Dhimmi tokko akkaataa SDFHH kwt 7n Manneen Murtii adda addaatti ilaalamuu hinqabu, yoo dhiyaates MM himanni jalqaba itti dhiyaatetu aangoo qaba kan jedhamu yoom? Dhimmichi tokko ta’uun hoo maaliin madaalama?
==================
Qajeeltoowwan falmiin hariiroo hawaasaa ittiin hoogganamu keessaa aangoo MM murteessuun isa tokkodha. Aangoon MM immoo tumaalee qajeelchan keessaa tumaan SDFHH kwtni 7 isa tokkoodha. Innis dhimmi tokko sababa aangoo tooraan walqabatee MM adda addatti yoo dhiyaate MM jalqaba falmiin itti eegaletti akka ilaalamu tumaan kwtichaa niajaja.
Haata’u malee dhimmi tokko MM adda addaatti kan dhiyaate kan jedhamu ulaagaa maaliin akka madaalamu ifaan wanti tumame waan hinjirreef qabatamaan yeroo falmii kaasu nimul’ata.
Akka fakkeenyaatti dhimma MM Ol’aanaa Godina Silxeetii eegaluun Dh Ijbt MMWF gahuun murtaa’e tokko asitti ilaaluun nidanda’ama.
👇👇👇👇👇👇👇
Dh Ijbt glme Lkk 205762 (2014)
===========================
Jalqaba dhimmichi falmii qooda qabeenya Abbaa warraa fi Haadha warraa MM Sdrk jalqabaa Federaalaatti kan dhiyaate yoo ta’uqabeenyaan falmiin irratti ka’es qabeenya waliinii /gamtaati jedhamee qixxee abbaan warraa fi haadholiin warraa lama saditti akka qoodatan murtaa’e.
Sana booda qabeenya wixxee akka qooddatan jedhame keessaa mana jireenyaa Magaalaa Waraabeetti argamu waliigaltee bittaan kan argadhe irratti murtiin kenname akka keessaa naaf bahu jechuun gareen 3ffaan biroo iyyata mormii murtii akkaataa SDFHH kwt 58n MM Sdrk Jalqabaa Federaalaatti dhiyeeffatee falmiin beellamaan jira.
Sun otuu beellama irra jiru haadholii warraa lamaan keessaa ishiin tokko waliigalteen bittaa fi gurgurtaa mana Magaalaa Waraabeetti argamu qixxee akka qooddatan jedhame irratti mormataa murtichaan raawwatame qabeenya waliinii irratti beekamtii fi eeyyama koo malee waan ta’eef akka naaf diigamu jechuun himannaa haaraa waliigalteen akka diigamu gaafatu MMO Godina Silxeetti dhiyeessitee falmiin eegale.
Mormataan murtii MM Sdrk Jalqabaa Federaalaa himatamaa MMO G/Silxee waan ta’eef SDFHH kwt 7?caqasuun mormii kaaseen MMO godinichaas mormii ka’e fudhachuun dhimmichi tokko waan ta’ee fi dursee MM Sdrk Jalqabaa Federaalaatti ilaalamaa kan jiru waan ta’eef himannaa himattuutis ilaaluuf aangoo hinqabu jedhee murteessuun MMW Naannichaatis cimseera.
Dh Ijbta gama isaan komii himattuu fuudhee ilaaluun qabxii ijoo falmii dhimma mormii murtii MM Sdrk jalqabaatti ilaalamaa jiru mana qabeenya waliinii maatiiti jedhamee murtaa’e irraa mormataan murtii mirga qaba moo hinqabu ykn murtiin kenname ka’uu qaba moo miti, kan jedhu ta’uu fi kan dhimma MMO Godina Silxeetti dhiyaatee immoo waliigalteen diigamuu qaba moo hinqabu qabxii jedhu ta’uu kaasee sababa kanaan qabxii ijoo falmii fi seerummaan gaafatames adda adda ta’ee bakka jirutti dhimmicha ilaaluuf MMO godinichaa aangoo hinqabu jedhamuun dogongora jedhee diiguun ijootti seenee waliigalteen diigamuu qaba moo hinqabu kan jedhu ilaalee akka murteessu dhimmichi qajeelfamaan MMO Godina Silxeetti deebisee jira.
Kanaaf dhimmi tokko akkaataa kwt 7n MM adda addaatti dhiyaate kan jedhamuu fi MM boodarra falmiin itti ergale aangoo kan dhabsiisu 1)qabxii ijoo falmii tokko yoo ta’ee fi
2)seerummaan gaafatames tokko yoo ta’e akka ta’e hiikkoo Dh Ijbt kana irraa nihubatama.
Karaa Telegrama 👇kana hordofaa ; Http://t.me speaklawinabsentia

Waliigaltee Mandaraatiin Mana Bituu?
=============================
Waliigaltee safaraatiin bittaa fi gurgurtaa mana jireenyaa raawwatame ilaalchisee haalli waliigalteen safaraa kun qaama aangoo qabu fuulduratti mirkanaa'uu baatus sababa kanaan waliigalteen safaraa kun ulaagaa seeraa hin guunne ykn qaama aangoo qabu fuulduratti hin mirkanoofne jedhamee kufaa akka hin taanee fi seera duratti fudhatama qabaachuu beektuu?
Yeroo hedduu falmiin irra deddeebiin manneen murtii keenna cinqan dhimma waliigaltee bittaa fi gurgurtaa manaa osoo qaama aangoo qabu biratti hin mirkanaa'in waliigaltee safaraa jedhamee beekamuun raawwatamuudha. Namoonni haala kanaan waliigaltee bittaa fi gurtaa manaa raawwatan ashuuraa mootummaa kaffalamu dheefaaf waliigaltee safaraa fi bakka bu'ummaa filatu. Namoota biratti adeemsii fi haalli bittaaf gurgurtaa manaa karaa kanaan raawwatamu filatamaa ta'us dhuma irratti bu'aan inni guyyaa guyyaatti hordofsiisaa jiru gaarii miti!

Haa ta'uu malee miidhaa gama kanan nama ykn hawaasa irra gahu hambisuuf sababuma maqaa waliigaltee safaraa yookaan mandaraa jedhu qofaan yeroo hunda waliigaltee karaa kanaan raawwatame irratti falmiin yoo mana murtiitti ka'e haalli waliigaltichi kufaa itti hin taane ni jira. Kunis 1ffaa yeroo garee bittaa fi gurgurtaa manaa waliigaltee safaraatiin kan raawwatan ta'uu kan amanan yoo ta'ee fi 2ffaa bitataan erga waliigaltee safaraatiin ykn mandaraatiin mana bitatee ijaarsa irratti gaggeessee yoo waliigalteen diigame gareewwan waliigaltee safaraa yookaan mandaraa raawwatan iddoo duraan turanitti deebisuun kan hin danda'amne yoo ta'e waliigalteen kan hin diigamne ta'u meeqa keennatu beeka?

Haalota lamaan kanaan alatti waliigaltee mandaaraatiin mana bitattanii namni mana isinitti gurgure yoo waakkate manichi nama irraa bittaniif kan deebi'u ta'ee isin qarshii mana itti gurgurtan qofa kan isiniif deebi'u ta'a. Yeroo akkanaa kana kisaaraa guddaan gama maallaqaa fi hamilee namatti fida! Hawaasni keenna yeroo mana bitatu rakko akkanaa isaan mudatee falmii baasii hin malleef isaan saaxilu irraa ofeeguu qabu. Yeroo mana bitattan wal amantaa qofaan waliigaltee safaraa ykn mandaraa jedhamu mallatteessuun sirrii akka hin taanee namuu hubachuu qaba. Waliigaltee keessan qaama aangoo qabu Waajjira Lafa Magaalaa bira deemuun waliigaltee bittaa fi gurgurtaa akka isiniif mirkanaa'u gochuu hin dagatinaa! 👉Jarso Law Box!

👉#Waliigaltee_Bittaa_Fi_Gurgurtaa_Qabeenya_Hin_Sochoone_Mana_Irratti_Taasifamu Vs Murtiilee Dhaddacha Ijibbaataa:
____''______
✅1️⃣.#Dhaddachi Ijibbaataa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa Lakkoofsa Galmee 215444 ta'e dhaddacha Onkoloolessa 2,bara 2015 ooleen "waliigaltee bittaa fi gurgurtaan MANAA qaama aangoo qabu biratti osoo hin galmaa'in karaa bakka bu'aatiin raawwatame,namni bakka buufate sun(bakka buufataan) waliigalticha yoo waakkate,waliigaltee karaa bakka bu'aan raawwatame jedhame diigamaa waan ta'eef,bu'aa seeraa hin qabaatu.Kanaaf,bakka duraan turanitti deebi'uu qabu" jechuun hiikoo kennee ture.(Murtii haaraadha).

✔2️⃣.#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii Waliigalaa Federaalaa Jildii 14ffaa lakkoofsa galmee 78398 fi Jildii 12ffaa lakkoofsa galmee 57356 ta'aniin "waliigalteen bittaa fi gurgurtaa Mana tokko seera fuulduratti raawwatiinsa qaba jechuuf akkaataa seera waliigaltee keessatti tumameen ulaagaa guutamee raawwatamuu akka qabu"seera hariiroo hawaasaa keewwata 2005(1),1678(C),1723 fi 2877 waliin wal qabsiisuun murtii dirqisiisaa kennanii turan.
👇Waliigalteen qaama sanadicha mirkaneessu fuul-duratti taasifamu faayidaa guddaa qaba:
✔1ffaa waliigaltichi Mana Murtiitti fudhatama akka qabaatu taasisa;
✔2ffaa Sanadni garee falmitootaa harka ture yoo bade,yoo gubate yookiin garaa garummaa yoo qabaate sanadichi qaama mirkaneesserraa akka argamu taasisa;
✔3ffaa nama barumsa hin qabnee fi ijaan arguu hin dandeenye miidhaa irraa hambisa.

✅3️⃣.#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii_Waliigala_Federaalaa_Jildii 15ffaa lakkoofsa galmee 83674 ta'een "waliigalteen tokko barreeffamaan ta'ee garee waliigaltootaatiin ragoolee lamaan mallattaa'uu akka qabuu fi waliigalteen namoota hin barannee fi ijaan arguu hin dandeenyeen taasifamu waliigalchiisa yookiin Mana Murtii fuulduratti yoo hin taasifamne waliigaltichi dirqisiisummaa akka hin qabne"seera siivilii keewwattoota 1727,1728(3),fi 2005 waliin wal qabsiisuun murteessee ture.

✅4️⃣.#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii_Waliigala_Federaalaa_Jildii 13ffaa lakkoofsa galmee 36887 ta'een "waliigalteen jiraachuu yoo amaname mormiin qaama aangoo qabu fuulduratti hin taasifamne jedhamee ka'u fudhatama hin qabu"jechuun murtii dirqisiisaa laatee ture.Seera hariiroo hawaasaa keewwattoota 1731(1),2878.Kunis sababnii fi kaayyoon waliigalteen qaama aangoo qabu biratti taasifamee galmaa'uu barbaachiseef waliigaltichi jiraachuu hubachiisuufiidha.
👉Waliigalteen ulaagaa armaan olitti ibsameen hin hundeeffamin bu'uura shh keewwata 1720(1) tiin akka wixineetti lakkaa'ama(dirqisiisummaa hin qabu).

✔5️⃣.#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii_Waliigalaa_Federaalaa Jildii 10ffaa lakkoofsa galmee 43825 ta'e irratti "garee wal falmitootaa yoo kaasan malee Manni Murtii kaka'umsa isaatiin kaasuun waliigalteen foormii(ulaagaa) hin guunne diigamaadha jedhee murtii kennuu akka hin dandeenye"seera hariiroo hawaasaa keewwattoota 1723,fi 1808(2) waliin wal qabsiisuun murtii laatee ture.

✅6️⃣.#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii_Waliigalaa_Federaalaa_Jildii 8ffaa lakkoofsa galmee 34803 ta'e irratti "waliigalteen ulaagaa seera hariiroo hawaasaa keewwata 1723 hin guutne jedhamee yeroo diigamu gareen wal falmitootaa bakka duraan turanitti akka deebi'an murtiin kennamuu akka qabu"seera siivilii keewwattoota 1723 fi 1815 waliin wal qabsiisuun murteessee ture.
👇
https://t.me/Mnure88

Murtiile DHIMMWF Waliigaltee Qabeenya hin sochoone ilaalchise kenne

👉dhaddachi ijibbaata MMWF jildii 23 ffaa Lakk Galmee 153664 irratti namni tokko qabeenya hin sochoone dhaaltota keessa isa tokko qofa waliin Waliigalteen Bittaa fi Gurgurtaa raawwate qaama Angoo qabu biratti yoo hin galmoofnee Raawwatiinsa hin qabu.waliigalteen Bittaa fi Gurgurtaa yeroo diigamu immoo himata biraa dhiyeesuun osoo hin barbaachifne namni maallaqa sababa waliigalteetiin fudhate maallaqa kana nama kafaleef deebisuuf dirqama qaba.jechuun mirtii dirqisiisaa kennee jira.

👉dhaddachi ijibbaataa MMWF jildii 22ffaa Lakk Galmee 123761 irratti Namni tokko qabeenya mana waliigalteedhan bitee manicha kana Aangoo Qaama sadaffaatti dabarsuuf bakka bu’iinsa fi sanadoota Manicha ilaallatan gurguraa irraa fudhatuus waliigatichi qaama Aangoo qabu birati yoo hin galmoofnee (hin mirkanoofne) ta’ee fi manichii qaama sadaffaatii (bitaa 2ffaa ttii ) yoo darbee waliigaltee bittaa fi gurgurtaa fi Aangoo bakka bu’iinsa isaa waliigaltee qaama 3ffaa waliin raawatamee mormuuf akka ragaatti dhiyeesu hin danda’u jechuu murtii dirqisiisaa kennee jira.

👉dhaddacha ijibbaataa MMWF jildii 8ffaa Lakk,Galmee 39803 irratti S/H/H keewata
1723 (1) jalatti waliigalteen qabeenyaa hin sochoone ilaallatan Qaama waliigaltee galmeessuuf(mirkaneessuuf) Aangoo qabu fuula duratti yoo hin taasifamne fudhatama akka hin qabne ibsa. Karaa biraan immoo kennaan (donation) qabeenya hin sochoone immoo bu’uura keewata 1723 (1) ta’uu akka qabuu keewata 2443 ta’e 881 jalati hin ibsamne. keewatni 1723 (1) waliigaltee akka waliigalaatti(general) kan ilaallatu yoo ta’uu keewatni 2443 fi 881 immoo seera addaa (special laws) kennaa (donation) ilaallatanidha. Kanaaf waliigaltee kennaa (donation) qabeenya hin sochoone bu’uura keewatni 1723(1) ajajun qaama waliigaltee Raawachiisuuf Angoo qabu fuuldurati raawatamu baatus waliigaltichi kan
raga’edha jechuun murtii dirqisiisaa kennee jira.

Seerri Deemsa Falmii Yakkaa kwtni 63 Akkamitti Hiikamuu Qabaa?
======///====///=====///==========
Mirgi wabii, mirgoota bu'uuraa namoota qabamaniif Heera mootummaatiin eegumsi taasifameef keessaa isa tokkodha. Heerri Mootummaa FDRI kwt 19(6) jalatti namoonni qabaman wabiidhaan bahuuf mirga kan qaban ta'uu akka qajeeltootti kan kaa'e yemmuu ta'u, mirgi bu'uuraa Heera mootummaatiin kabajame kun kan sarbamu, ykn daangeffamuu ykn wabummaa gahaa ta'e akka dhiyeessu kan taasifamu, haala addaatiin, seerota tarreeffama biroo rogummaa qabanin ta'uu isaa tumaan heera kanaa ifatti ibsa. Waan ta'eefis mirgi kun mirga daangaa hin qabne waan hin taaneef akkaataa seeraatiin dhorkamuu danda'a.

Qabiyyee sdfy kwt 63(1) irraa akka hubatamutti, yakka namni qabame kamiyyuu ittiin himatame adabbii du'aa ykn hidhaa cimaa waggaa kudha shanii ykn oliitiin kan hin adabsiisne yoo ta'eefi namni yakki irratti raawwatame kan hin duune yoo ta'e Manni murtichaa mirga wabii eegee gadi lakkisuu danda'a jedha. Tumaa kanarraa wanti hubachuun danda'amu, Keewwatni seeraa himatamaan ittiin himatame du'a ykn hidhaa cimaa waggaa kudha shanii oliitiin kan adabsiisu yoo ta'eefi namni miidhaan irra gahe kan du'e yoo ta'e wabiidhaan gadi lakkisuun kan hin danda'amne ta'uu, garuu immoo Keewwatni seeraa himatamaan ittiin himatame du'aan ykn adabbii waggaa 15fi oliitiin kan hin adabsiisnefi namni miidhaan irra gahe kan hin duune yoo ta'e himatamicha mirga wabiitiin gadi lakkisuun ni danda'ama jedheera.
(Murtii Dhadd.Ijib.MMWF. Lakk.Ga. 182266, 19/2/2012, Jildii 24)

የዋስትና መብት በሕገ መንግስት ጥበቃ ከተደረጉት የተያዙ ሰዎች መሠረታዊ መብቶች አንዱ ነው፡፡ የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት በአንቀጽ 19/6/ ስር የተያዙ ሰዎች በዋስትና የመፈታት መበት ያላቸው መሆኑን በመርህ ደረጃ ያስቀመጠ ሲሆን ይህ በሕገ መንግሥቱ የተከበረው መሠረታዊ መብት ሊነፈግ፤ ሊገደብ ወይም በቂ የሆነ የዋሰትና መረጋገጫ እንዲቀርብ የሚደረገውም አግባብነት ባላቸው ሌሎች ዝርዝር ሕጎች መሠረት በልዩ ሁኔታ ስለመሆኑ ይኸው የሕገ መንግስቱ ድንጋጌ በግልጽ ያሳያል፡፡ በመሆኑም የዋስትና መብት መሠረታዊ የሆነ ሕገ መንግስትዊ መብት ቢሆንም ፍጹም መበት ሳይሆን በሕጉ አግባብ ሊነፈግ የሚችል ነው፡

በመሰረቱ ከወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 63/1 ይዘት ለመረዳት እንደሚቻለው ማንኛወም የተያዘ ሰው የተከሰሰበት ወንጀል የሞት ቅጣትን ወይም አሥራ አምሥት ዓመት ወይም በላይ በሆነ ፳ኑ አስራት የማያስቀጣው ከሆነና ወንጀል የተፈጸመበት ሰው በደረሰበት ጉዳት የማይሞት የሆነ አንደሆነ ቤቱ የዋስትና ወረቀት አስፈርሞ ለመልቀቅ ይችላል በማለት ይደነግጋል ። ከድንጋጌው ይዘት መገንዘብ የሚቻለው ተከሳሹ የተከሰሰበት የሕግ አንቀጽ በሞት ወይም ከ15 ዓመት በላይ የሚያስቀጣ ከሆነ አና ጉዳት የደረሰበት ሰው የሞተ እንደሆነ በዋስትና መልቀቅ የማይቻል መሆኑን ፤ሆኖም ተከሳሹ የተከሰሰበት የሕግ አንቀጽ በሞት ወይም ከ15 ዓመት እና በላይ የማያስቀጣ አና ጉዳት የደረሰበት ሰው ያልሞተ እንደሆነ ተከሳሹን በዋስትና መልቀቅ የሚቻል መሆኑን ነው፡፡
(የሰ/መ/ቁ. 182266, 19/2/2012, vol. 24)