مدرسه تابستانی «تحکیم صلح ونفی افراطی گری و خشونت ورزی»

با حضور دکتر محمد امین قانعی راد عضو هیات مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

و دکترسید محسن فاطمی، دکتر محمد حسن ضیایی فر و حجت الاسلام سید محمد علی ایازی


دومین مدرسه تابستانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با موضوع «تحکیم صلح ونفی افراطی گری و خشونت ورزی» به همت معاونت فرهنگی- اجتماعی و با همکاری کمیسیون حقوق بشر اسلامی برگزار می شود.
@ipsan
در این مدرسه تابستانی اساتید برجسته مذکور به ارائه مباحث خود همچون جامعه شناسی صلح، روانشناسی صلح، صلح در قرآن و صلح و خشونت از منظر موازین حقوق بشر خواهند پرداخت.

کلاسهای این مدرسه به صورت رایگان و با ارائه گواهی نامه معتبر از ۲۴ لغایت ۲۷ تیرماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به آدرس بزرگراه کردستان، خیابان دکتر صادق آئینه وند (۶۴ غربی) ، جنب ساختمان آ. اس . پ برگزار خواهد شد.
🌿🌿

جلسه نقد و بررسی کتاب:
جامعه شناسی خشونت و قساوت سازمان یافته

با حضور دکتر محمد امین قانعی راد و دکتر علی مرشدی زاد اعضا هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران و آقای نادر شیخ زادگان

گروه علمی _ تخصصی جامعه شناسی صلح

زمان: یکشنبه ۲۵ تیر۱۳۹۶. ساعت ۱۷ تا ۱۹

مکان: دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران. دفتر انجمن جامعه شناسی ایران.
🌿

گزارش اولین جلسه کمیته علمی همایش

«چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»

گزارش اولین جلسه کمیته علمی همایش

«چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»


اولین جلسه کمیته علمی همایش انجمن علمی مطالعات صلح ایران با عنوان «چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»، مورخ 20 تیر 1396، برگزار گردید. موارد مطروحه و مصوبات جلسه عبارت بودند از:

- فراخوان دریافت چکیده و مقاله، به مدت یک ماه تمدید و از طریق کانال های اطلاع رسانی مربوطه منتشر شود؛

- ارائه گزارشی از فرایند پیشرفت کار از سوی خانم دکتر شقایق حیدری به عنوان دبیر اجرایی همایش؛ شامل اعلام فراخوان، تعداد چکیده ها و مقالات واصله، اعلام پاسخ، (تاکنون تعداد 113 چکیده مقاله دریافت شد که در ارزیابی های انجام شده، 42 چکیده پذیرفته شد، تعداد 6 چکیده نیز در اولویت قرار نگرفت، مقرر شد تعداد 65 چکیده نیز برای بازبینی مجدد برای نویسندگان محترم ارسال شود)؛


- چکیده های پذیرفته شده در قالب محورهای همایش دسته بندی شد؛

- مقالات واصله پس از اتمام مهلت دریافت چکیده ها، جهت ارزیابی علمی به کارشناسان موضوع ارجاع داده شود؛

- از اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و فعالان صلح حداکثر دو چکیده مقاله و از دانشجویان و سایر پژوهشگران محترم حداکثر یک چکیده مقاله پذیرفته شود؛

- جهت تنظیم و انتشار مجموعه چکیده های همایش از یک ویراستار متخصص و ورزیده بهره گرفته شود؛

- پس از برگزاری این جلسه، با تمامی پژوهشگران و نویسندگان محترم مکاتبه شد و نظر کمیته علمی همایش به آنها اطلاع داده شد؛

- آقای ارسلان عبدالله پور، ویراستاری مجموعه چکیده های همایش را انجام خواهند داد.🌿

@ipsan
دبیرخانه همایش

تعطیلات تابستانه

تعطیلات تابستانه

به پاس یک سال تلاش های بی شائبه و داوطلبانه دست اندرکاران اداری و اجرایی انجمن علمی مطالعات صلح ایران، دفتر انجمن از تاریخ 5 مرداد لغایت 5 شهریور 1396 تعطیل می باشد.
البته برنامه ها، جلسات و قرارهای مصوب طبق روال معمول پیگیری و اجرا خواهد شد.

دبیرخانه انجمن علمی مطالعات صلح ایران🌿

محمود درویش، شاعر صلح
آزاده گریوانی

محمود درویش برای من محبوب ترین شاعر عرب است. شاعری که زندگی، مبارزه و انسان را به زیبایی به تصویر کشیده است. او ابتدا با سرودن از وطن آغاز کرد، وطنی که اولین تصویر از آن در خاطره‌ی شش سالگی‌اش حک شده است. خودش می‌گوید: به یاد دارم زمانی در روستای پدری در نزدیکی عکا در پشت بام خوابیده بودم که ناگهان مادرم مرا از خواب بیدار کرد. خودم را همراه صدها روستایی دیدم که در دشت می‌دوم و گلوله از بالای سرمان می‌گذشت. پس از یک شب سرگردانی و گریز به روستایی رسیدیم و آنجا بود که اولین بار واژه‌ی لبنان را شنیدم. در واقع می‌توان گفت که در آن شب و در ۶ سالگی کودکی محمود درویش پایان یافت و به یک باره بزرگ شد. خودش در خاطراتش می‌گوید: اولین بار، زمانی که در صفی طولانی برای گرفتن جیره‌ی غذای پناهندگان ایستاده بودم، با واژه‌ی وطن آشنا شدم. وطنی که در اشعارش احیانا از آن به عنوان قوطي كنسرو یاد می‌کند.
درویش در ۱۲ سالگی سرودن را آغاز کرد و در ۱۴ سالگی با چاپ اشعارش به زندان افتاد. در واقع میان رهایی کلمات از جان شاعر با در بند شدن او رابطه ای است.
در جوانی در زمان یاسر عرفات به وزارت فرهنگ می‌رسد اما درمی یابد که سیاست چه توان بالایی در تخریب روح شاعرانگی دارد. لذا تصمیم می‌گیرد همان شاعر درویش باشد همان محمود که بود!
برخی او را به سازش در برابر اسراییل متهم می‌کنند و شاهد مثال را داستان عاشقانه‌ی او به دختری یهودی به نام ریتا می‌آورند که در یکی از اشعارش اینگونه می‌سراید:

بین چشمان من و ریتا تفنگی است
و آنکه ریتا را می شناسد خم می شود و برای خدایی که در آن چشمان عسلی است نماز می‌گزارد

محمود درویش در تردیدها و رفت و برگشت های ذهنی خود از شعر گلوله فاصله می‌گیرد و به مفاهیم بنیادی‌تری همچون هستی، انسان، زندگی و مرگ می‌رسد .
مرگ در اشعار او حضوری زنده دارد و تمایل به مرگ در اشعارش یک پرسش حساس و شخصی است و آن را به خواب تشبیه می‌کند. وی در پایان عمر می‌گوید:
خسته شده‌ام
زیرا بدترین نوع مسافرت، مسافرت در سفر است.
من از سفری به سفر دیگر بازمیگردم.
من هر سال در یک آپارتمان جدید را باز می‌کنم
و احساس نمی‌کنم بازگشته‌ام.
همانند مردم سفر می‌کنیم.
اما باز نمی‌گردیم
به هیچ چیز
انگار این سفر راه ابرهاست
ما را سرزمینی از کلام است!
سخن بگو، سخن بگو!
تا برای این سفر مرزی بشناسیم.
پیشنهاد میکنم اشعار محمود درویش را با صدای خودش گوش کنید، صدایی بسیار زنده.

اما مارسل خلیفه آهنگساز لبنانی که دوستی عمیقی با محمود درویش داشته، بسیاری از اشعار او را بازخوانی کرده است. در ترانه‌هایش سنت‌های کلاسیک را با سلیقه‌ی عوام و ظرافت شاعرانه در هم آمیخته است.
مارسل خلیفه که در جنگ‌های داخلی لبنان با صدای خود سعی در زنده نگه‌داشتن روحیه‌ی مردم داشته در عین آرام بودن، یک شورشی است. او را باب دیلن شرق نامیده‌اند و به عنوان هنرمند صلح برگزیده شده‌است. به قول خودش: هنر ما چیزی نیست جز سخن گفتن به جای آنانی که سخن گفتن نمی‌توانند.
https://t.me/politicsandsociety

محمود درویش شاعر صلح

(زادهٔ ۱۳ مارس ۱۹۴۱ – ۹ اوت ۲۰۰۸) شاعر و نویسنده فلسطینی

محمود درویش شاعر صلح

محمود درویش (زادهٔ ۱۳ مارس ۱۹۴۱ – ۹ اوت ۲۰۰۸) شاعر و نویسنده فلسطینی بود. او بیش از سی دفتر شعر منتشر کرد و شعرهای او که بیشتر به مسئله فلسطین مربوط می‌شد در بین خوانندگان عرب و غیر عرب شهرت و محبوبیت داشت. برخی از شعرهای او به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

محمود درویش سرودن را از زمانی که دانش آموز بود شروع کرد. در سال ۱۹۶۰ نخستین مجموعه آثار او در زمانی منتشر شد که تنها نوزده سال داشت. با دومین مجموعه‌اش بنام برگ‌های زیتون (اوراق الزیتون) در سال ۱۹۶۴، به عنوان یکی از شاعران پیشرو شعر مقاومت شناخته شد. دو موضوع عمده در ساختار اشعارش دیده می‌شود: «عشق و سیاست».🌿

بسیاری از شعرهای محمود درویش به شکل سرودهای عمومی و آوازهای محبوب درآمده‌اند. اغلب آثارش در مورد سرنوشت وطنش است. او از مفردات ساده و تصاویر واضح استفاده می‌کند.

از جمله جایزه‌هایی که محمود درویش برنده شد عبارت است از: جایزهٔ ابن سینا، جایزه صلحِ لنین، جایزه لوتس از انجمن نویسندگان افریقا-آسیایی، جایزهٔ هنرهای حماسی فرانس و مدالِ آثارِ ادبی و جایزه آزادی فرهنگی از بنیاد لبنان و جایزه صلح استالین شوروی سابق و جایزهٔ ناظم حکمت (نوامبر ۲۰۰۳).
🌿

موسسه تحقیقاتی صلح اسلو در نوشتاری نشان داد چگونه تفسیر غیرمسئولانه متون مقدس می تواند زمینه ساز خشونت و تروریسم شود.
مفسران متون مقدس خوب است این نقدها را مطالعه کنند!

کمیسیون حقوق بشر اسلامی

هنر در خدمت انتقال مفاهیم عمیق انسانی:
نقاشی دیواری جنگ وصلح، اثر نقاش برزیلی مرحوم کاندیدو پورتیناری، هدیه به دفتر سازمان ملل در برزیل سال1957 ،
(ماخذ : سازمان ملل)

کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

برگزاری " دوازدهمین همایش ملی علمی- فرهنگی و اولین همایش بین المللی خلیج فارس"
(با رویکرد گردشگری و تعاملات بین المللی)

با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران
@ipsan

برگزاری " دوازدهمین همایش ملی علمی- فرهنگی و اولین همایش بین المللی خلیج فارس"
(با رویکرد گردشگری و تعاملات بین المللی)

با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران
@ipsan

مرکز گردشگری علمی – فرهنگی دانشجویان ایران برگزار می نماید:

"دوازدهمین همایش ملی علمی- فرهنگی و اولین همایش بین المللی خلیج فارس"
(با رویکرد گردشگری و تعاملات بین المللی)

با مشارکت مجموعه ای از نهادها و سازمان ها و از جمله "انجمن علمی مطالعات صلح ایران" 🌿
@ipsan

دوازدهمین همايش ملی و نخستین همایش علمی - فرهنگی خلیج فارس
(با رویکرد گردشگری و تعاملات بین المللی)


مرکز گردشگری علمی – فرهنگی دانشجویان ایران وابسته به جهاددانشگاهی نخستین همایش بین المللی و دوازدهمین همایش ملی علمی-فرهنگی خلیج فارس را با رویکرد علمی- فرهنگی و در محورهای فرهنگ، هنر و معماری حوزه خلیج فارس، گردشگری در تعاملات بين المللی حوزه خليج فارس، گردشگری در منطقه خليج فارس؛ فرصت ها و چالش ها، ایده های نو به منظور شناساندن جاذبه های گردشگری خلیج فارس، راهبردها و فرصت هاي سرمايه گذاري گردشگری در منطقة خلیج فارس، ایمنی و حقوق گردشگران در منطقه خلیج فارس، توسعه پایدار گردشگری خلیج فارس و سواحل آن، توانمندی های منطقة خلیج فارس در حوزة گردشگری فرهنگی، اکوتوریسم و سلامت و توسعه گردشگری سواحل خلیج فارس با بهره مندی از توانمندی جوانان و نخبگان کشوررا با مشارکت مجموعه ای از نهادها، سازمان و مراگز علمی – پژوهشی و از جمله "انجمن علمی مطالعات صلح ایران" برگزار می کند.

نظر به تجربه برگزاری یازده دوره همایش ملی و تولید محتواي مرتبط با منطقه خلیج فارس به ویژه از منظر فرهنگی، اجتماعي و جاذبه­ های گردشگری، نیازمند مشارکت و حضور فعالانه صاحب نظران و دانشجویان داخلي و خارجی متخصص و علاقمند به این حوزه می­‌باشد. بر این اساس در مهرماه سال 1396 همزمان با برگزاری دوازدهمین دوره همایش ملی علمی-فرهنگی خلیج فارس، نخستین دوره همایش نیز برگزار خواهد شد.

امید است این همایش بستری باشد برای گفت ‌و شنود و تبادل‌ نظر ميان انديشمندان، استادان، پژوهشگران و دانشجويان و استفاده از مطالعات کاربردی نو و دستاوردهای علمی تا افق‌ هاي نوين براي دستيابي به راه‌ هاي مؤثر در توسعه‌ همه جانبه خليج فارس بگشاید و زمینه ساز صلح و توسعه پایدار خلیج فارس و حفظ، پاسداشت و تداوم فرهنگ و تمدن اصیل و نجیب ایرانی گردد. 🌿


راهنمای ثبت نام، تهیه و ارسال مقالات

تمامی روند ثبت نام و ارسال مقالات از طریق وبسایت همایش www.persiangulf-co.ir صورت می گیرد. علاقه مندان می توانند جهت شرکت در همایش و ارسال مقالات به بخش ثبت نام و ارسال مقالات سایت مراجعه کنند و از جزئیات آن مطلع شوند. 🌿

تقویم همایش

• مهلت ثبت نام و ارسال مقالات (اصل و چکیده باهم): 15 شهریور 1396

• اعلام نتایج داوری اصل مقالات: 30 شهریور 1396

• زمان برگزاری همایش: مهرماه 1396

@ipsan

نقد و بررسی کتاب:
ظهور قساوت سازماندهی شده
The rise of organized brutality

با مشارکت: محمد امین قانعی راد، علی مرشدی زاد، حسن امیدوار و نادر شیخ زادگان

نقد و بررسی کتاب:
ظهور قساوت سازماندهی شده
The rise of organized brutality

با مشارکت: محمد امین قانعی راد، علی مرشدی زاد، حسن امیدوار و نادر شیخ زادگان

(قسمت اول)

کتاب «The rise of organized brutality» که در فارسی به «ظهور قساوت سازمان یافته» ترجمه شده، توسط سینیسا مالسویچ (Siniša Malešević) جامعه‌شناس جوان کروات و استاد دانشگاه دوبلین ایرلند نوشته شده و نشر دانشگاه کمبریج نیز در سال ٢٠١٧ آن را منتشر کرده است. اثر فوق از طریق تحلیل عمیق جامعه‌شناختی نشان می‌دهد که با پیشرفت هرچه بیشتر تمدن، خشونت‌های سازمان‌یافته نیز در حال افزایش است.

در این کتاب سینیسا مالسویچ، یک روایت تاریخی محکم در مورد نقش خشونت سازمان‌یافته در جامعه مدرن و پدیده‌های متفاوتی مثل جنگ، انقلاب، نسل‌کشی و تروریزم بیان می‌کند و نشان می‌دهد که خشونت به وسیله ظرفیت سازمانی، نفوذ ایدئولوژیک و همبستگی میکرو به جای گرایش‌های بیولوژیکی تعیین می‌شود.
وی پیشنهاد می‌کند که خشونت نباید به عنوان یک رویداد یا فرآیند تحلیل شود بلکه تفسیر آن باید از طریق درک ادبیات این حوادث و فرآیندها و با پیوند دادن آن به تحولات گسترده‌تر اجتماعی در سطوح بین‌المللی و سطوح بین گروهی انجام گیرد.
مالسویچ همچنین نشان می‌دهد که چگونه سازمان‌های مدرن اجتماعی از ایدئولوژی و همبستگی میکرو استفاده می‌کنند تا حمایت عمومی را برای خشونت‌های بزرگ جلب کنند.
گرچه کتاب «ظهور قساوت سازمان‌یافته» هنوز به فارسی برگردانده نشده اما به دلیل اهمیت این اثر اخیرا جلسه نقد و بررسی آن به همت گروه علمی-تخصصی صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران و با سخنرانی محمد امین قانعی‌راد و دکتر علی مرشدی زاد اعضاء هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران، نادر شیخ‌زادگان مدرس زبان انگلیسی‌ در دانشگاه علوم پزشکی ایران و حسن امیدوار دبیر کارگروه علمی – تخصصی جامعه شناسی صلح انجمن جامعه شناسی برگزار شد.
در بخش اول این نشست سخنرانان به ضرورت و اهمیت گفت‌وگو و تعامل سازنده با دنیا پرداختند و در بخش دوم، بحث بر نقد و بررسی کتاب فوق متمرکز شد. در ادامه گزیده‌ای از مباحث مطرح شده در این نشست را می‌خوانید.



حسن امیدوار

دبیر گروه علمی- تخصصی جامعه‌شناسی صلح

رسیدن به وحدت و یگانگی در عین کثرت

٢٣ تیرماه روز ملی گفت‌وگو و تعامل با دنیا است و اختصاص این روز به‌دنبال مذاکرات طولانی و گفت‌وگوهای خستگی‌ناپذیر و توافق هسته‌ای (برجام) بین ایران و ١+٥ از طرف دولت انتخاب شده است.
اهمیت و توجه گروه صلح انجمن جامعه‌شناسی ایران به گفت‌وگو و تعامل از آن نظر است که گفت‌وگو و تعامل یکی از مولفه‌های مهم ساختاری فرهنگ صلح است؛ گفت‌وگو خود به منزله حرکت به سوی صلح و یگانگی است. در نشست‌های قبل به تفصیل از رویکردها و سازوکارها (مکانیسم‌های دفاعی) انسان‌های بدوی در مواجهه با خطر به سه شکل مکانیسم ستیز، مکانیسم فرار و مکانیسم استتار صحبت شد ولیکن به تدریج با تکامل مغز متفکر انسان، انسان‌ها به سازو کارهای بدیل و جانشینی برای حل منازعات انسانی دست یافتند. گفت‌وگو و مذاکره یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بشری برای پرهیز از خشونت، خونریزی و جنگ است.
گفت‌وگو، شکل خاصی از سخن گفتن است. گفت‌وگو (دیالوگ) با تک‌گویی (مونولوگ) تفاوت دارد. در دیالوگ نوعی تجربه متفاوت از زندگی وجود دارد، نوعی تمرکززدایی از برتری خود (Kennedy) . در گفت‌وگو هر طرف در ذهن خود شخص یا اشخاص طرف مقابل را واقعا با ویژگی‌های خاص‌شان ملحوظ می‌دارد و به آنان با قصد ایجاد رابطه‌ای متقابل و زنده، بین خود و آنها رو می‌آورد.

در دیالوگ، حقیقتی از پیش تعیین شده وجود ندارد، بلکه این حقیقت در جریان گفت‌وگو متولد می‌شود. هدفش تنها مبادله طرح و تفسیر است. در واقع اصل و اساس آن، دور شدن از تک‌سخنی و انحصارطلبی است. هابرماس نیز همچون سقراط معتقد است که وجود حقیقت نهفته در زبان و در دیالوگ میان گویندگان است و از طریق گفت‌وگو خود را فاش می‌کند. اما بر عکس در مونولوگ یا تک‌گویی (سخنرانی، مجادله، مکالمه و امثال آنها) یک حقیقت از پیش آماده وجود دارد که هر یک از افراد در پی اثبات آن‌اند.
زبان تک‌گویانه بیش از همه منجر به سلطه، سوءتفاهم و خشونت می‌شود اما غایت دیالوگ رسیدن به فهم و تفاهم ارتباطی است. بنابراین در گفت‌وگو از اختلاف و چندگونگی به سمت وحدت، یگانگی و حقیقت نهایی انتقال پیش می‌آید که البته این لزوما به معنای هم شکلی و توافق نیست. این تعریف از دیالوگ هماهنگی بسیاری با تعریف صلح دارد که آن نیز رسیدن به وحدت و یگانگی در عین کثرت است.🌿

نقد و بررسی کتاب:
ظهور قساوت سازماندهی شده
The rise of organized brutality

نشستی با حضور؛ محمد امین قانعی راد، علی مرشدی زاد، حسن امیدوار و نادر شیخ زادگان
(قسمت دوم)

علی مرشدی‌زاد
عضو هیئت مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران

دانشگاه؛ فضایی آزاد برای تفکر

پوشاندن دست آهنین با دستکش مخملین


موضوع بحث من «گفت‌وگو و تعامل سازنده با جهان» است. حدود پنج قرن پیش و در دوران صفویه، برادران شرلی به عنوان دو جهانگرد به ایران آمدند و بسیار مورد استقبال قرار گرفتند و ورود آنها به کشور چندان اهمیت داشت که نام آنها در تاریخ ثبت شد و دولت صفوی، آنها را به‌عنوان نماینده خود به کشورهای اروپایی بازفرستاد. این نشان‌دهنده حداقل ارتباط بین‌المللی در آن دوره است.
اگر بخواهیم به زبان والرشتاین سخن بگوییم، نظام جهانی هنوز شکل نگرفته بود. نظامی که از همان زمان، شروع به شکل‌گیری کرد و در نتیجه آن پدیده استعمار رخ نشان داد. جنگ جهانی اول و دوم باعث شد دولت‌ها به این فکر برسند که منازعات با یکدیگر را به حداقل برسانند و روابط خصمانه را به روابط دوستانه بدل کنند و از سوی دیگر، سازمان‌هایی را به وجود بیاورند که اگرچه قدرت برتر و غالب را در سطح جهان نداشتند اما می‌توانستند نقش مهمی را در حل منازعات ایفا کنند، سازمان ملل و قبل از آن، جامعه ملل، زاییده این نیاز و ضرورت بودند.
بعد از جنگ جهانی دوم می‌بینید که زبان جهان و دولت‌ها تغییر می‌یابد، البته این تغییرات به این معنا نیست که دولت‌ها از رقابت‌های تسلیحاتی دست برداشته‌اند بلکه زبان آنها تغییر پیدا کرده است. اگر پیش از این، به زبان تهدید سخن می‌گفتند اکنون دیگر زبان تهدید، زبان اصلی نیست و حتی تهدیدهای خود را در لفافه بیان می‌کنند و دست آهنین خود را با دستکشی مخملین می‌پوشانند.
اتفاق دیگر این است که دیپلماسی را به قول مورگنتا، به عنوان نخستین ابزار مد نظر قرار می‌دهند. مورگنتا و برخی دیگر از اندیشمندان سیاسی معتقدند که هنگامی که سیاست به پایان راه می‌رسد، جنگ شروع می‌شود. دیگر اینکه دولت‌ها متوجه شده‌اند که نظامیان، سیاستمداران خوبی نیستند و دولت‌های پادگانی، در داخل و در ارتباط با جهان، زود به سراغ آخرین دارو می‌روند. اینها تجربه‌هایی بود که در زمینه‌های سیاسی و نظامی، دولت‌ها با آن رو به رو شدند و کوشیدند که به تدریج زبان سیاست را زبانی نرم و ملایم کنند و ابزارهایی را که در حوزه اقتصاد و فرهنگ در اختیار دارند به کار گیرند تا نیازی به آخرین دارو نباشد. در نتیجه، این اقتصاد، ضرورت تعامل و ارتباط بین کشورها را افزایش داد و نیاز روابط مسالمت‌آمیز و مستمر با کشورهای جهان را ضروری ساخت.
فرهنگ نیز به عنوان ابزار مهمی برای سیاست درآمد و ارتباط فرهنگی برای دولت‌ها در این جهان کوچک شده گسترش یافت و تقریبا به سمت نزدیک شدن فرهنگی و تعامل بین فرهنگ‌ها پیش رفت. در نتیجه، دولت‌هایی که از این شیوه‌ها گریزان هستند در نظام بین‌الملل به عنوان عناصر نامطلوب شناخته می‌شوند. بنابراین، تعامل با جهان یک ضرورت است و امیدوارم که سیاستمداران و دستگاه‌های فرهنگی و اقتصادی ما نیز هرچه زودتر به این نتیجه برسند. گرچه همین که یک روز به‌عنوان گفت‌وگو و تعامل سازنده نامگذاری شده، این امید را ایجاد می‌کند که حداقل بخشی از سیاستمداران ما به این عقلانیت دست پیدا کرده‌اند.

نقد و بررسی کتاب:
ظهور قساوت سازماندهی شده
The rise of organized brutality

نشستی با حضور؛ محمد امین قانعی راد، علی مرشدی زاد، حسن امیدوار و نادر شیخ زادگان
(قسمت سوم)


نادر شیخ زادگان

مدرس زبان انگلیسی‌ در دانشگاه علوم پزشکی ایران

برای توصیف دنیای امروز کلمه خشونت کافی نیست

جلسه امروز، معرفی و بررسی کتاب «ظهور قساوت سازماندهی شده» نوشته سینیسا مالسویچ است.
هدف اصلی از این معرفی این است که ما فاصله علمی خود را با دانشگاه‌های دیگر به حداقل برسانیم. اسم اصلی کتاب The rise of organised brutality است که brutality در آن به قساوت ترجمه شده است زیرا برای توصیف اتفاقاتی که در دنیای امروز رخ می‌دهد کلمه خشونت کافی نیست. برای واژه rise افزایش می‌تواند ترجمه صحیح‌تری باشد چرا که نویسنده قصد دارد بگوید افزایش خشونت و قساوت، سازمان یافته است.
نویسنده کتاب، یک جامعه‌شناس جوان کروات است که در دانشگاه ایرلند تدریس می‌کند و خود، شاهد کشتار و خونریزی‌هایی بوده است که بعد از فروپاشی شوروی در یوگسلاوی سابق اتفاق افتاد. البته از نقطه نظر علمی، گاه ممکن است این یک نکته منفی به شمار ‌آید زیرا کسانی که خیلی دردمند هستند و وقایع را از نزدیک می‌بینند، ممکن است نگاه منفی‌تری نسبت به آنچه رخ می‌دهد، داشته باشند. کتاب فوق، شامل ٩ فصل می‌شود که به همراه مقدمه و یک نتیجه‌گیری بسیار کامل، می‌توان آن را تقریبا یازده فصل دانست.

به‌طور کلی کتاب از سه بخش کلی تشکیل شده است؛ ابتدا خشونت را در گذشته بررسی می‌کند، سپس به ارایه تعاریفی درباره خشونت می‌پردازد و در نهایت، بحث می‌کند که آیا خشونت رو به افزایش بوده یا در حال کاهش است. بعضی از دانشمندان معتقد هستند که با پیشرفت تمدن، خشونت نیز کاهش می‌یابد تا اینکه بالاخره از بین برود. برخی دیگر اما اعتقاد دارند که اینگونه نیست و با این پیشرفت، خشونت نیز افزایش یافته است.
کتاب «ظهور قساوت سازماندهی شده»، کاملا حالت علمی و دانشگاهی دارد و از موعظه در آن اثری نیست. نویسنده، نظر دانشمندان زیادی را مطرح کرده و در پایان نیز نظر خود را آورده است. کتاب به بررسی خشونت در دوران ماقبل تاریخ می‌پردازد و نشان می‌دهد که انسان‌های نخستین به دلیل اینکه همیشه در خطر حمله حیوانات وحشی بوده‌اند، تمایل داشته‌اند که با یکدیگر متحد و در کنار هم باشند. بنابراین، درگیری‌ها و خشونت‌های بین گروهی بین آنها چندان رایج نبوده است. مالسویچ معتقد است که جنگ یک پدیده بیولوژیک و ذاتی بشر نیست زیرا سابقه جنگ‌ها بسیار کمتر از تاریخ پیدایش انسان است و روز به روز نیز به تعداد این جنگ‌ها افزوده می‌شود.

تصورات اشتباه درباره خشونت در قرون وسطی

پس از آن، کتاب درباره خشونت در قرون وسطی بحث می‌کند و می‌گوید با وجود اینکه ما فکر می‌کنیم در گذشته خشونت زیاد بوده و به‌طور مثال، سیاه چاله‌های مخوفی وجود داشته یا دانشمندان را به خاطر افکار و اعتقاداتشان زنده زنده می‌سوزاندند و... اما دانشمندان جدیدی مثل بارس (Baraz) در ٢٠٠٣ و کارل (Carrel) در ٢٠٠٩ می‌گویند تحقیقات نشان داده که دوران قرون وسطی، آن چنان که گفته می‌شود خشن نبوده است و این خشونت‌ها به ندرت استفاده می‌شده و تقریبا هرگز بدون دلیل مشخص خشونت‌های شدید را به کار نمی‌برده‌اند. کارل در جای دیگری می‌گوید عدالت قرون وسطی مبتنی بر اعدام‌ نبوده و مجازات‌هایی که برای افراد معمولی استفاده می‌شده این بوده که یا آنها را منزوی می‌کردند یا به میان جامعه آورده و آبروی او را می‌بردند. اما از آنجا که در تاریخ وقایع برجسته ماندگار می‌شوند درباره خشونت در این قرون نیز تا حد زیادی اغراق شده است.

در بخش دیگری از کتاب که تعاریف خشونت از دانشمندان مختلف است، تعریفی را از فلسون (Felson) ارایه می‌کند که می‌گوید مفهوم حقوقی خشونت و مفهوم جامعه‌شناختی آن، بسته به موقعیت‌های مختلف، متفاوت است.
گالتونگ خشونت فرهنگی را مطرح می‌کند و می‌گوید که خشونت فرهنگی عبارت است از هر گونه فعالیت فرهنگی، هنری و قانونی که بخواهد خشونت دولت را توجیه و تایید کند. حتی دانشمندانی که در این راستا موضوعی را با دلیل اثبات می‌کنند شریک آن خشونت هستند، همانطور که شخص برجسته‌ای مثل هایدگر متهم است که افکار او توسط هیتلر و حزب نازی مورد استفاده قرار گرفته است.
پیر بوردیو، مفهوم خشونت نمادین را مطرح می‌کند که در واقع به شیوه زندگی برمی‌گردد. شیوه زندگی گروهی که گروه دیگری را تحقیر می‌کند و اغلب اکثریت هستند مثل آنچه می‌توان آن را تجمل گرایی نامید. تعریف دیگر تعریف مارکسیستی خشونت است که معتقد است یک رژیم سرمایه داری اصلا نیازی به انجام کاری ندارد زیرا وجود آن، دلیل کافی برای بروز خشونت است. گالتونگ تعریف وسیع دیگری از خشونت دارد که می‌گوید به‌طور کلی، هرگونه نابرابری و فقدان امکانات، خشونت است. در ادامه، نویسنده خشونت را به سه نوع دسته‌بندی می‌کند؛ خشونت‌های بین فردی، خشونت‌های بین گروهی و سوم خشونت‌هایی مثل جنگ‌ها.

در بخش سوم، درباره پیشرفت تمدن و افزایش یا کاهش خشونت بحث می‌شود. جالب اینکه تمام دانشمندان متقدم به کاهش خشونت خوشبین بودند اما متاخرها معتقدند که خشونت رو به افزایش است. اسپنسر معتقد است که در گذشته جوامع نظامی‌تر بودند و بعد از انقلاب صنعتی، هرچه جلوتر برویم از نظامی بودن و خشونت در آنها کاسته می‌شود. وبر و فوکو جزو کسانی هستند که اعتقاد به افزایش خشونت دارند.
نویسنده در جمع‌بندی معتقد به افزایش خشونت است و می‌نویسد اصولا آنهایی که معتقد به کاهش خشونت هستند دو ایراد دارند؛ یکی اینکه تعریف خشونت را ثابت و دیگر اینکه آن را فراتاریخی و فرافرهنگی در نظر می‌گیرند. درصورتی که خشونت در برهه‌های مختلف تعاریف متعددی به خود می‌گیرد و به اشکال متفاوتی در می‌آید. هانتیگتون نیز خیلی قایل به مقایسه بین تمدن و خشونت نیست و معتقد است که بیشتر باید فرق بین تمدن‌ها را در نظر داشت. این تفاوت سبب می‌شود نگاه تمدن‌ها به خشونت نیز متفاوت شود. نویسنده در پایان می‌گوید همان‌گونه که تمدن‌ها پیشرفت می‌کنند و مدل‌های بروکراتیک حکومت‌ها گسترش می‌یابد، ظرفیت‌های خشونت سازمانی نیز افزایش پیدا می‌کند.
🌿