ایران فردا

لردگان-۱۱ دی

10 views13:41

جواد ظریف: دیپلمات یا توجیه‌گر؟

جواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین ایران، یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های دیپلماسی کشور بود که سال‌ها مسئولیت مذاکرات بین‌المللی، از جمله برجام، را بر عهده داشت. اما عملکرد او همواره با نقدهای جدی مواجه بوده است.

دیپلماسی یا توجیه؟
برخی منتقدان معتقدند که رویکرد ظریف به دیپلماسی، گاه به‌صورت توجیه تصمیمات نظام برداشت می‌شد. او با کلمات تلاش می‌کرد سیاست‌های کلان نظام را قابل قبول جلوه دهد، همان‌طور که قاسم سلیمانی اهداف نظام را با اسلحه دنبال می‌کرد. تفاوت ابزارها آشکار است؛ اما نکته اینجاست که ظریف نیز مانند سلیمانی، در چارچوب نظام عمل می‌کرد و کمتر استقلال واقعی داشت.
بحران هواپیمای اوکراینی
یکی از جنجالی‌ترین مقاطع فعالیت ظریف، سقوط هواپیمای اوکراینی بود. این حادثه خشم عمومی را برانگیخت و مطالبه اصلی مردم، شفافیت و صداقت بود. در واکنش به این بحران، ظریف گفته بود:
«اگر شما هواپیما را زده‌اید، به من بگویید تا من آن را جمع کنم.»
این جمله نشان می‌دهد که وظیفه او بیشتر تبیین و توجیه سیاست‌های نظام بود تا پاسخگویی واقعی. منتقدان معتقدند این رویکرد، نشان‌دهنده‌ی نوعی ماله‌کشی دیپلماسی است که به جای اصلاح یا شفاف‌سازی، مسائل جدی را با کلمات جمع می‌کند.
دیدگاه ظریف درباره مردم
ظریف همچنین گفته بود:
«مردم ما خودشان انتخاب کردند که اینگونه زندگی کنند.»
در این جمله، می‌توان نوعی پذیرش یا حتی حمایت ضمنی مردم از سیاست‌های نظام را مشاهده کرد. به عبارتی، او وضعیت جامعه را تحلیل می‌کرد و می‌گفت مردم ترجیح می‌دهند با سیاست‌های موجود کنار بییایند منتقدان این دیدگاه را نوعی توجیه تصمیمات سخت نظام می‌دانند.

نقد اصلی نسبت به جواد ظریف این است که او، با وجود توانایی دیپلماتیک بالا، بیشتر نقش سخنگوی تصمیمات بالادستی نظام را ایفا کرده و کمتر به شفاف‌سازی واقعی و پاسخگویی صادقانه به مردم پرداخته است. او دیپلماسی را ابزار کاهش تنش می‌دانست، اما منتقدان معتقدند که این رویکرد گاه به توجیه سیاست‌های سخت و پرهزینه نظام تبدیل می‌شد.
به بیان ساده، جواد ظریف همواره میان ابزار کلمات و ابزار اسلحه قرار داشت: یکی با دیپلماسی، دیگری با قدرت نظامی، اما هر دو در مسیر اهداف کلان نظام عمل می‌کردند. و از نگاه منتقدان، ابزار دیپلماسی ظریف بیشتر برای توجیه و حمایت ضمنی از سیاست‌های نظام بود تا اصلاح آن‌ها.

https://t.me/irantomarrow