انجمن علمی مطالعات صلح ایران

هم انديشي «صلح، دموكراسي و حقوق شهروندي»

«روز بين المللي دموکراسي» بهانه اي براي برگزاري نشستي با عنوان «صلح، دموکراسي و حقوق شهروندي» شد که در آخرین هفته شهریور ماه در محل انجمن جامعه شناسي ايران برگزار شد.
دکتر محمدامين قانعي راد عضو هيات مدیره انجمن علمی مطالعات صلح ایران، دکتر شهيندخت مولاوردي دستيار رئيس جمهوري در امور حقوق شهروندي، دکتر محمدحسن ضيايي فر رئيس کميسيون حقوق بشر اسلامي ايران، دکتر صادق زيباکلام استاد علوم سياسي دانشگاه تهران، و دکتر خليل ميرزايي عضو هيات علمي دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه آزاد اسلامي از سخنرانان اين نشست بودند.
***
دکتر ميرزايي معتقد است که «صلح» و مفاهيم مرتبط با آن، چه در ايران و چه در فضاي بين المللي، ادبيات ضعيفي دارد و 90 درصد اين ادبيات حول مفهوم جنگ شکل گرفته است. به باور او، آنچه مردمسالاري و شهروندي را به هم پيوند مي زند، «حق مداري» است و دشمن مشترک آنها «جنگ» است. او معتقد است که صلح زماني مي تواند به عنوان مفهومي محوري جايگاه خود را بيابد که از وضعيتي مغلوب فاصله گرفته و نقشي غالب پيدا کند. وي همچنين تاکيد کرد پيش شرط تحقق صلح، دموکراسي است.

دکتر مولاوردي، دموکراسي را «از مردم»، «با مردم» و «براي مردم» خواند و تاکيد کرد که وقتي از دموکراسي سخن به ميان مي آيد، ذهن به سمت انتخابات و حق راي مي رود اما اينها همه هست و همه، اين نيست چرا که انتخابات تنها ابزاري است براي حرکت اراده مردم به سمت اداره کشور. وي «صلح» را در دو سطح تعريف کرد؛ نخست، صلح به معناي «نبود جنگ» که معنايي شکننده از صلح ارائه مي کند. اما سطح دوم که معنايي مثبت از صلح را متبادر مي کند، صلح پايدار به معناي ممانعت از زمينه هاي بروز خشونت است. به زعم او، زمينه هايي که از بروز جنگ جلوگيري مي کند، برخاسته از ريزفاکتورهاي حقوق شهروندي و دموکراسي است. وي معتقد است که ما در نسبت ميان مفاهيم «صلح»، «دموکراسي» و «حقوق شهروندي» با يک همپوشاني مواجهه هستيم که در اين ميان نمي توان از نقش «سازمان هاي مردم نهاد» و «جامعه مدني» چشم پوشيد.

دکتر ضيايي فر يادآور شد که هنوز برخي، واژه هاي مرتبط با صلح و دموکراسي را وارداتي تلقي مي کنند. به زعم او، آنچه امروز به عنوان صلح، دموکراسي و حقوق شهروندي مطرح مي شود، مرهون ادبياتي است که بعد از جنگ جهاني دوم شکل گرفت و معتقد است که از اين زمان به بعد تلاش ها و محدوده هاي حقوقي ذيل سه مفهوم آرمان، هنجار حقوقي و وضعيت (پديده اجتماعي) مطرح شد که معيار بسياري از قاعده سازي هاي جديد است.

دکتر زيباکلام معتقد است که «صلح، دموکراسي و حقوق شهروندي» مفاهيمي جديد هستند که با مدرنيته و در اواخر قرن نوزدهم همزمان با انقلاب مشروطه به ايران وارد شدند که بنا به دلايلي از سوي سياستمداران با اقبال همراه نشد. به زعم او، دموکراسي بر سه محور استوار است؛ نخست، عزل و نصب حکومت با راي مستقيم مردم، دوم، نبود اختيارات مطلق براي حکومت و محدود شدن آن به قانون اساسي و سوم، پاسخگو بودن حکومت در برابر نمايندگان مردم. او معتقد است براي تحقق اين محورها بايد به مفاهيم اوليه انقلاب بازگرديم.

دکتر قانعي راد عنوان کرد که عدالت به تنهايي محل توجه نيست بلکه بايد پرسيد که چقدر عدالت توانسته به صداي گروه هاي حاشيه نشين بازتاب دهد؟ به زعم او، ما در جامعه شاهد تفاوت هستيم و مادامي مي توان از عدالت سخن گفت که جامعه به سطحي از رشد برسد که ما بتوانيم متفاوت باشيم و اين تنوع پذيرفته شود. و مجدداً پرسيد چطور مي شود که متن حقوقي در نظر، «تنوع» را بپذيرد اما در عمل، همواره جريان خاصي ميدان دار باقي بماند؟ قانعي راد دموکراسي را «فرم» و حقوق شهروندي را «محتوا» دانست و معتقد است فرم بر محتوا اولويت دارد و به نام حقوق شهروندي نبايد دموکراسي را به حاشيه راند و به تعبيري از اولويت «دموکراسي» بر «حقوق شهروندي» سخن گفت.
@ipsan

آدرس خبر: مهسا رضایی از روزنامه ایران، شماره 6598
http://www.magiran.com/npview.asp?ID=3630575

544 views19:17