M42
© محسن شریفی
@interstellar_page

منابع:
Wikipedia
Spitzer ST
Hubble ST
ESO
VLT
Vista Inferared Telescope
NASA
ESA
JPL
Caltech
Chris!
Paul C. Swift
نجوم ایران
سجاد اصغری
محسن شریفی
@interstellar_page

💫 صور فلکی 💫 صورت فلکی خرس کوچک

خرس کوچک یا دُبِّ اصغر (در لاتین: Ursa Minor، در انگلیسی: Little Bear) صورت فلکی کوچکی در آسمان شمالی (نیم کره شمالی) می‌باشد.
این صورت فلکی را بنات النعش صُغریٰ یا هفت اورنگ کِهین هم نامیده‌اند. خرس کوچک یکی از ۸۸ صورت فلکی امروزی است و ستاره قطبی در این صورت فلکی قرار دارد، که همیشه سمت قطب شمال را نشان می‌دهد. @Interstellar_page

ستاره قطبی فعلی همیشه عنوان ستاره قطبی را نداشته، زیرا جایگاه نقطه قطب در آسمان به علت حرکت تقدیمی محور زمین متغییر است 4000 سال قبل ستاره ثعبان، آلفای اژدها، سمت ستاره قطبی برای زمین را داشته است. دب اصغر تا حدود 6000 سال قبل از میلاد عنوان یک صورت فلکی را نداشته، تا این که طالس ، ستاره شناس یونانی آن را معرفی کرد. این صورت فلکی را می توان به شکل یک ملاقه کوچک تجسم کرد که محتویات خود را درون ملاقه بزرگ دب اکبر می ریزد. @Interstellar_page

خرس کوچک در جنوب صورت‌های فلکی قیفاووس و اژدها قرار دارد. در جنوب آن نیز صورت‌های فلکی اژدها و خرس بزرگ قرار دارد. زمان رسیدن به نصف النهار 4 تیر و مساحت این صورت فلکی 256 درجه مربع میباشد. @Interstellar_page

@Interstellar_page محل این صورت فلکی بین صور دیگر

بَنات جمع بِنت و به معنای دختران، و نعش به معنای «جنازه، جسد مرده؛ تابوت، تخت چهار پایهٔ کوتاهی که میت رابر آن حمل می‌کنند» آمده‌است. این صورت فلکی به شکل یک جنازه، و سه دختر که جلوی این جنازه در حرکتند، تصور شده‌است. این‌که این صورت فلکی را بنات النعش صُغریٰ یا هفت اورنگ کِهین نامیده‌اند، در مقابل بنات النعش کُبریٰ یا هفت‌اورنگ مِهین است، که از نظر ظاهری شبیه این صورت فلکی، ولی در مقیاس بزرگ‌تر است. نام‌های دیگر آن عبارتند از: بنات النعش اصغر، بنات النعش خُرد، هفت اورنگ خُرد، سریر فَلَک، هفت برادران خرد، ضَواجِع، خرس خُرد، خرس کِهین، خرس کِهتَر.
چهار ستاره‌ای که تشکیل یک مستطیل می‌دهند را نَعش، و سه ستاره دیگر را بنات نام داده‌اند. هر یک از ستاره‌های بنات النعش کُبریٰ و صُغریٰ را هم «اِبنُ نَعش» گفته‌اند.
مانند بنات النعش کبری، از آن‌جا که می‌توان این صورت فلکی را شبیه یک ملاقه تصور کرد که دم خرس دسته آن باشد، این صورت فلکی را در زبان انگلیسی ملاقه کوچک یا آبگردان کوچک(Little Dipper) هم نامیده‌اند. @Interstellar_page

چهار ستاره «نعشِ»(مستطیل‌شکل) دبّ اصغر از جهتی غیرعادی‌اند، زیرا دارای قدر(قدر ظاهری) دوم، سوم، چهار و پنجم هستند. در نتیجه آن‌ها راهنمای خوبی برای تشخیص قدر ظاهری ستارگان، و تشخیص این‌که ستارگان تا چه "قدر"ی مشخص هستند؛ و مثلاً برای ساکنان شهرها یا برای آزمایش قدرت بینایی مفید است. @Interstellar_page

یکی از مشهورترین ستارگان آسمان یعنی ستاره قطبی (جدی یا آلفا-خرس کوچک) در این صورت فلکی قرار دارد. ستاره دیگر نسبتاً پرنور این صورت فلکی، کوکب شمالی است، که به همراه فَرقَد، از حدود سال ۲۰۰۰ پیش از میلاد تا سال ۵۰۰ میلادی نزدیک‌ترین ستاره‌ها به قطب شمال بوده‌اند؛ که به خاطر تقدم اعتدالین (انحراف محوری کره زمین) تغییر کرده است، و امروزه -چنان‌که گفته شد- جدی ستاره قطبی است. بعد از این‌دو، پرنورترین ستاره دب اکبر اَنوَرُ الفَرقَدَیْن(انورِ فرقدان) می‌باشد. این یکی از ۵۷ ستاره‌ای است به عنوان مرجع مورد استفادهٔ دریا نوردان وهوا نوردان است. دیگر ستاران دب اصغر جلوهٔ کمتری دارند.
مجموع دو ستاره انور الفرقدین و اخفیَ الفَرقَدَین را فَرقَدان(فَرقَدَین) یا دو برادران یا نَدمانَی جَذیمة گویند. دو ستاره کنار فرقدین و مانند آن را عَوهَقان(عَوهَقَین) گویند. @Interstellar_page

ستاره قطبی در انتهای صورت فلکی خرس کوچک است که به کمک امتداد ستارگان مراق و دبه خرس بزرگ شناخته می شود. @interstellar_page

جدی و جهت یابی:
ستاره جدی در موارد زیر مورد استفاده است:
1-تعیین نقطه شمال بر افق (شمال جغرافیایی)
2-تعیین عرض جغرافیایی ناظر
شمال جغرافیایی با فرود آوردن خطی قائم از جدی بر افق مشخص می‌شود. نقطه‌ای که در آن خط قائم دایره افق را قطع می‌کند. شمال جغرافیایی است. تعیین عرض جغرافیایی بر اساس فرمول زیر است:
عرض جغرافیایی هر نقطه در نیمکره شمالی = ارتفاع جدی در آن نقطه. بنابراین برای ناظری در 40 درجه شمالی‏ ، جدی ارتفاعی برابر 40 درجه دارد، برای ناظری در 60درجه شمالی ، ارتفاع جدی 60درجه است و الی آخر. ارتفاع یک ستاره ، بر حسب درجه ، زاویه میان افق ناظر و ستاره در امتداد یک دایره قائم است.
@Interstellar_page

ستاره قطبی با تلسکوپ:
دوگانه بودن ستاره قطبی بخوبی معلوم می گردد. قدر آنها 2 و 8 و جداپیشان "18 است. مولفه دیگر ستاره قطبی متغیر قیفاووسی بوده و روشنایی آن با زمان تناوب معینی به اندازه نیم قدر تغییر می یابد. در مطالعه این ستاره معلوم شده است که مولفه نزدیک دیگر ی نیز به دور آن در گردش است. این سیستم در فاصله 500 سال نوری از ما قرار دارد. @Interstellar_page

بنابر افسانه‌ ها :
صورت فلکی دب اصغر خرس کوچکی است که نمایش دهنده آرکاس پسر کالیستو می باشد. البته زمانی یونانیان دب اصغر را به عنوان شغالی به نام ست نیز می شناختند. ست که مخلوقی تیره و منفور بود علیه خدایان روشنایی توطئه می کرد. بنابر افسانه جالبی از بومیان آمریکا درباره دب اصغر، گروهی شکارچی راه خود را در جنگل گم کرده بودند. با اجابت دعاهایشان دختر کوچکی پدیدار شد تا آن ها را به سلامت به خانه هایشان راهنمایی کند. او روح جدی، ستاره قطبی، بود و شکارچیان پس از مرگ در آسمان قرار گرفتند تا برای همیشه نزدیک او باشند. دب اصغر در اسطوره های کهن ایرانی به هفت اورنگ کهین نیز شهرت دارد. بر طبق افسانه های یونانی کالیستو دختر لایکون پادشاه آرکادیا بود. او از فرط زیبایی به حوری ای می ماند که حتی از هرا ملکه المپ نیز زیباتر می نمود. نام او مشتق شده بود از کلمه کالیسته که به معنای بسیار زیبا می باشد. بنابر افسانه ها، کالیستو عضو گروه و پیرو آرتمیس ایزدبانوی ماه و شکار شد. او مانند آرتمیس لباس می پوشید و موهای خود را می بست و خیلی زود شکارچی محبوب و همراه آرتمیس شد. کالیستو در حضور او عهد کرد که همیشه دوشیزه باقی بماند و قسم پاکدامنی و نجابت برای آرتمیس خورد؛ اما زئوس بزرگ ایزدان مسحور و شیفته زیبایی او گردید و یک روز وقتی کالیستو در بیشه ای زیر سایه یک درخت دراز کشیده بود، تغییر قیافه داده در هیئت آپولون برادر دوقلوی آرتمیس او را اغوا کرد و در آغوش کشید. @Interstellar_page