( موصعەبی کوڕی عومەیر )
( رضي الله عنه )
گەنجێکی خواناس کەلە شەڕی ئوحودا شەھید کرا .
چوون تا بیکوژن ھەستی بەو مەترسییە کرد ، ئاڵاکەی بەرز کردەوە وەک نەڕەی شێر اللە اکبری کرد ، دەھات و دەچوو سەرنجی کافر و بێباوەڕانی ڕادەکێشا بۆلای خۆی تا لە پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) دوور بکەونەوە وە ( موصعەب ) کە بەبۆن خۆشترین کەسی مەککە ناسرابوو .
کە بەنازی دایک و باوکی گەورە کرابوو .
وەلە شەڕەکەدا بەدەستێکی ئاڵاکەی گرتبوو بەدەستەکەی تری بەوپەڕی ھێزەوە شمشێری پێ دەوەشاند .
وە کاتێک موسوڵمانان ھەڵدەھاتن ئەو ھەر لەشوێنی خۆی دەمایەوە بە ئاڵاکەی دەستییەوە .
وە ( إبن قمیئە ) کە سواچاکێک بوو بەرەو ڕووی ھات و لەدەستی ڕاستی داو پەڕاندی و ( موصعەب ) دەیگووت :
( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ).
بەدەستی چەپی ئاڵاکەی گرتەوە و نوشتانیەوە بەسەریدا ، ئەمجارەیان دای لە دەستی چەپی و ئەویشی پەڕاند ، ئەمجا بە ھەردوو باڵی ئاڵاکەی گرت بە سینگییەوە و دەیگووت ( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ).
سێیەم جار ڕمێکی تێگرت وپێکای لە جەستەی چەقی ، ( موصعەب ) کەوت و ئاڵاکەش کەوت ..!!!!
کەوت پاش ئەوەی لە جەنگی قورباندا پاڵەوانیەتیەکی مەزنی نواند ئەو وای گومان دەبرد گەر بکەوێت ، ڕێگای بکوژان بۆلای پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) لە بەرگریکار و پارێزەران چۆڵ دەبێت ، بەڵام ئەو لەمەزنی خۆشەویستی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) و مەترسی لەناوچوونی ، گیانی خۆی بەخشی لەگەڵ ھەموو لێدانێکی شمشێردا کە باڵێکی دەپەڕاند دەیووت :
( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ) ..
وە پاشان پێغەمبەر و ھاوەڵانی ھاتن بەسەر جێگای شەڕەکەدا دەگەڕان و ماڵئاواییان لە شەھیدەکان دەکر ، لەلای جەستەی ( موصعەب )دا بە خوڕ فرمێسکی دەھاتنە خوارێ ..
( خەبابی کوڕی ئەرەث ) دەڵێت :
لەگەڵ پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) لەپێناو خودا کۆچمان کرد ، مەبەستمان ڕەزامەندی خودا بوو ، پاداشتمان کەوتە لای خوا ، تیاماندا بوو کە ڕۆیشت وھیچی لە پاداشتەکەی لە دونیا دەست نەکەوتن، ( موصعەبی کوڕی عومەیر ) یەکێک بوو لەوانە ، لەڕۆژی ئوحودا کوژرا ، ھیچ نەبوو بیکەینە کفنی تەنھا جاجمێک نەبێت ..کاتێک سەریمان دادەپۆشی قاچەکانی دەردەکەوتن ، کە قاچەکانیمان دادەپۆشت سەری دەردەکەوت ،! پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) فەرمووی : وای لێبکە سەری داپۆشێت و قاچەکانیشی بە سوڕماتکە دابپۆشن ...))) وێڕای ئەو ئازارە غەمگینە قوڵەی کە شەھید بوونی ( حمزە )ی مامی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) و شێواندنی جەستەی لەلایەن بێ باوەڕانەوە ، بەسەر پێغەمبەریدا ھێنا ، بویە ھۆی ئەوەی چاوانی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) پڕ فرمێسک و دڵی پڕ لە ئازار بێت ، سەڕەڕای پڕبوونی گۆڕەپانی جەنگ لە جەستەی ھەموو ئەو ھاوەڵانە ، کە ھەر یەکەیان لەلای ئەو دونیایەک بوو لە ڕاستگۆیی و پاکی و ڕووناکی .....
وێڕای ھەموو ئەوانە پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) لەلای ( موصعەبی کوڕی عومەیر ) ڕاوەستا و چاوەکانی دەورە درابوون بە ڕووناکی و سۆز و ئەمەکی فەرمووی : { من المؤمينين رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه }•.
پاشان بە خەمبارییەوە سەنجێکی ئەو جاجمەی دا کە کرابوو بە کفنی و فەرمووی : تۆم بینی لەمەککە ، کەس نەبوو جلی لە تۆ جوانتری لەبەردا بێت ، کەس نەبوو لەتۆ چاکتری پۆشیبێت ....
ئێستاش ئەوەتانێ تۆ بەقژی ئاڵۆسکاوی ، لەناو ئەم تاجمە دایت ، پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) سەرنجێکی بە سۆزانەی گۆڕەپانی شەڕەکە و ھەموو ھاوەڵان ( موصعەب )ی داو دەنگی بەرز کردەوە فەرمووی : "پێغەمبەری خودا لە ڕۆژی قیامەتدا شاھێدی دەدات کە ئێوە لای خوا شەھیدن "پاشان ئاوڕی لە ھاوەڵە زیندووەکانی دەوروو بەری دایەوە و فەرمووی : "ئەی خەڵکینە سەردانیان بکەن ، وەرنە لایان و سەلامیان لێ بکەن ، سوێند بەو زاتەی گیانی منی بەدەستە ، ھەتا ڕۆژی قیامەت ھەر موسوڵمانێک سڵاویان لێ بکات ، وەڵامی سڵاوەکەی ئەدەنەوە ".
( رضي الله عنه )
گەنجێکی خواناس کەلە شەڕی ئوحودا شەھید کرا .
چوون تا بیکوژن ھەستی بەو مەترسییە کرد ، ئاڵاکەی بەرز کردەوە وەک نەڕەی شێر اللە اکبری کرد ، دەھات و دەچوو سەرنجی کافر و بێباوەڕانی ڕادەکێشا بۆلای خۆی تا لە پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) دوور بکەونەوە وە ( موصعەب ) کە بەبۆن خۆشترین کەسی مەککە ناسرابوو .
کە بەنازی دایک و باوکی گەورە کرابوو .
وەلە شەڕەکەدا بەدەستێکی ئاڵاکەی گرتبوو بەدەستەکەی تری بەوپەڕی ھێزەوە شمشێری پێ دەوەشاند .
وە کاتێک موسوڵمانان ھەڵدەھاتن ئەو ھەر لەشوێنی خۆی دەمایەوە بە ئاڵاکەی دەستییەوە .
وە ( إبن قمیئە ) کە سواچاکێک بوو بەرەو ڕووی ھات و لەدەستی ڕاستی داو پەڕاندی و ( موصعەب ) دەیگووت :
( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ).
بەدەستی چەپی ئاڵاکەی گرتەوە و نوشتانیەوە بەسەریدا ، ئەمجارەیان دای لە دەستی چەپی و ئەویشی پەڕاند ، ئەمجا بە ھەردوو باڵی ئاڵاکەی گرت بە سینگییەوە و دەیگووت ( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ).
سێیەم جار ڕمێکی تێگرت وپێکای لە جەستەی چەقی ، ( موصعەب ) کەوت و ئاڵاکەش کەوت ..!!!!
کەوت پاش ئەوەی لە جەنگی قورباندا پاڵەوانیەتیەکی مەزنی نواند ئەو وای گومان دەبرد گەر بکەوێت ، ڕێگای بکوژان بۆلای پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) لە بەرگریکار و پارێزەران چۆڵ دەبێت ، بەڵام ئەو لەمەزنی خۆشەویستی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) و مەترسی لەناوچوونی ، گیانی خۆی بەخشی لەگەڵ ھەموو لێدانێکی شمشێردا کە باڵێکی دەپەڕاند دەیووت :
( وما محمد إلا رسول قد خلت من قبله الرسول ) ..
وە پاشان پێغەمبەر و ھاوەڵانی ھاتن بەسەر جێگای شەڕەکەدا دەگەڕان و ماڵئاواییان لە شەھیدەکان دەکر ، لەلای جەستەی ( موصعەب )دا بە خوڕ فرمێسکی دەھاتنە خوارێ ..
( خەبابی کوڕی ئەرەث ) دەڵێت :
لەگەڵ پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) لەپێناو خودا کۆچمان کرد ، مەبەستمان ڕەزامەندی خودا بوو ، پاداشتمان کەوتە لای خوا ، تیاماندا بوو کە ڕۆیشت وھیچی لە پاداشتەکەی لە دونیا دەست نەکەوتن، ( موصعەبی کوڕی عومەیر ) یەکێک بوو لەوانە ، لەڕۆژی ئوحودا کوژرا ، ھیچ نەبوو بیکەینە کفنی تەنھا جاجمێک نەبێت ..کاتێک سەریمان دادەپۆشی قاچەکانی دەردەکەوتن ، کە قاچەکانیمان دادەپۆشت سەری دەردەکەوت ،! پێغەمبەری خوا ( صلي الله عليه وسلم ) فەرمووی : وای لێبکە سەری داپۆشێت و قاچەکانیشی بە سوڕماتکە دابپۆشن ...))) وێڕای ئەو ئازارە غەمگینە قوڵەی کە شەھید بوونی ( حمزە )ی مامی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) و شێواندنی جەستەی لەلایەن بێ باوەڕانەوە ، بەسەر پێغەمبەریدا ھێنا ، بویە ھۆی ئەوەی چاوانی پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) پڕ فرمێسک و دڵی پڕ لە ئازار بێت ، سەڕەڕای پڕبوونی گۆڕەپانی جەنگ لە جەستەی ھەموو ئەو ھاوەڵانە ، کە ھەر یەکەیان لەلای ئەو دونیایەک بوو لە ڕاستگۆیی و پاکی و ڕووناکی .....
وێڕای ھەموو ئەوانە پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) لەلای ( موصعەبی کوڕی عومەیر ) ڕاوەستا و چاوەکانی دەورە درابوون بە ڕووناکی و سۆز و ئەمەکی فەرمووی : { من المؤمينين رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه }•.
پاشان بە خەمبارییەوە سەنجێکی ئەو جاجمەی دا کە کرابوو بە کفنی و فەرمووی : تۆم بینی لەمەککە ، کەس نەبوو جلی لە تۆ جوانتری لەبەردا بێت ، کەس نەبوو لەتۆ چاکتری پۆشیبێت ....
ئێستاش ئەوەتانێ تۆ بەقژی ئاڵۆسکاوی ، لەناو ئەم تاجمە دایت ، پێغەمبەر ( صلي الله عليه وسلم ) سەرنجێکی بە سۆزانەی گۆڕەپانی شەڕەکە و ھەموو ھاوەڵان ( موصعەب )ی داو دەنگی بەرز کردەوە فەرمووی : "پێغەمبەری خودا لە ڕۆژی قیامەتدا شاھێدی دەدات کە ئێوە لای خوا شەھیدن "پاشان ئاوڕی لە ھاوەڵە زیندووەکانی دەوروو بەری دایەوە و فەرمووی : "ئەی خەڵکینە سەردانیان بکەن ، وەرنە لایان و سەلامیان لێ بکەن ، سوێند بەو زاتەی گیانی منی بەدەستە ، ھەتا ڕۆژی قیامەت ھەر موسوڵمانێک سڵاویان لێ بکات ، وەڵامی سڵاوەکەی ئەدەنەوە ".
پرسیار:
ئایا بە بێ دەست نوێژ دەتوانین قورئان بخوێنین
وەڵام:
بسم الله الرحمن الرحیم
شوكر و ستایش بۆ پەروەردگاری جیهانیان، و صەڵات و سەلامیش لەسەر پێغەمبەر و ئال و بەیت و یار و یاوەڕنی تا ڕۆژی دوایی،... پاشان لە وەڵامی پرسیاری یەكەمدا، دەڵێم:
بەڵی دەتوانرێت بە بێ دەستنوێژ قورئان ـ كە سەروەری هەموو زیكرەكانە وخوای پەروەردگار لەبارەیەوە فەرموویەتی: [ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ ] (النحل: 44) ـ بخوێنیت، یان هەر زیكرێكی تر بكەیت، چونكە دایكە (عائشە) ـ ڕەزا و ڕەحمەتی خوای لێبێت ـ فەرموویەتی:" كَانَ النَّبِىُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَذْكُرُ اللَّهَ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ " (رواه مسلم)، واتە: پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) لە هەموو بار و حاڵێكیدا زیكر و یادی خوای پەروەردگاری دەكرد.
بەڵام سوننەت و باشتر وایە كە لەكاتی زیكركردندا ـ قورئان خوێندن بێت یان جگە لەو ـ دەستنوێژمان هەبێت، هەروەكو پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) لە كاتێكدا كە هاوەڵێكی سەلامی لێدەكات، وەڵامی ناداتەوە تاكو دەستنوێژ دەگرێت (دەشوات)، پاشان دەفەرموێت: " إني كرهت أن أذكر الله إلا على طهر ـ أو قال: ـ على طهارة "(1) واتە: من پێم خۆش نەبوو زیكر و یادی خوا بكەم جگە بە دەستنوێژەوە نەبێت، یان فەرمووی: بەبێ دەستنوێژ... خوای پەروەردگاریش زاناترە.
(1) (صححه العلامة الألباني في السلسلة الصحيحة، برقم: 834، وقال في صحيح سنن أبي داود عن حديث رقم (13): إسناده صحيح على شرط مسلم، وصححه ابن حبان (800)، والحاكم والذهبي والنووي)
ئایا بە بێ دەست نوێژ دەتوانین قورئان بخوێنین
وەڵام:
بسم الله الرحمن الرحیم
شوكر و ستایش بۆ پەروەردگاری جیهانیان، و صەڵات و سەلامیش لەسەر پێغەمبەر و ئال و بەیت و یار و یاوەڕنی تا ڕۆژی دوایی،... پاشان لە وەڵامی پرسیاری یەكەمدا، دەڵێم:
بەڵی دەتوانرێت بە بێ دەستنوێژ قورئان ـ كە سەروەری هەموو زیكرەكانە وخوای پەروەردگار لەبارەیەوە فەرموویەتی: [ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ ] (النحل: 44) ـ بخوێنیت، یان هەر زیكرێكی تر بكەیت، چونكە دایكە (عائشە) ـ ڕەزا و ڕەحمەتی خوای لێبێت ـ فەرموویەتی:" كَانَ النَّبِىُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَذْكُرُ اللَّهَ عَلَى كُلِّ أَحْيَانِهِ " (رواه مسلم)، واتە: پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) لە هەموو بار و حاڵێكیدا زیكر و یادی خوای پەروەردگاری دەكرد.
بەڵام سوننەت و باشتر وایە كە لەكاتی زیكركردندا ـ قورئان خوێندن بێت یان جگە لەو ـ دەستنوێژمان هەبێت، هەروەكو پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) لە كاتێكدا كە هاوەڵێكی سەلامی لێدەكات، وەڵامی ناداتەوە تاكو دەستنوێژ دەگرێت (دەشوات)، پاشان دەفەرموێت: " إني كرهت أن أذكر الله إلا على طهر ـ أو قال: ـ على طهارة "(1) واتە: من پێم خۆش نەبوو زیكر و یادی خوا بكەم جگە بە دەستنوێژەوە نەبێت، یان فەرمووی: بەبێ دەستنوێژ... خوای پەروەردگاریش زاناترە.
(1) (صححه العلامة الألباني في السلسلة الصحيحة، برقم: 834، وقال في صحيح سنن أبي داود عن حديث رقم (13): إسناده صحيح على شرط مسلم، وصححه ابن حبان (800)، والحاكم والذهبي والنووي)
حوکمی خۆکوشتن !!
خوای گەورە ﷻ فەرمویەتی :
( ولاتقتلوا أنفسكم ) واتە : خۆتان مەكوژن .
سورة النساء/29 .
وە پێغەمبەری خوا ﷺ فەرمویەتی :
(مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ) . رواه البخاريُّ .
واتە : هەرکەسێك لە دونیا بە شتێك خۆی بكوژێت لە ڕۆژی دوایی بەهەمان شت سزادەدرێت .
خوای گەورە ﷻ فەرمویەتی :
( ولاتقتلوا أنفسكم ) واتە : خۆتان مەكوژن .
سورة النساء/29 .
وە پێغەمبەری خوا ﷺ فەرمویەتی :
(مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ) . رواه البخاريُّ .
واتە : هەرکەسێك لە دونیا بە شتێك خۆی بكوژێت لە ڕۆژی دوایی بەهەمان شت سزادەدرێت .
