ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًۭا ﴿٨٩﴾

سپس بار دیگر راهی را در پیش گرفت.

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ ٱلشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَىٰ قَوْمٍۢ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْرًۭا ﴿٩٠﴾

تا آنجا که به محل طلوع خورشید رسید، دید که خورشید بر قومی طلوع می‌کند که برای آنان هیچ پوششی در برابر آن قرار نداده بودیم.

كَذَٰلِكَ ۚ وَقَدْ أَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْرًۭا ﴿٩١﴾

چنین بود و ما بر آنچه نزد او بود، احاطه کامل داشتیم.

ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًۭا ﴿٩٢﴾

سپس دوباره راهی را دنبال کرد.

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ بَيْنَ ٱلسَّدَّيْنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوْمًۭا لَّا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًۭا ﴿٩٣﴾

تا آن‌گاه که به میان دو کوه رسید، گروهی از مردم را یافت که سخن را به‌سختی می‌فهمیدند.

قَالُوا۟ يَـٰذَا ٱلْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَىٰٓ أَن تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّۭا ﴿٩٤﴾

گفتند: ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در زمین فساد می‌کنند، آیا در برابر آنکه میان ما و ایشان سدی قرار دهی، برایت هزینه‌ای مقرر کنیم؟

قَالَ مَا مَكَّنِّى فِيهِ رَبِّى خَيْرٌۭ فَأَعِينُونِى بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًۭا ﴿٩٥﴾

گفت: آنچه پروردگارم مرا در آن توانمند ساخته، بهتر است؛ پس با نیروی خویش مرا یاری دهید تا میان شما و آنان، سدّی استوار بنا کنم.

ءَاتُونِى زُبَرَ ٱلْحَدِيدِ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيْنَ ٱلصَّدَفَيْنِ قَالَ ٱنفُخُوا۟ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارًۭا قَالَ ءَاتُونِىٓ أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًۭا ﴿٩٦﴾

(ذوالقرنین گفت:) قطعات آهن برایم بیاورید. پس چون میان دو کوه را هم‌سطح کرد، گفت: بدمید! تا زمانی که آهن را آتش گداخته ساخت، گفت: حالا مس گداخته بیاورید تا بر آن بریزم.

فَمَا ٱسْطَـٰعُوٓا۟ أَن يَظْهَرُوهُ وَمَا ٱسْتَطَـٰعُوا۟ لَهُۥ نَقْبًۭا ﴿٩٧﴾

پس یأجوج و مأجوج نه توانستند از آن بالا روند و نه در آن نفوذی کنند.

قَالَ هَـٰذَا رَحْمَةٌۭ مِّن رَّبِّى ۖ فَإِذَا جَآءَ وَعْدُ رَبِّى جَعَلَهُۥ دَكَّآءَ ۖ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّى حَقًّۭا ﴿٩٨﴾

(ذوالقرنین) گفت: این، رحمتی است از سوی پروردگارم، و چون وعده پروردگارم فرا رسد، آن سد را در هم می‌کوبد؛ و وعده پروردگارم حقیقتی است قطعی.

وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍۢ يَمُوجُ فِى بَعْضٍۢ ۖ وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ فَجَمَعْنَـٰهُمْ جَمْعًۭا ﴿٩٩﴾

و در آن روز (قیامت)، آنان را چون موجی بر موج دیگر رها می‌کنیم، و در صور دمیده می‌شود و همه را یکجا گرد می‌آوریم.

وَعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍۢ لِّلْكَـٰفِرِينَ عَرْضًا ﴿١٠٠﴾

و جهنم را در آن روز آشکارا به کافران نشان می‌دهیم.

ٱلَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِى غِطَآءٍ عَن ذِكْرِى وَكَانُوا۟ لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًۭا ﴿١٠١﴾

آنان که چشمانشان از یاد من در پرده بود، و توان شنیدن نداشتند.

أَفَحَسِبَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَن يَتَّخِذُوا۟ عِبَادِى مِن دُونِىٓ أَوْلِيَآءَ ۚ إِنَّآ أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَـٰفِرِينَ نُزُلًۭا ﴿١٠٢﴾

آیا کافران پنداشته‌اند که بندگان مرا به جای من به دوستی می‌گیرند؟ بی‌گمان ما جهنم را برای پذیرایی از کافران آماده کرده‌ایم

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُم بِٱلْأَخْسَرِينَ أَعْمَـٰلًا ﴿١٠٣﴾

بگو: آیا شما را آگاه سازم که چه کسانی در عمل زیان‌کارترند؟

ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًۭا ﴿١٠٤﴾

آنان که کوشش‌شان در زندگی دنیا گم و بی‌ثمر شد، در حالی که می‌پنداشتند کار خوبی انجام می‌دهند.

أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَـٰتِ رَبِّهِمْ وَلِقَآئِهِۦ فَحَبِطَتْ أَعْمَـٰلُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ وَزْنًۭا ﴿١٠٥﴾

آنان کسانی‌اند که به آیات پروردگارشان و دیدار او کافر شدند، پس اعمالشان نابود گشت، و ما در روز قیامت هیچ وزنی برایشان قرار نمی‌دهیم.

ذَٰلِكَ جَزَآؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا۟ وَٱتَّخَذُوٓا۟ ءَايَـٰتِى وَرُسُلِى هُزُوًا ﴿١٠٦﴾

این است پاداششان: دوزخ، به سبب کفر ورزیدن و مسخره‌کردن آیات من و فرستادگانم.

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّـٰتُ ٱلْفِرْدَوْسِ نُزُلًا ﴿١٠٧﴾

بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، جایگاهشان بهشت فردوس خواهد بود.

خَـٰلِدِينَ فِيهَا لَا يَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًۭا ﴿١٠٨﴾

در آن جاودانه‌اند و هرگز خواهان جای دیگری نخواهند بود.

قُل لَّوْ كَانَ ٱلْبَحْرُ مِدَادًۭا لِّكَلِمَـٰتِ رَبِّى لَنَفِدَ ٱلْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَـٰتُ رَبِّى وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِۦ مَدَدًۭا ﴿١٠٩﴾

بگو: اگر دریا مرکب (نوشتن) کلمات پروردگارم بود، پیش از آنکه کلمات پروردگارم پایان یابد، دریا پایان می‌پذیرفت، هرچند دریای دیگری همچون آن به کمک آوریم.