▫️گوگل از Gemini for Science رونمایی کرد

گوگل اخیراً پلتفرم جدیدی به نام Gemini for Science را معرفی کرده است؛ مجموعه‌ای از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی که با هدف «شتاب‌دادن به کشف علمی» طراحی شده‌اند. این سرویس بخشی از اکوسیستم Google Labs است؛ جایی که گوگل ابزارها و آزمایش‌های نوآورانه AI خود را عرضه می‌کند.

مهم‌ترین قابلیت‌های Gemini for Science:

‏▪️ Literature Insights‏
مرور و تحلیل هوشمند مقالات علمی؛ این ابزار می‌تواند حجم بزرگی از مقالات را خلاصه کند، داده‌ها را استخراج کند، ارتباط بین مطالعات را پیدا کند و حتی فرصت‌های پژوهشی جدید پیشنهاد دهد.

‏▪️ Hypothesis Generation
تولید فرضیه‌های پژوهشی با کمک سیستم چندعاملی (Multi-Agent) که فرایند تفکر علمی را شبیه‌سازی می‌کند؛ از شناسایی شکاف‌های دانشی تا پیشنهاد مسیرهای تحقیقاتی و طراحی آزمایش‌های قابل آزمون.

‏▪️ Computational Discovery
ابزاری برای تولید و بهینه‌سازی مدل‌ها، الگوریتم‌ها و کدهای پژوهشی. این سیستم می‌تواند هزاران نسخه مختلف از کد را ایجاد و ارزیابی کند تا بهترین راه‌حل علمی یا محاسباتی را پیدا کند.

گوگل می‌گوید این ابزارها هم‌اکنون در پروژه‌های واقعی علمی استفاده شده‌اند؛ از مقابله با مقاومت آنتی‌بیوتیکی گرفته تا بهینه‌سازی ساخت نیمه‌هادی‌ها و حتی تحلیل خطاهای منطقی در پژوهش‌های پیچیده ریاضی.


برخلاف چت‌بات‌های عمومی، Gemini for Science صرفاً برای پاسخ‌گویی طراحی نشده است؛ بلکه تلاش می‌کند نقش یک «همکار پژوهشی» را ایفا کند؛ ابزاری که می‌تواند در مرور متون ایده‌پردازی، طراحی پژوهش و تحلیل داده‌ها به پژوهشگران کمک کند.

‏Gemini for Science هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد و فعلاً دسترسی آن محدود به برخی کاربران، پژوهشگران و برنامه‌های Early Access گوگل است.

#AI
#gemini
#google
#research

🆔 @irevidence

🚀 به‌روزرسانی مهم Scholar Labs: جستجو ۱۰ برابر سریع‌تر و ۳ برابر عمیق‌تر

گوگل نسخه جدید Scholar Labs را معرفی کرده است؛ ابزاری که برای پاسخ به سؤالات پژوهشی و پیدا کردن مقالات علمی طراحی شده است.

✨ مهم‌ترین تغییرات:
• جستجوی نتایج تا ۱۰ برابر سریع‌تر
• بررسی تا ۳ برابر مقالات بیشتر برای یافتن بهترین منابع
• امکان انجام ۱۰ برابر جستجوی بیشتر در هر روز

‏Scholar Labs با تحلیل موضوعات کلیدی هر سؤال، مقالات مرتبط را از Google Scholar پیدا کرده و توضیح می‌دهد که هر مقاله چگونه می‌تواند به پژوهش شما کمک کند.

📚 این ابزار می‌تواند در مراحل مختلف تحقیق مفید باشد:
• مرور متون (Literature Review)
• بررسی روش‌ها و تکنیک‌های پژوهشی
• پیدا کردن رفرنس‌ها و منابع مهم قبل از ارسال مقاله

همچنین امکان طرح سؤالات تکمیلی برای بررسی عمیق‌تر موضوعات و جزئیات پژوهشی نیز فراهم شده است.

‏🌍 Scholar Labs برای همه کاربران لاگین شده به حساب کاربری گوگل در دسترس است و از تمام زبان‌ها پشتیبانی می‌کند. اگر سوال‌تان را فارسی بپرسید، مقالات فارسی مرتبط را هم بازیابی می‌کند.

🔗 https://scholar.google.com/scholar_labs

#AI
#searching
#google_scholar
#scholar_labs

🆔 @irevidence

▫️ وایلی، انتشارات امرالد را خرید

‏ Wiley با پرداخت ۳۳۷ میلیون پوند، انتشارات Emerald را تصاحب کرد. با این معامله، نزدیک به ۵۰۰ مجله و ۸ هزار عنوان کتاب به مجموعه وایلی افزوده می‌شود و تعداد نشریات آن به حدود ۲۵۰۰ عنوان می‌رسد.

این خرید، جایگاه وایلی را مخصوصاً در علوم اجتماعی، مدیریت، اقتصاد، آموزش و سیاست‌گذاری تقویت می‌کند. وایلی همچنین محتوای علمی معتبر امرالد را سرمایه‌ای مهم برای توسعه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌داند. (منبع)

بزرگ‌ترین معامله در تاریخ صنعت نشر برمی‌گردد به سال ۲۰۲۱ که شرکت کلاریویت، مالک Web of Science، پروکوئست را با ارزش اعلام‌شده ۵٫۳ میلیارد دلار تصاحب کرد.


#publisher
#wiley
#emerald

🆔 @irevidence

📚آموزش نرم افزار Calibre: تولید، مشاهده و مدیریت آسان کتاب‌های الکترونیکی

بسیاری از ما تعداد زیادی کتاب الکترونیکی روی رایانه‌مان ذخیره کرده‌ایم؛ اما معمولاً نام‌گذاری فایل‌ها منظم نیست و بعد از مدتی پیدا کردن یک کتاب خاص دشوار می‌شود.

همان‌طور که برای مدیریت مقالات علمی نرم‌افزارهایی مانند EndNote و Mendeley وجود دارد، برای مدیریت کتاب‌های الکترونیکی نیز ابزارهای کاربردی و قدرتمندی طراحی شده‌اند.

در بین آن‌ها، Calibre یکی از بهترین گزینه‌هاست؛ نرم‌افزاری رایگان، متن‌باز و پرامکانات که به‌صورت مرتب به‌روزرسانی می‌شود و می‌تواند بخش بزرگی از نیازهای شما در زمینه سازمان‌دهی و مدیریت کتاب‌های الکترونیکی را برطرف کند.

من کار با این نرم‌افزار را در قالب ۹ جلسه آموزشی و در مجموع حدود ۱۰۰ دقیقه به‌صورت کامل آموزش داده‌ام و تصمیم گرفتم این دوره را رایگان در کانال اویدنس در آپارات منتشر کنم.

برای مشاهده دوره به لینک زیر مراجعه کنید:

🔗 مشاهده رایگان دوره

در صورت مفید بودن آموزش‌ها، خوشحال می‌شوم کانال را نیز دنبال کنید.

https://www.aparat.com/irevidence

#calibre
#reference_management
#book

🆔 @irevidence

📊 رتبه‌بندی SIR 2026 و جایگاه دانشگاه‌های ایران

در رتبه‌بندی SCImago Institutions Rankings (SIR)، دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی بر اساس سه محور اصلی ارزیابی می‌شوند:

🔹 پژوهش: ۵۰ درصد
🔹 نوآوری: ۳۰ درصد
🔹 تأثیر اجتماعی: ۲۰ درصد

محور پژوهش، شاخص‌هایی مانند حجم و کیفیت تولیدات علمی، استنادها، رهبری علمی، همکاری‌های بین‌المللی و دسترسی آزاد را بررسی می‌کند. محور نوآوری بر ارتباط بین علم، فناوری و ثبت اختراع متمرکز است و محور تأثیر اجتماعی نیز حضور رسانه‌ای و وب، پژوهش‌های مرتبط با اهداف توسعه پایدار، مشارکت زنان در پژوهش و تأثیر تولیدات علمی بر سیاست‌گذاری عمومی را می‌سنجد.

در رتبه‌بندی SIR 2026، بر اساس دوره ارزیابی پنج‌ساله، تولیدات علمی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ در نظر گرفته شده‌اند.

در این دوره، در مجموع ۵۴۹۱ دانشگاه رتبه‌بندی شده‌اند که ۱۶۶ دانشگاه ایرانی در بین آن‌ها حضور دارند.

🔟 ده دانشگاه برتر ایران در رتبه‌بندی SIR 2026

رتبه جهانی هر دانشگاه داخل پرانتز و رتبه سال قبل در ادامه آمده است:

۱. دانشگاه علوم پزشکی تهران — ۷۰۱
رتبه سال قبل: ۵۴۶

۲. دانشگاه تهران — ۱۱۶۱
رتبه سال قبل: ۱۰۳۰

۳. دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی — ۱۸۹۱
رتبه سال قبل: ۱۶۵۲

۴. دانشگاه علوم پزشکی تبریز — ۲۵۱۸
رتبه سال قبل: ۲۱۶۵

۵. دانشگاه علوم پزشکی ایران — ۲۶۱۴
رتبه سال قبل: ۲۲۸۶

۶. دانشگاه علوم پزشکی مشهد — ۳۰۵۹
رتبه سال قبل: ۲۳۹۵

۷. دانشگاه علوم پزشکی شیراز — ۳۲۰۵
رتبه سال قبل: ۲۸۷۱

۸. دانشگاه تربیت مدرس — ۳۲۵۰
رتبه سال قبل: ۲۷۵۲

۹. دانشگاه گلستان — ۴۱۶۷
رتبه سال قبل: ۵۰۴۴

۱۰. دانشگاه علوم پزشکی اصفهان — ۴۳۵۷
رتبه سال قبل: ۵۳۴۳

از بین این ۱۰ دانشگاه، هفت دانشگاه وابسته به وزارت بهداشت و سه دانشگاه وابسته به وزارت علوم هستند.

بررسی رتبه‌ها نشان می‌دهد جایگاه جهانی هشت دانشگاه از ۱۰ دانشگاه برتر ایران نسبت به سال قبل افت کرده است. در مقابل، دانشگاه گلستان و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بهبود رتبه داشته‌اند.

🩺 رتبه‌بندی در حوزه پزشکی

برای دانشگاه‌های علوم پزشکی، بررسی رتبه‌بندی موضوعی می‌تواند تصویر دقیق‌تر و کاربردی‌تری ارائه دهد.

در حوزه Medicine، دانشگاه علوم پزشکی تهران با رتبه ۱۳۱ جهان در جایگاه نخست دانشگاه‌های ایرانی قرار دارد. پس از آن نیز دانشگاه‌های زیر قرار گرفته‌اند:

🔸 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: رتبه ۳۲۶
🔸 دانشگاه علوم پزشکی ایران: رتبه ۶۱۵
🔸 دانشگاه علوم پزشکی تبریز: رتبه ۸۳۸
🔸 دانشگاه علوم پزشکی شیراز: رتبه ۹۶۴

🔗 مشاهده جزئیات رتبه‌بندی:

https://www.scimagoir.com/rankings.php?page=1&sector=Higher%20educ

#university
#Iran
#ranking
#SCImago

🆔 @irevidence

‏📊 CiteScore 2025 منتشر شد

ویرایش ۲۰۲۵ شاخص CiteScore منتشر و برای تمامی مجلات نمایه‌شده در پایگاه Scopus اعمال شد. اسکوپوس تاکنون جزئیات و آمارهای کلیدی این ویرایش را به‌صورت رسمی منتشر نکرده است.

▫️ در گزارش سال ۲۰۲۵، مجموعاً ۳۲٬۰۸۹ مجله و پیایند (Serial) موفق به دریافت CiteScore شده‌اند که نسبت به سال گذشته ۹۵۱ عنوان افزایش نشان می‌دهد.

▫️ توزیع نشریات بر اساس چارک‌های استنادی به شرح زیر است:

‏🔹 Q1 (چارک اول): ۹٬۹۷۹ عنوان
‏🔹 Q2 (چارک دوم): ۸٬۳۵۱ عنوان
‏🔹 Q3 (چارک سوم): ۸٬۳۲۴ عنوان
‏🔹 Q4 (چارک چهارم): ۶٬۴۳۵ عنوان

▫️ از بین نشریات دارای CiteScore، تعداد ۸٬۰۷۹ عنوان به‌صورت دسترسی آزاد (Open Access) منتشر می‌شوند.

‏🏆 CA: A Cancer Journal for Clinicians با CiteScore برابر با ۶۴۹٫۸ همچنان رتبه نخست را در بین تمامی نشریات حفظ کرده است. با این حال، مقدار CiteScore این مجله نسبت به نسخه قبلی بیش از ۵۰۴ واحد کاهش یافته است.

▫️ رتبه‌های دوم تا پنجم بالاترین CiteScore نیز به‌ترتیب متعلق به نشریات زیر است:

‎2️⃣ Nature Reviews Molecular Cell Biology — 165.2
3️⃣ Nature Reviews Drug Discovery — 159.2
4️⃣ MMWR Recommendations and Reports — 131.2
5️⃣ Nature Reviews Clinical Oncology — 126.6

⚠️ نکته مهم: CiteScore یک شاخص استانداردشده بین‌رشته‌ای نیست؛ بنابراین مقایسه و رتبه‌بندی نشریاتِ حوزه‌های موضوعی مختلف بر اساس این شاخص، از نظر روش‌شناختی صحیح نیست. CiteScore صرفاً برای مقایسه نشریات درون یک حوزه موضوعی مشخص کاربرد دارد.

📌 در پستی جداگانه، به بررسی وضعیت مجلات ایرانی بر اساس CiteScore 2025 خواهم پرداخت.

🔗 دسترسی رایگان به فهرست مجلات نمایه‌شده در اسکوپوس و مشاهده CiteScore آن‌ها:
https://www.scopus.com/sources

#citescore
#research_metrics
#scopus
#journal

🆔 @irevidence

‏📊 CiteScore 2025 و وضعیت مجلات ایرانی در اسکوپوس

متأسفانه در بخش Sources پایگاه اسکوپوس، فیلتری برای محدود کردن مجلات به یک کشور خاص وجود ندارد. به همین دلیل، فهرست مجلات ایرانی نمایه‌شده در اسکوپوس را از پایگاه Scimago استخراج کردم، سپس شماره‌های ISSN آن‌ها را جدا نموده و در قالب دسته‌های 25تایی برای جست‌وجو در اسکوپوس آماده کردم. در نهایت، 398 مجله ایرانی بازیابی شد.

🔝 10 مجله ایرانی با بالاترین CiteScore

1. International Journal of Health Policy and Management
‎دانشگاه علوم پزشکی کرمان
CiteScore: 8 (Q1)

2. Journal of Applied and Computational Mechanics
‎دانشگاه تهران
CiteScore: 7.9 (Q2)

3. Advanced Pharmaceutical Bulletin
‎دانشگاه علوم پزشکی تبریز
CiteScore: 7.7 (Q1)

4. Civil Engineering Journal
‎مؤسسه آموزش عالی صالحان
CiteScore: 7.3 (Q1)

5. Journal of Soft Computing in Civil Engineering
‎ انتشارات پویان
CiteScore: 6.3 (Q1)

6. Global Journal of Environmental Science and Management
‎ مستقل
CiteScore: 5.8 (Q1)

7. Journal of Advances in Medical Education and Professionalism
‎دانشگاه علوم پزشکی شیراز
CiteScore: 5.5 (Q1)

8. Progress in Color, Colorants and Coatings
‎پژوهشگاه رنگ
CiteScore: 5.3 (Q2)

9. Iranian Journal of Basic Medical Sciences
‎دانشگاه علوم پزشکی مشهد
CiteScore: 5.2 (Q2)

10. International Journal of Engineering, Transactions A: Basics
‎پژوهشگاه مواد و انرژی
CiteScore: 5.1 (Q1)

سه مجله با اینکه CiteScore بالایی دارند ولی در چارک دوم قرار گرفته‌اند.


📈 توزیع مجلات ایرانی در چارک‌های استنادی

🔹 چارک اول (Q1): 31 مجله (7.8٪)
🔹 چارک دوم (Q2): 68 مجله (17.1٪)
🔹 چارک سوم (Q3): 159 مجله (40٪)
🔹 چارک چهارم (Q4): 139 مجله (34.9٪)
🔹 بدون چارک: 1 مجله (به دلیل توقف نمایه‌سازی در اسکوپوس)

در مجموع، حدود 75 درصد مجلات ایرانی (298 عنوان) در چارک‌های سوم و چهارم قرار دارند و 25 درصد (99 عنوان) در چارک‌های اول و دوم جای گرفته‌اند.

این نسبت در سال گذشته به‌ترتیب 78 درصد و 22 درصد بود؛ بنابراین اندکی بهبود را نشان می دهد.

🌟 10 مجله ایرانی برتر بر اساس بالاترین صدک موضوعی:

ده مجله ایرانی در بین 10 درصد برتر مجلات حوزه موضوعی خود قرار دارند؛ به این معنا که عملکرد آن‌ها از دست‌کم 90 درصد مجلات هم‌رشته در سطح جهان بهتر بوده است.

1. Archives of Academic Emergency Medicine — صدک 97 | CiteScore: 4.4

2. International Journal of Health Policy and Management — صدک 94 | CiteScore: 8.0

3. Advanced Pharmaceutical Bulletin — صدک 93 | CiteScore: 7.7

4. Journal of Soft Computing in Civil Engineering — صدک 93 | CiteScore: 6.3

5. Journal of Advances in Medical Education and Professionalism — صدک 93 | CiteScore: 5.5

6. Persica Antiqua — صدک 93 | CiteScore: 1.1

7. Global Journal of Environmental Science and Management — صدک 92 | CiteScore: 5.8

8. Journal of Medical Ethics and History of Medicine — صدک 91 | CiteScore: 1.5

9. Iranian Journal of Language Teaching Research — صدک 90 | CiteScore: 3.7

10. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery — صدک 90 | CiteScore: 3.8

🏅 بالاترین صدک (97) متعلق به Archives of Academic Emergency Medicine از انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است.
همچنین مجله Persica Antiqua متعلق به گروه پژوهشی باستان‌کاوی تیسافرن، با وجود CiteScore برابر با 1.1، در صدک 93 حوزه «ادبیات و نظریه ادبی» قرار گرفته است.

📌 یک نکته مهم

بالاتر بودن CiteScore لزوماً به معنای جایگاه علمی بهتر نیست. جایگاه هر مجله باید در چارچوب حوزه موضوعی خودش ارزیابی شود. به همین دلیل، برخی مجلات ایرانی با CiteScore حدود 1 تا 2 در بین 10 درصد برتر رشته تخصصی خود در جهان قرار دارند، در حالی که مجلاتی با CiteScore بالاتر ممکن است رتبه موضوعی پایین‌تری کسب کرده باشند.

بنابراین در ارزیابی مجلات، توجه هم‌زمان به CiteScore، چارک (Quartile) و صدک (Percentile) و البته طبقه موضوعی ضروری است.

📎 در فایل اکسل، عناوین مجلات به همراه شاخص‌های CiteScore، SJR، SNIP و صدک موضوعی (Percentile) ارائه شده است.
برای دانلود فایل، روی این لینک کلیک کنید.


#citescore
#research_metrics
#scopus
#journal
#Iran

🆔 @irevidence

📊 گزارش جدید JCR 2026 و وضعیت مجلات ایرانی

گزارش استنادی مجلات 2026 به‌تازگی منتشر شده است. در این پست نگاهی کوتاه دارم به وضعیت مجلات ایرانی.

در مجموع، 163 مجله از ایران در JCR 2026 فهرست شده‌اند.

توزیع مجلات ایرانی بر اساس چارک استنادی:

‏Q1: تعداد 9 مجله | 5.5٪
‏Q2: تعداد 19 مجله | 11.7٪
‏Q3: تعداد 36 مجله | 22.1٪
‏Q4: تعداد 95 مجله | 58.3٪
بدون Q: تعداد 4 مجله | 2.5٪

بنابراین، بیش از 80 درصد مجلات ایرانی در چارک‌های سوم و چهارم قرار دارند. از سوی دیگر، بیش از 17 درصد نیز در چارک‌های اول و دوم جای گرفته‌اند.

توزیع بر اساس نمایه استنادی:

‏ESCI: تعداد 123 مجله | 75.5٪
‏SCIE: تعداد 39 مجله | 23.9٪
‏SCIE, SSCI: تعداد 1 مجله | 0.6٪

بیش از سه‌چهارم مجلات ایرانی در نمایه استنادی منابع نوظهور (ESCI) قرار دارند. در نمایه استنادی هنر و علوم انسانی (AHCI) هیچ مجله‌ای از ایران دیده نمی‌شود و در نمایه استنادی علوم اجتماعی (SSCI) نیز تنها یک مجله حضور دارد که هم‌زمان در نمایه استنادی علوم (SCIE) هم نمایه شده است.

10 مجله ایرانی با بالاترین JIF

1. Journal of Nanostructure in Chemistry
‎ناشر: OICC Press | JIF: 19.2 | Q1

2. International Journal of Health Policy and Management
‎‌‏ناشر: د.ع.پ کرمان | JIF: 4.9 | Q1

3. Civil Engineering Journal-Tehran
‎‌‏ناشر: CEJ Publishing Group | JIF: 4.9 | Q1

4. Advanced Pharmaceutical Bulletin
‎‌‏ناشر: د.ع.پ تبریز | JIF: 4.7 | Q1

5. Health Promotion Perspectives
‌‎‌‏ناشر: د.ع.پ تبریز | JIF: 4.4 | Q1

6. International Journal of Environmental Research
‌‎‌‏ناشر: Springer | JIF: 4.3 | Q2

7. Journal of Environmental Health Science and Engineering
‎‌‏ناشر: Springer | JIF: 3.9 | Q3

8. Journal of Applied and Computational Mechanics
‎‌‏ناشر: دانشگاه شهید چمران اهواز | JIF: 3.5 | Q2

9. International Journal of Environmental Science and Technology
‎‌‏ناشر: Springer | JIF: 3.4 | Q3

10. Iranian Journal of Basic Medical Sciences
‎‌‏ناشر: د.ع.پ مشهد | JIF: 3.2 | Q2

عدد خام IF به تنهایی ارزش خاصی ندارد، رتبه و صدک مجله در یک طبقه موضوعی مهم‌تر است. مثلاً مجلات شماره 7 و 9 با اینکه IF بالایی دارند ولی در Q3 قرار دارند.

تنها مجله ایرانی که در بین 10 درصد برتر مجلات طبقه موضوعی خود در جهان قرار گرفته، Journal of Nanostructure in Chemistry با صدک 92.9 است.

9 مجله Q1 ایرانی:

1. Journal of Nanostructure in Chemistry | IF: 19.2

2. Iranian Journal of Fuzzy Systems | IF: 1.6

3. Health Promotion Perspectives | IF: 4.4

4. International Journal of Health Policy and Management | IF: 4.9

5. Journal of Mathematics and Computer Science-JMCS | IF: 1.5

6. Civil Engineering Journal-Tehran | IF: 4.9

7. Journal of Research in Applied Linguistics | IF: 2.4

8. Advanced Pharmaceutical Bulletin | IF: 4.7

9. Bulletin of the Iranian Mathematical Society | IF: 1.2

نکته قابل توجه، حضور دو مجله ریاضی در فهرست مجلات Q1 ایران است.‌‌‌‌‌ ‎

#research_metrics
#impactfactor
#JCR
#webofscience
#journal
#clarivate

🆔 @irevidence

▫️مجله CA: A Cancer Journal for Clinicians و چرایی عامل تأثیر شگفت‌انگیز آن

چندین سال است که مجله CA: A Cancer Journal for Clinicians از نظر عامل تأثیر (IF) در رتبه نخست قرار دارد. در JCR نسخه 2026، IF این مجله به عدد چشمگیر 685.2 رسیده است. این عدد در سال گذشته 232.4 و در سال قبل از آن 521.6 بود.

در رتبه دوم، مجله Nature Reviews Molecular Cell Biology با عامل تأثیر 118 قرار دارد و رتبه سوم به The Lancet با عامل تأثیر 109 تعلق گرفته است. به این ترتیب، IF مجله CA حدود شش برابرِ مجله دوم و بیش از شش برابرِ مجله سوم است.

سوال اصلی این است: چرا IF این مجله تا این اندازه بالاست؟

برای پاسخ، باید به شیوه محاسبه IF نگاه کنیم. IF یک کسر است:.

مخرج کسر، تعداد مقالات قابل استناد منتشرشده در دو سال قبل از سال گزارش است؛ یعنی مقالات اصیل و مروری منتشرشده در سال‌های 2023 و 2024. مجله CA در این دو سال، 40 مقاله قابل استناد منتشر کرده است. بنابراین عدد مخرج، 40 است.

صورت کسر، مجموع استنادهایی است که در سال 2025 به همه مقالات منتشرشده در سال‌های 2023 و 2024 داده شده است. این عدد برای مجله CA برابر با 27,406 استناد است. اگر 27,406 را بر 40 تقسیم کنیم، عدد 685.2 به دست می‌آید؛ همان IF مجله.

نکته مهم این است که در صورت کسر، استنادهای همه انواع مقالات، از جمله ادیتوریال، نامه‌ها و غیره، محاسبه می‌شود؛ اما در مخرج فقط مقالات اصیل و مروری قرار می‌گیرند. بنابراین IF از نظر آماری همه ویژگی‌های یک میانگین حسابی دقیق را ندارد، چون صورت و مخرج آن کاملاً هم‌جنس نیستند.

از سوی دیگر، می‌دانیم که میانگین به‌شدت از داده‌های پرت اثر می‌پذیرد. اگر در یک مجموعه داده، چند مقدار بسیار بزرگ وجود داشته باشد، میانگین به‌طور جدی منحرف می‌شود و دیگر نماینده مناسبی برای کل داده‌ها نیست. در چنین شرایطی، میانه معمولاً تصویر دقیق‌تری از وضعیت کلی ارائه می‌دهد.

در مجله CA، چند مقاله سهم بسیار بزرگی در استنادها دارند:

1. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries (15,335)

2. Cancer statistics, 2024 (5,605)

3. Cancer statistics, 2023 (2,894)

4. Colorectal cancer statistics, 2023 (1,222)

5. Breast cancer statistics, 2024 (457)


هر پنج مقاله درباره آمار سرطان‌اند. مقاله اولی 15,335 استناد دارد؛ یعنی به‌تنهایی باعث افزایش 384 واحدی IF مجله شده است. به بیان دیگر، 56 درصد IF مجله حاصل فقط یک مقاله است.

مقاله دوم نیز حدود 140 واحد و مقاله سوم حدود 72 واحد به IF مجله افزوده‌اند. از مجموع 27,406 استناد، سهم سه مقاله اولی 23,834 استناد است؛ یعنی حدود 87 درصد کل استنادها. اگر این سه مقاله را حذف کنیم، ضریب تأثیر مجله از 685.2 به حدود 96 سقوط می‌کند.

اگر پنج مقاله پراستناد را با هم در نظر بگیریم، مجموع استنادهای آن‌ها به 25,513 می‌رسد؛ یعنی حدود 93 درصد کل استنادهای مجله. بنابراین بخش عمده IF مجله CA محصول تعداد بسیار اندکی مقاله است، نه عملکرد یکنواخت همه مقالات مجله.

این موضوع وقتی روشن‌تر می‌شود که به میانه استنادها نگاه کنیم. میانه استنادهای مجله CA فقط 31 است. در مقابل، مجله Nature Reviews Molecular Cell Biology با اینکه IF بسیار کمتری نسبت به CA دارد، یعنی 118، اما میانه استنادهایش 66.5 است؛ بیش از دو برابر مجله CA. حتی میانه استنادهای The Lancet نیز از CA بالاتر است.

هرچه میانه به میانگین نزدیک‌تر باشد، توزیع داده‌ها نرمال‌تر و چولگی کمتر است. اما توزیع استنادها در بسیاری از مجلات چولگی مثبت دارد؛ یعنی تعداد کمی از مقالات، استنادهای بسیار زیادی دریافت می‌کنند، در حالی که بیشتر مقالات، استنادهای نسبتاً کمی دارند. این چولگی در برخی مجلات، مانند CA، بسیار شدیدتر است.

بنابراین در تفسیر IF باید محتاط بود. بالا بودن IF یک مجله لزوماً به این معنا نیست که همه مقالات آن از مقالات مجلاتی با IF پایین‌تر بهترند.

این مثال همچنین نشان می‌دهد که برای ارزیابی یک مقاله، نباید به IF مجله تکیه کرد. ارزیابی مقاله باید بر پایه شاخص‌های سطح مقاله انجام شود، نه شاخص‌های سطح مجله. البته علاوه بر شاخص‌های کمی، باید شاخص‌های کیفی هم برای ارزیابی مقاله مورد استفاده قرار بگیرند.

خود Clarivate نیز بر همین نکته تأکید می‌کند:

شاخص‌هایی مانند JIF برای ارزیابی عملکرد مجله طراحی شده‌اند، نه برای سنجش کیفیت تک‌تک مقالات یا عملکرد پژوهشگران.

#research_metrics
#impactfactor
#JCR
#webofscience
#journal
#clarivate

🆔 @irevidence

▫️ آیا دوران چت‌بات‌ها به سر رسیده؟ نسل بعدی هوش مصنوعی در راه است!

تا الان شرکت‌های تکنولوژی فکر می‌کردند برای باهوش‌تر کردن هوش مصنوعی، فقط کافیه مدل‌های زبانی (مثل ChatGPT یا Gemini) را بزرگ‌تر کنند و متن‌های بیشتری به خوردشان بدهند. اما این روش کم‌کم دارد به بن‌بست می‌خورد!

چرا مدل‌های متنی کافی نیستند؟

بحران داده و انرژی: متن‌های باکیفیت اینترنت در حال تمام شدن است و دیتاسنترها برق وحشتناکی مصرف می‌کنند.

فقدان عقل سلیم: این مدل‌ها دنیا را تجربه نمی‌کنند، بلکه فقط کلمه بعدی را حدس می‌زنند! به قول یکی از دانشمندان بزرگ (یان لوکان): «هوشمندترین سیستم‌های فعلی ما حتی از یک گربه خانگی هم خنگ‌ترند!» چون گربه قوانین فیزیک را درک می‌کند، اما هوش مصنوعی نه.

🌟 راه‌حل جدید: ورود به «مدل‌های جهانی» (World Models)

به جای اینکه به هوش مصنوعی فقط متن بدهند، دانشمندان در حال ساخت محیط‌های شبیه‌سازی‌شده (مثل بازی‌های ویدیویی) هستند. هوش مصنوعی در این دنیاهای مجازی رها می‌شود تا مثل یک کودک خردسال، با آزمون و خطا قوانین فیزیک، فضا و علت‌ومعلول را یاد بگیرد.

شرکت‌هایی مثل گوگل و انویدیا و آزمایشگاه AMI روی این حوزه دارند کار می‌کنند.


💡در آینده چه اتفاقی می‌افتد؟ احتمالاً مدل‌های متنی و مدل‌های جهانی با هم ترکیب می‌شوند. یعنی در آینده با هوش مصنوعی‌ای روبرو می‌شویم که هم خوب حرف می‌زند (مثل چت‌بات‌های فعلی) و هم مثل انسان، دنیای فیزیکی اطرافش را کاملاً درک می‌کند.

متن کامل مقاله را در مجله Science بخوانید. عنوان مقاله کلمات در برابر دنیاها است (Words vs. worlds) و به قلم Matthew Hutson نوشته شده. (لینک)

#AI
#LLM

🆔 @irevidence

▫️ماکس پلانک و شیرین‌کاری انتشارات اشپرینگر

ماکس پلانک (1947-1858)، برنده‌ نوبل فیزیک و مشهور به پدر فیزیک کوانتوم، دو مقاله در سال‌های 1940 و 1942در مجله‌ Die Naturwissenschaften منتشر کرده بود.

انتشارات Springer Nature در سال 2011 (یعنی بعد از 70 سال) این دو مقاله را به اتهام "نقض کپی‌رایت" ریترکت کرده است.

اما حالا در 6 جولای 2026 و بعد از 15 سال اعلام کرده که ببخشید تصمیم‌مان اشتباه بوده و خطای انسانی رخ داده!

در قبر هم نمیذارن دانشمندان راحت بخوابند.

#retraction
#springer

🆔 @irevidence