📝متن کامل پاسخ دکتر یارمحمد قاسمی به پرسش‌های اختصاصی «ایلام توسعه»

شهرهای ایلام، معجونی سه لایه‌ای از شهر-روستا-ایل «شهرویل»؛ اکثریتی فاقد آمادگی برای ورود به فرآیند گذار شهری

با درود پاسخ به پرسش نخست شما مستلزم شناخت پیشینه معیشتی وساختار اجتماعی -اقتصادی مترتب برآن در ایلام است. یر اساس شواهد تاریخی بیشتر سرزمین ایلام از حدود 1000 سال پیش به علل گوناگونی که برشماری آنها در این جستار نمی‌گنجد به کوچ‌گری روی اورد . اقتضائات این نوع فرماسیون اقتصادی - اجتماعی منجر به شکل‌گیری گونه‌ای نرم افزار(فرهنگ) شد که پابه‌پای بخش سخت افزاری آن یعنی شکل‌بندی اقتصادی و اجتماعی و فناوری‌های آن، تا دوره حکومت رضاشاه دوام آورد. با به قدرت نشستن رضاشاه و ایجاد نخستین دولت - ملت وعرضه فراورده‌های مدرن وتزریق آن به بدنه جامعه وحکومت اقتضا می‌کرد که جامعه کوچ‌رو ایلام و برخی دیگر از مناطق کشور از جمله لرستان، کهکیلویه وبویر احمد، چهارمحال و بختیاری قسمتی از کرمانشاه و فارس که کوچ‌رو بودند،باید در چارچوب نظام حکمرانی جدید خود را تطبیق می‌دادند. از همان آغاز تجربه مدرنیته در کشور به طور عام وایلام به طور خاص گونه‌ای مدرنیته بی‌قواره شکل گرفت که هنوز عواقب و پیامدهای آن در مناطقی که باهم مشابهت‌های ساختار ی دارند مشهود است. شیوه حکومتمندی رضاشاه در صدد تقویت بخش سخت افزار جامعه بود واز توجه به رشد بخش نرم افزار آن غافل شد. وایلام نیز بخشی از کشور بود که چنین بی‌قوارگی‌ای را تجربه می‌کرد. در این دوره با ایلامی مواجه هستیم که به استثنای دو منطقه از ان -یعنی دره شهر وسیروان- که شیوه معیشت آنها مبتنی بر مناسبات ارضی بود_سایر مناطق ان باید به چارچوب سیاست اسکان رضاشاه تن می‌دادند . به دنبال این سیاست، اتفاقی که افتاد این بود که هزاران خانوار کوچرو ناگهانی و یکشبه یکجانشین شدند. این سیاست در دوره پهلوی دوم البته با اقتدار ضعیفتری دنبال شد. استان ایلام در سالهای 1335 شمسی جمعیت شهرنشین نحیفی داشت و شاید بزرگترین شهر ان که مرکز استان استان _ یعنی ایلام - بود جمعیتی بالغ بر 10 تا 15 هزار نفر داشت. اما اتفاق بعدی در این راستا مهاجرت همین یکجانشینان روستایی وجامعه عشایری است که از اواخر دهه 40 در سراسر استان آغاز شد و باعث افزایش ناگهانی جمعیت شهرهایی شد که هیچ آمادگی‌ای برای پذیرش مهاجران نداشتند بیشترین هجوم مهاجران به سوی شهر ایلام روانه شد به نحوی که در فاصله 3 دهه جمعیت شهر نشین ( ونه شهروند) 10برابر گردید سایر شهر‌های استان کمابیش این پدیده را تجربه کردند. این در حالی است که پروسه مهاجرت و شهر‌نشینی در مناطق دیگر کشور به ویژه کلان شهرها چندین دهه زودتر به وقوع پیوسته بود. چنین تاخیری در پروسه شهری شدن در ایلام نیازمند نگاهی دیگر است زیرا پیشینه پدیده شهرنشینی در اغلب نقاط ایران به ما می‌گوید که ابتدا باید شهر‌نشین شد و به تدریج در سایه سیاست‌های حکمرانی مفهوم شهروند را برساخت کرد به ویژه اینکه شهرهای توسعه یافته‌تر کشور اول و آخر مقصد مهاجران روستایی بود در حالی که شهرهای ایلام مقصد هم روستاییان و هم عشایر شد. که همجواری وهمسایگی اینان با شهر‌نشینان به واسطه دیالکتیک هویت‌ها مسائلی را ایجاد کرد که در شهرهای کلان اتفاق نیفتاد از مجموع این بحث مقدماتی استنباط من این است که شهرهای ایلام بیش از آنکه شهر به معنایی که دکتر ایمانی مد نظر دارند، باشند معجونی سه لایه‌ای را شکل داده‌اند که شاید بشود به آنها "شهرویل" اطلاق کرد. شهرویل مخفف شهر - روستا-ایل است که برآیند آن تقاطع گفتمانهاست، گفتمان‌هایی که چه بسا در تقابل باهم به پادگفتمان تبدیل شوند.حتی نمی‌شود به آنها "روستا شهر "هم گفت. بر این اساس تاخیر ایلام در روند تجربه مدرنیته انهم تجربه مدرنیته بی‌قواره، به این سرزمین ساختار و بافتاری منحصر به فرد داده که یکدست کردن آن با سایر کلان شهرهای کشور که پیشینه شهرنشینی وهمین طور تا حدی شهروندی دارند، خطاست. به داوری اینجانب (البته شاید این داوری غیر حقیقی باشد ) استان ایلام شهر‌نشین است و از حیث کمی بالغ بر 70 درصد آن را شامل می شود اماهنوز راهی دراز در پیش داردتا به گفتمان شهروندی بپیوندد زیرا شهروند شناسه‌اش را با شهر معرفی می‌کند در حالی که آحاد جمعیت شهرهای ایلام شناسه خود را هنوز با ایل و روستایشان معرفی می کنند. بنابراین اگر منظور دکتر ایمانی از فرایند گذار شهری، ورود شهر‌نشینان به پروسه مبادله حق و تکلیف و کنش‌های مدنی و به رسمیت شناختن نظام حکمرانی دولت‌هاست، ساکنان شهرهای ایلام گرچه هنوز شهر‌نشین شده‌اند اما وارد پروسه گذار شهری نشده‌اند (البته چنین تقدیری در انتظارشان خواهد بود)

معنی این سخن آن نیست که  گرفتار مطلق‌گرایی شده‌ایم بلکه پدیده اجتماعی‌ای چون گذار شهری مفهومی نسبی است
و طبعا در لایه‌ایی از جامعه که در میدان فرهنگ کنش‌گری کرده واز سرمایه فرهنگی بالنسبه برتری برخوردارند آمادگی ورود به پروسه گذار شهری را دارا می باشند
اما سخن بر سر اکثریتی است که نه سرمایه اقتصادی و نه
فرهنگی بالایی دارند. و مسلما از این اکثریت نه توقع تمایل به شهروندی وجود دارد و نه آمادگی برای ورود به فرآیند گذار شهری. با توجه به مطالبی که امد به نظر می‌رسد که پاسخ به سوالات بعدی منتفی گردد.
🆑 @ilam_development

با عرض سلام و احترام به محضر اساتید گرانقدر دکتر قاسمی و دکتر کلانتری،

بنده به عنوان کسی که الفبای جامعه‌شناسی را گذرانده‌ام، بر این باورم که اگرچه بازهٔ زمانی مشخصی برای عبور از بسیاری سنت‌ها و باورهای غیرضروری در زندگی (یا می‌توان گفت خرافات) در استان ایلام همچنان پیش‌پای یک زندگی شهری و شهروندی را سد کرده است، اما مزایا و پیشرفت طی سال‌های اخیر بسیار امیدوارکننده و رو به جلو، کاملاً پویا و فعال می‌باشد. ضمن اینکه موضوع ایل و تبار صرفاً به منزلهٔ نشان و شناخت برای مردم ضروری است تا از بی‌هویتی در جامعه و فضایی که در جهان پیش آمده به‌کلی موجب بی‌هویتی نگردد و جهت ماندگاری خود بشر نیاز است.

اتفاقاً جامعهٔ شهری ایلام با وجود قدمت کم شهرنشینی نسبت به استان‌های همجوار و هم‌فرهنگ چون لرستان و کرمانشاه، جای خوشحالی و به‌گونه‌ای در حال سبقت گرفتن است؛ اگرچه سابقهٔ دو استان همسایه که فرهنگ شهرنشینی استان ایلام تلفیقی از هر دو می‌باشد، بیشتر است. هرچند این روند تا مقصود مورد نظر فاصله دارد و دارای آسیب‌ها و اشکالات بسیاری هست، اما من امیدوارم به گذار از این مرحله، حتی جلوتر از همسایگان مورد اشاره.

یدالله محمد نیاکان
اینستاگرام، کامنت
🆑 @ilam_development

سلام و درود بر جناب آقای نیاکان گرامی؛

به نکات قابل‌توجهی اشاره کردید که بیانگر نگرش جامعه‌شناختی شما به مسئله است. همچنان‌که در قسمت پایانی توضیحات دکتر قاسمی نیز آمده، ایشان نسبی‌گرایانه به موضوع نگریسته‌اند و آمادگی ورود به فرآیند گذار شهری را در لایه‌هایی از جامعه ایلامی که در میدان فرهنگ کنش‌گری کرده و از سرمایه فرهنگی به‌نسبت برتری برخوردارند، مطرح کرده‌ و آن را انکار نکرده‌اند.
سخن اصلی ایشان: «بر سر اکثریتی است که نه سرمایه اقتصادی و نه فرهنگی بالایی دارند. و مسلماً از این اکثریت نه توقع تمایل به شهروندی وجود دارد و نه آمادگی برای ورود به فرآیند گذار شهری.»
🆑 @ilam_development

گونه‌شناسی مدیران به روایت حسین انتظامی در کانال تلگرامی «آیند»

حسین انتظامی با تقسیم‌بندی مدیران به دو دستهٔ الف. سنتی و ب. تحول‌گرا (که شامل سه گروه مدیر پروژه، استراتژیست و مسئله‌حل‌کن می‌باشد) و با ارائهٔ مشخصات بالینی و فهرست‌بندی جزییات، امکان ارزیابی و تشخیص جایگاه مدیران در یکی از این دو دسته را فراهم می‌آورد.
بر اساس اظهارات انتظامی، فرآیندهای تحول، آبادانی، تغییر مسیر و تکامل، در سایه‌ی سه گروه زیرمجموعه‌ی دسته‌ی کلی «تحول‌گرا» صورت می‌پذیرد.
تحریریه "ایلام توسعه"

متن کامل را اینجا بخوانید.
🆑 @ilam_development

✅ چرا صدای متخصصان اجتماعی باید در طرح‌های توسعه شنیده شود؟

✍️ سید ابراهیم موسوی‌نژاد

🔹 مدتی است در زمینه‌ی چگونگی احداث کمربند غربی شهر خرم‌آباد که گویا قسمتی از یک پروژه‌ی بزرگ‌تر ملی است و در مسیر آن حفر چند تونل در دامنه‌ی شرقی سفیدکوه، منتهی به شهر خرم‌آباد پیش‌بینی شده است، بحث گسترده‌ای بین علاقه‌مندان و کنشگران جامعه مدنی در رشته‌های مختلف درگرفته است.

🔹 چون‌که فازهای مختلف مطالعاتی این پروژه خارج از استان و توسط مهندسین مشاور غیربومی صورت گرفته و پروژه به فاز اجرا نزدیک شده است، پرسش‌ها و ابهامات چندی که در اهمیت آن‌ها (و نه درستی‌شان) نمی‌توان تردید کرد، برای کنشگران جامعه مدنی و مردم شهر که بهره‌برداران اصلی پروژه هستند، به وجود آمده است.

🔹 این مطالبه‌گران ارجمند، ضمن ضروری دانستن احداث جاده‌های کمربندی که شهر را از بن‌بست ترافیکی نجات می‌دهد، می‌گویند: سفیدکوه که مخزن بسیاری از منابع آبی و چشمه‌های پرارزش شهر خرم‌آباد است، با حفر این تونل‌ها، احتمال دارد مسیر آن‌ها تخریب شود و خرم‌آباد، خرمی خود را برای همیشه از دست بدهد و از این نعمتِ هویت‌بخش، خدادادی و باارزش زیست‌محیطی محروم شود.

🔹از سوی دیگر، مقامات اجرایی به‌ویژه استاندار لرستان که علاقه‌مند به سرعت‌بخشی به کارهای عمرانی است، با این استدلال که چنین پروژه‌های مهمی قطعاً مطالعات لازم را در این زمینه انجام داده‌اند و چنین لطمه زیست‌محیطی و اجتماعی در پی ندارد (بدون این‌که مدرکی از مطالعات انجام‌یافته را برای قانع نمودن مطالبه‌گران ارائه نماید)، در نقطه مخالف قرار گرفته است.

🔹انگیزه‌ی اصلی این نوشته، بحث جاده کمربندی و نظرات موافق و مخالف آن نیست؛ چراکه این بحث به‌صورت گسترده در فضای مجازی وجود داشته و هم‌چنان ادامه دارد. سبب اصلی نوشته این است که جناب آقای استاندار در روز بزرگداشت تشکل‌ها، به بهانه‌ی پاسخ‌گویی به مطالبه‌گران پروژه، این عبارات را نقل به مضمون اشاره کرده‌اند:«بعضی از کسانی که علوم اجتماعی و ادبیات خوانده‌اند و کارشناس موضوع نیستند، در مورد طرح تونل سفیدکوه و طرح‌های دیگر نظر می‌دهند. نظر باید کارشناسی باشد. این افراد که نمی‌توانند نظر کارشناسی بدهند.»

🔹 با کسب اجازه از محضرشان، خاطر شریفشان را به نکات زیر معطوف می‌دارم:
۱- از اصول اساسی طراحی پروژه‌ها، توجه به نیاز واقعی مردمی است که به شکل‌های مختلف در حوزه بهره‌برداری از آن قرار می‌گیرند. اهمیت این موضوع به حدی است که شیوه‌ی برنامه‌ریزی، امروزه در بسیاری از کشورهای پیش‌رفته، در فازهای مختلف، با مشارکت بهره‌برداران اصلی پروژه‌ها صورت می‌گیرد. در واقع، می‌توان گفت تقریباً تمام «فاز صفر» (حتا پروژه‌های بسیار بزرگ هم)، به‌صورت مشارکتی با مردم ذی‌نفع به پیش می‌رود و در پروسه چنین روندی، دانایان رشته‌های مختلف تخصصی و در رأس آ‌ن‌ها جامعه‌شناسان، مشارکت فعال دارند....

@seymareweekly

🌐متن کامل و ادامه‌ی این یادداشت در تارنمای آوای سیمره:
https://avayeseymare.ir/?p=34517

نظر شما در خصوص ایدهٔ «شهرویل» دکتر قاسمی که به فرآیند گذار شهری در استان ایلام می‌پردازد، چیست؟

دکتر قاسمی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه ایلام، در پاسخ به سؤالات کانال تلگرامی «ایلام توسعه»، با استناد به برخی ادلهٔ قابل‌اتکا مانند [پیشینهٔ کهن فرماسیون اقتصادی-اجتماعی کوچ‌روی و اقتضائات آن در ایلام، یکجانشینی ناگهانی و یکشبهٔ هزاران خانوار کوچرو ایلامی در چارچوب سیاست اسکان پهلوی‌ها برخلاف پیشینهٔ پدیدهٔ شهرنشینی در اغلب نقاط ایران که ابتدا شهرنشین و به تدریج در سایهٔ سیاست‌های حکمرانی مفهوم شهروند را برساختند و ...]، معتقد است یکدست کردن شهرهای ایلام با سایر کلان‌شهرهای کشور که پیشینهٔ شهرنشینی و همین‌طور تا حدی شهروندی دارند، خطاست. به نظر وی:

استان ایلام با وجود این‌که شهرنشین است و از حیث کمی بالغ بر ۷۰ درصد آن را شامل می‌شود، اما هنوز راهی دراز در پیش دارد تا به گفتمان شهروندی بپیوندد؛ زیرا شهروند شناسهٔ خود را با شهر معرفی می‌کند، در حالی که آحاد جمعیت شهرهای ایلام شناسهٔ خود را هنوز با ایل و روستایشان معرفی می‌کنند. بنابراین اگر منظور از فرایند گذار شهری، ورود شهرنشینان به پروسهٔ مبادلهٔ حق و تکلیف و کنش‌های مدنی و به رسمیت شناختن نظام حکمرانی دولت‌هاست، ساکنان شهرهای ایلام گرچه به‌ظاهر شهرنشین شده‌اند، اما هنوز وارد پروسهٔ گذار شهری نشده‌اند (البته چنین تقدیری در انتظارشان خواهد بود).

بر این اساس وی به جای اطلاق عنوان شهر در معنای مد نظر دکتر ایمانی،شهرهای ایلام را معجونی سه لایه‌ای متشکل از شهر-روستا-ایل با عنوان «شهرویل» می‌‌نامد که برآیند آن تقاطع گفتمان‌هاست؛ گفتمان‌هایی که چه بسا در تقابل با یکدیگر به پادگفتمان تبدیل شوند؛ که حاصل آن در ایلام و مناطقی که با هم شباهت‌های ساختاری دارند، شکل‌گیری گونه‌ای مدرنیتهٔ بی‌قواره است که هنوز عواقب و پیامدهای آن مشهود است.
کانال تلگرامی «ایلام توسعه» از مخاطبان فرهیخته خود دعوت می‌نماید تا در صورت داشتن ایده، نظر، انتقاد یا سؤالاتی که به شناخت عمیق‌تر از زوایای مسئلهٔ مورد نظر منجر می‌گردد، مراتب را جهت طرح با جناب آقای دکتر قاسمی و انتشار در این کانال، با مدیریت کانال به اشتراک بگذارند.
با سپاس
تحریریه «ایلام توسعه»
🆑 @ilam_development

ایدهٔ راه‌اندازی کتابخانه در نقاط مرزی ایران؛ اقدامی ارزشمند از سوی سرکار خانم فرزانه اخوت به‌منظور ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی در میان ساکنان مناطق مرزی

ایلام توسعه

فرزانه اخوت کتاب را آسان‌ترین، ارزان‌ترین و قابل‌دسترس‌ترین مشاور و «غذای ذهن» می‌داند و با همین دیدگاه، ایدهٔ راه‌اندازی کتابخانه در نقاط مرزی ایران را عملی کرده است. او مرزنشینان را به پوست بدن تشبیه می‌کند که مانند قلعه‌ای از امنیت کل کشور محافظت می‌کنند و بر این باور است که آگاهی، سواد، رفاه و احساسات ملی مرزنشینان می‌تواند قوی‌ترین ابزار حفاظتی برای مرزها باشد. او با ابتکار در تأمین هزینه‌ها و جلب کمک‌های مردمی و اطرافیان، تاکنون حدود ۱۰۳ تا ۱۰۴ کتابخانه در مناطق مرزی گوناگون از جمله سیستان و بلوچستان، کردستان و خراسان جنوبی راه‌اندازی کرده است.| آرته (دانشنامه فرهنگ و هنر و ادب معاصر ایران)
🆑 @ilam_development

پژوهش‌های دانشگاهی که درگیر «فساد» شده است!

«متأسفانه باید گفت که وضعیت پژوهش‌های دانشگاهی حوزۀ علوم انسانی، خواسته یا ناخواسته، موجب شکل‌گیری نوعی «فساد» ویران‌گر شده است و اکنون با تعمیم آن به جذب اعضای هیئت علمی عملاً دور باطلی را پدید می‌آورد که راه برون‌شد از آن بسیار دشوار خواهد بود.»


به گزارش ایسنا، این بخشی از یادداشت مسعود جعفری جزی، نویسنده، استاد دانشگاه و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.او در یادداشت خود با عنوان «ضرورت اصلاح فرآیند جذب اعضای هیئت علمی» نوشته است:  «وضعیت نابه‌سامان آموزش عالی دلایل گوناگونی دارد که صاحب‌نظران بارها به آن پرداخته‌اند.
از نیمۀ دوم دهۀ هشتاد با درهم‌شکستن اصول و ضوابطی که تا آن زمان در فرآیندهای آموزشی و پژوهشی جاری بود، سیر تخریب شتاب گرفت و به‌تدریج با غلبۀ نگاه مهندسی و کمیت‌گرا، همۀ بنیادهای علمی آسیب دید. این وضعیت به‌ویژه در رشته‌های علوم انسانی ویرانی بیشتری به‌ بار آورد. پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها و مقاله‌های پژوهشی به ابزارهایی مکانیکی تقلیل یافتند و وسیله‌ای شدند برای ارتقا و رزومه‌سازی. همۀ موازین کیفی به کنار گذاشته شد و همه چیز جنبۀ صوری و شکلی به خود گرفت. اکنون جامعۀ دانشگاهی با انبوهی از مقالات چنداسمی و رساله‌های توخالی روبه‌رو است که هیچ‌کس به آنها مراجعه نمی‌کند. شرح این داستان پر آب چشم را باید در جای دیگری گفت.
 یکی از پیامدهای منفی این وضعیت اکنون در فرآیند جذب اعضای هیئت علمی نیز خود را نشان داده است. مسئولان وزارت علوم به گونه‌ای توجیه‌ناپذیر همه چیز را به جدول‌هایی مکانیکی تقلیل و داوطلبان جذب را عملاً به آن جانب سوق دادند که زیرکانه جدول‌های مذکور را پر کنند و رزومه‌ای بلندبالا بسازند. در این مسابقۀ کمی طبعاً آنچه اهمیت نداشت مطالعۀ عمیق، تأمل و دقت است. داوطلب باید به‌جای کتاب خواندن و یا نوشتن مطلبی سنجیده و راهگشا صرفاً مقاله‌ای صوری در مجله‌ای پژوهشی منتشر کند و دیگر امتیازها را نیز که غالباً جنبۀ صوری و شکلی دارند به‌دست آورد. چون ملاک‌ها صوری است و به کیفیت مرتبط نیست و مهم‌تر این‌که به شخصیت انسانی و علمی فرد توجه نمی‌شود متأسفانه نتایج همواره مطلوب نیست. واقعیت این است که امروزه وضعیت در رشته‌های علوم انسانی به گونه‌ای است که باید در هر رزومه‌ای به تردید و به دیدۀ منفی نگریست مگر این‌که خلاف آن ثابت شود. درواقع، در بسیاری مواقع، وضعیت به گونه‌ای است که رزومه‌های بلندبالا عملاً نقض غرض است. طبیعی است هنگامی‌که به‌جای توجه به محتوای مقاله و نقش آن در پیشبرد دانش، به عنوان مجلۀ پژوهشی یا درجۀ آن توجه شود نتیجه از قبل معلوم است. این در شرایطی است که وضعیت ادارۀ مجله‌های پژوهشی و دادوستدهایی که در آنها جریان دارد خود مصیبت دیگری است. اگر بدبینانه به قضایا بنگریم متأسفانه باید گفت که وضعیت پژوهش‌های دانشگاهی حوزۀ علوم انسانی، خواسته یا ناخواسته، موجب شکل‌گیری نوعی «فساد» ویران‌گر شده است و با تعمیم آن به جذب اعضای هیئت علمی عملاً دور باطلی را پدید می‌آورد که راه برون‌شد از آن بسیار دشوار خواهد بود. آیا وقت آن نرسیده است که مسئولان وزارت علوم در حوزۀ علوم انسانی دانشگاه‌ها چاره‌ای بیندیشند؟» 
🔗 منبع
🆑 @ilam_development

گونه‌شناسی مدیران

در ادامه یادداشت قبلی در بیان تفاوت‌های مدیران سنتی و تحول‌گرا موارد زیر هم قابل توجه است:
ادامهٔ مطلب را اینجا بخوانید
🆑 @ilam_development

مستند رپورتاژگونه «روند توسعهٔ امارات»؛ به کارگردانی: کامران شیردل، ۱۳۵۴ 🎬
🔗 منبع
🆑 @ilam_development

«دوبی ـ ۱۳۵۴»

یکی از پرسش‌هایی که حتماً باید بهش بپردازیم اینه که دولت‌های حاشیۀ جنوبی خلیج فارس چطور و طی چه مراحلی توسعه پیدا کردند. کیه که عکس‌های ابوظبی و دوبیِ اوایل دهۀ ۱۹۶۰ رو با وضعیت امروزشون مقایسه کنه و شگفت‌زده نشه؟ نمی‌شه این توسعه رو انکار کرد و به نظرم اصلاً درست نیست که با پیشداوری و غرض‌ورزی، این پیشرفت و توسعه رو ناچیز بشمریم... و احتمالاً بدترین واکنش هم دهن‌کجی به این توسعه‌ست.

توسعه، با هر شکل و شمایلی، یکی از فضیلت‌های حکمرانی و بیش از اون، شایستگی یک جامعه‌ست. حکمران موظفه زمینه‌ساز توسعه باشه. ما واقعاً سرمون رو با این بحث که توسعه باید چطور باشه و توسعۀ آمرانه خوبه یا بده، به درد آوردیم. سال‌هاست هم دعوا داریم که توسعه سیاسی باید مقدم بر توسعه اقتصادی باشه یا برعکس؟

به همین دلیل، بد نیست الگوهای مختلف توسعه رو مرور کنیم؛ به‌خصوص دربارۀ کشورها و دولت‌های همسایه‌مون. همیشه یکی از مطمئن‌ترین شیوه‌های پیشرفت، استفاده از تجربیات دیگرانه. چینی‌ها به همین روش — مشاهده موفقیت دیگران — خودش رو از زندان سوسیالیسم آزاد کرد.

در جست‌وجوی مستندها و ویدئوهایی که روند توسعۀ امارات رو نشون بدن، به یک مستند رپورتاژگونه از هنرمند و مستندساز ارجمند کشورمون، کامران شیردل، برخوردم که اتفاقاً پر از تصاویر و داده‌های خیلی مفیده.

دعوت می‌کنم این مستند رو که در سال ۱۳۵۴ ساخته شده، ببینید. چیزی که بیشتر از هر چیز در این مستند من رو جذب کرد، لحن خیلی بی‌غرض، صمیمانه و محترمانۀ مستنده. درست مثل این می‌مونه که یک همسایۀ بی‌غرض بخواد با نهایت دوستی و صداقت، از حال‌وروز خوب و موفقیت‌های همسایه‌ش حرف بزنه. در کل، این مستند یکی از دلچسب‌ترین مستندهاییه که دیدم.

این مستند، مختصر و مفید، ما رو با تاریخ، جغرافیا، حکمرانی و به‌خصوص پروژه‌های توسعه و تجارت در دوبی آشنا می‌کنه. چهار نسل از حکمرانان دوبی رو در این مستند می‌بینیم؛ از بزرگ خاندان آل‌مکتوم، یعنی شیخ سعید، تا شیخ محمد بن راشد آل‌مکتوم که امروز امیر دوبیه و وقتی این فیلم ساخته می‌شد، وزیر دفاع این امیرنشین بود و با هلیکوپتر به صحرا و گوشه‌وکنار امارت سرکشی می‌کرد.

🔗 منبع
🆑 @ilam_development

شکاف میان انتظارات از ایفای نقش توسعه‌ای توسط اکثر مدیران دستگاه‌های دولتی استان ایلام و عملکرد فعلی آن‌ها، به‌قدری نمایان است که پیش‌بینی بهبود کیفی شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان در چارچوب مدیریت کنونی، بسیار بعید به نظر می‌رسد.

تحریریه ایلام توسعه

🆑 @ilam_development

ضرورت بررسی دو نکته کلیدی در ارزیابی وضعیت توسعه در استان ایلام

بر اساس چارچوب مفهومی ماکس وبر: «در فرآیند ایجاد تحول و توسعه، هم شرایط و امکانات مادی (زیرساخت‌ها) و هم آمادگی خُلقی-روان‌شناختی عاملان و کارگزاران توسعه در انطباق با رفتار عقلانی توسعه، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. هرچند از دیدگاه وبر، آمادگی عاملان دارای اهمیت بیشتری می‌باشد» (نقل به مضمون از وِبر، ۱۳۷۱: ۳۶).

در راستای تعمیم این چارچوب به منظور ارزیابی وضعیت توسعه در استان ایلام، ضروری است دو نکتهٔ کلیدی مورد بررسی قرار گیرند:

۱. آیا شرایط و زیرساخت‌های موجود در استان ایلام به حدی کافی فراهم شده‌اند تا فرایندِ توسعه‌ی موفق را تسریع بخشند؟

۲. آیا عوامل و مسئولان ذی‌ربط در مدیریت توسعه استان، از انضباط و آمادگی ذهنی لازم که در ادبیات توسعه‌ای به آن «روحیهٔ کارفرمایی» و مانند آن اطلاق می‌شود، برخوردارند تا بتوانند وظیفه‌ی سنگین توسعه را، مطابق با آنچه وِبر آن را «کنش عقلانی معطوف به هدف» نامیده است، به نتیجه‌ی مطلوب برسانند؟

نقد و نظر شما در این باره چیست؟
۲۸ شهریور ۱۴۰۵

تحریریه ایلام توسعه

🆑 @ilam_development

🎥 صنعتی‌شدن ایران: خیلی دور خیلی سخت | داستان ناکامی در صنعتی‌شدن

🔸 ویدئوی کامل این مصاحبه را می‌توانید در کانال یوتیوب ایران‌تاک مشاهده نمایید.

موضوع مرتبط:
صنعتی شدن چیست؟
صنعتی شدن چگونه امکان‌پذیر است؟

🆑 @ilam_development

به نظر شما: «تفاوت صنعتی‌شدن با کارخانه‌سازی و اساساً صنعتی‌شدن اقتصادی چیست؟» شهرک‌های صنعتی تأسیس‌شده در مناطق مختلف ایران را بیشتر مصداق کدام‌یک از مقولات مورد اشاره می‌دانید؟

تحریریه ایلام توسعه

🆑 @ilam_development

قابلیت‌های سرزمینی استان ایلام با رویکرد به‌کارگیری انرژی‌های تجدید‌پذیر

✍️قدرت طاهری، پژوهشگر حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر

استان ایلام با مساحتی حدود ۲۰٬۱۶۴ کیلومترمربع، حدود ۲.۱درصد از مساحت کشور را دربرمی‌گیرد. این استان از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان، از شمال با استان کرمانشاه و از غرب با کشور عراق هم‌مرز است. برخورداری از حدود ۴۲۵ کیلومتر مرز مشترک با عراق، موقعیتی راهبردی برای توسعه مبادلات تجاری، اقتصادی، زنجیره تامین و در صورت فراهم‌شدن الزامات لازم، همکاری‌های انرژی با کشور همسایه ایجاد کرده است.

استان ایلام در پایان سال ۱۴۰۳ دارای ۱۲ شهرستان، ۳۰ بخش، ۲۸ شهر، ۵۷ دهستان و ۷۸۱ آبادی دارای سکنه بوده است. بر اساس برآوردهای مرکز آمار ایران، جمعیت استان در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۹۷ هزار نفر بوده که حدود ۷درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد. این ساختار جمعیتی و سکونتگاهی، در کنار ویژگی‌های طبیعی و اقتصادی استان، ضرورت برنامه‌ریزی فضایی و توسعه متوازن شهرستان‌ها را دوچندان می‌کند.

متن کامل را در وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد مطالعه کنید.
🆑 @ilam_development

حذف عوامل ایجاد فقر به‌جای پرداخت‌های حمایتی؛ دکتر فرشاد مؤمنی در نشست گفتمان کاهش رنج مردم خواستار شد

به گزارش روزنامه اطلاعات، در ادامه سلسله نشست‌های «گفتمان کاهش رنج» فرشاد مؤمنی، اقتصاددان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و رئیس مؤسسه دین و اقتصاد، درباره ریشه‌های تاریخی و ساختاری مشکلات اقتصاد ایران سخن گفت! آنچه می‌خوانید فشرده‌ای از دیدگاه‌های این صاحبنظر در مورد موضوعات اقتصادی کشور است.

ریشه اصلی رنج اقتصادی مردم

بسیاری از مشکلاتی که امروز در زندگی مردم دیده می‌شود، از تورم و فقر گرفته تا کاهش قدرت خرید، بیکاری و ناامنی اقتصادی، پدیده‌هایی جدا از یکدیگر نیستند، بلکه در یک ساختار به‌هم‌پیوسته شکل می‌گیرند و در طول زمان یکدیگر را تقویت می‌کنند. گاهی هر یک از این مسائل به صورت منفرد بررسی و برای هر کدام نیز یک راه‌حل جداگانه پیشنهاد می‌شود؛ در حالی که اگر منشاء مشترک آن‌ها را نشناسیم، ممکن است در بهترین حالت برای مدتی یکی از نشانه‌ها را کنترل کنیم، اما خود مسأله دوباره در شکل دیگری بازتولید شود.

استفاده از دانش توسعه برای فهم مسائل 

یکی از مسائل بنیادی در دانش توسعه، تغییر مبنای اقتدار است؛ اقتداری که بر پول، زور و فریب استوار باشد، باید جای خود را به اقتدار مبتنی بر دانش و علم بدهد. یکی از مشکلات اساسی در مسیر توسعه ایران آن است که در فرآیند تصمیم‌گیری، گاهی به جای دانش و تجربه کارشناسی، عوامل دیگری تعیین‌کننده می‌شوند. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری از مسیر عقلایی و کارشناسی فاصله می‌گیرد و سیاست‌ها بیشتر به واکنش‌هایی مقطعی تبدیل می‌شوند. 
برای اصلاح شرایط موجود، ابتدا باید به مبانی بازگردیم و درباره مسائل اساسی کشور دوباره گفت‌وگو کنیم. وقتی تصمیم‌ها بدون توجه به مبانی و پیوند میان مسائل گرفته شوند، سیاستگذاری تبدیل به مجموعه‌ای از واکنش‌های جداگانه می‌شود؛ در حالی که اقتصاد یک سیستم است و متغیرهای آن بر یکدیگر اثر می‌گذارند؛ نمی‌توان یک تصمیم اقتصادی گرفت و تصور کرد که آثار آن فقط در همان حوزه باقی می‌ماند. برای مثال، وقتی درباره نرخ ارز تصمیم می‌گیریم، این تصمیم بر تولید، تجارت، قیمت کالاها، دستمزد و حتی وضعیت مالی دولت اثر می‌گذارد؛ بنابراین هر تصمیم باید در ارتباط با سایر اجزای اقتصاد مورد ارزیابی قرار گیرد.

◇مشروح گزارش را اینجا بخوانید

🆑 @ilam_development

به‌عنوان نمونه و در تأیید دیدگاه جناب دکتر مومنی، طی سال‌های اخیر در همین استان، پژوهش‌ها، سمینارها و کارگاه‌های متعددی در خصوص مسائل و آسیب‌های اجتماعی به‌صورت پراکنده و بدون پیوند با متغیرهای کلان انجام شده است؛ بدون آنکه به تحلیل ریشه‌ای این آسیب‌ها از منظر چالش‌های کلان مدیریت توسعه پرداخته شود.
بیشتر بخوانید

تحریریه ایلام توسعه

🆑 @ilam_development

بَس نکته غیرحُسن بِباید که تا کَسی
مَقبولِ طبعِ مردمِ صاحب‌نظر شود

🆑 @ilam_development