سِر کارل رایموند پوپر(۲۸ ژوئیه ۱۹۰۲ - ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۴ (میلادی))(به آلمانی: Karl Popper)، فیلسوف علم، منطق دان، ریاضی دان و اندیشمند اتریشی-انگلیسی و استاد مدرسه اقتصاد لندن بود. او یکی از بزرگترین فیلسوفان علم سده بیستم به حساب میآید و آثار زیادی در فلسفه سیاسی و اجتماعی از خود باقی گذاشتهاست. پوپر به دلیل کوششهایش در رد روش علمی طرفداران کلاسیک مشاهده/استنباط(اثبات گرایان) از طریق پیشبرد روش ابطالپذیری تجربی، مخالفتاش با دانش برآمده از قیاس و استدلال کلاسیک (ارسطویی-افلاطونی)و دفاع از خردگرایی انتقادی، بنیادگذاری نخستین فلسفه انتقادی غیر توجیهگرانه در تاریخ فلسفه و دفاع نیرومندش از لیبرال دموکراسی واصول انتقادگرایی اجتماعی که به نظر او امکان ظهور جامعه باز را فراهم کردند، شهرت دارد.
#کوانتم #عدم_قطعیت
#کوانتم #عدم_قطعیت
ﭘﻮﭘﺮ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺎﻳﺰﻧﺒﺮگ در ﺗﻌﺒﻴﺮش از اﺻﻞ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ دﭼﺎر اﺷﺘﺒﺎه ﺷﺪه اﺳﺖ . وﺟﻮد ﺣﺪي ﺑﺮاي دﻗﺖ ﻛﻪ ﻣﺪﻋﺎي ﻫﺎﻳﺰﻧﺒﺮگ اﺳﺖ، ﻧﺘﻴﺠﺔ ﻣﻨﻄﻘﻲ ، ﺑﻪ ﻧﻈﺮ وي ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎي ﺗﺌﻮري ﻛﻮاﻧﺘﻮم ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺮﺿﻲ اﺿﺎﻓﻲ اﺳﺖ .ﺑﻪ ﺑﺎور ﭘﻮﭘﺮ، ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻫﺎﻳﺰﻧﺒﺮگ از ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﺣﺎوي ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﺘﺎﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﻟﺬا اﺑﻄﺎل ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ .ﭘﻮﭘﺮ ﺑﺎ اراﺋﺔ ﻧﻈﺮﻳﺔ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ آﻣﺎري، ﺗﻔﺴﻴﺮي ﺟﺪﻳﺪ از ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫﺪ ﺗﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ اﻣﻜﺎن اﻧﺪازه ﮔﻴﺮي ﻫﺎﻳﻲ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ از آن ﭼﻪ اﺻﻞ ﻋﺪم ﻗﻄﻌﻴﺖ ﻣﺠﺎز ﻣﻲ ﺷﻤﺮد ﺑﺎ ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎي ﺗﺌﻮري ﻛﻮاﻧﺘﻮم ﻳﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ آﻣﺎري اﻳﻦ ﺗﺌﻮري ﻣﻨﺎﻓﺎت ﻧﺪارد و در ﺻﻮرت ﺗﻔﺴﻴﺮ آﻣﺎري ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎي ﺗﺌﻮري ﻛﻮاﻧﺘﻮم، ﻓﺮض اﺿﺎﻓﻲ ﻫﺎﻳﺰﻧﺒﺮگ ﺑﺎ آن ﻓﺮﻣﻮل ﻫﺎ در ﺗﻨﺎﻗﺾ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.
#عدم_قطعیت #کوانتم
#عدم_قطعیت #کوانتم
ﺗﺎ اواﺧﺮ ﺳﺪة ﻧﻮزدﻫﻢ، ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﺎﺳﻲ ﻓﻴﺰﻳﻚ، ﺿﺮوري ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲ ﺷﺪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻣﺎري ﻧﺎﺷﻲ از ﻧﺎآﮔﺎﻫﻲ ﻣﺎ ﻳﺎ ﻓﻘﺪان اﺑﺰارﻫﺎي اﻧﺪازه ﮔﻴﺮي دﻗﻴﻖ ﻳﺎ ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻣﻬﺎرت ﻛﺎرﻛﺮدن ﺑـﺎ دﺳـﺘﮕﺎه ﻫـﺎي ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻮد .داﻧﺸﻤﻨﺪان ﺑﺮ اﻳﻦ ﺑﺎور ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ اﮔـﺮ ﻣـﺎ از ﺗﻤـﺎم ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫـﺎ و ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣـﺆﺛﺮ در ﺗﻜﻮﻳﻦ ﻳﻚ ﭘﺪﻳﺪه ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺑﺎﺷﻴﻢ و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻃﻮﻻﻧﻲ و ﭘﻴﭽﻴﺪه را داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻴﻢ دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺎزي ﺑﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ آﻣﺎري ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻴﻢ آﻳﻨﺪة ﭘﺪﻳﺪه را ﺑﺎ ﻗﻄﻌﻴﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ کنیم.
در قرن بيستم با ظهور فيزيك كوانتومي و به ويژه اصل عدم قطعيت، اين چهارچوب ذهني درهم گسيخت و امكان پيشبيني قطعي حالت آيندة پديده با دانستن قوانين حاكم بر آن منتفي شد. چهارچوب مفهومي فيزيك كوانتومي نهتنها نامتعارف، بلكه بر خلاف شم و شهود بود. فيزيك كوانتومي موجب تغييري اساسي در نگرش علمي ما به ميكروذرات شد. نتيجة اين رويداد نهتنها ترديد و بازانديشي در فيزيك و مفاهيم آن بود، بسیاري از مفاهيم فلسفي را نيز به چالش كشيد؛ لذا علاوه بر فيزيكدانان، فيلسوفان نيز به بررسي و تأمل در باب اصل عدم قطعيت پرداختند. عدهاي از ايشان با اتخاذ رويكرد ذهني، به همخواني اصل عدم قطعيت با پديدههاي جهان رأي دادند و گروهي ديگر با عيني و واقعی دانستن عدم قطعيت، آن را خصوصيت ذاتي طبيعت قلمداد كردند.
#کوانتم #عدم_قطعیت
در قرن بيستم با ظهور فيزيك كوانتومي و به ويژه اصل عدم قطعيت، اين چهارچوب ذهني درهم گسيخت و امكان پيشبيني قطعي حالت آيندة پديده با دانستن قوانين حاكم بر آن منتفي شد. چهارچوب مفهومي فيزيك كوانتومي نهتنها نامتعارف، بلكه بر خلاف شم و شهود بود. فيزيك كوانتومي موجب تغييري اساسي در نگرش علمي ما به ميكروذرات شد. نتيجة اين رويداد نهتنها ترديد و بازانديشي در فيزيك و مفاهيم آن بود، بسیاري از مفاهيم فلسفي را نيز به چالش كشيد؛ لذا علاوه بر فيزيكدانان، فيلسوفان نيز به بررسي و تأمل در باب اصل عدم قطعيت پرداختند. عدهاي از ايشان با اتخاذ رويكرد ذهني، به همخواني اصل عدم قطعيت با پديدههاي جهان رأي دادند و گروهي ديگر با عيني و واقعی دانستن عدم قطعيت، آن را خصوصيت ذاتي طبيعت قلمداد كردند.
#کوانتم #عدم_قطعیت
پوپر از كساني است كه به اصل عدم قطعيت واكنش نشان داد و بر آن شد كه ميتوان با دادن تفسيري جديد از عدم قطعيت از مشكلاتي كه هايزنبرگ به آن دچار شد، رهايي يافت. پوپر با اينكه فيزيكداني حرفهاي نيست، علاوهبر بررسي فلسفي، به بررسی فيزيكی این اصل ميپردازد و آزمايشي فيزيكي در جهت گشايش معضل عدم قطعيت ارائه داد كه بعدها آزمايش وي عملي شد. بنابراين بررسي آراي وي در اين خصوص، اهميتي بسيار مييابد.
#عدم_قطعیت #کوانتم
#عدم_قطعیت #کوانتم
پس از ارائة اصل عدم قطعيت، واكنشهاي بسياري در جهت تعديل يا مخالفت با آن شكل گرفت، كارل پوپر از كساني است كه به اين اصل واكنش نشان داد. پوپر با آنكه فيزيكدان نبود، به عنوان فيلسوف علم با روشهاي فلسفي و منطقي به تفسیر نظریه عدم قطعیت پرداخت. به نظر پوپر در هر شاخه اي از علوم تجربي پرسشهايي مطرح ميشود كه بيشتر جنبة منطقي دارند تا علمي و پاسخ آنها را بايد در جايي غیر از حوزه علم يافت. كما اينكه «متخصصان فيزيك كوانتوم، به اشتیاق در بحث های معرفت شناسانه مشارکت ميجويند. ممكن است اين نشانة آن باشد كه آنان خود احساس ميكنند كه پاسخ پارهاي از مسائل حل نشدة نظرية كوانتوم را بايد در زمين بيطرفي جست که میان فیزیک و منطق است ».
#عدم_قطعیت #کوانتم
#عدم_قطعیت #کوانتم
به نظر پوپر دو تعبير از عدم قطعيت وجود دارد: تعبیر عینی(objective) و تعبیر ذهنی.
تعبير ذهني
در تعبير ذهني، «ذره مکان دقیق و ااندازه حرکت دقیق (و لذا مسیر دقیق)دارد ولی اندازهگيري همزمان هر دو براي ما ميسر نيست. در اين صورت طبيعت همچنان پار هاي از
كميات فيزيكي را از چشم ما پنهان داشته است، هرچند خود وضعيت يا خود اندازهحركت يا مسير بر ما پوشيده نيست، تركيب آن دو يعني وضعيت همراه اندازهحركت يا مسير هرگز به دست ما نخواهد افتاد» . طبق اين تفسير، عدم قطعيت به معرفت بشر مربوط است؛ بدين معنا كه نقصان معرفت انسان در باب ذرات اتمی چنین مشكلي را پدید
ميآورد. لذا عدم قطعيت ناشي از خصلت ذاتاً نامعين جهان كوانتومي نيست، بلكه ناشي از جهل ما از جزئيات عملكرد جهان است. علتهاي نامشخصي وجود دارند كه عملاً وقوع آنچه رخ ميدهد، تعيين ميكنند. از آنجايي كه اين تعبير، حدي برای شناخت ما مقررميدارد، ذهني است. در اينجا «احتمال» امري معرفتشناختي است نه هستيشناختي، يعني
به محدوديتهاي معرفت ما مربوط ميشود نه به چیزی در طبیعت. از میان فيلسوفان،برتراند راسل از زمرة كساني است كه به چنين تعبيري از عدم قطعيت معتقد است، او مينويسد: «فقط در همين اواخر روشهاي تجربي توانسته اند آگاهيه ايي از حركات اتمهاي منفرد به دست آورند و هيچ بعيد نيست قوانين ممكن حاكم بر اين حركات هنوزكشف نشده باشند. درواقع اثبات اينكه فلان دسته از پديده ها از هيچ قانوني پيروي نميكنند، عليالاصول و به طور نظري غير ممكن است. آنچه در اين موارد ميتوان گفت اين است كه شايد قوانيني حاكم بر آنها باشند كه هنوز دانسته نشدهاند» .به نظر پوپر اينشتين نيز تعبيري ذهني داشت زیرا عدم قطعيت را ناشي از فقدان دانش و شناخت انسان ميدانست.
#عدم_قطعیت
تعبير ذهني
در تعبير ذهني، «ذره مکان دقیق و ااندازه حرکت دقیق (و لذا مسیر دقیق)دارد ولی اندازهگيري همزمان هر دو براي ما ميسر نيست. در اين صورت طبيعت همچنان پار هاي از
كميات فيزيكي را از چشم ما پنهان داشته است، هرچند خود وضعيت يا خود اندازهحركت يا مسير بر ما پوشيده نيست، تركيب آن دو يعني وضعيت همراه اندازهحركت يا مسير هرگز به دست ما نخواهد افتاد» . طبق اين تفسير، عدم قطعيت به معرفت بشر مربوط است؛ بدين معنا كه نقصان معرفت انسان در باب ذرات اتمی چنین مشكلي را پدید
ميآورد. لذا عدم قطعيت ناشي از خصلت ذاتاً نامعين جهان كوانتومي نيست، بلكه ناشي از جهل ما از جزئيات عملكرد جهان است. علتهاي نامشخصي وجود دارند كه عملاً وقوع آنچه رخ ميدهد، تعيين ميكنند. از آنجايي كه اين تعبير، حدي برای شناخت ما مقررميدارد، ذهني است. در اينجا «احتمال» امري معرفتشناختي است نه هستيشناختي، يعني
به محدوديتهاي معرفت ما مربوط ميشود نه به چیزی در طبیعت. از میان فيلسوفان،برتراند راسل از زمرة كساني است كه به چنين تعبيري از عدم قطعيت معتقد است، او مينويسد: «فقط در همين اواخر روشهاي تجربي توانسته اند آگاهيه ايي از حركات اتمهاي منفرد به دست آورند و هيچ بعيد نيست قوانين ممكن حاكم بر اين حركات هنوزكشف نشده باشند. درواقع اثبات اينكه فلان دسته از پديده ها از هيچ قانوني پيروي نميكنند، عليالاصول و به طور نظري غير ممكن است. آنچه در اين موارد ميتوان گفت اين است كه شايد قوانيني حاكم بر آنها باشند كه هنوز دانسته نشدهاند» .به نظر پوپر اينشتين نيز تعبيري ذهني داشت زیرا عدم قطعيت را ناشي از فقدان دانش و شناخت انسان ميدانست.
#عدم_قطعیت
تعبير عيني:
در مقابل تعبير ذهني، قائلان به تعبير عيني معتقدند كه بر رفتار اتم قوانين دقيقي حاكم نيست. در اينجا عدم قطعيت به خود واقعيت مربوط است و خصوصيت ذاتي و عيني طبيعت است. اصل عدم قطعيت از ماهيت موجوداتي كه ما با آنها سروكار داريم ناشي ميشود نهاز فقدان مهارت ما در تحقيق دربارة آنها. بر اين اساس «احتمال» امري هستيش ناختي و مفهومي اوليه و تحويلناپذير تلقي ميشود. اينان برآنند كه چون نظرية كوانتوم با هزاران بار آزمايش آزموده شده است، بايد نظير ساير نظريههاي مقبول پذيرفته شود و تصويري كـه از جهان ارائه ميدهد تصويري اطمينانبخش دانسته شود. طبق اين تعبير عدم قطعيت ناشي از پديدة مورد مشاهده است و اتم پديدهاي متفاوت از ساير پديده هاست. اگر از دانستن سرعت و مكان دقيق ذره به طور همزمان ناتوانيم، اين بدان معنا نيست كه سرعت و مكـان دقيق آن بر ما پوشيده است بلكه ذره ماهيتاً فاقد سرعت و مكان دقيق است. هايزنبرگ معتقد به چنين تعبيري از عدم قطعيت بود، به نظـر او اتم مانند اشیاي فيزيكي معمولي نيست و نميتوان خصوصيات جهان اطراف را به حيطة اتمي تعميم داد.
#عدم_قطعیت
در مقابل تعبير ذهني، قائلان به تعبير عيني معتقدند كه بر رفتار اتم قوانين دقيقي حاكم نيست. در اينجا عدم قطعيت به خود واقعيت مربوط است و خصوصيت ذاتي و عيني طبيعت است. اصل عدم قطعيت از ماهيت موجوداتي كه ما با آنها سروكار داريم ناشي ميشود نهاز فقدان مهارت ما در تحقيق دربارة آنها. بر اين اساس «احتمال» امري هستيش ناختي و مفهومي اوليه و تحويلناپذير تلقي ميشود. اينان برآنند كه چون نظرية كوانتوم با هزاران بار آزمايش آزموده شده است، بايد نظير ساير نظريههاي مقبول پذيرفته شود و تصويري كـه از جهان ارائه ميدهد تصويري اطمينانبخش دانسته شود. طبق اين تعبير عدم قطعيت ناشي از پديدة مورد مشاهده است و اتم پديدهاي متفاوت از ساير پديده هاست. اگر از دانستن سرعت و مكان دقيق ذره به طور همزمان ناتوانيم، اين بدان معنا نيست كه سرعت و مكـان دقيق آن بر ما پوشيده است بلكه ذره ماهيتاً فاقد سرعت و مكان دقيق است. هايزنبرگ معتقد به چنين تعبيري از عدم قطعيت بود، به نظـر او اتم مانند اشیاي فيزيكي معمولي نيست و نميتوان خصوصيات جهان اطراف را به حيطة اتمي تعميم داد.
#عدم_قطعیت
👆👆👆بخش دوم مقاله "پوپر و علم فیزیک" فایل pdf مقاله تا چند ساعت دیگر در کانال قرار خواهد گرفت.
📎📎📎بخش اول مقاله "پوپر و علم فیزیک" که مقاله ای در باب فلسفه علم و نگاهی فلسفی از دید یکی از بزرگترین فیلسوفان معاصر کارل پوپر به نظریه عدم قطعیت است. پوپر به نقد دیدگاه هایزنبرگ از عدم قطعیت می پردازد و نگاه دیگری بر این اصل ارائه می دهد.