نظریه جدید تقسیم بندی انسان ها به مسالم و محارب بجای کافر و مومن
سخنرانی سیدمصطفی محقق داماد در همایش بزرگداشت شیخ اشراق سهروردی
• آیت الله مصطفی محقق داماد در همایش بزرگداشت روز شیخ اشراق که به همت موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد، سخنرانی خود را با عنوان سهروردی شهید تکفیر ارائه کرد و گفت: حربه تکفیر ناشی از تقسیم بندی انسان ها به مومن و کافر است.
•
• مصطفی محقق داماد در همایش با بیان اینکه قضیه تکفیر بعد از رسول الله و در دوران قدرت خلافت شروع شد، گفت: شهادت شیخ اشراق یکی از نمونه های اسفبار این تئوری در قرن ششم است.
@ipsan
🔹 ریشه تکفیر به پیروان ادیان الهی برمیگردد که متهم هستند جامعه بشری را تقسیم به مومن و کافر کردند و این تقسیمبندی منشأ خونریزی شده است. جام شوکران سقراط به دست کسانی به او داده شد که میگفتند سقراط کافر است و او هم براساس تبعیت از قانون شوکران را نوشید و تاریخ را در سوگ دانایی بزرگ نشاند. در تاریخ اسلام نیز از همان روزهای آغازین چنین موضوعی مطرح شده است اما در زمان رسولالله کسی تکفیر نشد البته قدرت دینی از آنجا که خودش را مفسر رسمی دین میداند با هر تفسیری که مخالف آن باشد میتواند او را محکوم کند.
🔹 من بهعنوان یک طلبه 72 ساله که عمری راه به پژوهش در این عرصه مشغول بودم میگویم که باید این تقسیمبندی را کنار بگذاریم و تقسیمبندی جدید انسانها را به مسالم و محارب مطرح کنیم. بدینمعنی که هرکس که صلحدوست و ساتور بهدست نیست و میخواهد گفتوگو کند دست او را بفشاریم و روی او را ببوسیم چرا که حکم قرآنکریم و آیاتش این است و ما جایز نیست با کسی که با میجنگد بجنگیم.
🔹 جمهوری اسلامی ایران نیز نخستین کاری که میکند این است که باید روی این موضوع فکر کند و این را نظریه شیعه پیرو ائمه اطهار اعلام کند و از این طریق تفاوت خودش را با داعش بیان کند. تکفیر ناشی از این تقسیمبندی است و اگر آن را اصلاح کنیم و اسلام را داخل شدن سلام به سین یعنی آرامش، صلح، دوستی، عشق و محبت بدانیم مسائلمان حل خواهد شد.🌿
@ipsan
سخنرانی سیدمصطفی محقق داماد در همایش بزرگداشت شیخ اشراق سهروردی
• آیت الله مصطفی محقق داماد در همایش بزرگداشت روز شیخ اشراق که به همت موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد، سخنرانی خود را با عنوان سهروردی شهید تکفیر ارائه کرد و گفت: حربه تکفیر ناشی از تقسیم بندی انسان ها به مومن و کافر است.
•
• مصطفی محقق داماد در همایش با بیان اینکه قضیه تکفیر بعد از رسول الله و در دوران قدرت خلافت شروع شد، گفت: شهادت شیخ اشراق یکی از نمونه های اسفبار این تئوری در قرن ششم است.
@ipsan
🔹 ریشه تکفیر به پیروان ادیان الهی برمیگردد که متهم هستند جامعه بشری را تقسیم به مومن و کافر کردند و این تقسیمبندی منشأ خونریزی شده است. جام شوکران سقراط به دست کسانی به او داده شد که میگفتند سقراط کافر است و او هم براساس تبعیت از قانون شوکران را نوشید و تاریخ را در سوگ دانایی بزرگ نشاند. در تاریخ اسلام نیز از همان روزهای آغازین چنین موضوعی مطرح شده است اما در زمان رسولالله کسی تکفیر نشد البته قدرت دینی از آنجا که خودش را مفسر رسمی دین میداند با هر تفسیری که مخالف آن باشد میتواند او را محکوم کند.
🔹 من بهعنوان یک طلبه 72 ساله که عمری راه به پژوهش در این عرصه مشغول بودم میگویم که باید این تقسیمبندی را کنار بگذاریم و تقسیمبندی جدید انسانها را به مسالم و محارب مطرح کنیم. بدینمعنی که هرکس که صلحدوست و ساتور بهدست نیست و میخواهد گفتوگو کند دست او را بفشاریم و روی او را ببوسیم چرا که حکم قرآنکریم و آیاتش این است و ما جایز نیست با کسی که با میجنگد بجنگیم.
🔹 جمهوری اسلامی ایران نیز نخستین کاری که میکند این است که باید روی این موضوع فکر کند و این را نظریه شیعه پیرو ائمه اطهار اعلام کند و از این طریق تفاوت خودش را با داعش بیان کند. تکفیر ناشی از این تقسیمبندی است و اگر آن را اصلاح کنیم و اسلام را داخل شدن سلام به سین یعنی آرامش، صلح، دوستی، عشق و محبت بدانیم مسائلمان حل خواهد شد.🌿
@ipsan
151123_001
My Recording
سخنرانی آیتالله محقق داماد در مراسم بزرگداشت سهروردی
چهارمین کنگره ملی روان شناسی اجتماعی
ابعاد روان شناختی صلح
مهلت ارسال چکیده مقاله: 31 شهریور 1396
زمان و مکان برگزاری کنگره: 26 مهر. دانشگاه شهید بهشتی
انجمن روان شناسی اجتماعی ایران با همکاری مرکز تحقیقات روانشناسی اجتماعی دانشکده روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار می کنند
@ipsan
محورهای کنگره:
- زمینه های صلح در روان شناسی اجتماعی
- روان شناسی صلح
- صلح؛ بخشش و گذشت
- صلح؛ خشونت و پرخاشگری
- صلح و روان شناسی بالینی
- صلح و سلامت
- صلح در روان شناسی محیط و شهر
- صلح و گروه های اجتماعی
- صلح در دیدگاه های اسلام
- صلح و زنان
- صلح؛ کودک و نوجوان
- روش های کنترل خشونت و پرخاشگری
- سایر موارد مرتبط
@ipsan
نهادهای حامی همایش: انجمن علمی مطالعات صلح ایران،
دانشگاه تهران، دانشگاه پیام نور، کمیسیون انجمن های علمی، سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران، انتشارات ارجمند و انجمن روانشناسی ایران🌿
@ipsan
ابعاد روان شناختی صلح
مهلت ارسال چکیده مقاله: 31 شهریور 1396
زمان و مکان برگزاری کنگره: 26 مهر. دانشگاه شهید بهشتی
انجمن روان شناسی اجتماعی ایران با همکاری مرکز تحقیقات روانشناسی اجتماعی دانشکده روان شناسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار می کنند
@ipsan
محورهای کنگره:
- زمینه های صلح در روان شناسی اجتماعی
- روان شناسی صلح
- صلح؛ بخشش و گذشت
- صلح؛ خشونت و پرخاشگری
- صلح و روان شناسی بالینی
- صلح و سلامت
- صلح در روان شناسی محیط و شهر
- صلح و گروه های اجتماعی
- صلح در دیدگاه های اسلام
- صلح و زنان
- صلح؛ کودک و نوجوان
- روش های کنترل خشونت و پرخاشگری
- سایر موارد مرتبط
@ipsan
نهادهای حامی همایش: انجمن علمی مطالعات صلح ایران،
دانشگاه تهران، دانشگاه پیام نور، کمیسیون انجمن های علمی، سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران، انتشارات ارجمند و انجمن روانشناسی ایران🌿
@ipsan
صلح؛ شگفتانگیزترین برساخته بشر
داود فیرحی
دین داری ملازم خشونت نیست؛ خشنها هستند که از دین سوء استفاده میکنند.اگر میبینیم که در جهان اسلام خشونتی پیدا شده با تعبیری دینی، یقین داشته باشیم که در این دین شناسی خطا صورت گرفته است.چون مسلمانان معتقدند که آن چه که دین درست است؛ دین صلح، دین عدالت، برابری، عطوفت و مهربانی است و اگر این تبدیل به خشونت شده، دین شناسی از مسیرش خارج شده است.
بسیار جالب است که از ایران صدای صلح شنیده میشود.انتخابات ریاست جمهوری در ایران، و انتخاب رئیس جمهور بدون کمترین خشونتی باعث شد تا جلسات ریاض خنثی شود.جامعه ایرانی آن قدر اصلاح طلب دارد که میتواند عاقلانه اراده سیاسی و مذهبی خود را به پیش ببرد.دین داری ملازم خشونت نیست؛ خشن ها هستند که از دین سوء استفاده میکنند. http://bit.ly/2vBIZEf @Ipsan
داود فیرحی
دین داری ملازم خشونت نیست؛ خشنها هستند که از دین سوء استفاده میکنند.اگر میبینیم که در جهان اسلام خشونتی پیدا شده با تعبیری دینی، یقین داشته باشیم که در این دین شناسی خطا صورت گرفته است.چون مسلمانان معتقدند که آن چه که دین درست است؛ دین صلح، دین عدالت، برابری، عطوفت و مهربانی است و اگر این تبدیل به خشونت شده، دین شناسی از مسیرش خارج شده است.
بسیار جالب است که از ایران صدای صلح شنیده میشود.انتخابات ریاست جمهوری در ایران، و انتخاب رئیس جمهور بدون کمترین خشونتی باعث شد تا جلسات ریاض خنثی شود.جامعه ایرانی آن قدر اصلاح طلب دارد که میتواند عاقلانه اراده سیاسی و مذهبی خود را به پیش ببرد.دین داری ملازم خشونت نیست؛ خشن ها هستند که از دین سوء استفاده میکنند. http://bit.ly/2vBIZEf @Ipsan
پایگاه خبری مردم سالاری آنلاين
مردم سالاری آنلاين - صلح؛ شگفتانگیزترین برساخته بشر
دین داری ملازم خشونت نیست؛ خشنها هستند که از دین سوء استفاده میکنند.اگر میبینیم که در جهان اسلام خشونتی پیدا شده با تعبیری دینی، یقین داشته باشیم که در این دین شناسی خطا صورت گرفته است.چون مسلمانان معتقدند که آن چه که دین درست است؛ دین صلح، دین عدالت،…
این طرح، اثر کارتونیست ایرانی، علی شافعی امسال در جشنواره ناجیالعلی با موضوع صلح در کشور عمان رتبه نخست را کسب کرد.
@ipsan
@ipsan
انجمن علوم سیاسی ایران با همکاری انجمن مطالعات صلح ایران و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار می کند.
نشست علمی:
اخلاق جنگ و صلح
دکترسعید حجاریان: اخلاق در وضعیت صلح مسلح
دکترداود فیرحی: تاملی در مفهوم صلح و صلح ابتدایی
دکتر جواد حیدری: اخلاق جنگ در سنت جنگ عادلانه
یکشنبه ۲۹ مرداد 1396، ساعت 17
🌿
مکان: پژوهشگاه فرهنک، هنر و ارتباطات
خیابان ولیعصر، پایین تر میدان ولیعصر، ابتدای خیابان دمشق، پلاک 9
@ipsan
نشست علمی:
اخلاق جنگ و صلح
دکترسعید حجاریان: اخلاق در وضعیت صلح مسلح
دکترداود فیرحی: تاملی در مفهوم صلح و صلح ابتدایی
دکتر جواد حیدری: اخلاق جنگ در سنت جنگ عادلانه
یکشنبه ۲۹ مرداد 1396، ساعت 17
🌿
مکان: پژوهشگاه فرهنک، هنر و ارتباطات
خیابان ولیعصر، پایین تر میدان ولیعصر، ابتدای خیابان دمشق، پلاک 9
@ipsan
گزارش دومین جلسه کمیته علمی همایش
«چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»
دومین جلسه کمیته علمی اولین همایش انجمن علمی مطالعات صلح ایران با عنوان «چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»، مورخ 23 مرداد 1396، از ساعت 17:30 تا 21، برگزار گردید. موارد مطروحه و مصوبات جلسه عبارت بودند از:
- مدت ارسال چکیده مقاله همایش به اتمام رسید؛
- ارائه گزارشی از فرایند پیشرفت کار؛ شامل اعلام فراخوان، تعداد چکیده ها و مقالات واصله، اعلام پاسخ، (تا این زمان تعداد 214 چکیده مقاله وصول شد که در ارزیابی های انجام شده، در مجموع 121 چکیده پذیرفته شد، تعداد 23 چکیده نیز در اولویت قرار نگرفت، مقرر شد تعداد 70 چکیده نیز برای بازبینی مجدد برای نویسندگان محترم ارسال شود)؛
- مقرر شد مقالات واصله پس از اتمام مهلت دریافت چکیده ها، جهت ارزیابی علمی به کارشناسان موضوع ارجاع داده شود؛
- بخش نخست چکیده های پذیرفته شده در همایش برای چاپ در کتاب مجموعه چکیده های همایش توسط یک ویراستار متخصص و ورزیده مورد ویراستاری قرار گرفت؛
- پس از برگزاری این جلسه، مکاتبه با پژوهشگران و نویسندگان محترم جهت اعلام نظر کمیته علمی همایش به آنها در حال انجام است.
- مطابق با فراخوان تمدید شده همایش مهلت ارسال مقالات توسط پژوهشگران محترمی که نامه پذیرش چکیده به آنها ارسال شده تا 1 مهر 1396 در نظر گرفته شده است.🌿
@ipsan
دبیرخانه همایش
«چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»
دومین جلسه کمیته علمی اولین همایش انجمن علمی مطالعات صلح ایران با عنوان «چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»، مورخ 23 مرداد 1396، از ساعت 17:30 تا 21، برگزار گردید. موارد مطروحه و مصوبات جلسه عبارت بودند از:
- مدت ارسال چکیده مقاله همایش به اتمام رسید؛
- ارائه گزارشی از فرایند پیشرفت کار؛ شامل اعلام فراخوان، تعداد چکیده ها و مقالات واصله، اعلام پاسخ، (تا این زمان تعداد 214 چکیده مقاله وصول شد که در ارزیابی های انجام شده، در مجموع 121 چکیده پذیرفته شد، تعداد 23 چکیده نیز در اولویت قرار نگرفت، مقرر شد تعداد 70 چکیده نیز برای بازبینی مجدد برای نویسندگان محترم ارسال شود)؛
- مقرر شد مقالات واصله پس از اتمام مهلت دریافت چکیده ها، جهت ارزیابی علمی به کارشناسان موضوع ارجاع داده شود؛
- بخش نخست چکیده های پذیرفته شده در همایش برای چاپ در کتاب مجموعه چکیده های همایش توسط یک ویراستار متخصص و ورزیده مورد ویراستاری قرار گرفت؛
- پس از برگزاری این جلسه، مکاتبه با پژوهشگران و نویسندگان محترم جهت اعلام نظر کمیته علمی همایش به آنها در حال انجام است.
- مطابق با فراخوان تمدید شده همایش مهلت ارسال مقالات توسط پژوهشگران محترمی که نامه پذیرش چکیده به آنها ارسال شده تا 1 مهر 1396 در نظر گرفته شده است.🌿
@ipsan
دبیرخانه همایش
برتا فان ساتنر"صلح به جای سلاح"
برتا فان ساتنر در سال 1905 برنده جایزه صلح نوبل شد.اثر ماندگار وی کتاب معروف "تفنگتان را زمین بگذارید"میباشد.پدرش مارشال نظامی بود و پدر بزرگش کاپیتان نیروی دریایی ارتش در واقع وی محصول جامعه اشرافی با سنت های نظامی بود.وی برای فرار از این سنتها به اتریش رفت و در آنجا به عنوان منشی آلفرد نوبل مشغول به کار شد. وی همواره می نوشت و از قلمش برای نگاشتن صلح استفاده می کرد.او و همسرش سالها در مورد نویسنگان صلح مطالعه کردندو با گروههای بین المللی صلح در اروپا آشنا شدند.برتا فان ساتنر همواره به دنبال القاءمفهوم صلح به جای سلاح در جامعه جهانی بود.وی انجمن صلح اتریش را تاسیس نمودوسالها سردبیر مجله صلح در اتریش بود تلاشهای خستگی ناپذیر ساتنر برای ایجاد این تفکر که جایزه صلح نوبل در ایجاد صلح واقعی و مثبت موثر واقع خواهد شد در روند کار آلفرد نوبل نقش مهمی داشت.
@ipsan
او تلاشهایش را برای ایجاد موسسه صلح و ایجاد صلح نوبل در کنفرانس بوستون در سال 1912 ارایه کرد و اولین بار کنگره بین المللی صلح با حضور او برگزار شد.🍀
@ipsan
برتا فان ساتنر در سال 1905 برنده جایزه صلح نوبل شد.اثر ماندگار وی کتاب معروف "تفنگتان را زمین بگذارید"میباشد.پدرش مارشال نظامی بود و پدر بزرگش کاپیتان نیروی دریایی ارتش در واقع وی محصول جامعه اشرافی با سنت های نظامی بود.وی برای فرار از این سنتها به اتریش رفت و در آنجا به عنوان منشی آلفرد نوبل مشغول به کار شد. وی همواره می نوشت و از قلمش برای نگاشتن صلح استفاده می کرد.او و همسرش سالها در مورد نویسنگان صلح مطالعه کردندو با گروههای بین المللی صلح در اروپا آشنا شدند.برتا فان ساتنر همواره به دنبال القاءمفهوم صلح به جای سلاح در جامعه جهانی بود.وی انجمن صلح اتریش را تاسیس نمودوسالها سردبیر مجله صلح در اتریش بود تلاشهای خستگی ناپذیر ساتنر برای ایجاد این تفکر که جایزه صلح نوبل در ایجاد صلح واقعی و مثبت موثر واقع خواهد شد در روند کار آلفرد نوبل نقش مهمی داشت.
@ipsan
او تلاشهایش را برای ایجاد موسسه صلح و ایجاد صلح نوبل در کنفرانس بوستون در سال 1912 ارایه کرد و اولین بار کنگره بین المللی صلح با حضور او برگزار شد.🍀
@ipsan
گزارش نشست اخلاق جنگ و صلح
"اخلاق جنگ و صلح" موضوع نشستی بود که عصر یکشنبه 29 مرداد با حضور داود فیرحی، سعید حجاری و جواد حیدری در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با مشارکت انجمن های علوم سیاسی و مطالعات صلح ایران برگزار شد.
در ادامه متن سخنرانی این سه سخنران به نقل از سایت های شفقنا، انصاف نیوز و روزنامه اعتماد به تفکیک خواهد آمد.🌿
@ipsan
"اخلاق جنگ و صلح" موضوع نشستی بود که عصر یکشنبه 29 مرداد با حضور داود فیرحی، سعید حجاری و جواد حیدری در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با مشارکت انجمن های علوم سیاسی و مطالعات صلح ایران برگزار شد.
در ادامه متن سخنرانی این سه سخنران به نقل از سایت های شفقنا، انصاف نیوز و روزنامه اعتماد به تفکیک خواهد آمد.🌿
@ipsan
متن سخنرانی داود فیرحی استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
در "نشست اخلاق جنگ و صلح" با عنوان:
"صلح در سنت فکری و ادبیات فقهی مسلمانان"
@ipsan
در "نشست اخلاق جنگ و صلح" با عنوان:
"صلح در سنت فکری و ادبیات فقهی مسلمانان"
@ipsan
سخنرانی داود فیرحی استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
در "نشست اخلاق جنگ و صلح" با عنوان:
"صلح در سنت فکری و ادبیات فقهی مسلمانان"
@ipsan
در سنت فکری و در ادبیات فقهی و حقوقی شیعه و اهل سنت ما کتابی به نام «ادبیات صلح» وجود دارد اما موضوع صلح فقط درآنجا نیست بلکه در جاهای دیگر نیز بحث میشود. به طور مثال، در بحث جنگ و در عقود و قراردادها و… میآید، یعنی فضای بحث صلح زیاد است. به همین دلیل، من ابتدا راجع به آنچه در سنت مسلمانی راجع به صلح وجود دارد، گزارش کوتاهی ارائه میکنم و به چند پیشنهاد یا برداشت نیز اشاره میکنم.
در سنت مسلمانی وقتی که از صلح صحبت میکنیم، گفته میشود که صلح از کلمات متقارن است یعنی همیشه ضد خود یعنی نزاع یا مناقشه یا جنگ را تداعی میکند. یعنی جزو کلمات متضاد است که با ضد خود شناخته میشود. وقتی از صلح میگوییم یعنی احتمالاً جنگی هست یا انتظار وقوع جنگی میرود. تفکر فقهی ما این را پذیرفته که صلح عبارت است از قراردادی برای رفع یا دفع نزاع.
رفع نزاع جایی است که نزاع اتفاق افتاده چه به صورت بینالمللی و چه به صورت اختلاف بین دو نفر. در واقع، این نوع صلح را میتوان به صلح ترمیمی تعریف کرد که هدف آن ترمیم مناسبات به هم ریخته است. این یک نوع صلح تعدیلی یا عدالتی نیز هست یعنی خسارتی را که وارد شده جبران میکند. اما دومین نوع آن، صلح پیشگیرانه است؛ در واقع، هنوز دعوا یا جنگی رخ نداده اما مجموعه حال و هوای زندگی نشان میدهد که اتفاقی در حال رخ دادن است.
صلح پیشگیرانه به دنبال ترمیم نیست بلکه به دنبال دفع نزاع است یعنی میخواهد مانع آنچه شود که میخواهد بیاید. این هم در روابط بینالملل و هم در روابط خصوصی افراد وجود دارد. این صلح مبارک، صلحی کم هزینهتر از صلح اول است. نشانههای جنگ و نزاع را ردگیری میکند و میکوشد که آنها را به شکلی دفع کند. این دو نوع صلح در ادبیات شیعه و سنتی به طور دائم وجود دارد. اما در ادبیات شیعی و کمی هم در فقه شافعی، از نوع دیگری از صلح به نام «صلح ابتدایی» صحبت میکنند یعنی نه صلحی که برای جبران نزاع است و نه برای جلوگیری از نزاع محتمل، بلکه صلحی است که مستقلاً شروع میشود و قراردادها و نظم جدید تولید میکند.
در ادبیات شیعه به آن صلح ابتدایی گفته میشود اما در بعضی از ادبیاتها به آن صلح پیشتاز یا سازنده هم میگویند که در واقع، آیندهنگر است. راجع به این نوع صلح بیشتر صحبت خواهم کرد اما پیش از آن به مبنای فلسفی دو نوع صلح قبلی اشاره خواهم کرد.
سنگهای انسانها به هم خواهد خورد
طبق نظریههای مسلمانان، ظاهراً فقها و اندیشمندان مسلمان در حوزه صلح، بیشتر نزدیک به مکتب واقعگرایی بودند و تصورشان بر این بود که خواستههای انسانها زیاد و یافتههای آنها کم است. یعنی هستی محکوم به ندرت است و خیلی نمیتواند خواستهها و نیازهای همگان را چه در حوزه باور، چه درحوزه عمل و چه در حوزه مادیات، برآورده کند. شاید یک اقتصاد است. ما چیزی داریم به نام اقتصاد زندگی؛ یعنی نادر بودن خیلی از چیزها. بنابراین، ظاهر قضیه این است که برداشت فقهای سنتی ما این بود که به هر حال سنگهای انسانها به هم خواهد خورد. یعنی این فرضی است که ظاهراً در زمینه نظریه صلح وجود دارد. یعنی منافع انسانها به هر حال باهم تلاقی خواهد کرد. میتوان به جای انسانها، گروهها، اقوام، ملتها، امتها و… را گذاشت، بالاخره هر یک از اینها منافع و تفسیرهایی دارند که با یکدیگر تضاد دارد و به هم خواهند خورد. به همین دلیل، گفته میشود درست است که صلح، اشرفالعقود است اما از لحاظ رتبه، جزو فروعات است. یعنی هرکجا که نزاع میآید صلح هم میآید. صلح، اصالت ندارد هرچند که خوب و سیدالعقود است اما تابع روابط خصومتآمیز واقعی رخ داده یا احتمالاً در حال وقوع انسانهاست. این پیش فرضی است که به نظر میرسد در دستگاههای فقهی ما جا افتاده است. به همین دلیل نیز وقتی از صلح پیشگیرانه صحبت میکنند نهایت پیشرفت به حساب میآید.
صلح پیشگیرانه از جنگ پیشگیرانه خیلی بهتر است و به همین دلیل فقهای سنتی ما معتقد بودند که صلح ابتدایی بیمعناست چرا که انتظار جنگ نیست جنگ هم رخ نداده بنابراین، صلح اصلاً موضوع ندارد تا اینکه ما از ترمی به نام صلح سازنده یا صلح ابتدایی یا صلح بدوی صحبت کنیم. بنابراین، چون موضوعیت ندارد و قابل تصور هم نیست پس باطل است. یعنی صلح نوع سوم اصلاً وجود ندارد.
در "نشست اخلاق جنگ و صلح" با عنوان:
"صلح در سنت فکری و ادبیات فقهی مسلمانان"
@ipsan
در سنت فکری و در ادبیات فقهی و حقوقی شیعه و اهل سنت ما کتابی به نام «ادبیات صلح» وجود دارد اما موضوع صلح فقط درآنجا نیست بلکه در جاهای دیگر نیز بحث میشود. به طور مثال، در بحث جنگ و در عقود و قراردادها و… میآید، یعنی فضای بحث صلح زیاد است. به همین دلیل، من ابتدا راجع به آنچه در سنت مسلمانی راجع به صلح وجود دارد، گزارش کوتاهی ارائه میکنم و به چند پیشنهاد یا برداشت نیز اشاره میکنم.
در سنت مسلمانی وقتی که از صلح صحبت میکنیم، گفته میشود که صلح از کلمات متقارن است یعنی همیشه ضد خود یعنی نزاع یا مناقشه یا جنگ را تداعی میکند. یعنی جزو کلمات متضاد است که با ضد خود شناخته میشود. وقتی از صلح میگوییم یعنی احتمالاً جنگی هست یا انتظار وقوع جنگی میرود. تفکر فقهی ما این را پذیرفته که صلح عبارت است از قراردادی برای رفع یا دفع نزاع.
رفع نزاع جایی است که نزاع اتفاق افتاده چه به صورت بینالمللی و چه به صورت اختلاف بین دو نفر. در واقع، این نوع صلح را میتوان به صلح ترمیمی تعریف کرد که هدف آن ترمیم مناسبات به هم ریخته است. این یک نوع صلح تعدیلی یا عدالتی نیز هست یعنی خسارتی را که وارد شده جبران میکند. اما دومین نوع آن، صلح پیشگیرانه است؛ در واقع، هنوز دعوا یا جنگی رخ نداده اما مجموعه حال و هوای زندگی نشان میدهد که اتفاقی در حال رخ دادن است.
صلح پیشگیرانه به دنبال ترمیم نیست بلکه به دنبال دفع نزاع است یعنی میخواهد مانع آنچه شود که میخواهد بیاید. این هم در روابط بینالملل و هم در روابط خصوصی افراد وجود دارد. این صلح مبارک، صلحی کم هزینهتر از صلح اول است. نشانههای جنگ و نزاع را ردگیری میکند و میکوشد که آنها را به شکلی دفع کند. این دو نوع صلح در ادبیات شیعه و سنتی به طور دائم وجود دارد. اما در ادبیات شیعی و کمی هم در فقه شافعی، از نوع دیگری از صلح به نام «صلح ابتدایی» صحبت میکنند یعنی نه صلحی که برای جبران نزاع است و نه برای جلوگیری از نزاع محتمل، بلکه صلحی است که مستقلاً شروع میشود و قراردادها و نظم جدید تولید میکند.
در ادبیات شیعه به آن صلح ابتدایی گفته میشود اما در بعضی از ادبیاتها به آن صلح پیشتاز یا سازنده هم میگویند که در واقع، آیندهنگر است. راجع به این نوع صلح بیشتر صحبت خواهم کرد اما پیش از آن به مبنای فلسفی دو نوع صلح قبلی اشاره خواهم کرد.
سنگهای انسانها به هم خواهد خورد
طبق نظریههای مسلمانان، ظاهراً فقها و اندیشمندان مسلمان در حوزه صلح، بیشتر نزدیک به مکتب واقعگرایی بودند و تصورشان بر این بود که خواستههای انسانها زیاد و یافتههای آنها کم است. یعنی هستی محکوم به ندرت است و خیلی نمیتواند خواستهها و نیازهای همگان را چه در حوزه باور، چه درحوزه عمل و چه در حوزه مادیات، برآورده کند. شاید یک اقتصاد است. ما چیزی داریم به نام اقتصاد زندگی؛ یعنی نادر بودن خیلی از چیزها. بنابراین، ظاهر قضیه این است که برداشت فقهای سنتی ما این بود که به هر حال سنگهای انسانها به هم خواهد خورد. یعنی این فرضی است که ظاهراً در زمینه نظریه صلح وجود دارد. یعنی منافع انسانها به هر حال باهم تلاقی خواهد کرد. میتوان به جای انسانها، گروهها، اقوام، ملتها، امتها و… را گذاشت، بالاخره هر یک از اینها منافع و تفسیرهایی دارند که با یکدیگر تضاد دارد و به هم خواهند خورد. به همین دلیل، گفته میشود درست است که صلح، اشرفالعقود است اما از لحاظ رتبه، جزو فروعات است. یعنی هرکجا که نزاع میآید صلح هم میآید. صلح، اصالت ندارد هرچند که خوب و سیدالعقود است اما تابع روابط خصومتآمیز واقعی رخ داده یا احتمالاً در حال وقوع انسانهاست. این پیش فرضی است که به نظر میرسد در دستگاههای فقهی ما جا افتاده است. به همین دلیل نیز وقتی از صلح پیشگیرانه صحبت میکنند نهایت پیشرفت به حساب میآید.
صلح پیشگیرانه از جنگ پیشگیرانه خیلی بهتر است و به همین دلیل فقهای سنتی ما معتقد بودند که صلح ابتدایی بیمعناست چرا که انتظار جنگ نیست جنگ هم رخ نداده بنابراین، صلح اصلاً موضوع ندارد تا اینکه ما از ترمی به نام صلح سازنده یا صلح ابتدایی یا صلح بدوی صحبت کنیم. بنابراین، چون موضوعیت ندارد و قابل تصور هم نیست پس باطل است. یعنی صلح نوع سوم اصلاً وجود ندارد.