فرگشت ، تحول گونه‌ها

چیزی که مشخص است این است که اروپایی‌هایی که توانایی تحمل لاکتوز را دارند، یک قطعه بزرگ و دست نخورده از DNA، که شامل ژن لاکتاز، ژن همسایه آن و برخی از ژن‌های دیگر بود را از یک نیای مشترک به ارث برده‌اند. اندازه این قطعه، نشانه‌ای از تغییرات فرگشتی اخیر است. قطعه‌های بزرگِ تغییر نیافته DNA بسیار نادر هستند زیرا در هر نسل جفت‌های کرومزومی به منظور به وجود آوردن افرادی که دارای ژن‌هایی با ترکیب‌های جدید هستند، بخش‌های مختلف DNAشان را با یکدیگر رد و بدل می‌کنند. به راحتی می‌توان تصور کرد قطعه‌های بزرگ DNA اصلی که کروموزوم‌ها در ابتدا با آن شروع کردند در هر نسل کوچک‌تر و کوچک‌تر می‌شوند، زیرا فرآیند معاوضه DNA، هر بار موجب بریده شدن آن‌ها شده و این قطعه‌های بزرگ دست نخورده را کوچک‌تر می‌کند. ازاین رو هنگامی که یک قطعه بزرگ DNA در افراد زیادی مشترک باشد، این نشانه‌ای از انتخاب جدید آن قطعه است. قطعه‌های بزرگ DNA زمانی به وجود می‌آیند که جهش‌های ضروری‌ای رخ دهند که انتخاب طبیعی به شدت از آن‌ها حمایت می‌کند. طبیعت نمی‌تواند یک جهش یا ژن معین را انتخاب کند، بلکه تنها می تواند از افرادی که قطعه بزرگ DNA ژن امتیاز بخش را به ارث می برند، حمایت کند.

یک قطعه DNA بزرگ، نه‌تنها نشانه‌ای است از وجود ژنی که در معرض انتخاب طبیعی بوده، بلکه می‌توان از آن برای تاریخ‌گذاری زمانِ آغاز فرآیند انتخاب آن ژن نیز استفاده کرد، زیرا هر چه این قطعه بزرگ‌تر باشد زمان انتخاب آن نیز متأخرتر است. جول هِرشهورن از دانشکده پزشکی هاروارد دریافت که قطعه DNA در برگیرنده ژن لاکتاز در اروپایی‌هایی که توانایی تحمل لاکتوز دارند شامل حدود ۱ ميليون واحد DNA است. او و همکارانش معتقدند که این امر نشانه‌ای از یک انتخاب مثبت نیرومند است و این‌که این قطعه بین ۲۰۰۰ تا ۲۱۰۰۰ سال پیش شروع به گسترش کرده است که این تاریخ با تاریخ گسترش فرهنگ فانل بیکر نیز همخوانی دارد.

درصد بالایی از مردمان اروپای شمالی که در مناطق رواج فرهنگ فانل بیکر زندگی می‌کنند -۱۰۰% هلندی‌ها (بر اساس یک بررسی) و ۹۹% سوئدی‌ها- دارای توانایی تحمل لاکتوز هستند. در آفریقا، قبایلی که گاو، بز و یا گوسفند دارند نسبت به آن‌هایی که گله‌دار نیستند، دارای نرخ بالاتری از توانایی تحمل لاکتوز هستند، به نحوی که در برخی از گروه‌های آفریقایی، حدود ۲۵% از افراد جمعیت، این توانایی را دارند. به احتمال زیاد تحمل لاکتوز به این علت در میان گروه‌های آفریقایی کمتر از اروپای شمالی است که شبانی و گله‌داری در آفریقا دیرتر شروع شده و انتخاب طبیعی فرصت کمتری داشته تا فراوانی ژن را در جمعیت‌های آفریقایی بالا ببرد. به نظر می‌رسد که تحمل لاکتوز در آفریقایی‌ها دارای مبنای ژنتیکی متفاوتی باشد، زیرا تفاوت‌های DNA که پلتونن و همکارانش به عنوان مشخصه تحمل لاکتوز در اروپایی‌ها یافته‌اند تا اندازه زیادی در میان آفریقایی‌ها غایب است.

پدیده تحمل لاکتوز، سه جنبه از فرگشت انسان را برجسته کرده است. نخست این‌که این پدیده تأیید می‌کند که خلاف آنچه که به‌طور معمول تصور می‌شود، فرگشت در ۵۰۰۰۰ سال پیش، یعنی زمانی که انسا‌ن‌های مدرن آفریقا را ترک کردند متوقف نشده بلکه همچنان به تغییر شکل ژنوم انسان ادامه داده است.

دوم اینکه به‌احتمال ژنوم‌های انسانی در جمعیت‌های مختلف به‌طور مستقل به محرک‌های مشابه پاسخ می‌دهند؛ فرآیندی که فرگشت هم‌گرا نامیده می‌شود. توانایی تحمل لاکتوز كاملاً به طور مستقل در جمعیت‌های اروپای شمالی و برخی از جمعیت‌های آفریقایی روی داده است. همچنین بسیاری از خصوصیات انسانی دیگری که پس از پراکنده شدن از آفریقا به وجود آمده‌اند، مانند پیشرفت‌های شناختیِ احتمالی که در فصل ۵ مورد بحث قرار گرفتند، در جمعیت‌های مختلف به‌طور مستقل پدیده آمده‌اند.

سوم اینکه پدیده تحمل لاکتوز ثابت می‌کند که ژن‌ها به تغییرات فرهنگی نیز پاسخ می‌دهند. البته این موضوع زیاد هم تعجب برانگیز نیست، زیرا فرهنگ بخشی اساسی از محیط انسان است و ژن‌ها نیز سازوکارهایی برای پاسخ‌گویی به محیط هستند. اما دانشمندان علوم اجتماعی به ندرت به بازخورد یک پدیده فرهنگی روی ژن‌ها توجه می‌کنند و بسیاری از آنها همچنان تصور می‌کنند که از زمانی که پیشرفت‌های فرهنگی آغاز شد، فرگشتِ انسان در همه ابعاد کاربردی‌اش پایان یافته است. پدیده تحمل لاکتوز نشان می‌دهد که هر گونه رفتار فرهنگی درازمدت انسان مانند نوشیدن شیر خام می‌تواند موجب تغییرات ژنتیکی شود؛ البته اگر راهی برای ژنوم وجود داشته باشد که به آن پاسخ دهد.
با نگاهی به سال‌های میان ۵۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش یعنی از زمان جمعیت نیایی‌ انسان تا زمان فرهنگ فانل بیکر و معاصرانشان، کاملاً روشن است که طی این دوره تغییرات بنیادینی در محیط انسان به ویژه در محیط اجتماعی روی داده است.

✳️ ادامه 👇

🆔: @iran_evolution

5.65K views15:31