ایران فردا

از پایگاه ایدئولوژیک تا کانون اعتراض؛ چرا شهرهای مذهبی ملتهب شده‌اند؟

برای دهه‌ها، شهرهایی مانند قم، مشهد و اصفهان به‌عنوان پایگاه‌های اصلی جمهوری اسلامی شناخته می‌شدند؛ شهرهایی که حکومت بر حمایت اجتماعی، مذهبی و ایدئولوژیک آن‌ها حساب ویژه‌ای باز می‌کرد. اما در دورهٔ اخیر، همین شهرها به‌تدریج به نقاط ملتهب و کانون‌های اعتراض تبدیل شده‌اند؛ تغییری معنادار که نمی‌توان آن را اتفاقی یا مقطعی دانست.
فروپاشی اعتماد در پایگاه‌های سنتی
نخستین دلیل این تغییر، فرسایش شدید اعتماد عمومی است. شهرهای مذهبی بیش از دیگر نقاط کشور در معرض شعارها، وعده‌ها و سیاست‌های ایدئولوژیک نظام بوده‌اند. وقتی این وعده‌ها—از عدالت و کرامت تا رفاه و صداقت—در عمل محقق نشد، سرخوردگی در این شهرها عمیق‌تر و رادیکال‌تر شد.
مردمی که سال‌ها از نظام دفاع کرده بودند، حالا خود را بیش از دیگران فریب‌خورده می‌بینند.
فشار اقتصادی و تبعیض آشکار
قم، مشهد و اصفهان نه‌تنها از بحران اقتصادی مصون نمانده‌اند، بلکه در مواردی بیش از سایر شهرها آسیب دیده‌اند.
تورم، بیکاری جوانان، رکود کسب‌وکارهای محلی و فاصله طبقاتی، در تضاد کامل با تصویری است که حکومت از «شهرهای ارزشی» ارائه می‌داد. این تضاد، خشم اجتماعی را تشدید کرده است.
شکاف نسلی و تغییر نگرش مذهبی
در این شهرها، به‌ویژه در میان نسل جوان، رابطه میان دین و حاکمیت به‌شدت زیر سؤال رفته است. بسیاری از جوانان مذهبی یا نیمه‌مذهبی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که آنچه به نام دین اجرا شده، نه‌تنها اخلاقی‌تر نبوده، بلکه به فساد، سرکوب و دروغ مشروعیت داده است.
در نتیجه، اعتراض در این شهرها فقط اقتصادی یا سیاسی نیست؛ اعتراضی هویتی و ارزشی است.
قم؛ اعتراض از دل حوزه
در قم، حضور طلاب ناراضی، خانواده‌های مذهبی منتقد و بدنه‌ای که زمانی پشتوانه فکری نظام بود، نشان می‌دهد که بحران به قلب ایدئولوژیک جمهوری اسلامی رسیده است.
مشهد؛ شکستن حریم‌های امنیتی
در مشهد، شهری که همواره به‌شدت کنترل می‌شد، گسترش اعتراضات نشان می‌دهد که ترس فرو ریخته و حتی مکان‌های مقدس نیز دیگر مانع بروز خشم عمومی نیستند.
اصفهان؛ پیوند اعتراض معیشتی و سیاسی
در اصفهان، بحران آب، نابودی کشاورزی و بی‌عدالتی ساختاری، اعتراض را از سطح صنفی به سطح سیاسی کشانده و این شهر را به یکی از پایدارترین کانون‌های نارضایتی تبدیل کرده است.

تبدیل شهرهای مذهبی به کانون اعتراض، نشانه‌ای بسیار مهم است:
جمهوری اسلامی حتی پایگاه‌های سنتی خود را نیز از دست داده است.
این اعتراض‌ها نه از حاشیه، بلکه از متن جامعه‌ای می‌آیند که زمانی ستون ایدئولوژیک نظام محسوب می‌شد.
وقتی قم، مشهد و اصفهان ملتهب می‌شوند، پیام روشن است:
بحران، سراسری، عمیق و ساختاری است—و دیگر با شعار، سرکوب یا روایت‌سازی مهار نخواهد شد.

https://t.me/irantomarrow