🔻غنی نژاد به مذاکره کنندگان: به جای موضوع هستهای بر اهرم تنگه هرمز و منافع متقابل اقتصادی تکیه کنید | از مهمترین نتایج نهایی مذاکرات رفع تحریمهای اقتصادی و تضمین عدم بازگشت باشد
دکتر موسی غنینژاد، اقتصاددان در یادداشتی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت:
🔹مسدود کردن تنگه هرمز که نفس بزرگترین قدرت اقتصادی و نظامی دنیا را به تنگی انداخت از نتایج پیشبینیناپذیر جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران بود؛این برگ برنده یعنی نیروی بازدارندهای بسیار فراتر از موضوع هستهای که امروز به هر حال در اختیار ایران قرار گرفته دستاورد استراتژیک بسیار مهم و حیاتی است که باید به درستی و با عقلانیت آن را حفظ و از آن استفاده کرد
🔹چشمانداز برای گذار از این تفاهم به یک توافق مطلوب روشنتر از پیش است؛البته به شرط اینکه مذاکرهکنندههای ما با درایت و عقلانیت با کارشکنیهای مخالفان توافق،از هر دو طرف آمریکا و ایران، روبهرو شوند
🔹منافع ملی ایران به وضوح ایجاب میکند که یکی از مهمترین نتایج نهایی مذاکرات برداشته شدن تحریمهای اقتصادی و تضمین عدم بازگشت آنها باشد/اقتصاد نیوز
⬅️ متن کامل
پ.ن:
راهکار مقتضی با منافع ملی
@ilam_development
دکتر موسی غنینژاد، اقتصاددان در یادداشتی در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت:
🔹مسدود کردن تنگه هرمز که نفس بزرگترین قدرت اقتصادی و نظامی دنیا را به تنگی انداخت از نتایج پیشبینیناپذیر جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران بود؛این برگ برنده یعنی نیروی بازدارندهای بسیار فراتر از موضوع هستهای که امروز به هر حال در اختیار ایران قرار گرفته دستاورد استراتژیک بسیار مهم و حیاتی است که باید به درستی و با عقلانیت آن را حفظ و از آن استفاده کرد
🔹چشمانداز برای گذار از این تفاهم به یک توافق مطلوب روشنتر از پیش است؛البته به شرط اینکه مذاکرهکنندههای ما با درایت و عقلانیت با کارشکنیهای مخالفان توافق،از هر دو طرف آمریکا و ایران، روبهرو شوند
🔹منافع ملی ایران به وضوح ایجاب میکند که یکی از مهمترین نتایج نهایی مذاکرات برداشته شدن تحریمهای اقتصادی و تضمین عدم بازگشت آنها باشد/اقتصاد نیوز
⬅️ متن کامل
پ.ن:
راهکار مقتضی با منافع ملی
@ilam_development
Forwarded from seymare
سیمرهی ۸۲۴ جاری شد…

هشتصدوبیستوچهارمین شمارهی هفتهنامهی منطقهای سیمره، روز چهارشنبه، (27 خردادماه 1405) به صاحبامتیازی سودابه آزادگان و مدیرمسئولی کیانوش رستمی، چاپ شد و روی پیشخوان دکههای مطبوعاتی قرار گرفت.
به گزارش آوای سیمره، این شماره در بردارندهی مطالب و مقالات متنوعی است؛ از جمله:
*تیتریک:
– از سند پژوهی تا نهاد فرهنگی/ پاسداشت دو دهه تکاپوی فرهنگی سید یدالله ستوده در دانشگاه لرستان / گروه گزارش و گفتوگو
*سرمقاله:
– الگوی توسعهی فرهنگی مردممحور برای پایداری و تابآوری اجتماعی / دکتر مسعود زمانیمقدم
*یادداشتها:
– بازيابي اميد واقعي بهجاي اميد کاذب و نااميدي / حاجیعلی شرفی
– نان؛ از قوت سفره مردم تا کالاي لاکچري/ فردین کمانگر
– انديشکدهها ضرورت امروز/ دکتر مصطفا شکری
– توسعه و محيط زيست؛ ضرورت تعادل ميان حفاظت و پيشرفت / فرزين قربانيچگني
*مقاله
– نحوهي زيستن اصيل در باور فيلسوفان پسارنسانسي(بخش ۲) / دکترفرزاد حاتمزاده
*شعر:
محبوبه زیدی/ احمد روزبهانی
*لرستانپژوهی:
– مستندنگاري ماجراهاي من و سياست/فصل سوم/ بخش ۳۱/ (انتخابات مجلس هفتم سلسه و دلفان(۸)/علی گودرزیان
– رازهاي سرزمين مادري (ادامهي خوانش تکبيتهاي لکي/ بخش ۳۱ عاشقانهای زیبا و تراژیک) / دکتر حسین اکبرینسب
* فرهنگ مردم:
– کُتل و کُتل عزا (بخش سوم) / لطیف محمدیگراوند
*گزارش:
– قرار رایگان جراحان با کودکان؛ وقتی تیغ جراحی ابزار خیر میشود
*اخبار:
-رييس سازمان جهاد کشاورزي: ۴۰ هکتار گلخانه در لرستان احداث ميشود
-خرمرود؛ ميزبان ساخت پلهاي «قاضي» و «افلاک» شد
– نمايندهي مجلس: در هيچ کشوري وزير براي وصل کردن اينترنت بازخواست نميشود
-محمدي: قرارداد الحاق اراضي وزارت نيرو به شهرک صنعتي شماره ۴ خرمآباد نهايي شد
– و…

هشتصدوبیستوچهارمین شمارهی هفتهنامهی منطقهای سیمره، روز چهارشنبه، (27 خردادماه 1405) به صاحبامتیازی سودابه آزادگان و مدیرمسئولی کیانوش رستمی، چاپ شد و روی پیشخوان دکههای مطبوعاتی قرار گرفت.
به گزارش آوای سیمره، این شماره در بردارندهی مطالب و مقالات متنوعی است؛ از جمله:
*تیتریک:
– از سند پژوهی تا نهاد فرهنگی/ پاسداشت دو دهه تکاپوی فرهنگی سید یدالله ستوده در دانشگاه لرستان / گروه گزارش و گفتوگو
*سرمقاله:
– الگوی توسعهی فرهنگی مردممحور برای پایداری و تابآوری اجتماعی / دکتر مسعود زمانیمقدم
*یادداشتها:
– بازيابي اميد واقعي بهجاي اميد کاذب و نااميدي / حاجیعلی شرفی
– نان؛ از قوت سفره مردم تا کالاي لاکچري/ فردین کمانگر
– انديشکدهها ضرورت امروز/ دکتر مصطفا شکری
– توسعه و محيط زيست؛ ضرورت تعادل ميان حفاظت و پيشرفت / فرزين قربانيچگني
*مقاله
– نحوهي زيستن اصيل در باور فيلسوفان پسارنسانسي(بخش ۲) / دکترفرزاد حاتمزاده
*شعر:
محبوبه زیدی/ احمد روزبهانی
*لرستانپژوهی:
– مستندنگاري ماجراهاي من و سياست/فصل سوم/ بخش ۳۱/ (انتخابات مجلس هفتم سلسه و دلفان(۸)/علی گودرزیان
– رازهاي سرزمين مادري (ادامهي خوانش تکبيتهاي لکي/ بخش ۳۱ عاشقانهای زیبا و تراژیک) / دکتر حسین اکبرینسب
* فرهنگ مردم:
– کُتل و کُتل عزا (بخش سوم) / لطیف محمدیگراوند
*گزارش:
– قرار رایگان جراحان با کودکان؛ وقتی تیغ جراحی ابزار خیر میشود
*اخبار:
-رييس سازمان جهاد کشاورزي: ۴۰ هکتار گلخانه در لرستان احداث ميشود
-خرمرود؛ ميزبان ساخت پلهاي «قاضي» و «افلاک» شد
– نمايندهي مجلس: در هيچ کشوري وزير براي وصل کردن اينترنت بازخواست نميشود
-محمدي: قرارداد الحاق اراضي وزارت نيرو به شهرک صنعتي شماره ۴ خرمآباد نهايي شد
– و…
پایگاه خبری تحلیلی آوای سیمره
سیمرهی 824 جاری شد… - پایگاه خبری تحلیلی آوای سیمره
به گزارش آوای سیمره، این شماره در بردارندهی مطالب و مقالات متنوعی است؛ از جمله: *تیتریک: – از سند پژوهی تا نهاد فرهنگی/ پاسداشت دو دهه تکاپوی فرهنگی سید یدالله ستوده در دانشگاه لرستان / گروه گزارش و گفتوگو *سرمقاله: – الگوی توسعهی فرهنگی مردممحور…
آمار ازدواج و طلاق در ایران به نقل از کانال رسمی پایگاه خبری تحلیلی |دیدار نیوز| و یادداشت تحلیلی |دکتر محمد طبیبیان|(اقتصاددان) در این باره👇
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آمار ازدواج و طلاق در ایران/دیدار نیوز
دوست بزرگواری این نمودار را فوروارد کردهاند. امکان آزمون مستقل دادهها برای اینجانب مقدور نیست اما اگر واقعی باشد نشان از یک رویکرد ترسناک است. بحران دامنهدار و ادامهدار اقتصادی، بیتوجهی به روزگار مردم، و شرایط اجتماعی نامناسب خود را در شکاف فزاینده نرخ طلاق در مقایسه با ازدواج منعکس کرده است. این رویکرد نشان از یک ضایعه عظیم انسانی - اخلاقی با ابعاد فزاینده است.
🖊️دکتر محمد طبیبیان
@ilam_development
دوست بزرگواری این نمودار را فوروارد کردهاند. امکان آزمون مستقل دادهها برای اینجانب مقدور نیست اما اگر واقعی باشد نشان از یک رویکرد ترسناک است. بحران دامنهدار و ادامهدار اقتصادی، بیتوجهی به روزگار مردم، و شرایط اجتماعی نامناسب خود را در شکاف فزاینده نرخ طلاق در مقایسه با ازدواج منعکس کرده است. این رویکرد نشان از یک ضایعه عظیم انسانی - اخلاقی با ابعاد فزاینده است.
🖊️دکتر محمد طبیبیان
@ilam_development
ایلام توسعه|نقد و بهبود|
معرفی اجمالی کتاب 🔎«جهان ایرانی و ایران جهانی» نوشته محسن ثلاثی (عضو هیأت علمی دانشگاه تهران)، چاپ اول سال ۱۳۷۹ و برگزیدهی دانشگاه تهران در همان سال 🔎با وجود گذشت زمان نسبتاً طولانی از چاپ اول کتاب «جهان ایرانی و ایران جهانی»، نوشتهٔ محسن ثلاثی (عضو هیئت…
با تشکر فراوان از دوست گرامی جناب آقای دکتر ترکارانی، بابت ارسال فایل کامل کتاب «جهان ایرانی و ایران جهانی»🙏🌺
👏1🙏1
jahan-eirani-va-iran-ejahani-s@bamun1.pdf
6.2 MB
جهان ایرانی و ایران جهانی: تحلیل رویکرد جهانگرایانه در رفتار، فرهنگ و تاریخ ایرانیان. محسن ثلاثی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۹.
👏1
ایلام توسعه|نقد و بهبود|
آمار ازدواج و طلاق در ایران/دیدار نیوز دوست بزرگواری این نمودار را فوروارد کردهاند. امکان آزمون مستقل دادهها برای اینجانب مقدور نیست اما اگر واقعی باشد نشان از یک رویکرد ترسناک است. بحران دامنهدار و ادامهدار اقتصادی، بیتوجهی به روزگار مردم، و شرایط اجتماعی…
به نظرم یکی از نواقص عمدهٔ (حلقهٔ گمشدهٔ) بیشتر مطالعات انجام شده سالیان اخیر در باره مسائل و آسیبهای اجتماعی ایران، اکتفا نمودن به کارهای آماری و پیمایشی و غفلت ازمطالعات ترکیبی و بینرشتهای در این زمینه از منظر نقد و ارزیابی مدیریت توسعهٔ غیرمشارکتی دوران گذار است که تا کنون بیاعتنا و یا در واقع بیاطلاع از منطق توسعهٔ پایدار و رعایت منافع جامعهٔ میزبان طرحها از سوی دستگاههای مداخلهگر، خاستنگاه بسیاری از مسائل و آسیبهای اجتماعی کشور بوده است.
#ادمین
🔸شما چه نظری دارید؟
@ilam_development
#ادمین
🔸شما چه نظری دارید؟
@ilam_development
👍1
ایلام توسعه|نقد و بهبود|
کنشهای ناتمام توسعهای و لزوم بازنگری در مدل نظریهپردازیِ مسألۀ توسعهنیافتگی در ایران آیا واقعاً اینگونهاست که "اصحاب توسعۀ خطی" در ایران روایت میکنند؛ یعنی در ایران هیچگونه شرایطِ ذهنی کافی مساعد برای شکلگیری کنشهای توسعهای-در ادوار مختلف- فراهم…
معرفی دو کتاب ارزشمند ✨ نوشتهٔ زندهیاد علی رضاقلی [علاوه بر دو کتاب پیشینِ وی: جامعهشناسی خودکامگی و جامعهشناسی نخبهکُشی 📚] که از منظر مطالعات بینرشتهای[نهادگراییِ جدید نورث] و جامعهشناسی تاریخی زمینهمند به مسئله توسعه و توسعهنیافتگی در ایران نگریسته و موجباتِ فهم بهتر ما از موانع نهادی توسعه در ایران و بازسازی نوع مثالی (Ideal type) آن، بر پایهٔ تأثیر "رفتار پیشبینیناپذیر صاحبان قدرت" بر "تخریب نهاد حقوق و مالکیت" و انقطاع در مسیر شکلگیری بورژوازی ملی را فراهم مینماید. 📖
#ادمین👇
#ادمین👇
👏1
📖 برشی از کتاب اگر نورث ایرانی بود اثر علی رضاقلی
📌 کشف بازارها، ارزیابی بازارها، فنون تولید و مدیریت کارمندان در خلاء محقق نمیشود. این امور مستلزم توسعهی دانشضمنی است تا پیچوخمهای مسئله اندازهگیری و اجرا شود. نوع اطلاعات و دانشی که کارفرما نیاز دارد بیشتر به زمینه بستر نهادی که فرصت را در اختیار میگذارد وابسته است.
📚 اگر نورث ایرانی بود
✍️ علی رضاقلی
🌐 لینک سفارش کتاب
منبع: کانال انتشارات نهادگرا
@ilam_development
📌 کشف بازارها، ارزیابی بازارها، فنون تولید و مدیریت کارمندان در خلاء محقق نمیشود. این امور مستلزم توسعهی دانشضمنی است تا پیچوخمهای مسئله اندازهگیری و اجرا شود. نوع اطلاعات و دانشی که کارفرما نیاز دارد بیشتر به زمینه بستر نهادی که فرصت را در اختیار میگذارد وابسته است.
📚 اگر نورث ایرانی بود
✍️ علی رضاقلی
🌐 لینک سفارش کتاب
منبع: کانال انتشارات نهادگرا
@ilam_development
👏1
ایلام توسعه|نقد و بهبود|
📖 برشی از کتاب اگر نورث ایرانی بود اثر علی رضاقلی 📌 کشف بازارها، ارزیابی بازارها، فنون تولید و مدیریت کارمندان در خلاء محقق نمیشود. این امور مستلزم توسعهی دانشضمنی است تا پیچوخمهای مسئله اندازهگیری و اجرا شود. نوع اطلاعات و دانشی که کارفرما نیاز دارد…
تازههای نشر نهادگرا...
📚 توسعه و تله تاریخ
✍️ نویسنده: علی رضاقلی
✅ «توسعه و تله تاریخ» خواننده را به سفری در اعماق تاریخ و ساختارهای نهادی ایران میبرد؛ سفری که در آن علی رضاقلی با تکیه بر ترکیبی از رویکرد نهادگرایانه و دستاوردهای جامعهشناسی تاریخی، چرایی و چگونگی تکرار دورهای باطل عقبماندگیهای ایران را بازمیکاود. او با طرح مفهوم «تله تاریخ»، نشان میدهد که موانع توسعه پایدار، اغلب ریشههای عمیق نهادی، فرهنگی و اجتماعی دارد و نسخههای وارداتی یا تقلیدگرایانه چارهساز نخواهند بود.
✅ این کتاب، دعوتی است به بازاندیشی انتقادی درباره تاریخ، اصلاح باورها و بازسازی نهادهای کارآمد و بومی. اثری الهامبخش برای هر خواننده دغدغهمند که میخواهد راههای عبور از چرخه بسته وابستگی به مسیر طی شده و نیاز عمیق به ساختن تصویر عالمانه و امید برانگیز از آیندهای توسعهیافته برای ایران را بهتر درک کند.
🌐 لینک سفارش کتاب
منبع: کانال انتشارات نهادگرا
@ilam_development
📚 توسعه و تله تاریخ
✍️ نویسنده: علی رضاقلی
✅ «توسعه و تله تاریخ» خواننده را به سفری در اعماق تاریخ و ساختارهای نهادی ایران میبرد؛ سفری که در آن علی رضاقلی با تکیه بر ترکیبی از رویکرد نهادگرایانه و دستاوردهای جامعهشناسی تاریخی، چرایی و چگونگی تکرار دورهای باطل عقبماندگیهای ایران را بازمیکاود. او با طرح مفهوم «تله تاریخ»، نشان میدهد که موانع توسعه پایدار، اغلب ریشههای عمیق نهادی، فرهنگی و اجتماعی دارد و نسخههای وارداتی یا تقلیدگرایانه چارهساز نخواهند بود.
✅ این کتاب، دعوتی است به بازاندیشی انتقادی درباره تاریخ، اصلاح باورها و بازسازی نهادهای کارآمد و بومی. اثری الهامبخش برای هر خواننده دغدغهمند که میخواهد راههای عبور از چرخه بسته وابستگی به مسیر طی شده و نیاز عمیق به ساختن تصویر عالمانه و امید برانگیز از آیندهای توسعهیافته برای ایران را بهتر درک کند.
🌐 لینک سفارش کتاب
منبع: کانال انتشارات نهادگرا
@ilam_development
👏1
ایلام توسعه|نقد و بهبود|
تازههای نشر نهادگرا... 📚 توسعه و تله تاریخ ✍️ نویسنده: علی رضاقلی ✅ «توسعه و تله تاریخ» خواننده را به سفری در اعماق تاریخ و ساختارهای نهادی ایران میبرد؛ سفری که در آن علی رضاقلی با تکیه بر ترکیبی از رویکرد نهادگرایانه و دستاوردهای جامعهشناسی تاریخی، چرایی…
معرفی گزیده کتاب به نقل از انتشارات نهادگرا👇
معرفی کتاب: توسعه و تله تاریخ
نوشته✍🏻 علی رضاقلی
نویسنده با بررسی دورههای مختلف تاریخی نشان میدهد که هرگاه مصلحی
(مثل امیرکبیر)
خواسته است تغییری ایجاد کند، ساختارهای کهن (تله تاریخ)
علیه او بسیج شده و او را حذف کردهاند.
در واقع، نفع نیروهای ذینفوذ در عدم توسعه است و آنها اجازه تغییر قواعد بازی را نمیدهند.
علیرضا قلی در این کتاب دیدگاهی نسبتاً تلخ اما واقعگرایانه دارد.
او معتقد است برای خروج از
(تله تاریخ)،
تنها اصلاحات سطحی کافی نیست، بلکه نیاز به یک تحول عمیق در ساختار نهادها، حاکمیت قانون و بازنگری در فرهنگ اقتصادی جامعه داریم.
این کتاب برای هر کسی که میخواهد بفهمد چرا
(ما، ما شدیم)
و ریشههای مشکلات امروزی کجاست، یک منبع فوقالعاده تفکربرانگیز است.
منبع: کانال تلگرامی انتشارات نهادگرا
@ilam_development
نوشته✍🏻 علی رضاقلی
نویسنده با بررسی دورههای مختلف تاریخی نشان میدهد که هرگاه مصلحی
(مثل امیرکبیر)
خواسته است تغییری ایجاد کند، ساختارهای کهن (تله تاریخ)
علیه او بسیج شده و او را حذف کردهاند.
در واقع، نفع نیروهای ذینفوذ در عدم توسعه است و آنها اجازه تغییر قواعد بازی را نمیدهند.
علیرضا قلی در این کتاب دیدگاهی نسبتاً تلخ اما واقعگرایانه دارد.
او معتقد است برای خروج از
(تله تاریخ)،
تنها اصلاحات سطحی کافی نیست، بلکه نیاز به یک تحول عمیق در ساختار نهادها، حاکمیت قانون و بازنگری در فرهنگ اقتصادی جامعه داریم.
این کتاب برای هر کسی که میخواهد بفهمد چرا
(ما، ما شدیم)
و ریشههای مشکلات امروزی کجاست، یک منبع فوقالعاده تفکربرانگیز است.
منبع: کانال تلگرامی انتشارات نهادگرا
@ilam_development
👌1
نگاهی اجمالی به ویژگی مدل جامعهشناسی تاریخی روانشاد علی رضاقلی در تبیین موانع نهادی توسعهنیافتگیِ خاص ایران، نوشتهٔ عزیز کلانتری⬇️ به علاوهٔ برخی یادداشتهای نوشته شدهٔ قبلی⬆️ قابل دسترسی در لینکهای:
1️⃣⬅️ اینجا
2️⃣⬅️اینجا و سه فرستهٔ منوالی بعدی + پستهای تکمیلی آتی...
که زین پس مبنای تئوریک کار ما در شناخت و گونهشناسی کنشهای توسعهای واقعی از بدلی و تبیین موانع نهادی تداوم آنها در دورههای مختلف تاریخی در سطوح ملی، منطقهای و محلیست.
#ادمین
@ilam_development
1️⃣⬅️ اینجا
2️⃣⬅️اینجا و سه فرستهٔ منوالی بعدی + پستهای تکمیلی آتی...
که زین پس مبنای تئوریک کار ما در شناخت و گونهشناسی کنشهای توسعهای واقعی از بدلی و تبیین موانع نهادی تداوم آنها در دورههای مختلف تاریخی در سطوح ملی، منطقهای و محلیست.
#ادمین
@ilam_development
علی رضاقلی؛ محققی در قامت نظریهپرداز جامعهشناسیِ تاریخی ایران
✍️عزیز کلانتری
به جرئت میتوان گفت که روانشاد علی رضاقلی از معدود اندیشمندان و پژوهشگران ایرانی در دورهٔ معاصر است که [مشخصاً] از منظر "جامعهشناسی تاریخی"به واکاوی ریشههای مشکلات توسعهای ایران و برونرفت از آنها نگریسته است.
پرسش اصلی او در طرح مسئلهاش را میتوان اینگونه صورتبندی کرد: چرا ایران [با وجود ظرفیتهای متکثر برای توسعه] در مسیر چرخهی تکاملی توسعه قرار نگرفته و از ادامهی آن بازمانده است؟
هرچند ابتدا اینگونه به نظر میرسد که او مشابه توسعهگرایان خطی از منظر شرایط امتناع به توسعه در ایران نگاه کرده است و همهچیز را عدمی دیده است، اما درنگ در دلمشغولیها و دغدغهمندیهای او و همچنین آثار پربارش نشان میدهد مانعشناسی او در قالب دیدگاههای مرسوم جامعهشناسیِ تکاملگرا قرار نمیگیرد. استدلال مطابق با واقعِ عباس موسایی -مندرج در یادداشتی برای راهبرد بازنشر شده در تلگرامِ منسوب به علی رضاقلی تحت عنوان «پویندهمردی به راه توسعه ملی ایران»- مبنی بر اینکه او«روح بلندی داشت که از سویی، روح خردمندانهٔ لایههای تاریخی سنت را پاس میداشت و از سویی، لایههای ناخردمندیهایِ توسعهستیز آن را [نیز] بر آفتاب میافکند» میتواند گواهی بر صحت این مدعا باشد.
همچنان که افراد آگاه به مدلهای متفاوت جامعهشناسیِ تاریخی مطلعند در مدل جامعهشناسی تاریخی موسوم به “موج سوم” (که صاحبنظران آن را بازگشتی به موج اول جامعهشناسی تاریخیِ نسخهٔ وبری میدانند) برخلاف پارادایم مسلط در جامعهشناسی متعارف، که از دریچهی پیشفرض نظریات توسعه خطیْ برگرفته از مدلهای تکاملی اسپنسر و مارکس به مسائل تاریخی جوامع گوناگون در مقایسه با غرب مینگرد و راهکار میدهد، جامعهشناس تلاش میکند برای پاسخگویی به پرسشها و دغدغههای توسعهایِ زمانهاش در مواجهه و مقايسه با پیشرفتهای دنیای مدرن، به زمینه و پیشینهی تاریخی جامعهٔ خویش مراجعه کند تا بر مبنای بازاندیشی و تأمل در واقعیات منحصربهفرد (unique) آنجا، بطور زمینهمند به صورتبندی و شناخت واقعی از مسئلهٔ جامعهاش و ریشههای پیدایش آن دست پیدا کند.
مسلم است که دستیابی به این سطح از تشخص و مقام والای علمی- پژوهشی وابسته به آن است که محقق، هم نسبت به مبانی نظری کار خویش و گونههای متفاوت آن -که آمیخته با پیشفرضهای گاهاً متناقض است- آشنایی و فهم کامل داشته باشد و هم دنیای سنت و مختصات واقعی جامعهٔ خویش را به خوبی بشناسد.
انصافاً که رضاقلی اینگونه بود؛ هم به مبانی نظری کار خویش، یعنی جامعهشناسی تاریخی، شاخهها و شیوهٔ تحلیلی خاص آن احاطه داشت (برای اطلاع بیشتر بنگرید به فایل تصویری سخنرانی دکتر علی اصغر سعیدی در مراسم بزرگداشتِ علی رضاقلی،23اردیبهشت 1401، خانه اندیشمندان علوم انسانی، منتشر شده در کانال تلگرام منسوب به علی رضاقلی) و هم به تاریخ اجتماعی ایران مسلط بود و انواع کُنشهای درگیر در آن اعم از جریانهای خِردستیز و خردگرا، حامیان و حاملانِ هر دو جریان و داستان تاریخی بازتولید جریانات خردستیز و فرهنگ کهنهٔ آنها به عنوانِ کنش غالب سازندهٔ جامعه و دومی در مقام دولت مستعجل را به خوبی از هم تشخیص میداد. و از این دیدگاه به تبیین جامعهشناختی-تاریخی استمرار چرخهٔ توسعهنیافتگی در ایران میپرداخت.
همچنانکه گفته شد، آنچه رضاقلی را به سمت اینگونه جهتگیری علمی سوق داده بود، نحوهٔ نگاه تاریخی غیر جانبدارانهاش به جامعهٔ ایرانی بود. او برخلاف جامعهشناسی متعارف ایرانی که متأثر از پیشفرضهای پارادایم جامعهشناسی کلاسیک و مکتب نوسازی قدیم، جامعهٔ ایرانی را یکسره فاقد قابلیتها و بنمایههای توسعهای فرض میکرد، منکر برخی سرمایهها و توانمندیهای جامعهٔ ایرانی در راه نیل به آبادانی و عمران(توسعهیافتگی) نبود؛ بلکه معتقد بود که مشکل اصلی توسعهنیافتگی ایران در مقایسه با کشورهای توسعهیافته ناشی از تبدیل نشدنِ کنشِ لایهها و قابلیتهای خردگرای داخلی به کنش غالب توسعهای، تحت تأثیر برهمکنشی و همسازی لایههایی از "ناخردمندیهای توسعهستیز سنت"(نقل به مضمون از موسایی،همان منبع) در بین نیروهایی از جامعه و دولت در بزنگاههای خاصی از دورههای تاریخی بوده است. بر این اساس نگاه او در برقراری نسبت تاريخی بین موانع اجتماعی و عدم شکلگیری و گسترش نهادهای لازم برای توسعه در ایران از این زاویه قابل درک است و نه از زاویهٔ تیپایدئالهای عمدتاً ایدئولوژیکی از جامعهشناسی ایران که مسعود زمانیمقدم در مقالهای تحت عنوان "جامعهناشناسی ایرانی" (منتشرشده در روزنامه فرهیختگان،۲۷دی،۱۴۰۱،ص۷) از آنها نام برده است.
✍️عزیز کلانتری
به جرئت میتوان گفت که روانشاد علی رضاقلی از معدود اندیشمندان و پژوهشگران ایرانی در دورهٔ معاصر است که [مشخصاً] از منظر "جامعهشناسی تاریخی"به واکاوی ریشههای مشکلات توسعهای ایران و برونرفت از آنها نگریسته است.
پرسش اصلی او در طرح مسئلهاش را میتوان اینگونه صورتبندی کرد: چرا ایران [با وجود ظرفیتهای متکثر برای توسعه] در مسیر چرخهی تکاملی توسعه قرار نگرفته و از ادامهی آن بازمانده است؟
هرچند ابتدا اینگونه به نظر میرسد که او مشابه توسعهگرایان خطی از منظر شرایط امتناع به توسعه در ایران نگاه کرده است و همهچیز را عدمی دیده است، اما درنگ در دلمشغولیها و دغدغهمندیهای او و همچنین آثار پربارش نشان میدهد مانعشناسی او در قالب دیدگاههای مرسوم جامعهشناسیِ تکاملگرا قرار نمیگیرد. استدلال مطابق با واقعِ عباس موسایی -مندرج در یادداشتی برای راهبرد بازنشر شده در تلگرامِ منسوب به علی رضاقلی تحت عنوان «پویندهمردی به راه توسعه ملی ایران»- مبنی بر اینکه او«روح بلندی داشت که از سویی، روح خردمندانهٔ لایههای تاریخی سنت را پاس میداشت و از سویی، لایههای ناخردمندیهایِ توسعهستیز آن را [نیز] بر آفتاب میافکند» میتواند گواهی بر صحت این مدعا باشد.
همچنان که افراد آگاه به مدلهای متفاوت جامعهشناسیِ تاریخی مطلعند در مدل جامعهشناسی تاریخی موسوم به “موج سوم” (که صاحبنظران آن را بازگشتی به موج اول جامعهشناسی تاریخیِ نسخهٔ وبری میدانند) برخلاف پارادایم مسلط در جامعهشناسی متعارف، که از دریچهی پیشفرض نظریات توسعه خطیْ برگرفته از مدلهای تکاملی اسپنسر و مارکس به مسائل تاریخی جوامع گوناگون در مقایسه با غرب مینگرد و راهکار میدهد، جامعهشناس تلاش میکند برای پاسخگویی به پرسشها و دغدغههای توسعهایِ زمانهاش در مواجهه و مقايسه با پیشرفتهای دنیای مدرن، به زمینه و پیشینهی تاریخی جامعهٔ خویش مراجعه کند تا بر مبنای بازاندیشی و تأمل در واقعیات منحصربهفرد (unique) آنجا، بطور زمینهمند به صورتبندی و شناخت واقعی از مسئلهٔ جامعهاش و ریشههای پیدایش آن دست پیدا کند.
مسلم است که دستیابی به این سطح از تشخص و مقام والای علمی- پژوهشی وابسته به آن است که محقق، هم نسبت به مبانی نظری کار خویش و گونههای متفاوت آن -که آمیخته با پیشفرضهای گاهاً متناقض است- آشنایی و فهم کامل داشته باشد و هم دنیای سنت و مختصات واقعی جامعهٔ خویش را به خوبی بشناسد.
انصافاً که رضاقلی اینگونه بود؛ هم به مبانی نظری کار خویش، یعنی جامعهشناسی تاریخی، شاخهها و شیوهٔ تحلیلی خاص آن احاطه داشت (برای اطلاع بیشتر بنگرید به فایل تصویری سخنرانی دکتر علی اصغر سعیدی در مراسم بزرگداشتِ علی رضاقلی،23اردیبهشت 1401، خانه اندیشمندان علوم انسانی، منتشر شده در کانال تلگرام منسوب به علی رضاقلی) و هم به تاریخ اجتماعی ایران مسلط بود و انواع کُنشهای درگیر در آن اعم از جریانهای خِردستیز و خردگرا، حامیان و حاملانِ هر دو جریان و داستان تاریخی بازتولید جریانات خردستیز و فرهنگ کهنهٔ آنها به عنوانِ کنش غالب سازندهٔ جامعه و دومی در مقام دولت مستعجل را به خوبی از هم تشخیص میداد. و از این دیدگاه به تبیین جامعهشناختی-تاریخی استمرار چرخهٔ توسعهنیافتگی در ایران میپرداخت.
همچنانکه گفته شد، آنچه رضاقلی را به سمت اینگونه جهتگیری علمی سوق داده بود، نحوهٔ نگاه تاریخی غیر جانبدارانهاش به جامعهٔ ایرانی بود. او برخلاف جامعهشناسی متعارف ایرانی که متأثر از پیشفرضهای پارادایم جامعهشناسی کلاسیک و مکتب نوسازی قدیم، جامعهٔ ایرانی را یکسره فاقد قابلیتها و بنمایههای توسعهای فرض میکرد، منکر برخی سرمایهها و توانمندیهای جامعهٔ ایرانی در راه نیل به آبادانی و عمران(توسعهیافتگی) نبود؛ بلکه معتقد بود که مشکل اصلی توسعهنیافتگی ایران در مقایسه با کشورهای توسعهیافته ناشی از تبدیل نشدنِ کنشِ لایهها و قابلیتهای خردگرای داخلی به کنش غالب توسعهای، تحت تأثیر برهمکنشی و همسازی لایههایی از "ناخردمندیهای توسعهستیز سنت"(نقل به مضمون از موسایی،همان منبع) در بین نیروهایی از جامعه و دولت در بزنگاههای خاصی از دورههای تاریخی بوده است. بر این اساس نگاه او در برقراری نسبت تاريخی بین موانع اجتماعی و عدم شکلگیری و گسترش نهادهای لازم برای توسعه در ایران از این زاویه قابل درک است و نه از زاویهٔ تیپایدئالهای عمدتاً ایدئولوژیکی از جامعهشناسی ایران که مسعود زمانیمقدم در مقالهای تحت عنوان "جامعهناشناسی ایرانی" (منتشرشده در روزنامه فرهیختگان،۲۷دی،۱۴۰۱،ص۷) از آنها نام برده است.
جامعهشناسیای که به نظر وی «در برقراری ارتباط حقیقی با جامعۀ ایرانی ناکام است و زایش چندانی برای جامعۀ ایرانی ندارد.»
بنابراین، چنانچه به قول تحریریهٔ فصلنامهٔ اقتصاد و جامعه در پی طرح «پروژهٔ فکری علی رضاقلی، بسیار فراتر از نقاط عطف مهم آن [یعنی] انتشار کتابهای جامعهشناسی خودکامگی، جامعهشناسی نخبهکشی، اگر نورث ایرانی بود" هستیم و علاقهمندیم که میراث او در «قالب یک منظومهٔ اندیشهای میانرشتهای درک شود و رواج یابد»، باید پیش از هر اقدامی او را در نقش "نظریهپرداز جامعهشناسیِ تاریخی" مورد توجه قرار دهیم و از این جایگاه به بازخوانی آثار و نقش متمایز او در مقایسه با سایر اندیشمندان توسعه در ایران اهتمام ورزیم.
آنچه در نگاه به آثار فاخر وی از همین منظر قابل توجه است، این است که وی تلاش نموده مسئلهٔ توسعهنیافتگی ایران در مقایسه با چرخهٔ تکاملی توسعه را به شیوهٔ جامعهشناسی تاریخی مورد بازسازی و واکاوی قرار دهد. چنانکه در هر سه اثر مکتوب وی این وجه تمایز کاملاً واضح و قابل وارسی است:
-مطالعهٔ ارزندهٔ “جامعهشناسی خودکامگی” تلاشیست جهت تبیین "توسعهنیافتگی ایران" به عنوان یک مسئلهٔ تاریخی، از طریق بازسازی نوعِ مثالی و اثبات رابطهٔ علّی جامعهشناختی بین برخی باورهای فرهنگی خردستیزانهٔ رایج در بین لایههایی از جامعهٔ ایرانی و نظام حکمرانی خودکامهٔ برآمده از چنین خلقوخویی؛
-“جامعهشناسی نخبهکشی" نیز در ادامهٔ همان کار تلاشیست محققانه در جهت واکاوی بیشتر ریشههای توسعهنیافتگی ایران از طریق اثبات همسویی و برهمکُنشی جریانات خردستیز جامعه و نظام حکمرانی در ممانعت از شکلگیری و تبدیل کنش نخبگان توسعهگرا به عنوان کنش غالب توسعهای ملی؛
-“اگر نورث ایرانی بود" رضاقلی نیز امتداد همان کار جامعهشناسیِ تاریخی او در حوزهٔ مطالعات جامعهشناسی اقتصادی ایران است که در آن تلاش نموده تاثیر “فرهنگ غارتگریِ ناشی از ناامنی تاریخی" و شباهت ساختاری آن با "رفتار پیشبینیناپذیر صاحبان قدرت" را بر "تخریب نهاد حقوق و مالکیت" به عنوان مانعی اساسی در مسیر شکلگیری بورژوازی ملی مورد تبیین و واکاوی قرار دهد. موضوعی که به قول عباس موسایی به رغم «عصری که بهظاهر، نهادها و سازمانهای مدنی شکل گرفتهاند،[کماکان در قالب] عقلانیت غیرملیاندیشانه و معطوف به منافع شخصی و باندی [خود] را بسان تکامل ذهنیت و عمل غارتی در دوران شبهمدرن» بازتولید کرده و ادامۀ حیات میدهد.
مقایسۀ شیوۀ انجام کار رضاقلی در تبیین جامعهشناختی مسئلۀ توسعه نیافتگی ایران، با مدل جامعهشناسیِ تاریخی ماکس وبر نشان میدهد که او دستکم توانسته است دو ویژگی اساسی مدنظر در مدل جامعهشناسی تاریخی وِبر یعنی «بازسازی نوع مثالی» و «برقراری رابطهی عِلی به شیوهٔ شباهت ساختاری» را به نحو قابل قبولی مراعات کند.
از جمله ویژگیهای بارز کارهای تحقیقاتی زندهیاد رضاقلی که در آثار مکتوب سایر جامعهشناسان ایرانی کمتر به چشم می خورد عبارت از: بازسازی انواع مثالیِ "برداشتهای تقلیلگرایانهٔ ایلی-غارتی از سنت و مفاهیم ملی به عنوان وجه غالب فرهنگی" و " شکلگیری گونۀ خاصی از مناسبات و حکمرانی مغایر با قانون و استلزامات نهادیِ پیشنیازِ توسعه" در مقاطعی طولانی از تاریخ اجتماعی-سیاسی کشور که از طریق وارسی اسناد تاریخی معتبر و تلاش برای اثبات نقش برداشتهای مذکور در بازتولید نظم مغایر با توسعه به شیوۀ رابطۀ علّی جامعهشناختی انجام گرفته است.
نتیجهگیری
بنابراین چنانچه به قول وبر (۱۹۹۴، به نقل از بنتون و کرایب، ۱۳۸۴: ۱۵۶) رعایت "بسندگی معنایی" و "بسندگی علّی" را معیار داوری بازسازی انواع مثالی و برقراری رابطهٔ علی بین آنها در نظر بگیریم، رضاقلی توانسته است به خوبی از عهدهٔ کار برآید:
هم نوع مثالی "فرهنگ ایلی-غارتی متأثر از مناسبات قبیلهای" و هم "شکلگیری گونۀ خاص حکمرانیِ مغایر با قاعده و قانون" همتا و برآمده از آن را در بستر تاریخی جامعهٔ ایرانی با استفاده از اسناد و مدارک معتبر بازسازی کرده و هم از طریق برقراری رابطهٔ عِلی جامعهشناختی بین این دو، ریشههای توسعهنیافتگی ایران را مورد تبیین و واکاوی قرار داده است. بهطوریکه آثارش چندین بار به چاپ رسیده و بسیاری از پژوهشگران و آگاهان توسعه اذعان دارند که داستان او از مسئلهٔ توسعهنیافتگی ایران روایتی مسموع و قابل قبول است.
روانش به مینو جهان شاد باد
به نیکی از او در جهان یاد باد
عزیز کلانتری- هشتم فروردین ۱۴۰۲
https://t.me/sarvmagazin/824
بنابراین، چنانچه به قول تحریریهٔ فصلنامهٔ اقتصاد و جامعه در پی طرح «پروژهٔ فکری علی رضاقلی، بسیار فراتر از نقاط عطف مهم آن [یعنی] انتشار کتابهای جامعهشناسی خودکامگی، جامعهشناسی نخبهکشی، اگر نورث ایرانی بود" هستیم و علاقهمندیم که میراث او در «قالب یک منظومهٔ اندیشهای میانرشتهای درک شود و رواج یابد»، باید پیش از هر اقدامی او را در نقش "نظریهپرداز جامعهشناسیِ تاریخی" مورد توجه قرار دهیم و از این جایگاه به بازخوانی آثار و نقش متمایز او در مقایسه با سایر اندیشمندان توسعه در ایران اهتمام ورزیم.
آنچه در نگاه به آثار فاخر وی از همین منظر قابل توجه است، این است که وی تلاش نموده مسئلهٔ توسعهنیافتگی ایران در مقایسه با چرخهٔ تکاملی توسعه را به شیوهٔ جامعهشناسی تاریخی مورد بازسازی و واکاوی قرار دهد. چنانکه در هر سه اثر مکتوب وی این وجه تمایز کاملاً واضح و قابل وارسی است:
-مطالعهٔ ارزندهٔ “جامعهشناسی خودکامگی” تلاشیست جهت تبیین "توسعهنیافتگی ایران" به عنوان یک مسئلهٔ تاریخی، از طریق بازسازی نوعِ مثالی و اثبات رابطهٔ علّی جامعهشناختی بین برخی باورهای فرهنگی خردستیزانهٔ رایج در بین لایههایی از جامعهٔ ایرانی و نظام حکمرانی خودکامهٔ برآمده از چنین خلقوخویی؛
-“جامعهشناسی نخبهکشی" نیز در ادامهٔ همان کار تلاشیست محققانه در جهت واکاوی بیشتر ریشههای توسعهنیافتگی ایران از طریق اثبات همسویی و برهمکُنشی جریانات خردستیز جامعه و نظام حکمرانی در ممانعت از شکلگیری و تبدیل کنش نخبگان توسعهگرا به عنوان کنش غالب توسعهای ملی؛
-“اگر نورث ایرانی بود" رضاقلی نیز امتداد همان کار جامعهشناسیِ تاریخی او در حوزهٔ مطالعات جامعهشناسی اقتصادی ایران است که در آن تلاش نموده تاثیر “فرهنگ غارتگریِ ناشی از ناامنی تاریخی" و شباهت ساختاری آن با "رفتار پیشبینیناپذیر صاحبان قدرت" را بر "تخریب نهاد حقوق و مالکیت" به عنوان مانعی اساسی در مسیر شکلگیری بورژوازی ملی مورد تبیین و واکاوی قرار دهد. موضوعی که به قول عباس موسایی به رغم «عصری که بهظاهر، نهادها و سازمانهای مدنی شکل گرفتهاند،[کماکان در قالب] عقلانیت غیرملیاندیشانه و معطوف به منافع شخصی و باندی [خود] را بسان تکامل ذهنیت و عمل غارتی در دوران شبهمدرن» بازتولید کرده و ادامۀ حیات میدهد.
مقایسۀ شیوۀ انجام کار رضاقلی در تبیین جامعهشناختی مسئلۀ توسعه نیافتگی ایران، با مدل جامعهشناسیِ تاریخی ماکس وبر نشان میدهد که او دستکم توانسته است دو ویژگی اساسی مدنظر در مدل جامعهشناسی تاریخی وِبر یعنی «بازسازی نوع مثالی» و «برقراری رابطهی عِلی به شیوهٔ شباهت ساختاری» را به نحو قابل قبولی مراعات کند.
از جمله ویژگیهای بارز کارهای تحقیقاتی زندهیاد رضاقلی که در آثار مکتوب سایر جامعهشناسان ایرانی کمتر به چشم می خورد عبارت از: بازسازی انواع مثالیِ "برداشتهای تقلیلگرایانهٔ ایلی-غارتی از سنت و مفاهیم ملی به عنوان وجه غالب فرهنگی" و " شکلگیری گونۀ خاصی از مناسبات و حکمرانی مغایر با قانون و استلزامات نهادیِ پیشنیازِ توسعه" در مقاطعی طولانی از تاریخ اجتماعی-سیاسی کشور که از طریق وارسی اسناد تاریخی معتبر و تلاش برای اثبات نقش برداشتهای مذکور در بازتولید نظم مغایر با توسعه به شیوۀ رابطۀ علّی جامعهشناختی انجام گرفته است.
نتیجهگیری
بنابراین چنانچه به قول وبر (۱۹۹۴، به نقل از بنتون و کرایب، ۱۳۸۴: ۱۵۶) رعایت "بسندگی معنایی" و "بسندگی علّی" را معیار داوری بازسازی انواع مثالی و برقراری رابطهٔ علی بین آنها در نظر بگیریم، رضاقلی توانسته است به خوبی از عهدهٔ کار برآید:
هم نوع مثالی "فرهنگ ایلی-غارتی متأثر از مناسبات قبیلهای" و هم "شکلگیری گونۀ خاص حکمرانیِ مغایر با قاعده و قانون" همتا و برآمده از آن را در بستر تاریخی جامعهٔ ایرانی با استفاده از اسناد و مدارک معتبر بازسازی کرده و هم از طریق برقراری رابطهٔ عِلی جامعهشناختی بین این دو، ریشههای توسعهنیافتگی ایران را مورد تبیین و واکاوی قرار داده است. بهطوریکه آثارش چندین بار به چاپ رسیده و بسیاری از پژوهشگران و آگاهان توسعه اذعان دارند که داستان او از مسئلهٔ توسعهنیافتگی ایران روایتی مسموع و قابل قبول است.
روانش به مینو جهان شاد باد
به نیکی از او در جهان یاد باد
عزیز کلانتری- هشتم فروردین ۱۴۰۲
https://t.me/sarvmagazin/824
Telegram
سرونامه
سرونامه
گاهنامه علوم اجتماعی
سال سوم، شمارۀ ۷-۱۰، بهار تا زمستان ۱۴۰۲ (۷۳۲ صفحه)
فهرست مقالات
سخن سردبیر | ۱۳
برگی از خاطرات همایون کاتوزیان | ۲۰
پدرم و شکوهالدوله | همایون کاتوزیان | ۲۱
ویژهنامۀ بازخوانی انتقادی مطالعات توسعه در ایران | ۲۸
توسعۀ ایران…
گاهنامه علوم اجتماعی
سال سوم، شمارۀ ۷-۱۰، بهار تا زمستان ۱۴۰۲ (۷۳۲ صفحه)
فهرست مقالات
سخن سردبیر | ۱۳
برگی از خاطرات همایون کاتوزیان | ۲۰
پدرم و شکوهالدوله | همایون کاتوزیان | ۲۱
ویژهنامۀ بازخوانی انتقادی مطالعات توسعه در ایران | ۲۸
توسعۀ ایران…
درد دل کنشگران توسعهای ایران در حوزههای مختلف کاری
فیلم و متن هردو برگرفته از کانال تلگرامی اشکان زارع 👇
نمونهای عینی از تنگناهای موجود پیشروی کنشگران فردی که نشان میدهد چگونه فعالیتهای آبادگرانه و توسعهای به دلیل فقدان نهادمندیِ قاعدهمند و سوءتدبیر دستگاههای ذیربط از تداوم باز میمانندروایت سیروس زارع کنشگر (آبادگر) ایرانیِ عرصهٔ مرمت آثار تاریخی -با بیشاز چهار دهه فعالیت- از موانع اداری پرداخت بهموقع حقالزحمه و در نتیجه اختلال در روند تداوم کاریشان و همچنین توضیحات ارزندهٔ اشکان زارع فرزند ایشان در اینباره را با هم میبینیم و میخوانیم.
فیلم و متن هردو برگرفته از کانال تلگرامی اشکان زارع 👇