبه گام بردارند، نه تنها در سطح داخلی بلکه در سطح بین المللی نیز از وجهه و اعتبار بیشتری برخوردار می‌شوند. در نهایت نوع ساختار و عملکرد حکومت‌ها بدون شک تعیین کننده بوده به طوری که تأثیر مستقیم و غیر مستقیم بر کیفیت زندگی اعضا جامعه و به طور خاص سلامت و بهداشت آن‌ها دارد.
حق بر اطلاعات که با عناوین دیگری نیز نظیر حق دسترسی به اطلاعات، حق دریافت اطلاعات یا حق مطلع شدن شناخته شده است ، جایگاه و اهمیت بسزا دارد به طوری که برخورداری از آن در شرایط آزاد می‌تواند موجب تحقق و ارتقا دیگر حقوق از جمله حق حیات و یا حق بر سلامت شود. بی جهت نیست که از آزادی بیان به عنوان حقی «منحصر به فرد»، «یکی از گرانبهاترین حقوق انسانی»، مصداق «حق دموکراتیک»، «یکی از پایه‌های مهم جامعۀ دموکراتیک، از شرایط پیشرفت آن و شکوفایی فردی» یاد می‌شود. در واقع می‌توان گفت آزادی بیان و عناصر آن از جمله آزادی پخش و انتشار اطلاعات، آزادی دریافت اطلاعات (یا همان حق بر اطلاعات) و آزادی جست و جو، گاه جنبۀ حیاتی پیدا می‌کند و ندادن اطلاعات و اخبار به موقع به شهروندان توسط مقامات و رسانه‌ها به خصوص هنگامی‌که زندگی آن‌ها در خطر است به طور نمونه به هنگام آلودگی زیست محیطی، بلایای طبیعی، آلودگی هوا، انتشار بیماری‌های عفونی نظیر ایدز و غیره بدون شک خطر آفرین بوده موجب زیر سئوال رفتن مسئولیت دولت‌ها می‌شود. دیوان اروپایی حقوق بشر در موارد متعددی دولت‌های عضو شورای اروپا را به دلیل ندادن اطلاعات ضروری به مردم در شرایط خاص، محکوم کرده است. با توجه به مطالب ذکر شده حق بر اطلاعات شهروندان نه تنها در شرایط عادی بلکه در شرایط بحرانی نیز به طریق اولی از اهمیت بسیار برخوردار است. به علاوه از بررسی تفاسیر انجام گرفته شده در مورد حق حیات نیز این طور بر می‌آید که در مواجهه با شرایط بحرانی (فعالیت‌های خطرناک یا بلایای طبیعی یا مضر برای محیط زیست و غیره ...)، دولت‌ها تعهد یا وظیفۀ مثبت دارند مردم را در خصوص وضعیت به وجود آمده مطلع کنند. به مجرد این که مقامات دولتی اخبار و اطلاعات مربوط به وضعیت بحرانی را علنی می‌سازند، رسانه‌ها وارد عمل شده مبادرت به اطلاع رسانی‌های لازم به مردم کرده می‌توانند نقش آموزشی نیز داشته باشند. بدیهی است در اینجا رسانه‌های مستقل کثرت گرا و شفاف مورد نظر بوده که از شرایط مناسب برای فعالیت آزاد برخوردار هستند. در این میان اما رادیو- تلویزیون‌های «خدمت عمومی» مستقل (متفاوت از رادیو– تلویزیون‌های «دولتی») به لحاظ اعتباری که دارند قادرند بهتر از همه نقش آفرینی کنند.
حق حیات:
اما حق حیات که به ترتیب توسط اصل 6 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی 1966، اصل 2 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر 1950، اصل 4 کنوانسیون امریکایی حقوق بشر 1969، اصل 2 منشور حقوق بنیادی اتحادیۀ اروپا 2000، پیش بینی شده است از جایگاه و ارزش خاص و والایی در مقیاس با دیگر حقوق بشری برخوردار است. دیوان اروپایی حقوق بشر طی آراء صادرۀ خود این چنین در مورد حق حیات اظهار نظر می‌کند: تشکیل دهندۀ «یکی از ارزش‌های بنیادی جوامع دموکراتیکی است که به شورای اروپا موجودیت بخشیده اند»، همچنین اضافه می‌کند نسبت به دیگر مفاد مهم کنوانسیون دارای «برتری» بوده و در آخر بر «مقدس» بودن «حیات» که توسط کنوانسیون اروپایی مورد حمایت قرار گرفته تأکید می‌گذارد. به دنبال تفسیر به عمل آمده از حق حیات توسط قضات نهادهای کنترل منطقه ای بین المللی، نظیر دیوان حقوق بشر، دیوان امریکایی حقوق بشر و کمیتۀ حقوق بشر، به تدریج در طول زمان بر اهمیت این حق تأکید و به ویژه بر وظایف مثبت دولت‌ها در این عرصه و زمینه‌های باز هم جدیدتری که ملزم به حمایت از حق مذکور شده اند افزوده شده است. دولت‌ها موظف هستند حیات هر فردی که درقلمروشان قرار گرفته را مورد حمایت قرار دهند. در این خصوص نه تنها نباید غفلت کرده بی توجهی نشان دهند بلکه وظیفه دارند اقدامات پیش گیرانه، اقدامات اطلاع رسانی و غیره ... انجام دهند.
حق بر سلامت:
اما در مورد قضیۀ ویروس کُرونا باید به حق بر سلامت شهروندان نیز توجه خاص داشت. این حق اولین بار در سطح بین المللی در اساسنامۀ سازمان بهداشت جهانی مصوب سال 1946 به رسمیت شناخته شد. سپس در اعلامیۀ جهانی حقوق بشر 1948 (اصل 25)، میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی اجتماعی و فرهنگی 1966 (اصل 12) و بسیاری از دیگر متون حقوقی داخلی منطقه ای و بین‌المللی نیز گنجانده شد. برای انسان سلامتی بسیار با ارزش و اساسی است و حق بر سلامت یکی از عناصر مهم حقوق بشر بشمار می‌رود. بهترین تعریف از حق بر سلامت را میثاق یاد شده (اصل 12) به صورت زیر ارائه داده است :«حق هر فرد در استفاده از بالاترین سطح قابل دستیابی از سلامت جسمی ‌و روانی.» دولت‌ها ملزم به تحقق حق یاد شده هستند . از جمله در همین میثاق، بند 2، به وظایف دولت‌ها در این زمینه اختصاص یافته است. برای محقق شاختن حق مذکور، میثاق به ضرورت اقدام دولت‌ها جهت مقابله با بیماری‌های اِپیدمیک اشارۀ خاص کرده است (اصل 12، بند 2). از طرف دیگر تعیین یک گزارشگر ویژه توسط سازمان ملل در عرصۀ حق بر سلامت برای اولین بار در سال 2002، نشان از اهمیت موضوع برای جامعۀ جهانی دارد.
****
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفتگو با آنا مطرح کرد؛

تشریح آموزش از راه دور در شرایط بحران/ تداوم ارتباط علمی استاد با دانشجو مزیت است

 چهارشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۰۷




عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت به تشریح آموزش از راه دور در شرایط بحران و مزایای آن پرداخت.

عباس اسدی در گفتگو با خبرنگار حوزه آموزشی و پژوهشی گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، با اشاره به شیوع ویروس کرونا در کشور و آغاز آموزش مجازی در برخی دانشگاه‌ها اظهار کرد: آموزش از راه دور موضوع جدیدی نیست، از دهه ۵۰ میلادی در جهان مطرح شده و انتقال تجربیات و محتوای آموزشی سازمان‌ها یا مراکز از یک نقطه دنیا به بخشی از مخاطبان در نقطه دیگر جهان است.

وی افزود: نمونه بارز و پیشرو این نوع آموزش‌ها، سازمان‌های تخصصی سازمان ملل از جمله یونسکو است‌ که برای آموزش کشورهای جهان سوم به خصوص در آفریقا در زمان بیماری‌های واگیردار و... به کار رفته است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه هدف آموزش از راه دور در شرایط بحران ارائه اطلاعات و محتواهای آموزشی به مخاطبان در مناطق بحران است، گفت: در هنگام سیل، زلزله، بیماری‌های واگیردار و... در یک کشور، برای جلوگیری از خسارت آموزشی به مردم آن منطقه از سیستم آموزش از راه دور استفاده می‌شود؛ این نوع آموزش‌ می‌تواند متناسب با انواع مخاطب، منطقه، بحران و امکانات مختلف انجام شود.

اسدی ادامه داد: الزامات آموزش از راه دور در هنگام بحران متناسب با مخاطبان، منطقه، نوع بحران و... متفاوت است؛ نمی‌توان برای همه در شرایط بحرانی، از شیوه و محتوای یکسان آموزشی استفاده کرد، نوع آموزش برای افراد مستقر در منطقه صعب العبور با سهل العبور متفاوت است و باید با در نظر گرفتن این تفاوت‌ها الزامات متناسب با آن نیز فراهم شود.

وی درباره آموزش مجازی دانشگاه‌ها پس از شیوع ویروس کرونا در کشور گفت: آموزش مجازی در همه دانشگاه‌ها شروع نشده و تنها در برخی از دانشگاه‌ها در حال انجام است؛ حتی برخی از دانشگاه‌های معروف کشور در حوزه علوم انسانی فاقد این نوع امکانات هستند!

این استاد روزنامه‌نگاری دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه با شیوع بیماری کرونا موضوع آموزش از راه دور مطرح شده است، خاطرنشان کرد: این نوع آموزش دارای مزایا و معایبی است که مهم‌ترین مزیت آن ادامه آموزش مباحث درسی به دانشجویان و تداوم ارتباط علمی میان استاد و دانشجو است؛ همچنین تجربه‌ای جدید در حوزه آموزش است که می‌توان از آن در بحران‌های بعدی استفاده کرد.

اسدی افزود: نبودن فضا و امکانات لازم برای همه، یکی از مهم‌ترین معایب آموزش از راه دور است. در این نوع آموزش‌، ارتباط مستقیم میان یاددهنده و یادگیرنده وجود ندارد و در انتقال مباحث درسی و علمی ممکن است وقفه ایجاد کند و دروس به نحو احسن به دانشجو منتقل نشود؛ همچنین به‌دلیل مشکلات فراوان از جمله ایرادات فنیِ غیرقابل پیش‌بینی، صرفا به بیان سرفصل‌ها اکتفا می‌شود و مباحث به طور عمیق تشریح نمی‌شود. البته در برخی کلاس‌های حضوری نیز چنین خاصیتی وجود دارد ولی در آموزش از راه دور به‌خصوص برای مقاطع تحصیلات تکمیلی بیشتر بوده و چنین شیوه آموزشی، نوعی رفع تکلیف و بسیار سطحی است.

وی با بیان اینکه در شرایط فعلی به خصوص در میان رشته‌های غیر فنی، نوع نگاه به آموزش از راه دور بیشتر تفننی تلقی می‌شود، گفت: در این شیوه آموزشی، دانشجو و استاد آن را خیلی جدی نمی‌گیرند و اطلاعات عمیقِ علمی میان آنان رد و بدل نمی‌شود؛ به‌عنوان مثال در همایش‌ها که گاهی به صورت کنفرانس از راه دور برگزار می‌شود، سخنرانان بیش از آنکه به محتوا توجه و تاکید داشته باشند، به یک سخنرانیِ کوتاهِ تشریفاتی بسنده می‌کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: گذاشتن وقت و انرژی بیشتر و هزینه بالای تولید محتوا در قالب چندرسانه‌ای برای استاد، یکی دیگر از معایب آموزش از راه دور است که ممکن است بدون رعایت حقوق مالکیت معنوی در فضای مجازی دست به دست شود؛ آموزش از راه دور احتمال دارد که استاد را به خودسانسوری بکشاند، استاد باتوجه به اینکه می‌داند سخنانش در سطح عموم مردم منتشر می‌شود، از سرقت ایده‌هایش یا تعقیب قضایی، می‌ترسد و در ارائه محتوای درسی، سانسور می‌کند و نمی‌تواند به بهترین نحو مباحث را بیان کند.

اسدی خاطرنشان کرد: در آموزش از راه دور، علاوه براینکه امکانات و تجهیزات لازم باید وجود داشته باشد، نیازمند است که امنیت روانی و علمی استاد نیز تامین شود. البته به نظر می‌آید در شرایط بحرانی، خودِ آموزش از راه دور بیش از همه دچار بحران می‌شود؛ مثلا در یک نقطه‌ای که به خاطر سیل و زلزله، برق آنجا قطع شده چه کسی با کدام ابزار و با چه روحیه‌ای می‌تواند به پای گیرنده‌اش بیاید و آموزش ببیند.
‏عکس از Assadi Abbas
‏عکس از Assadi Abbas
شماره جدید علوم خبری پاییز ۱۳۹۹
سایت: www.jourcom.com
کانال: @jourcom
اطلاعیه فوری !!!

با سلام و احترام

همانطور که اطلاع دارید سامانه فصلنامه علوم خبری و دو فصلنامه حقوق روزنامه نگاری و ارتباطات همانند سایر نشریات علمی ایران که روی یکی از سرورهای سیناوب در دیتاسنتر OVH قرار دارند به دلیل آتش سوزی بی سابقه در دیتاسنتر این موسسه واقع در شهر استرازبورگ فرانسه روز چهارشنبه ساعت 2:30 نیمه شب از دسترس خارج شد. هزاران وب سایت در سراسر دنیا از این حادثه آسیب دیدند و چند هزار سرور در آنی دستخوش حریق شده و نابود شدند. آتش دو ساعت بعد خاموش شد. ساختمان شماره 2 دیتاسنتر به صورت کلی ویران شد و برق تمامی ساختمانها قطع شد.
سیناوب ضمن عرض پوزش از کاربران عزیز و گرامی نشریات به دلیل مشکلاتی که برای تعدادی از آنان پدید آمده است، بسرعت کار بازیابی و راه اندازی مجدد وب سایت ها را در دستور کار قرار داد. اطلاعات بک آپ نشریات که مربوط به نیم ساعت قبل از حادثه بود بازیابی شد و تنظیمات سرور جدید به انجام رسید و به زودی در دسترس کاربران قرار خواهد گرفت

 @jourcom
اطلاعیه تکمیلی!!

با سلام و احترام

به اطلاع کاربران گرامی می رساند که سرورهای سرویس دهنده مجلات علمی بازسازی و بازیابی شده اند و اکنون سایت های فصلنامه علوم خبری و دو فصلنامه حقوق روزنامه نگاری و ارتباطات قابل دسترسی می باشند.

@jourcom
فصلنامه علوم خبری شماره ۳۶ زمستان ۱۳۹۹
@jourcom
کارآیی و چالش های شبکه های اجتماعی موبایل محور؛ در بازسازی معنایی فضای رسانه های نوین

ناهید سعادت سیرت

فصلنامه علوم خبری شماره پیاپی ۳۶ (زمستان ۱۳۹۹) صفحات ۶۱-۹۰

چکیده:

شبکه‌های اجتماعی موبایلی به لحاظ ویژگی‌هایی که دارند، می‌توانند فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کاربران ایجادکنند که این امرکارکرد و کژکارکرد این شبکه‌ها را در بازسازی معنا تعیین می‌کند. این پژوهش با استفاده از روش کیفی باتکنیک مصاحبه نیمه ساخت یافته انجام شد. جمعیت آماری پژوهش شامل صاحب‌نظران رسانه بود که با ۲۰ نفر مصاحبه عمیق و به صورت نمونه‌گیری هدفمند تارسیدن به اشباع نظری صورت گرفت. محقق از یافته‌ها به این نتیجه رسید که شبکه‌های اجتماعی موبایلی دارای کارکردهایی چون؛ انتشار اخبار و اطلاع رسانی، تقویت شبکه‌ها و شبکه‌سازی، انبوه خلق مجازی، تقویت ارتباطات میان فردی، بسیج‌سازی، آموزش، تبلیغات، شفاف‌سازی، جریان‌سازی، کمپین‌سازی، سنجش افکار عمومی، آگاهی بخشی، جایگزین رسانه‌های رسمی، تولید دانش مدنی، تقویت قدرت اجتماعی و ظرفیت‌هایی چون؛ جریان آزاد اطلاعات، تنوع و کثرت کاربران و کژکارکردهای چون؛افشاگری، اخبار منفی و شایعه‌سازی، همبستگی اجتماعی کاذب، حباب گفتگو، خودنمایی و ارایه اعتیاد به فضای مجازی، تخریب فضای عمومی، همبستگی اجتماعی کاذب و چالش‌هایی چون؛ سیاست فیلترینگ، غلبه رویکرد احساسی، اعتباد مجازی، کلاهبرداری، ترس از کنترل حاکمیت، غلبه حاشیه بر متن است که بازسازی معنایی جدیدی از فرصت‌ها و تهدیدهای شبکه‌های اجتماعی موبایلی را بوجود می‌آورد.

کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی موبایل محور، ظرفیت ها، کارکردها، کژکارکردها، بازسازی معنایی

@jourcom
جایگاه سواد رسانه در نظام آموزش و پرورش

فریده میزبانی

 فصلنامه علوم خبری
شماره پیاپی ۳۶ (زمستان ۱۳۹۹)

صفحات ۱۷۳-۲۰۰

چکیده:

عصر حاضر را عصر سلطه ارتباطات می‌نامند. بی‌گمان در مورد همه مسایل جهان، بزرگ‌ترین رسالت اطلاع رسانی بر دوش رسانه‌های جمعی است. رسانه‌ها با گسترش مرز‌های جغرافیایی، فرهنگی و سیاسی، هویت انسان معاصر را تحت تاثیر قرار داده‌اند، طوری که می‌توان هویت انسان مدرن را هویت رسانه‌ای نامید.با توجه به کارکردهای متنوع رسانه‌های جمعی، همچون آگاهی بخشی،اطلاع رسانی و آموزش و پرورش،می‌توانند جایگاه مهمی در تکوین و تکامل ساختار آموزشی جامعه داشته باشند. چنین فضایی نیازمند تجویز یک رژیم مصرف رسانه‌ای است.برای دستیابی به این رژیم مصرفی نیازمند آموزش رسانه‌ای به تمام مردم به خصوص کودکان و نوجوانان هستیم.کودکان و نوجوانانی که با مقتضیات جامعه اطلاعاتی زندگی می‌کنند ضروری است توانایی برای زندگی در چنین جامعه‌ای در آنان ایجاد شود. نظام آموزش و پرورش از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا کودکان و نوجوانان از مهمترین و در عین حال آسیب پذیرترین اقشار جامعه هستند. آموزش و پرورش می‌تواند پاسخگوی تقاضای مبتنی بر شرایط جدید باشد و خود را با آن منطبق کند. لذا انجام اصلاحات اساسی و مناسب با مقتضیات عصر حاضر می‌تواند با ایجاد مهارت‌های رسانه‌ای در دانش‌آموزان آنها را به استفاده موثر از مهارت‌های ارتباطی وا دارد. از این رو ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان و نوجوانان با اهدافی چون ضرورت گنجاندن موضوع سواد رسانه‌ای در عناوین درسی مدارس، دلایل رشد نیافتن سواد رسانه‌ای و نقش آموزش و پرورش در سواد رسانه‌ای باید مورد توجه متخصصان این حوزه قرار بگیرد.

کلیدواژگان: رسانه های جمعی، هویت رسانه ای، آموزش و پرورش، کودکان و نوجوانان، سواد رسانه ای

@jourcom