انجمن علمی مطالعات صلح ایران

🔲 بحران تهران - ریاض برنده ندارد

#بخش اول

🖊 صادق ملکی، کار شناس و تحلیلگر ارشد سیاسی

◾️دیپلماسی ایرانی

نزدیک شدن به آزادی موصل و رقه از دست داعش، تعیین تاریخ همه پرسی کرد ها توسط اربیل، عملیات تروریستی در تهران، بحران در روابط عربستان و قطر، تغییر چیدمان قدرت در ریاض، شلیک موشک به مقر داعش از سوی ایران، حکایت از تحولات پرشتاب خاورمیانه ای دارد که بیش از امید در این جغرافیای پر از بیم و ابهام، سیاهی را ترسیم می نماید.
تحولات در خاورمیانه اگر حلقه های بهم پیوسته ای یک زنجیر باشند، باید درک کرد که حلقه گردان نهایی این بازی های پیچیده نه پایتخت های خاورمیانه، بلکه واشنگتن بوده و می باشد.
باید تدبیر کرد. در این آشفته بازار سیاست در خاورمیانه، بیش از لایه های ظاهری تحولات، باید به لایه های زیرین تحولات توجه کرد. به هوش باشیم اقدام ها و تحولات تاکتیکی، ما را از درک راهبردی تحولات دور و عمل ما را بسترساز بحران هایی ننماید که نام ما، در صف بازندگان تحولات قرار بگیرد.
چیزی مهم تر از جنگ وجود دارد، صلح. در فضای جنگ از صلح گفتن، سخت و از منظری جسارت می خواهد. جنگ ها به یکباره آغاز نمی شوند. باید کینه ها را کاشت، آبیاری کرد و پس از آن، با بهانه ای آتش جنگ را شعله ور کرد. آنانی که جنگ را درک کرده و بر تلخ هایی آن واقفند، هیچ گاه بدنبال جنگ نخواهند بود، مگر آنکه جنگی به آنان تحمیل شود. در خاورمیانه این ناامن ترین کانون بحرانی جهان، باید هوشیار بود. همراهی با توطئه ای پیچیده که جنگ ها را اجتناب ناپذیر نشان می دهند، خود می تواند بخشی از تاکتیک های فریب باشد. در خاورمیانه دست های بسیاری در کار است که جنگی دیگری را سامان دهد. رسانه ها در واشنگتن، آنکارا، بیروت، بغداد و... از امکان وقوع جنگ میان ایران و عربستان سخن می گویند. دقت نمایم آنانی که مدیریت جنگ را بر عهده دارند، با محاسبات دقیق چیدمانی را پی ریزی کرده اند که ریاض و تهران گام به گام به جنگ نزدیگ می شوند. آگاهی از توطئه جنگ و گریز از آن، تبلور عقلانیت برخاسته از دوراندیشی است که می داند پایان هر جنگی، صلح است. در خاورمیانه باید گام های صلح را، جایگزین گام های جنگ کرد.
کیست که نداند هویت های متفاوت، بیش از هر چیزی، تحت تاثیر جغرافیای زیستی است که از آن گریزی نیست. انتخاب اینکه عرب یا ایرانی، شیعی یا سلفی باشی، بیش از هر چیزی، حاصل اجبارهای ناشی از جغرافیاست. پس باید با پذیرش هویت های متفاوت به تعاملی رسید که متضمن همزیستی مسالمت آمیز برای همه هویت ها و اندیشه ها گردد. رهایی از حصر جغرافیا، مهم ترین عنصر تغییر ذهن ها برای نزدیکی قلب هاست.
نه هنر نزد ایرانیان است و بس و نه عرب سوسمارخور است. اندیشه خودبر تربینی بسترساز تبعیض و جنگ است. هر اندیشه و اعتقاد، نژاد و قومی که خویش را در کفه برابر با دیگران نبیند، نماینده تفکری مطرود و دور ازشان انسانی بوده و خواهد بود.
ما نمی توانیم دنیا را با عینک خود و یا منطبق با آرزوهای خویش تحلیل و قضاوت نماییم. نگاهی به همسایگان و مناطق پیرامونی نشان می دهد علیرغم انقلاب اسلامی و هزینه پرداختی آن برای وحدت جهان اسلام، شیعه کماکان از یک تنهایی و غربت تاریخی رنج برده و می برد. اندیشه وهابی اگرچه اندیشه غالب جهان اهل تسنن نیست، اما هنگامی که در تقابل با ایران شیعی می ایستاد، حتی ترکیه نسبتاً سکولار نیز در کنار آن قرار می گیرد.
ایران و عربستان دو واقعیت تاریخی و ژئوپولتیکی هستند که هیچ یک قابل نفی نبوده و نیستند. تهران و ریاض نباید دلخوش به عدم استحکام نظام های حاکم بر دو کشور باشند. نه ایران و نه عربستان نمی توانند جغرافیا و ماهیت غالب شیعی و وهابی خود را تغییر دهند و اصلاً نباید برای تغییر و نفی هویت های دو کشور تلاشی صورت بگیرد. باید در ایران و عربستان، همه نگران جنگ بوده و برای ترمیم روابط تهران و ریاض، تلاش کنند. جنگ طلبان بی شک خائن به منطقه و مردم خود بوده و در فردای تاریخ بخشوده نخواهند شد.
جنگ سالارانی که بر طبل جنگ می نوازند، فریادهای صلح را به سایه برده اند. روابط میان تهران و ریاض به اندازه ای بحرانی است که سخن گفتن از ضرورت کاهش بحران، بسیار دشوار شده است. بسیاری ازجنگ ها، حاصل روایت های متضاد برخاسته از رویاهاست. رؤیاهای تهران و ریاض را باید با ساختن پل اعتماد و یافتن روایت های مشترک، رؤیای صلح کرد.

https://t.me/joinchat/AAAAAD8mIYRSAx5eb3qLCQ

🔲 بحران تهران_ریاض برنده ندارد

#بخش پایانی

🖊صادق ملکی، کارشناس و تحلیلگر ارشد سیاسی

بحران ها فرصتی است که هنر سیاست و سیاستمداران به هنگام آن، باید تبلور یابد. از منظر تهران، نظام سعودی، نماینده نظامی ارتجاعی و از نگاه ریاض، ایران، نماینده نظامی است که تلاش دارد با نفوذ سیاسی عرصه را بر اسلام تسنن تنگ نماید. تصویرهای ذهنی منفی تهران و ریاض نسبت به هم، حاصل سیاست ها و برداشت های بلند مدت تار

539 views04:05