شهرعرفان

آن روزهای تربت جام
(به قلم استاد مجید جامی)
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
آن روزها، حمام رفتن فقط هفته اي يك بار بود. دو تا حمام در تربت جام بود، يكي زنانه كه حمام رضاييان مي گفتند و يكي حمام عزت كه مردانه بود .اين دو حمام كنار هم بودند هم اكنون حمام عزت سالم مانده و در اختيار اداره میراث فرهنگی است و اميدواريم هر چه زودتر بازسازی شود و تبديل به يك محل گردشگري گردد.
حمام چند پله مي خورد زير زمين مي رفت اوّل ميز مسول حمام را مشاهده مي كردي كه معمولا حاجي عزت نشسته بود و پول حمام را حساب مي كرد، بعد چشمت به يك فضاي سالن می افتدد که مسلخ و رختکن حمام بود. دور تا دور سالن سكويي بود كه روي ان مي رفتيم و لباس ها را در مي آورديم و روي زمين توي بقچه اي مي گذاشتيم. كمد نبود بعدا چند جا لباسي نصب شد. بعد آقا رمضان رضاييان يك لنك مي داد مي بستي و حوضچه اي اب سرد بود كم عمق و از ان عبور مي كردي. در دو طرف اتاقك هايي بود كه جهت نظافت با نوره بود بعد وارد صحن اصلي مي شدي كه گنبدي بود و يك نور گير بالا داشت، ولي صبح زود و سر شب، يك چراغ گردسوز داخل سالن ورودي، پشت پنجره سالن داخلي، نور كمي مي تاباند و تنها كه بودي وحشت مي كردي.
هنوز دوش نيامده بود، ولي سال هاي چهل و هفت، چهل و هشت چند تا دوش هم زدند، زيرا اب لوله كشي امد ه بود.مي رفتيم داخل خزينه ابگرم كه استخري پراز اب گرم بود و شنا مي كرديم من هم پشت برادرم محمد اعظم سوار ميشدم و يكي دو دور مي زديم اب ان توسط يك ديگ مسي بزرگ گرم ميشد كه در وسط استخر بود، از زيرش در گلخن توسط گلخن تاب با هيزم اتش مي افروختند و يكي از مشاغل سخت و پست بود بعد كه خارج ميشدي يك حوض اب سرد داشت، بلافاصله داخل ان ميشدي كه حالا جكوزي گرم و سرد را از روي ان ساخته اند بعد يكی دو پله مي امدي وارد صحن اصلي كنار حوضچه كه شير آبي از استخر مي امد و انجا حسابي دست و پا را سنگ پا مي كشيدي چرا كه بعد يك هفته پشت دستها مثل سنگ پا ميشد بعد يك ساعتي اقاي سياوشي كيسه كش مي امد و كيسه را روشويه مي ماليد و حسابي كيسه مي كرد وچرك ها را از پشت و دستها جلو چشمت لوله ميكرد تا نتيجه كارش را ببيني. بعد از ابكشي با ليف و صابون مي امد و دو دست ليف صابون مي زد و با سطل، اب روي سرمان مي ريخت و بعد خارج مي شديم و پاها را آب مي كشيديم و فریاد می کشیدیم که "خشك" فورا آقا رمضان يك لنگ خشك ميداد دورت مي پيچيدي و يك لنگ روي دوش و يكي روي سر مي انداختي و يك مشت و مال حسابي مي داد و گاهي در زمستان يك چاي دارچين مهمانت می کرد و بعد لباس پوشيدن پنج قران پول آب بود و سه قران پول ليف صابون و دو قران دستمزد رمضان را دم در مي دادي به حاجي و سرخ و سفيد بعد دو ساعتي مي آمدي بيرون و اگر گل نمي انداختي مادر ميگفت: رفتين گربه شو كردين آمدين! چون قبل از سه سالگي ما را خودش مي برد حمام زنانه و انقدر كيسه مي كشيد كه مثل چغندر سرخ مي شديم! البته همانجا هم طبقات اجتماعی جایگاه خاص خود را داشتند در موقع كندن لباس سمت شمال سالن مال تربتي ها بود و سمت جنوب سالن مخصوص غربت ها و گدايان بود.
چون حمام دم اذان صبح تاريك و خلوت بود گاهي حوادث خنده داري اتفاق مي افتاد بخصوص كه در ذهن مردم بود كه جن ها شب ها داخل حمام عروسي مي گيرند از جمله يك روز صبح زود قبل از اذان خواجه محمد كه قدي كوتاه و ريشي پر پشت و بلند داشت توي حمام مي بيند يك جن با يك پا به هوا مي پرد و از عصايش صدايي عجيب در صحن مي پيچد كه ناگاه همديگر را مي بينند وهر دو همزمان جيغ ميكشند و مي گويند جن و غش ميكنند از سر و صداي آن ها اقاي عزت متوجه مي شود و مي دود و آب سرد رويشان مي ريزد به حال كه مي آيند يك دفعه مي گويد خواجه محمد تويي و او مي گويد اكبر اقا تويي و خواجه محمد مي گويد اكبر اقاي توانا خير نبيني كه با يك پايت مرا ترساندي و او هم مي گويد تو هم باقد كوتاه و ريش انبوهت من را ترساندي و مي خندند.
سالهاي چهل و پنج بود كه اب لوله كشي شد و نمادش از ان زمان باقي است همين منبع اب جلو فرمانداري است. بعد هم حمام ندايي درخيابان جامي را ساختند كه حمام نمره مي گفتند. ده دوازده دوش جداگانه داشت و هر اتاقك را يك نمره مي گفتند و ما كه دبيرستاني بوديم و مستقل، مي رفتيم حمام اقاي ندايي. گاهی كه مي ديد من يك نمره دارم مي امد در مي زد كه پسر عموت امده مي فرستم داخل و چند دقيقه بعد يك قوم و خويش ديگر و بعد مدتي ميشد هفت هشت بچه خواجه. او همه را ميشناخت.
ان روز هفت هشت نفري داخل نمره بوديم كه ناصر صداي خوشي داشت شروع كرد اواز خواني و ما هم كف مي زديم و صدا مي پيچيد يك وقت حاج ندايي در را باز كرد چه مسخره بازي ميكنيد جوجه خوجه ها يا الله زود خودتون رو بشوييد كه مردم منتظرند و عيش ما را منغص مي كرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
@jamtorbat 👈شهرعرفان

2.8K viewsedited 15:27