#بویلر @icesi
تقسیم بندی انواع بویلر ها:
معيارهاي زيادي براي تقسيم بندي بويلرها وجود دارد، مهمترين معيار تقسي مبندي بويلرها بر اساس محتويات داخل لوله ها مي باشد.
بويلرهاي فايرتيوب و واترتيوب دو نوع از اين تقسيم بندي مهم هستند.
بويلرهاي فايرتيوب:
عموما بويلرهاي فايرتيوب از يك محفظه احتراق و ديگ تشكيل شده اند. ديگ حاوي لوله هايي است كه از يك طرف به آن وارد و از طرف ديگر خارج مي گردند، بدين ترتيب بخشي از فضاي ديگ توسط لوله ها اشغال شده و باقي فضاي موجود براي آب در نظر گرفته شده است. گازهاي گرم حاصل از سوزاندن سوخت در محفظه احتراق وارد اين دسته لوله ها شده و از سراسر ديگ عبور مي كنند.
در اين حين انتقال حرارت بين گازهاي عبوري از لوله ها و آب درون ديگ سبب گرم شدن آب و توليد بخار مي گردد. در بويلرهاي فاير تيوب نمي توان قطر محفظه احتراق را بزرگ طراحي نمود، طول محفظه احتراق را نيز از حدي بيشتر نمي توان در نظر گرفت.
چراكه با وجود محدوديت قطر محفظه احتراق، قطر و طول مخروطي مقدار مشخصي خواهد بود. از طرفي فاصله نوك شعله تا انتهاي محفظه احتراق به جهت ايجاد انتقال حرارت همگن و نيز پرهيز از ايجاد تنش حرارتي و نيز ذوب ديواره، داراي حد مشخصي است. اين مشكل در نوع ديگر بويلرها كه واترتيوب هستند به علت ساختار مكعبي شكل محفظه احتراق و نحوه قرارگيري، تعدد و نوع متفاوت مشعل ها كاسته مي شود.
@icesi
بويلرهاي واترتيوب:
عموما اين نوع بويلرها، از محفظه احتراق، لوله هاي بالارونده، پايي نرونده، مخازن بخار و لجن تشكيل شده اند و تفاوت عمده آنها با نوع فايرتيوب در اين است كه آب در داخل لوله ها جريان داشته و جريان گاز گرم در خارج لوله ها مي باشد. واترتيوبها ساختمان پيچيده تري نسبت به نوع فايرتيوب دارند و براساس نوع لوله ها، تعداد و نحوه قرارگيري مخازن بخار و لجن ساختارهاي متنوعي را شامل مي شوند. اين
بويلرها به چندين روش دسته بندي مي گردند.
بويلرهاي واترتيوب مي تواند داراي اشكال مختلفي بر حسب اجزاء و قسمتهاي مربوط به آن باشد. به عنوان مثال لوله هاي آنها مي تواند خميده يا صاف بوده، نوع گردش آب به شكل طبيعي يا اجباري و موقعيت درام آنها عرضي يا طولي باشد. عموما درام هاي عرضي در بويلرهاي با ظرفيت بالاتر مورد استفاده قرار مي گيرد، از بين دو بويلر لوله آبي كه ظرفيت يكساني در توليد بخار دارند، آن بويلري كه داراي درام عرضي مي باشد، اندازه كوچكتري نسبت به نوع با درام طولي دارد. نوعي از بويلرهاي واترتيوب فاقد درام بوده و معروف به بويلرهاي تك مسيره يا يكبار گذر once through مي باشند. در اين بويلرها آب در لوله ها فقط يكبار عبور مي كند و معمولاً در تمامي فشارها و دماها كار مي كنند، ولي در فشارهاي بالا و فوق بحراني اقتصادي تر هستند.
معمولاً بويلرهاي واترتيوب در ظرفيتهاي بالاتري نسبت به بويلرهاي فايرتيوب ساخته مي شوند. در يك سطح انتقال حرارت تابشي يكسان، محفظه احتراق مكعبي مانند بويلرهاي واترتيو ب در مقايسه با شكل استوانه اي محفظه احتراق فايرتيو بها، به فضاي كمتري براي نصب نياز دارد. به عبارت ديگر در يك بويلر واترتيوب كوچكتر مي توان سطح انتقال حرارتي مساوي با يك بويلر فايرتيوب بزرگتر ايجاد نمود. از طرفي شكل محفظه احتراق مكعبي شكل، آزادي عمل بيشتري را در نحوه آرايش و جانمايي مشعل ها در مقايسه با فايرتيوب ها در اختيار طراح قرار مي دهد.
بويلرهاي واترتيوب توانايي توليد بخار با فشار بالاتر را نسبت با بويلرهاي فايرتيوب دارند. در بويلرها،محفظه در بر گيرنده مخلوط آب و بخار بايد مقاومت مكانيكي لازم جهت تحمل فشار را داشته باشد. از آنجاييكه لوله هاي با قطر كمتر تحمل فشار بسيار بالاتري را در مقايسه با لوله هاي با قطر بيشتر و البته ضخامت يكسان دارد، بويلرهاي واترتيوب علي رغم پيچيدگي بيشتر، براي توليد بخارهاي فشار بالا مورد استفاده قرار مي گيرد. معمولاً هرچه قدر فشار بخار توليدي بويلرهاي واترتيوب بيشتر باشد، قطر لوله هاي آن نيز كمتر مي باشد.
بويلرها واترتيوب مي توانند از يك تا پنج درام داشته باشند :
در بويلرهايي كه بصورت تك درامي هستند، آب ورودي به بويلر از پايين مخزن از طريق يك هدر به لوله هاي شيب دار مي رسد. آب در اين لوله هاي شيب دار گرم شده و بخار توليد مي شود. بخار توليد شده از طريق هدر ديگري به بالاي مخزن وارد مي شود. كوره در زير لوله ها و مخزن قرار دارد.
@icesi
تقسیم بندی انواع بویلر ها:
معيارهاي زيادي براي تقسيم بندي بويلرها وجود دارد، مهمترين معيار تقسي مبندي بويلرها بر اساس محتويات داخل لوله ها مي باشد.
بويلرهاي فايرتيوب و واترتيوب دو نوع از اين تقسيم بندي مهم هستند.
بويلرهاي فايرتيوب:
عموما بويلرهاي فايرتيوب از يك محفظه احتراق و ديگ تشكيل شده اند. ديگ حاوي لوله هايي است كه از يك طرف به آن وارد و از طرف ديگر خارج مي گردند، بدين ترتيب بخشي از فضاي ديگ توسط لوله ها اشغال شده و باقي فضاي موجود براي آب در نظر گرفته شده است. گازهاي گرم حاصل از سوزاندن سوخت در محفظه احتراق وارد اين دسته لوله ها شده و از سراسر ديگ عبور مي كنند.
در اين حين انتقال حرارت بين گازهاي عبوري از لوله ها و آب درون ديگ سبب گرم شدن آب و توليد بخار مي گردد. در بويلرهاي فاير تيوب نمي توان قطر محفظه احتراق را بزرگ طراحي نمود، طول محفظه احتراق را نيز از حدي بيشتر نمي توان در نظر گرفت.
چراكه با وجود محدوديت قطر محفظه احتراق، قطر و طول مخروطي مقدار مشخصي خواهد بود. از طرفي فاصله نوك شعله تا انتهاي محفظه احتراق به جهت ايجاد انتقال حرارت همگن و نيز پرهيز از ايجاد تنش حرارتي و نيز ذوب ديواره، داراي حد مشخصي است. اين مشكل در نوع ديگر بويلرها كه واترتيوب هستند به علت ساختار مكعبي شكل محفظه احتراق و نحوه قرارگيري، تعدد و نوع متفاوت مشعل ها كاسته مي شود.
@icesi
بويلرهاي واترتيوب:
عموما اين نوع بويلرها، از محفظه احتراق، لوله هاي بالارونده، پايي نرونده، مخازن بخار و لجن تشكيل شده اند و تفاوت عمده آنها با نوع فايرتيوب در اين است كه آب در داخل لوله ها جريان داشته و جريان گاز گرم در خارج لوله ها مي باشد. واترتيوبها ساختمان پيچيده تري نسبت به نوع فايرتيوب دارند و براساس نوع لوله ها، تعداد و نحوه قرارگيري مخازن بخار و لجن ساختارهاي متنوعي را شامل مي شوند. اين
بويلرها به چندين روش دسته بندي مي گردند.
بويلرهاي واترتيوب مي تواند داراي اشكال مختلفي بر حسب اجزاء و قسمتهاي مربوط به آن باشد. به عنوان مثال لوله هاي آنها مي تواند خميده يا صاف بوده، نوع گردش آب به شكل طبيعي يا اجباري و موقعيت درام آنها عرضي يا طولي باشد. عموما درام هاي عرضي در بويلرهاي با ظرفيت بالاتر مورد استفاده قرار مي گيرد، از بين دو بويلر لوله آبي كه ظرفيت يكساني در توليد بخار دارند، آن بويلري كه داراي درام عرضي مي باشد، اندازه كوچكتري نسبت به نوع با درام طولي دارد. نوعي از بويلرهاي واترتيوب فاقد درام بوده و معروف به بويلرهاي تك مسيره يا يكبار گذر once through مي باشند. در اين بويلرها آب در لوله ها فقط يكبار عبور مي كند و معمولاً در تمامي فشارها و دماها كار مي كنند، ولي در فشارهاي بالا و فوق بحراني اقتصادي تر هستند.
معمولاً بويلرهاي واترتيوب در ظرفيتهاي بالاتري نسبت به بويلرهاي فايرتيوب ساخته مي شوند. در يك سطح انتقال حرارت تابشي يكسان، محفظه احتراق مكعبي مانند بويلرهاي واترتيو ب در مقايسه با شكل استوانه اي محفظه احتراق فايرتيو بها، به فضاي كمتري براي نصب نياز دارد. به عبارت ديگر در يك بويلر واترتيوب كوچكتر مي توان سطح انتقال حرارتي مساوي با يك بويلر فايرتيوب بزرگتر ايجاد نمود. از طرفي شكل محفظه احتراق مكعبي شكل، آزادي عمل بيشتري را در نحوه آرايش و جانمايي مشعل ها در مقايسه با فايرتيوب ها در اختيار طراح قرار مي دهد.
بويلرهاي واترتيوب توانايي توليد بخار با فشار بالاتر را نسبت با بويلرهاي فايرتيوب دارند. در بويلرها،محفظه در بر گيرنده مخلوط آب و بخار بايد مقاومت مكانيكي لازم جهت تحمل فشار را داشته باشد. از آنجاييكه لوله هاي با قطر كمتر تحمل فشار بسيار بالاتري را در مقايسه با لوله هاي با قطر بيشتر و البته ضخامت يكسان دارد، بويلرهاي واترتيوب علي رغم پيچيدگي بيشتر، براي توليد بخارهاي فشار بالا مورد استفاده قرار مي گيرد. معمولاً هرچه قدر فشار بخار توليدي بويلرهاي واترتيوب بيشتر باشد، قطر لوله هاي آن نيز كمتر مي باشد.
بويلرها واترتيوب مي توانند از يك تا پنج درام داشته باشند :
در بويلرهايي كه بصورت تك درامي هستند، آب ورودي به بويلر از پايين مخزن از طريق يك هدر به لوله هاي شيب دار مي رسد. آب در اين لوله هاي شيب دار گرم شده و بخار توليد مي شود. بخار توليد شده از طريق هدر ديگري به بالاي مخزن وارد مي شود. كوره در زير لوله ها و مخزن قرار دارد.
@icesi
بويلرهاي دو درامي كه امروزه داراي كاربرد بيشتري مي باشند به انواع D و O وجود دارند.
در بويلرهاي D type درام ها در يك جهت راست يا چپ قرار گرفت هاند. عموما مخزن بخار از مخزن لجن بزرگتر بوده ولي ممكن است هم اندازه نيز باشند، نحوه قرارگيري لوله ها بين درامها به شكل حرف انگليسي D مي باشد. در بخشي از بويلر لوله ها بين دو درام به شكل مستقيم نصب شده اند و در بخشي ديگر خميده و به يك هدر وصل هستند، كوره بويلر در همين بخش خميده قرار دارد.
بويلرهاي لوله آبيO Type نيز شامل يك مخزن بزرگ بخار است كه بصورت عمودي و بواسطه چندين لوله توليد بخار به يك مخزن آب كوچكتر متصل مي باشد. اندازه آنها عموما در حد كوچك تا متوسط مي باشد.
بويلرهاي سه درامه شامل يك درام بخار و دو درام لجن يا آب مي باشند. نحوه قرارگيري درام ها به شكل حرف A مي باشد.
بويلرها نوع استرلينگ داراي چهار يا پنج درام هستند كه نحوه قرارگيري آنها در شكل نشان داده شده است.
@icesi
چنانچه به هر دليلي از جمله اعمال تنش هاي حرارتي نامناسب در بويلرهاي فايرتيوب، بر روي جداره محفظه احتراق ترك ايجاد گردد، مخلوط آب و بخار تحت فشار در ديگ، از اين ترك خارج شده و به داخل محفظه احتراق وارد مي گردند، كه عموما اين خروج با انبساط حجم توام بوده و ممكن است سبك انفجار ديگ گردد، اين در حالي است كه بروز همين مشكل در نوع واتر تيوب در نهايت، تنها سبب خرابي و نشتي لوله آسيب ديده مي شود.
با توجه به مطالب گفته شده، بويلرهاي واترتيوب در صنايع بزرگ به جهت نياز به حجم زياد و فشار بالاتر، كاربرد بيشتري دارند. به همين جهت در اين نرم افزار به بررسي اين نوع از بويلرها پرداخته مي شود.
—-------------------
@icesi
در بويلرهاي D type درام ها در يك جهت راست يا چپ قرار گرفت هاند. عموما مخزن بخار از مخزن لجن بزرگتر بوده ولي ممكن است هم اندازه نيز باشند، نحوه قرارگيري لوله ها بين درامها به شكل حرف انگليسي D مي باشد. در بخشي از بويلر لوله ها بين دو درام به شكل مستقيم نصب شده اند و در بخشي ديگر خميده و به يك هدر وصل هستند، كوره بويلر در همين بخش خميده قرار دارد.
بويلرهاي لوله آبيO Type نيز شامل يك مخزن بزرگ بخار است كه بصورت عمودي و بواسطه چندين لوله توليد بخار به يك مخزن آب كوچكتر متصل مي باشد. اندازه آنها عموما در حد كوچك تا متوسط مي باشد.
بويلرهاي سه درامه شامل يك درام بخار و دو درام لجن يا آب مي باشند. نحوه قرارگيري درام ها به شكل حرف A مي باشد.
بويلرها نوع استرلينگ داراي چهار يا پنج درام هستند كه نحوه قرارگيري آنها در شكل نشان داده شده است.
@icesi
چنانچه به هر دليلي از جمله اعمال تنش هاي حرارتي نامناسب در بويلرهاي فايرتيوب، بر روي جداره محفظه احتراق ترك ايجاد گردد، مخلوط آب و بخار تحت فشار در ديگ، از اين ترك خارج شده و به داخل محفظه احتراق وارد مي گردند، كه عموما اين خروج با انبساط حجم توام بوده و ممكن است سبك انفجار ديگ گردد، اين در حالي است كه بروز همين مشكل در نوع واتر تيوب در نهايت، تنها سبب خرابي و نشتي لوله آسيب ديده مي شود.
با توجه به مطالب گفته شده، بويلرهاي واترتيوب در صنايع بزرگ به جهت نياز به حجم زياد و فشار بالاتر، كاربرد بيشتري دارند. به همين جهت در اين نرم افزار به بررسي اين نوع از بويلرها پرداخته مي شود.
—-------------------
@icesi
اتوماسیون صنعتی در یک نگاه
@icesi
این روز ها سخت است تصور کرد پروسه تولیدی را بدون سیستم های اتوماسیون صنعتی، نیازهای رو به رشد در محصول با کیفیت بالاو همینطور قابلیت اطمینان به تولید با حجم بالا به این معنی است که دامنه اتوماسیون صنعتی وسعت چشمگیری خواهد داشت.
بسیاری از تولیدات که با دخالت دست انسان انجام می شود. دیگر از نظر هزینه و کیفیت مقرون به صرفه نخواهد بود. بهره وری انرژی، تحرک و امنیت چالش های اصلی جامعه مدرن می باشند، که اتوماسیون صنعتی پاسخ های مناسبی برای این چالش ها ارائه داده است.
—------------------
http://icesi.ir/14/overview-industrial-automation/
@icesi
این روز ها سخت است تصور کرد پروسه تولیدی را بدون سیستم های اتوماسیون صنعتی، نیازهای رو به رشد در محصول با کیفیت بالاو همینطور قابلیت اطمینان به تولید با حجم بالا به این معنی است که دامنه اتوماسیون صنعتی وسعت چشمگیری خواهد داشت.
بسیاری از تولیدات که با دخالت دست انسان انجام می شود. دیگر از نظر هزینه و کیفیت مقرون به صرفه نخواهد بود. بهره وری انرژی، تحرک و امنیت چالش های اصلی جامعه مدرن می باشند، که اتوماسیون صنعتی پاسخ های مناسبی برای این چالش ها ارائه داده است.
—------------------
http://icesi.ir/14/overview-industrial-automation/
کتاب Practical Data Communications for Instrumentation and Control
@icesi
@icesi
انکودر چیست؟
—----------------
http://icesi.ir/16/what-is-encoder/
—---------------------------—
کانال ابزاردقیق و اتوماسیون صنعتی
@icesi
—----------------
http://icesi.ir/16/what-is-encoder/
—---------------------------—
کانال ابزاردقیق و اتوماسیون صنعتی
@icesi
4000 نفره شدیم...
حضور شما عزیزان باعث افتخار ماست.
نظرات و پیشنهادات خود را برای هرچه بهتر شدن کانال برای ما ارسال نمایید.
@MiladMousavi
__________________
Web: www.icesi.ir
حضور شما عزیزان باعث افتخار ماست.
نظرات و پیشنهادات خود را برای هرچه بهتر شدن کانال برای ما ارسال نمایید.
@MiladMousavi
__________________
Web: www.icesi.ir
خطرات برق گرفتگي
يكي از مهمترين خطراتي كه در يك محيط صنعتي، انسان را تهديد مي كند، خطر برق گرفتگي است. انرژي الكتريكي با تمام مزاياي خود، از انواع خطرناك انرژي به شمار مي آيد كه هرساله هزاران نفر را در سراسر جهان به كام مرگ مي كشد. از اين رو شناسايي اثرات بر ق گرفتگي و شيوه هاي مقابله با آن يكي از موارد ضروري براي افراد شاغل در مراكز صنعتي به شمار مي آيد.
به طور كلي آن چه كه باعث بر ق گرفتگي و يا وقوع شوك الكتريكي مي شود، عبور جريان از بدن است.شدت اين شوك به عوامل مختلفي بستگي دارد كه از آن جمله مي توان به وضعيت بدن ، ميزان جريان،فركانس، مسير عبور جريان از بدن و مدت زمان عبور جريان اشاره كرد. در مورد جريان AC با فركانس 50 يا 60 هرتز، شدت جريان كم و در حدود يك يا دو ميلي آمپر بي خطر بوده و ممكن است تنها به صورت يك لرزش خفيف در بدن ظاهر گردد. در جريان هايي در حدود 15 ميلي آمپر، ماهيچه ها بر اثر عبور جريان، به صورت غير ارادي منقبض شده و در نتيجه در اين حالت فرد قادر نيست خود را از سيم برق دار جدا كند و در نهايت در جريان هاي بالاتر از 50 ميلي آمپر شخص حادثه ديده ممكن است دچار تنگي نفس و لرزش در بطن هاي قلب شود. در جريان هاي 50 ميلي آمپر مدت زمان لازم براي اختلال در عملكرد قلب در حدود 2 ثانيه است كه اين زمان براي جريا نهاي بالاتر كاهش يافته به طوري كه براي جريان 500 ميلي آمپر كمتر از دو دهم ثانيه است. فركانس هاي بالا معمولا خطر كمتري نسبت به فركانس هاي 50 و 60 هرتز دارند به گونه اي كه در فركانس 1 كيلوهرتز ، جرياني كه مي تواند باعث اختلال در عملكرد قلب شود تقريبا 15 برابر همين جريان در فركانس 60 هرتز است. در جريان هاي DC حداقل جريان قابل تشخيص در حدود 5 تا 7 ميلي آمپر است كه با افزايش اين جريان، گرماي شديدي در مسير عبور جريان از بدن ايجاد مي شود و نهايتا در جريان هاي بالاتر از 50 ميلي آمپر، شخص دچار انقباض عضلات ، تشنج، تنگي نفس و خفگي مي شود. به طور كلي و به صورت تقريبي، جريا نهاي 50 ميلي آمپر به بالا مي تواند باعث آسيب ديدگي و مرگ افراد شود. در مورد جريان هاي كمتر از 50 ميلي آمپر نيز در صورتي كه مسير عبور جريان از قلب و شش ها باشد، مي تواند منجر به خفگي، اختلال قلبي و مرگ شود.
@icesi
مسير عبور جريان از بدن نقش تعيين كننده اي در ميزان خسارت ناشي از برق گرفتگي دارد. معمولا مسير عبور جريان از يك دست به دست ديگر و يا يك دست به پا، از آ نجا كه از قلب مي گذرد، از خطرناك ترين مسيرهاي ممكن هستند. با همين استدلال كم خطرترين مسير براي عبور جريان مسير پا به پا است.
به طور كلي وقتي از بدن جريان عبور مي كند كه بين دو نقطه از بدن اختلاف پتانسيلي وجود داشته باشد.به عنوان مثال هنگام اتصال يك فاز به بدنه فلزي دستگاه، اختلاف پتانسيلي بين بدنه دستگاه و زمين به وجود مي آيد كه در اين حالت اگر شخصي بدنه دستگاه را لمس كند، مدار بسته اي شامل سيم فاز، بدن شخص، زمين و اتصال بين زمين و نقطه مركزي ترانسفورماتور تشكيل مي شود. در اين حالت جريان از
بدن شخص عبور مي كند. ميزان اين جريان عمدتا به مقاومت خود بدن و مقاومت بين بدن شخص و زمين بستگي دارد. به عنوان مثال در صورتي كه بين شخص و زمين يك ماده عايق مانند كفش قرار داشته باشد، اين مقاومت بالا بوده و در نتيجه جريان عبوري از بدن شخص پايين خواهد بود. در صورتي كه حداقل مقاومت بدن شخص را 1300 اهم و جريان خطرناك براي بدن را 50 ميلي آمپر در نظر بگيريم، اندازه ولتاژي كه مي تواند براي شخص خطرآفرين باشد طبق رابطه زير
V = 1300 × .05 = 65
برابر با 65 ولت خواهد بود. بنابراين به صورت تقريبي ولتاژ هاي بالاتر از 65 ولت مي توانند باعث آسيب جدي به افراد شوند. البته بايد توجه داشت كه اين حرف بدين معنا نيست كه ولتاژ هاي كمتر از 65 ولت نمي توانند باعث مرگ شوند بلكه در مواردي مرگ در اثر ولتاژ 30 ولت نيز مشاهده شده است.
آن چه ميزان عبور جريان از بدن را محدود مي كند مقاومت الكتريكي اندام هاي مختلف بدن است كه قسمت عمده آن مربوط به پوست است. معمولا پوست هاي نرم و مرطوب داراي مقاومتي در حدود 500 اهم هستند كه اين ميزان براي پوست هاي ضخيم و خشك مي تواند تا 100000 اهم نيز باشد. از اين رو خيس بودن پوست بدن تأثير به سزايي در افزايش ميزان جريان عبوري از بدن دارد. همچنين اتصال برق
به محل هايي كه پوست خراشيده و يا زخم شده است نيز مي تواند خطر مضاعفي داشته باشد. براي افزايش مقاومت بدن و در نتيجه كاهش جريان عبوري از آن، بهتر است در موقع كار با ادوات برقي، از دستكش عايق و نيز كفش ايمني مناسب استفاده كرد تا در تما سهاي احتمالي با برق، ميزان جريان عبوري از بدن كاهش يافته و از صدمات احتمالي جلوگيري كند.
@icesi
يكي از مهمترين خطراتي كه در يك محيط صنعتي، انسان را تهديد مي كند، خطر برق گرفتگي است. انرژي الكتريكي با تمام مزاياي خود، از انواع خطرناك انرژي به شمار مي آيد كه هرساله هزاران نفر را در سراسر جهان به كام مرگ مي كشد. از اين رو شناسايي اثرات بر ق گرفتگي و شيوه هاي مقابله با آن يكي از موارد ضروري براي افراد شاغل در مراكز صنعتي به شمار مي آيد.
به طور كلي آن چه كه باعث بر ق گرفتگي و يا وقوع شوك الكتريكي مي شود، عبور جريان از بدن است.شدت اين شوك به عوامل مختلفي بستگي دارد كه از آن جمله مي توان به وضعيت بدن ، ميزان جريان،فركانس، مسير عبور جريان از بدن و مدت زمان عبور جريان اشاره كرد. در مورد جريان AC با فركانس 50 يا 60 هرتز، شدت جريان كم و در حدود يك يا دو ميلي آمپر بي خطر بوده و ممكن است تنها به صورت يك لرزش خفيف در بدن ظاهر گردد. در جريان هايي در حدود 15 ميلي آمپر، ماهيچه ها بر اثر عبور جريان، به صورت غير ارادي منقبض شده و در نتيجه در اين حالت فرد قادر نيست خود را از سيم برق دار جدا كند و در نهايت در جريان هاي بالاتر از 50 ميلي آمپر شخص حادثه ديده ممكن است دچار تنگي نفس و لرزش در بطن هاي قلب شود. در جريان هاي 50 ميلي آمپر مدت زمان لازم براي اختلال در عملكرد قلب در حدود 2 ثانيه است كه اين زمان براي جريا نهاي بالاتر كاهش يافته به طوري كه براي جريان 500 ميلي آمپر كمتر از دو دهم ثانيه است. فركانس هاي بالا معمولا خطر كمتري نسبت به فركانس هاي 50 و 60 هرتز دارند به گونه اي كه در فركانس 1 كيلوهرتز ، جرياني كه مي تواند باعث اختلال در عملكرد قلب شود تقريبا 15 برابر همين جريان در فركانس 60 هرتز است. در جريان هاي DC حداقل جريان قابل تشخيص در حدود 5 تا 7 ميلي آمپر است كه با افزايش اين جريان، گرماي شديدي در مسير عبور جريان از بدن ايجاد مي شود و نهايتا در جريان هاي بالاتر از 50 ميلي آمپر، شخص دچار انقباض عضلات ، تشنج، تنگي نفس و خفگي مي شود. به طور كلي و به صورت تقريبي، جريا نهاي 50 ميلي آمپر به بالا مي تواند باعث آسيب ديدگي و مرگ افراد شود. در مورد جريان هاي كمتر از 50 ميلي آمپر نيز در صورتي كه مسير عبور جريان از قلب و شش ها باشد، مي تواند منجر به خفگي، اختلال قلبي و مرگ شود.
@icesi
مسير عبور جريان از بدن نقش تعيين كننده اي در ميزان خسارت ناشي از برق گرفتگي دارد. معمولا مسير عبور جريان از يك دست به دست ديگر و يا يك دست به پا، از آ نجا كه از قلب مي گذرد، از خطرناك ترين مسيرهاي ممكن هستند. با همين استدلال كم خطرترين مسير براي عبور جريان مسير پا به پا است.
به طور كلي وقتي از بدن جريان عبور مي كند كه بين دو نقطه از بدن اختلاف پتانسيلي وجود داشته باشد.به عنوان مثال هنگام اتصال يك فاز به بدنه فلزي دستگاه، اختلاف پتانسيلي بين بدنه دستگاه و زمين به وجود مي آيد كه در اين حالت اگر شخصي بدنه دستگاه را لمس كند، مدار بسته اي شامل سيم فاز، بدن شخص، زمين و اتصال بين زمين و نقطه مركزي ترانسفورماتور تشكيل مي شود. در اين حالت جريان از
بدن شخص عبور مي كند. ميزان اين جريان عمدتا به مقاومت خود بدن و مقاومت بين بدن شخص و زمين بستگي دارد. به عنوان مثال در صورتي كه بين شخص و زمين يك ماده عايق مانند كفش قرار داشته باشد، اين مقاومت بالا بوده و در نتيجه جريان عبوري از بدن شخص پايين خواهد بود. در صورتي كه حداقل مقاومت بدن شخص را 1300 اهم و جريان خطرناك براي بدن را 50 ميلي آمپر در نظر بگيريم، اندازه ولتاژي كه مي تواند براي شخص خطرآفرين باشد طبق رابطه زير
V = 1300 × .05 = 65
برابر با 65 ولت خواهد بود. بنابراين به صورت تقريبي ولتاژ هاي بالاتر از 65 ولت مي توانند باعث آسيب جدي به افراد شوند. البته بايد توجه داشت كه اين حرف بدين معنا نيست كه ولتاژ هاي كمتر از 65 ولت نمي توانند باعث مرگ شوند بلكه در مواردي مرگ در اثر ولتاژ 30 ولت نيز مشاهده شده است.
آن چه ميزان عبور جريان از بدن را محدود مي كند مقاومت الكتريكي اندام هاي مختلف بدن است كه قسمت عمده آن مربوط به پوست است. معمولا پوست هاي نرم و مرطوب داراي مقاومتي در حدود 500 اهم هستند كه اين ميزان براي پوست هاي ضخيم و خشك مي تواند تا 100000 اهم نيز باشد. از اين رو خيس بودن پوست بدن تأثير به سزايي در افزايش ميزان جريان عبوري از بدن دارد. همچنين اتصال برق
به محل هايي كه پوست خراشيده و يا زخم شده است نيز مي تواند خطر مضاعفي داشته باشد. براي افزايش مقاومت بدن و در نتيجه كاهش جريان عبوري از آن، بهتر است در موقع كار با ادوات برقي، از دستكش عايق و نيز كفش ايمني مناسب استفاده كرد تا در تما سهاي احتمالي با برق، ميزان جريان عبوري از بدن كاهش يافته و از صدمات احتمالي جلوگيري كند.
@icesi