-گوستاو فلوبر، از کتاب مادام بواری

و درست از همین «فقط»ها،
آدم کم‌کم به جایی می‌رسه که
دیگه خودش هم یادش نمیاد
اولین قدم رو کِی برداشت.
روششون همیشه یکیه؛
اول، گناه رو عادی می‌کنن،
بعد، امر به معروف رو افراطی نشون می‌دن،
بعد، غیرت رو تعصب معرفی می‌کنن،
بعد، حیا و حجاب رو عقب‌ماندگی می‌نامن،
و آخرِ کار،وقتی معیارها کاملاً جابه‌جا شد،
تو باید برای موندن روی اعتقادت،
به دیگران جواب پس بدی.
اینجاست که می‌فهمی
مسئله فقط تغییرِ رفتار نبود؛
هدف، تغییرِ معیار بود.
چون وقتی معیار عوض بشه،
باطل دیگه احتیاجی به اثبات
خودش نداره؛
حق باید مدام از خودش دفاع کنه.
وقتی دیگه لازم نیست کسی
با اعتقادت بجنگه.
چون خودت، شروع می‌کنی
به کم‌رنگ کردنش.
اسلامی که روزی براش می‌ایستادی،
حالا از گفتنش خجالت می‌کشی؛
و باطلی که روزی ازش فاصله می‌گرفتی،
آروم‌آروم برات عادی می‌شه.
اون‌وقت کارشون با تو تموم شده؛
چون دیگه لازم نیست تو رو تغییر بدن،
خودت از خودت و دین‌ت فاصله گرفتی.
پس معیار رو گم نکن. هر راهی که تو رو از اللهﷻ دور کنه، هرچقدر هم با اسمِ آزادی، پیشرفت یا روشنفکری معرفی بشه، آخرش چیزی جز خالی شدنِ دل و خاموش شدن نور ایمان نیست.