Konkolaataa irratti bakki meeshaan itti dhokfamu (shaagiin) tolfamee meeshaan seeraan alaa (kotorobaandiin) achi keessatti fe’amee (dhokfamee) yoo argame konkolaatichi mootummaadhan dhaalamuu akka danda’u Labsii Gumurukaa Lakk. 859/2006 keewwata 147(3)(a) jalatti tumameera. Konkolaataa bifa kanaan meeshaa seeraan alaa fe’ee argame dhaaluuf abbaan qabeenyaa dhimmicha beekuu fi beekuu dhabuun yaada keessa galuu akka hin qabne MMWF Dh/Ijibbaataa galmee lakk. 204922 ta’e irratti hiikoo dirqisiisaa kenneera.
https://t.me/Ijooseera

የአቃቤ ህግ  ምስክሮች ባለመቅረብ ምስክሮች እስኪቀርቡ በሚል መዝገቡ ሲዘጋ በኤግዚቪትነት የተጠቀሰው  ንብረት ለባለንብረት ሊመለስ የሚገባ ስለመሆኑ የፌዴራል ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ 242866 ሐምሌ 28 ቀን 2015ዓ.ም አስገዳጅ ውሳኔ ሰጥቷል።

በወንጀል ክስ ኤግዚቪት ሆነው የቀረቡ ነገሮች የፍርድ ቤት መዝገብ ሹም ቁጥር እና ምልክት በማድረግ በተጠበቀ ስፍራ የሚያስቀምጣቸው መሆኑን እና ነገሩ በሚሰማበት እለት አቃቤ ህግ ፍርድ ቤት ይዞአቸው መቅረብ ያለበት መሆኑን ከወ/መ/ስ/ስ/ህ/ቁ 97 እና 124/2/ ድንጋጌ መገንዘ የሚቻል ነው፡፡ “(አስራሩ ሌላ ቢሆንም though the practice/reality is apart from the law)(”በተግባር አየተሰራበት ያለዉ እግዚቨት የሚቀመጠዉ  በፖሊስ  ተቋም ዉስጥ ነዉ)

ተከሳሾች ባለማቅረብ ተከሳሾች እስከሚቀርቡ ድረስ በሚል  የፍርድ ሂደቱ ሲቋረጥ በኤግዚቪትነት የተያዘው  ንብረት እንዲለቀቅ በቀረበ አቤቱታ  ላይ ውሳኔ ሳይሰጥ ማቆየት ባለ ንብረቱ በንብረቱ ላይ እንዳይጠቀሙ የሚያደርግ ዉጤት በማስከተል ንብረት መብትን የሚጥስና ንብረቱ በሀገሪቱ ኢኮኖሚ ላይ አበርክቶ  እንዳይኖረው የሚያደርግ በ በመሆኑ መዝገቡ መንቀሳቀስ ሳያስፈልግ በኤግዚቪትንት የተያዘው ንብረት ለንብረቱ ባለቤት ሊመለስ ይገባል በማለት በሰ/መ/ቁ 176890 እና 240930 ላይ አስገዳጅ የህግ ትርጉም ተሰጥቷል፡፡

አቃቤ ህግ ለመሰረተው የወንጀል ክስ ምስክሮችን አቅርቦ የማስረዳት ሃላፊነት አለባት፡፡ አቃቤ ህግ ምስክሮች ባለመቅረባቸው ሲዘጋ በኤግዚቪትነት የተያዘው ገንዘብ ምክንያታዊ ላልሆነ ጊዜ ተይዞ እንዲቆይ የሚያደርግ ትእዛዝ ለመስጠት ሚያሰችል የህግ ምክንያት የለም፡፡አቃቤ ህግ ምስክሮችን አቅርቦ ማስረዳት ባለመቻሉ ምስክሮችን ባቀረበ ጊዜ ያንቀሳቅስ ተብሎ እስከተዘጋ ድረስ በኤግዚቪትነት የተያዘ ንብረት በኤግዚቪትነት እንዲቆይ ማድረግ የተከሳሽን ንፁህ ሆኖ የመገመት ህገ-መንግስታዊ መብት የሚሸራርፍ፣ ንብረት መብት የሚጥስ እና ንብረቱ በኢኮኖሚው ላይ ያለውን አበርክቶ ሚያሳጣ  ነው በማለት ንብረቱ ለባለንብረቱ መመለስ የሚገባ ስለመሆኑ አስገዳጅ የህግ ትርጉም ሰጥቷል፡:
https://t.me/Ijooseera

Namni Dhimma Siviliitiin Himatame Deebii Barreeffamaa Keessatti "Qabeenyicha Yeroo Dheeraadhaaf Waanan Qabadheef Gadi Lakkisuu Hin Qabu" Jechuun Falmii Ijoo Waliin Walitti Makee Barreessuun Yoo Dhiyeesse, Akka Mormii Sadarkaa Duraa Darbiinsa Yerootiin Walqabatu Kaaseetti Fudhatamuu Qabaa? Gama Kanaan, Dhaddachi Ijibbaataa MMWF fi Manni Maree Federeeshinii Maal Jedhan?
¢¢¢¢¢✓✓¢¢¢¢¢✓✓✓✓¢¢¢¢¢¢

Gareewwan falmii tokko tokko "qabeenyicha yeroo dheeraadhaaf waanan qabadheef gadi lakkisuu hin qabu" jechuun falmii ijoo waliin walitti makanii deebii barreeffamaa isaaniitiin wayita dhiyeessan qabatamaan ni mul'ata. Falmiin kun darbiinsa yerootimoo falmii biroodha kan jedhu ifa miti. Kanaan walqabatee, Dhaddachi Ijibbaataa MMWF murtii, iyyataa:-Badreddiin Abdulwuhab fi waamamaa:-Qamaraa Ahmad gidduutti ilaalee kenne keessatti; iyyataan kan jechaa jiru, mana kiyya waamamaan yeroodhaaf akka keessa jiraatuuf kenneefii gadi naaf lakkisi gaafan jedhuun gadi naaf lakkisuu waan hin dandeenyeef manicha gadi lakkisee akka na harkaan gahu jechuun himannaa dhiyeesseera.

Waamamaan deebii isaatiin; iyyataan mana isaa naaf kennee waggaa 47f kanan keessa jiraadhe waan ta'eefi umriin iyyataa waggaa 105 waan ta'eef himannicha ofii isaatiin sammuu fayyaadhaan beekaa kan dhiyeessan ta'uu isaatiif manni murtii dhiyeessisee yoo naaf mirkaneesse manicha gadin lakkisa jechuun falmeera.

Dhimma kana irratti manneen murtii Ijibbaataa gadi jiran hundi iyyataa dhaddachatti dhiyeessisanii, himannicha ofumaan kan dhiyeessan ta'uu mirkaneeffatanii waamamaan manicha gadi lakkisee iyyataa harkaan akka gahu jechuun murteessaniiru.

Dhimmi kun dhaddacha Ijibbaataa MMWF gahee, dhaddachichis hiikkoo seeraa dirqisiisaa galmee lakk.14047 (Jildii 1ffaa) ta'e irratti kenneen; falmii himatamaan waggaa 47f qabadheera jechuun kaasu akka mormii darbiinsa yeroo kaaseetti tilmaamni kan udhatamu ta'a. Iyyataan manicha kennaadhaan waamamaadhaaf kan kenne waan ta'eef, kunis bu'uura SHH kwt 2441(1)tiin darbiinsa yeroo waggaa lamaas ta'e, kan SHH kwt 1845 jalatti ibsame darbiinsi yeroo waggaa 10s darbeera waan ta'eef, waamamaan manicha iyyataa (himataa jalaa) harkaan gahuu hin qabu jedheera.

Dhimmi kun hiikkoo Heeraatiif Mana Maree Federeeshiniitti dhiyaatee, Manni Marichaas  Yaa'ii gaafa 2/10/2011, bara paarlaamaa 4ffaa, waggaa 4ffaa gaggeessee, murtii lakk.Ga.68/11 ta'e irratti kenneen; seera deemsa falmii sivilii kwt 245(2) irratti Manni murtii ofii isaatiin mormii darbiinsa yeroo kaasuu akka hin dandeenye tumamee osoo jiruu Dhaddachi Ijibbaataa ofumaaf kaasee murteessuun isaa tumaa Heera Mootummaa kwt 79(3), kan abbootiin seeraa hojii isaanii seeraan qofa hojjetu jedhu, kan faallessudha. Mirga dinagdee namootaa Heera Mootummaa kwt 41(5)n kabajames kan faallessuufi bu'uura Heera Mootummaa kwt 40(1)(2)tinis mirga qabeenya horachuu lammilee kan sarbe ta'uurrayyuu mirgoota manguddoowwan umriin isaanii waggaa 100 ol ta'ees kan miidhu waan ta'eef murtii Heera faallessudha jechuudhaan diigeera.
(Yaadni kun Kitaaba Kaasee Malkaam, mata duree "Mormiiwwan Sadarkaa Duraa" jedhuun Afaan Amaaraatiin barreeffame irraa kan fudhatamedha. Kan hiike anadha).

           Desalegn B.

Himataa fi himatamaan falmii taasisan irratti qaamni 3ffaan Jiddu Lixummaa iyyatee erga hayyamameef booda Himataa fi himatamaan dhimma isaanii Araaraan xumurachuun himataan himannaa isaa yoo kaase, iyyatni Jiddu lixaa maal taha kan jedhuuf MMWFDhIjib lakk G. 211506 taheen guyyaa 04/02/2015 dhaddacha ooleen murtii dirqisiisaa dhimma iyyata Jiddu lixaa ilaalchisee falmiin itti fufee murtii dhumaa argachuu akka qabu murteessee jira.

https://t.me/Ijooseera

Share SDFHHLHIYG2023.pptx
https://t.me/Ijooseera
https://t.me/Ijooseera

Namni tokko iyyata jeequmsi narraa dhaabbatu jedhu sirri dhiyeesseera jechuuf qabeenyi falmiif sababa ta'e harka isaa jiraachuu fi qabeenya kana irratti dhugumaan ajajuudhaf haalli qabanna qabeenyicha kan waliin hin dhahamne fi karaa seeraan alaa kaminiyyuu kan hin argamne ta'uu qaba.


https://t.me/Ijooseera

👉🏾MURTIIWWAN MANA MAREE FEDEREESHINII, BARA 2014 HANGA BARA 2016 TTI KENNAMAN. IDDOO TOKKOOTTI QINDAA’E.
👉🏾ከ2014 ዓ.ም እስከ 2016 ዓ.ም የተሰጡ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ውሳኔዎች(በአንድ ላይ የተቀናጀ)፡፡ 👉🏾Compiled by Elias kasa (Advocate and Legal Consultant at law.)-Adama Call-0929399368 👉Tajaajila Gorsa Seeraa yoo barbaaddan Abukaatoo fi Gorsaa Seeraa #"Eliyaas Kaasaa mariisisaa.
👉የጥብቅና አገልግሎት ሲፈልጉ ኤልያስ ካሳ ጠበቃ እና የሕግ አማካሪን ያማክሩ።

Konkolaataa irratti bakki meeshaan itti dhokfamu (shaagiin) tolfamee meeshaan seeraan alaa (kotorobaandiin) achi keessatti fe’amee (dhokfamee) yoo argame konkolaatichi mootummaadhan dhaalamuu akka danda’u Labsii Gumurukaa Lakk. 859/2006 keewwata 147(3)(a) jalatti tumameera. Konkolaataa bifa kanaan meeshaa seeraan alaa fe’ee argame dhaaluuf abbaan qabeenyaa dhimmicha beekuu fi beekuu dhabuun yaada keessa galuu akka hin qabne MMWF Dh/Ijibbaataa galmee lakk. 204922 ta’e irratti hiikoo dirqisiisaa kenneera.
https://t.me/Ijooseera

Seera Ragaa: Jechi amantaa SDFY kwt, 35n kenname dirqama malee bilisaan kan kenname ta’uun akkamitti mirkanaa’a?==============================
Namni yakkaan shakkame tokko jechi adeems qorannoo yakkichaa keessatti mirgoota  ijoo qabu keessaa tokko mirga ogeessa seeraa qunnamuu fi hangasitti mirga caldhisuu yoo ta’u dirqama tokko malee jaalatee fi itti amanee bilisummaa guutuun jecha isaa W/ra Poolisii dhimmicha qoratutti akkaataa SDFY kwt 27(2) kennuu akka danda’u tumaalee heeraa fi SDFY rogummaa qaban irraa nihubatama.
Akkasumas jecha amantaa W/ra Poolisiitti kenne sana Mana Murtiitti dhiyaatee akkaataa SDFY kwt, 35n yoo kenne booddee himannaa irratti dhiyaatuuf ragaa akka irratti ta’u ibsamee jira. Jechi amantaa SDFY kwt, 27(2) kenname ragaa biroon yoo deeggarame malee  ofii isaatti yakka raawwatame jedhameef shakkamaa ykn himatamaa balleessaa gochuu akka hindandeenye saayinsiin seera ragaa waliigalaa kan akeeku ta’uu caalaayyuu Dh Ijib MMWF yeroo hedduu hiikkoo dirqisiisaa itti kennee jira. Gama biraan jechi amantaa akkaataa SDFY kwt, 35n kenname yeroo himannaan dhiyaatutti himatamaan dirqamee fedhii koo malee kan kennedha yoo jedhe fedhii isaatiin kan kenne ta’uun ykn kan hindirqisiifamne ta’uu fi dhiisuun akkamitti mirkanaa’a, qabxiin jedhu garuu hedduu falmisiisaa ta’ee mula’ta. Qabatama jiruunis ejjannoon adda addaa kan jiran yemmuu ta’u sana keessaa lama hedduu kan beekamudha.
Ogeeyyiin hedduun jecha mantaa akkaataa sdfy kwt, 35n Mana Murtii duratti kenname abbaan seeraa ulaagaalee seeraa guutuu isaa mirkaneessee, fedhii fi bilisa ta’ee shakkamaan kennuu isaa qulqulleefatee, dubbisee fi mallatteessisuun kan fuudhu waan ta’eef yeroo falmiin ka’etti jechichi bilisummaadhaan dirqama tokko malee kan kenname akka ta’etti tilamaamni kan fudhatamnu ta’uu fi garuu immoo himatamaan dirqamee kenne kan jedhu yoo ta’e dirqamee kennuu isaa ragaadhaan hubachisuu akka qabu falmu.
Gama biraan ogeeyyiin biroo immoo jalqabumaayyuu dirqamni balleessaa himatamaa mirkaneessuu jalqabaa kaasee hanga dhumaatti Abbaa Alangaa irra kan jiru ta’uu (legal burdon of proof) fi hanga Abbaan Alangaa dirqama isaa kan bahutti himatamaan akka nama qulqulluutti kan ilaalamu (presumption of innocence) ta’uun qajeeltoo seera ragaa fi heeraa waliigalaa ta’uu kaasu. Kana malees haalli qabiinsa shakkamaa yeroo qorannoon gaggeeffamutti poolisii harka waan ta’eef carraan dirqisiifamuu isaa jiraachuu fi kunis hanga Manna Murtiittis dirqiin akka amanu doorsifamuu akka danda’u qabatamaan bal’inaan kan jiru waan ta’eef jechichi himatamaan bilisaan kenne jedhamuun seerris ta’ee bu’urri qajeeltoo ragaa tilmaama fudhachiisu akka hinjirre falmu.
Akkasumas isuma akkaataa sdfy kwt, 132n eega himannaan irratti dhiyaate booda mana murtii duratti amanuuyyuu Manni Murtii barbaachisaa yoo ta’e ofeegannoon ilaalee akka hinamannetti fudhatee ragaa Alangaa Dhagahuu akka qabu tumamee kan jiru waliin yemmuu ilaalamus jecha 35n kenname bilisaan kennamuu isaa himatamaan yoo haale dirqamni mirkaneessuu kan Alangaati jedhu.
Muxannoon biyyoota birootis yemmuu ilaalamu kan biyyoota hedduu ejjannoo 2ffaa kana kan agarsiisu yoo ta’e akka fakkeenyeetti Afrikaa Kibbaa fudhachuun nidanda’ama.
https://t.me/Ijooseera

Murtiilee Gaa'ilaan walqabatee kenname

#Abbaan Manaa haadha Manaa lama kan qabu yoo ta'e,yeroo gaa'elli diigamu qoodinsa qabeenyaa ilaalchisee hiikoo seeraa Dhaddachi Ijibbaataa kenne maal jedha?
--------------------------------------------------------
👉#Dhaddachi_Ijibbaataa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa Lakk.219887 ta'e irratti dhaddacha guyyaa 25/04/215 ooleen "dhiirri tokko dubartii lama fuudhee qaba yoo ta'e,gaa'elli du'aan ykn karaa biraa seera qabeessa ta'een kan diigame yoo ta'e,dubartoota lachuu keessaa takka adeemsa qabeenya horachuu keessatti shoora addaa(guddaa) taphattee xaarte ta'uu yoo mirkaneessite,qabeenya horatame keessaa walakkaa isaa qooddachuu akka dandeessu,fi dubartiin ishiin lammaffaan abbaa Manaa waliin walakkaa hafe qooddatti" jechuun hiikoo kennee ture(Jildiidhaan hin maxxanfamne hiikoo haaraa).
--------------------------------------------------------
👉#Dhaddachi_Ijibbaataa MMWF Jildii 5ffaa Lakk.Galmee 24625 ta'e irratti "abbaan Manaa haadha warraa lama qabu yoo du'e,haati Manaa lameenuu qabeenyicha gahee walakkaa bakka lamatti qooddachuu akka qaban" murteessee ture.
--------------------------------------------------------
👉#Dhaddachi_Ijibbaataa Mana Murtii Waliigalaa Federaalaa Jildii 13ffaa Lakk.45548 ta'e irratti "dhiirri tokko dubartii lama fuudhee qaba yoo ta'e,gaa'elli kan diigame yoo ta'e,dubartoota lachuu keessaa takka adeemsa qabeenya horachuu keessatti gahee guddaa taphatte ta'uu mirkaneessite,turtii gaa'elaa keessatti hangi ishiin ifaajje yaada keessa galee qabeenya horatame keessaa walakkaa isaa qooddachuuf mirga akka qabdu;dubartiin(haati Manaa isheen lammaffaan) qabeenyi yeroo horatamu hin xaarre qabeenya hafe walakkaa abbaa Manaa waliin qooddachuu qabdi" jechuun hiikoo kennee ture.Dhaddachi Ijibbaataa Jildii 11ffaa Lakkoofsa Galmee 50489 ta'ee fi Galmeelee biroo irratti hiikoo walfakkaataa kennee ture.
https://t.me/Ijooseera
https://t.me/Ijooseera

DhIMMWF Lakk.Galmee 230023 ta'ee irratti waa'ee guyyaa raawwii murtii mana maree federeeshini dhimma De facto Divorce irratti kennamee jiru irratti murtii kennee jira:-
✍️kana dura Murtii dhaddacha ijibbaata De Facto Divorce ilaalchisee kennee ture mana maree federeeshinaatiin gaafa 27/1/2012 ooleen diiguudhaan gaa'illi mana murtiidhaan qofa hiikkaan/diiggaan kennamu akka qabu murtii kennee jira.
✍️Gama kanaan murtiin manni maree federeeshinii kenne kun gaa'ila qabatamaan diiggame(de facto divorce) guyyaa murtiin kenname bara 2012 dura diiggame irratti raawwii hin qabu. kanaafuu akka murtii dhaddacha ijibbaataa kanatti namoonni gaa'illa  isaanii qabatamaan bara 2012 dura diiganii adda deemanii jireenya mataa isaanii jiraachaa jiran ilaalchisee murtiin mana maree federeeshinaa raawwii kan hin qabne ta'u isaati.
የፌ/ጠ/ፍ/ቤትበሰ/መ/ቁ. 230023 ውሳኔ መሰረት የፌዴሬሽን ም/ቤቱን ውሳኔ ከ 2012 ዓ/ም በፊት ለተደረገ De Facto Divorce ተፈጻሚነት የለውም። ተፈጻሚነቱ ከ2012 ዓ/ም በኋላ ለተደረገ De Facto Divorce ነው።
በቸልተኝነት የሚፈፀም የሙከራ ወንጀል የለም
-------========------------===---

ሰ/መ/ቁ.181206፡- ተከሳሽ የግል ተበዳይን በሽጉጥ የመቱት በቸልተኝነት ከሆነና ድርጊቱ ሞትን ያላስከተለ በሙከራ ደረጃ የቀረ ከሆነ ክርክሩ ከወ/ህ/አንቀፅ 27(1) አንጻር ሊታይና ሊመረመር ይገባል።
በቸልተኝነት የሚፈፀሙ ድርጊቶች እንደ ሙከራ ሊቆጠሩ ይችላሉ የሚል አስተያየት ቢኖርም አንድን የወንጀል ድርጊት ሙከራ ነው ለማለት ድርጊቱ በእውቀትና በፍላጎት የተፈፀመ መሆኑን ማረጋገጥ መሰረታዊ መስፈርት መሆኑ በተለያዩ ሀገራት ህጎች ውስጥ መካተቱ በቸልተኝነት የሚፈፀሙ ድርጊቶችን እንደ ሙከራ መቁጠሩ በአሁኑ ጊዜ ብዙም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ያሳያል ። የወንጀል ህጋችንም በአንቀፅ 27(1) “ማንም ሰው አስቦ…” የሚለውን ሃረግ በማካተት መቀረፁ ድርጊቱ በአውቆ አጥፊነት የተጀመረ መሆኑ መረጋገጡ መሰረታዊ መስፈርት መሆኑን የሚያሳይ ነዉ።
በመሆኑም ተከሳሹ የተከሰሱበት ድርጊት በቸልተኝነት የተፈፀመ የሙከራ ድርጊት ከሆነ ማለትም አንቀጽ 27(1) እና 540) በመተላለፍ ከሆነ የጥፋተኝነት ውሳኔ ሊሰጥ የሚችለው ተከሳሹ ድርጊቱን አስበው የፈፀሙ መሆናቸው በአቃቤ ህግ ማስረጃ ሲረጋገጥ ሊሆን ይገባል።
በቸልተኝነት የተፈፀመ ከሆነ ተከሳሽ ከቀረበባቸው የመግደል ሙከራ የወንጀል ክስ በነፃ ሊሰናበቱ ይገባል ።
የወንጀል ሙከራ ድርጊቱ የተፈፀመበት መሳርያም ጉዳት ከማድረሱ በተጨማሪ ለመዉረስ አሳማኝና ህጋዊ ምክንያት ሊቀርብ ይገባል።
(መሳሪያዉን በጥንቃቄ አለመያዙ ስለተረጋገጠ መሳሪያዉ ሊወርስ ይገባል የሚል የልዩነት ሃሳብ አለዉ) ። መስከረም 27 ቀን 2013 ዓ/ም 
https://t.me/Ijooseera

Qabiyyee lafaa hanga murtii muummeen murtaa’ee olitti MAM raawwatame akka deebi’u akkamitti gaafatama?=================
Qabxii kanaan walqabatee ijoo falmii kan kaase galmee raawwiin irratti gaggeeffame irratti gaafatama moo galmee haaraa kan biroo irratti gaafatamuu qaba kan jedhudha. Dhimmichi Naannoo SSUK eegaluun Dh Ijb MMWF gahee dhimmichi akkaataa SDFHH kwt 349tiin glmeedhuma raawwii cufame sana irratti ilaalamuu qabame malee galmee raawwii kan biroo haaraa banamuun dogongora adeemsa seeraati jedhee murteessee jira.
Booddee murtiin Dh Ijbt qajeeltoowwan heeraan kan walfaallessuudha jedhamee komatuun Mana Maree Federeeshiiniitti dhiyaatee Manni Maree Federeeshiinii hiikkoon Dh Ijb heera Mootummaa kwt 40(4) kan faallessuudha jechuun gaafichi galmee haaraa irratti ilaalamuu akka danda’u murteessee jira.
https://t.me/ijooseeraa

Seera Ragaa: Jechi amantaa SDFY kwt, 35n kenname dirqama malee bilisaan kan kenname ta’uun akkamitti mirkanaa’a?==============================
Namni yakkaan shakkame tokko adeemsa qorannoo yakkichaa keessatti mirgoota  ijoo qabu keessaa tokko mirga ogeessa seeraa qunnamuu fi hangasitti mirga caldhisuu yoo ta’u dirqama tokko malee jaalatee fi itti amanee bilisummaa guutuun jecha isaa W/ra Poolisii dhimmicha qoratutti akkaataa SDFY kwt 27(2) kennuu akka danda’u tumaalee heeraa fi SDFY rogummaa qaban irraa nihubatama.
Akkasumas jecha amantaa W/ra Poolisiitti kenne sana Mana Murtiitti dhiyaatee akkaataa SDFY kwt, 35n yoo kenne booddee himannaa irratti dhiyaatuuf ragaa akka irratti ta’u ibsamee jira. Jechi amantaa SDFY kwt, 27(2) kenname ragaa biroon yoo deeggarame malee  ofii isaatti yakka raawwatame jedhameef shakkamaa ykn himatamaa balleessaa gochuu akka hindandeenye saayinsiin seera ragaa waliigalaa kan akeeku ta’uu caalaayyuu Dh Ijib MMWF yeroo hedduu hiikkoo dirqisiisaa itti kennee jira. Gama biraan jechi amantaa akkaataa SDFY kwt, 35n kenname yeroo himannaan dhiyaatutti himatamaan dirqamee fedhii koo malee kan kennedha yoo jedhe fedhii isaatiin kan kenne ta’uun ykn kan hindirqisiifamne ta’uu fi dhiisuun akkamitti mirkanaa’a, qabxiin jedhu garuu hedduu falmisiisaa ta’ee mula’ta. Qabatama jiruunis ejjannoon adda addaa kan jiran yemmuu ta’u sana keessaa lama hedduu kan beekamudha.
Ogeeyyiin hedduun jecha amantaa akkaataa sdfy kwt, 35n Mana Murtii duratti kenname abbaan seeraa ulaagaalee seeraa guutuu isaa mirkaneessee, fedhii fi bilisa ta’ee shakkamaan kennuu isaa qulqulleefatee, dubbisee fi mallatteessisuun kan fuudhu waan ta’eef yeroo falmiin ka’etti jechichi bilisummaadhaan dirqama tokko malee kan kenname akka ta’etti tilamaamni kan fudhatamnu ta’uu fi garuu immoo himatamaan dirqamee kenne kan jedhu yoo ta’e dirqamee kennuu isaa ragaadhaan hubachisuu akka qabu falmu.
Gama biraan ogeeyyiin biroo immoo jalqabumaayyuu dirqamni balleessaa himatamaa mirkaneessuu jalqabaa kaasee hanga dhumaatti Abbaa Alangaa irra kan jiru ta’uu (legal burdon of proof) fi hanga Abbaan Alangaa dirqama isaa kan bahutti himatamaan akka nama qulqulluutti kan ilaalamu (presumption of innocence) ta’uun qajeeltoo seera ragaa fi heeraa waliigalaa ta’uu kaasu. Kana malees haalli qabiinsa shakkamaa yeroo qorannoon gaggeeffamutti poolisii harka waan ta’eef carraan dirqisiifamuu isaa jiraachuu fi kunis hanga Manna Murtiittis dirqiin akka amanu doorsifamuu akka danda’u qabatamaan bal’inaan kan jiru waan ta’eef jechichi himatamaan bilisaan kenne jedhamuun seerris ta’ee bu’urri qajeeltoo ragaa tilmaama fudhachiisu akka hinjirre falmu.
Akkasumas isuma akkaataa sdfy kwt, 132n eega himannaan irratti dhiyaate booda mana murtii duratti amanuuyyuu Manni Murtii barbaachisaa yoo ta’e ofeegannoon ilaalee akka hinamannetti fudhatee ragaa Abbaa Alangaa Dhagahuu akka qabu tumamee kan jiru waliin yemmuu ilaalamus jecha 35n kenname bilisaan kennamuu isaa himatamaan yoo haale dirqamni mirkaneessuu kan Abbaa Alangaati jedhu.
Muxannoon biyyoota birootis yemmuu ilaalamu kan biyyoota hedduu ejjannoo 2ffaa kana kan agarsiisu yoo ta’u akka fakkeenyeetti Afrikaa Kibbaa fudhachuun nidanda’ama.
https://t.me/ijooseeraa

𝐀𝐤𝐤𝐚 𝐬𝐞𝐞𝐫𝐚 𝐡𝐚𝐫𝐢𝐢𝐫𝐨𝐨 𝐡𝐚𝐰𝐚𝐚𝐬𝐚 𝐤𝐞𝐞𝐰𝐰𝐚𝐭𝐚 2472 𝐣𝐚𝐥𝐚𝐭𝐭𝐢 𝐭𝐮𝐦𝐚𝐦𝐞𝐞 𝐣𝐢𝐫𝐮𝐭𝐢 𝐰𝐚𝐥𝐢𝐢𝐠𝐚𝐥𝐭𝐞𝐞𝐧 𝐥𝐢𝐪𝐢𝐢 𝐧𝐚𝐚𝐥𝐚𝐪𝐚𝐚 𝐪𝐚𝐫𝐬𝐡𝐢𝐢 𝐝𝐡𝐢𝐛𝐛𝐚 𝐬𝐡𝐚𝐧𝐢𝐢 𝐨𝐥𝐢𝐢 𝐫𝐚𝐠𝐚𝐚 𝐛𝐚𝐫𝐫𝐞𝐞𝐟𝐚𝐦𝐚𝐚𝐭𝐢𝐢𝐧 𝐦𝐢𝐫𝐤𝐚𝐧𝐚𝐚'𝐚 𝐤𝐚𝐧 𝐣𝐞𝐝𝐡𝐮, 𝐫𝐚𝐠𝐚𝐚𝐧 𝐛𝐚𝐫𝐫𝐞𝐞𝐟𝐚𝐦𝐚𝐚 𝐫𝐚𝐠𝐚𝐚 𝐀𝐤𝐤𝐚𝐦𝐢?

❇️Seera hariiroo hawaasaa keewwata 2472 jalatti jiraachuun waliigaltee liqii maalaqaa qarshii dhibba shanii olii kan mirkanaa’u ragaa barreefamaa. gaafa dhagaha duraa himatamaan yoo amanee fi jecha kakuu himatamaan kennu qofan kan mirkanaa’u tahuu isaa tumamee jira.

❇️Seera hariiroo hawaasaa keewwata 2472 jalatti waliigalteen liqii maalaqa qarshii dhibba shanii olii ragaa barreefamaatiin mirkanaa’a jechuun tumamee malee waliigaltichi mataan isaa barreemaan tahu akka qabu kan tumamee jiru waan hin tahiniif ragaa barreefamaatin mirkanaa’a kan jedhu  kun ragaa barreefamaa formaalitin isaa waliigaltee barreefaman tahu qabuf seera hariiroo hawaasaa keewwata 1727 hanga 1730 jalatti tumamee kan gareewwaan waliigaltee fi ragoonnis irratti mallatessaaniin mirkanaa’a jechuudha moo ragaa barreefamaa isa kami kan jedhu adda baasuun barbaachisaadha.

❇️Seera hariiroo hawaasaa keewwata 1719 jalatti seeraan yoo haala addaatiin formiin addaa waliigalteen itti raawwatamuu qabu tumamee jiraate malee gareewwaan waliigaltee akkaataa barbaadaniin waliigaltee isaanii raawwachuu akka danda’an tumamee jira.

❇️Waliigaltee liqii maalaqaa ilaalchisee seeraan kan tumamee jiru waliigalteen liqii maalaqa qarshii dhibba shanii ol ragaa barreefamaatin mirkanaa’a kan jedhu malee foormiin addatti waliigaltee liqii maalaqaa raawwachuuf yokiin waliigaltichi barreefamaan akka ta’uuf seeraan dirqisiisaa ta’e tumame kan hin jirree fi ragaa barreefamaatiin mirkanaa’a jechuun ragaa barreefamaa formaalitin isaa waliigaltee barreefaman tahu qabuf seera hariiroo hawaasaa keewwata 1727 hanga 1730 jalatti tumamee kan gareewwaan waliigaltee fi ragoonnis irratti mallatessaan qofaatu akka ragaa barreefamaati ilaalama jechuu akka hin taane hubatamuu qaba jechuudha.

❇️Sababni isaatiis waliigalteen liqii maalaqaa barreefamaan tahu akka qabu seeraan kan tumamee hin jirre waan taheef yoo ragaa barreefamaa haala sanaan barraa'een qofa mirkanaa'a kan jannu tahe waliigalteen liqii maalaqaa barreefamaan akka tahu qabu akkaataa seera hariiroo hawaasaa keewwata 1719 fi 1720 ttiin tumamuu qaba jechuudha.

❇️Fakkeenyaaf dhaddachi ijibaataa galmee lakkoofsa 221476 ta’e irratti formiin xalayaa baankii maalaqni ittin ergame waliigalteen liqii jiraachuu isaa mirkaneessuuf ragaa gaha tahuu hin danda’u jechuun kan murteessee fi kanaan dura dhaddachi ijibaataa galmee lakkoofsa 31737 ta’e irratti formiin waraqaa ragaa mana baankii maalaqni itti daddabarfame waliigaltee liqii jiraachuu mirkaneessuuf akka ragaa gahaati fudhatamu akka danda’u kan murteessee turee fi murtii kana booda galmee lakkoosa 221476 ta’e irratti immoo foormiin waraqaa mana baankii maalaqni ergamuu isaa malee sababa maalaqni itti ergameef ibsuu waan hin dandeenyeef waliigaltee liqii maalaqaa mirkaneessuuf ragaa gaha miti jechuun kan murteessee dha malee dhaddachi ijibaataa formiin waraqaa ragaa mana baankii waliigaltee liqii maalaqa mirkaneessuuf akka ragaa fudhatama hin qabnee tokkoti kan murteessee miti jechuudha.

❇️Bu’uruma kanaan waliigalteen liqii ragaa barreefamaatin mirkanaa’a kan jedhu ragoonni barreefamaa kun kanneen akka sanada wal amantaa yokiin sanadoota barreeffamaa liqeeffataan idaa amanuu agarsiisu ta’uu danda’a, sanada maallaqa baankiin ergamuu agarsiisu fi liqicha akka deebisuuf beeksisoota liqeeffataan qaqqabsiise illee yoo jiraate waliin walitti qabamee ilaalamuu danda’a yokiin madaalamuu danda'a jechuudha.

❇️Ragaan electrooniksii maallaqni ittiin daddabarfame keessattuu sababa isaa waliin yoo ibsame ragaa waliigaltee liqii jiraachuu ibsuu kanneen biroo waliin walitti qabame jiraachuu waliigaltee liqii hubachiisuu danda’a jechuudha.

Murtii Mana Maree Federeeshinii Lakk Galmee.121/2016

"..Mana labsii 47/67 tiin ala seeraan ala Mootummaan qabaman Manneen Murtii Sadarkaa duraatiin ilaalanii murteessuuf aangoo hin qaban.."
"..Manni Waggaa dheeraaf to’annaa Mootummaa jalatti bulaa ture kan Mootummaa akka ta’eetti lakkaawama.
Manni Mootummaan dhaalamuu isaa /ykn labsiin ala dhaalamee kan qabame ta’u isaa /ykn akka deebi’uuf qaama aangoo qabuun murtaa’uu isaa qaama aangoon kennameef duratti dhiyaatee dirqama mirkaneessuu kan qabu nama dhuunfaa manni kan kiyya jedhu malee qaama Mootummaa manicha qabatee jiru kan hin taane" ta’uu isaa kanneen biro kan keessatti xiinxalamedha...
https://t.me/http_Ijooseeraa