باسمه تعالی
آشنایی اجمالی با جشنواره بین‌المللی فارابی
جشنواره بین‌المللی فارابی ( تاسیس ۱۳۸۳ ) مهم ترین و معتبرترین جشنواره علمی نظام جمهوری اسلامی است که هم تراز جشنواره بین‌المللی خوارزمی، به دو عرصه علوم انسانی و علوم اسلامی اختصاص یافته است. این جشنواره هر سال از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برپا می شود. رئیس جشنواره، وزیر علوم و دبیر جشنواره معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم ( دکتر عبدالحسین کلانتری ) می باشد. همچنین مسئولیت دبیرخانه دائمی جشنواره از ابتدا بر عهده پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی وزارت علوم ( رئیس فعلی حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر رضا غلامی ) بوده است. هر سال حدود ۳ تا ۴ هزار اثر علمی شامل طرح پژوهشی، کتاب، رساله دکترا، پایان نامه کارشناسی ارشد به علاوه ترجمه اثر علمی از زبان های رایج دنیا به فارسی و بالعکس در سامانه جشنواره ثبت نام‌ و سپس از سوی ۱۶ گروه علمی جشنواره ( که شامل همه رشته های علوم انسانی و علوم اسلامی می شود ) در چندین مرحله و بر اساس شاخص های معین شده مورد داوری قرار می گیرد. هر گروه از گروه‌های شانزده‌گانه جشنواره متشکل از تعدادی از اساتید درجه یک می باشد اما گروه‌ها از حداقل ۵۰۰ داور علمی برجسته جهت انجام مراحل مختلف داوری استفاده می کنند. جشنواره بین الملل فارابی علاوه بر انتخاب صاحبان آثار برجسته علمی، هر ساله، مجلات علمی و پژوهشی و انجمن های علمی دانشگاهی و حوزوی را با کمک متولیان این دو نهاد در وزارت علوم و مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه مورد ارزیابی قرار داده و مجله و انجمن برتر را اعلام و مورد تقدیر قرار می دهد. همچنین جشنواره بین‌المللی فارابی بنا به اعلام هیات حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره ( تابع دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی )، برترین نظریه پرداز و نوآور را نیز معرفی و مورد تقدیر قرار می دهد. از دوره قبل یک جایزه جدید در جشنواره به نام جایزه علمی- پژوهشی ‌"صلح و دوستی" نیز اضافه شده که امسال و در چهاردهمین جشنواره برای نخستین بار اعطاء می‌شود. همچنین امسال در شورای سیاستگذاری جشنواره تصویب شد جایزه ای نیز به "دیپلماسی علمی" اختصاص یابد که جایزه آن در جشنواره بعدی به دانشگاهها، پژوهشگاهها و انجمن های علمی فعال تر و موثر تر در این عرصه، اعطاء خواهد شد. در جشنواره بین‌المللی فارابی در کنار اعطای جایزه به آثار علمی برتر ( در بازه زمانی سه ساله )، به دو دسته از اساتید و دانشمندان برجسته جایزه اعطاء می شود: به دانشمندان برتری که وفات یافته اند و به دانشمندان برجسته و صاحب مجموعه کارهای فاخر که در قید حیات هستند. در بخش بین الملل جشنواره، علاوه بر دریافت آثار علمی در سه عرصه اسلام شناسی و ایران شناسی ( و نیز اخیرا علم دینی )، به تعدادی از دانشمندان و نظریه پردازان غیر ایرانی ( بنا به مجموعه آثار و خدمات علمی آنها ) جایزه داده می‌شود. وزارت علومِ دولت سیزدهم ( از سال گذشته ) با هدف رفع تبعیض میان علوم‌ انسانی و اسلامی و سایر علوم، مبالغ جوایز جشنواره بین‌المللی فارابی را تا حدی با مبالغ جوایز جشنواره بین المللی خوارزمی هم‌اندازه کرد و تقریبا ارقام آنها را ۵ تا ۶ برابر افزایش داد. امسال بالاترین مبلغ جایزه جشنواره ۱۵۰‌ میلیون تومان است. هر ساله تعدادی از دانشمندان برجسته از خارج ایران، به صورت حضوری در جشنواره بین‌المللی فارابی مورد تقدیر قرار می گیرند اما در صورتیکه به دلیل تاخیر در نهایی شدن داوری ها و غیره، امکان حضور این افراد فراهم‌ نباشد، مراسم باشکوهی با همکاری سفارتخانه و رایزنی فرهنگی ج.ا.ا در کشور محل زندگی آنها برگزار شده و جایزه رسماً به فرد تقدیم می‌شود. جشنواره بین‌المللی فارابی جدای از پاسداشت مقام و منزلت اساتید و محققان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نخبه در دو سطح بزرگسال و جوان، در عرصه علوم انسانی و علوم اسلامی، نقش موثری در رصد و ارزیابی سالانه وضعیت علوم انسانی و علوم‌ اسلامی داشته و عملا به تحول علوم انسانی کمک می کند. یعنی قادر است خلاها و کاستی های کیفی و حتی کمی علوم انسانی و اسلامی را به مسئولان دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها گوشزد نماید.
در آیین اختتامیه هر دوره از جشنواره، جمع کثیری از اساتید و محققان عالی‌رتبه کشور و نیز دانشجویان تحصیلات تکمیلی برتر، بعضاً به همراه خانواده هایشان و همچنین شماری از رؤسای دانشگاهها و پژوهشگاههای علوم انسانی و اسلامی حضور دارند.