Yuqori darajadagi servis istalgan reklamadan kuchli

Hozirgina ishdan qaytdim. Yo‘l bo‘yi kechki ovqatga nima yeyishni o‘ylab, pitsa buyurtma qildim. Ammo shoshqaloqlik bilan uy manzilini emas, ishxona manzilini kiritib yuborgan ekanman.

Bellissimo Pizza kuryeri 14 daqiqada men ko‘rsatgan manzilga yetib bordi va telefon qildi. Manzilni aytganda xatoni darhol tushundim. Vaziyatni tushuntirdim. Kuryer xushmuomalalik bilan filialga qaytishini, buyurtmani bekor qildirishini aytdi.

Kuryer filialga qaytdi, buyurtma bekor qilindi, to‘lagan pulim ham qaytarildi. Bu yerda xato menda bo‘lsa-da, biznes mahsulot yetkazib berilmagani uchun pulni ushlab qolmadi. Muammoni hal qilish jarayonida filial menejeri, kuryer va kol-markaz xodimi bir butun jamoa kabi aniq, tezkor ishladi.

Natijada Bellissimo Pizza +1 loyal mijozga ega bo‘ldi.

Surat: Spot.

@hisperspective

Startap qurishda bozorni oʻrganish juda muhimligi haqida

Taqdimot koʻrsatuvining 6-sonida Dringo loyihasi, qahvaxonalardan ichimlikni buyurtma berib qoʻyish modelini olib chiqdi. Startap yechim berishiga muammo bormi? Ha, bor. Lekin, boshqa oʻyinchilar yechim bermaganmi? Bozor oʻzi qanchalik tayyor? Shudir masala.

Bu biznes modelga qahvaxonalar amalda o‘tishni boshlab bo‘lgan. Masalan, B&B qahvaxonasida so‘nggi 2 yildan buyon ichimlikni mobil ilova orqali oldindan buyurtma qilish imkoniyati mavjud. Yaʼni siz kelishdan oldin buyurtma berib, tayyor holatda olib ketasiz. Eng yirik qahva tarmoqlaridan biri Bon! esa ushbu modelni o‘tgan yildan beri test tariqasida yo‘lga qo‘ygan. Hozircha 5 ta filialda oldindan buyurtma qilish funksiyasi ishlamoqda.

Bozordagi katta oʻyinchilar o‘zlari yechimni berib turgan paytda, aynan shu modelni alohida startap sifatida “qayta ixtiro” qilish ko‘pincha resurs va vaqtning samarasiz sarfiga aylanadi. Bu taqlid ishlash esa natija bermaydi. Bozorga yangilik berilmasa bozor shunchaki yutib, yeb yuboradi. Aqlli investor esa bu modelga pul tikmaydi.

Xullas, g‘oya kelishi bilan darrov realizatsiya qilib, investor oldiga “pul bering” deb yugurish emas, avval market validation natijalarini aniq olib, shundan keyin modelni takomillashtirish haqiqiy muvaffaqiyat kalitidir, *imho.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

KPI va OKR ning farqi haqida

Faoliyatim davomida ko‘p turdagi bizneslarga jamoani motivatsiyada ushlash, ko‘zlangan rejalarni amalga oshirish uchun kerakli instrumentlarni ishlatish bo‘yicha ko‘mak berganman yoki berib kelmoqdaman.

Shu davrda esa o‘zbek biznes egalari KPI va OKR ni adashtirishi, ayrimlari esa ikalasini bir xil narsa deb o‘ylashiga guvoh bo‘ldim. Kuzatuvlar sabab ikki metrikaning farqini yozib qo‘yish fikri keldi.

KPI bu jamoaning kundalik ishlash sifatini ko‘rsatadigan parametr hisoblanadi. Sodda aytganda “biz hozir ishlayapmizmi?” degan savolga javob beruvchi natijalar ketma-ketligi KPI deb ataladi.

OKR esa maʼlum davrda nimadir katta maqsadga olib boradigan tizimli ko‘rsatkich hisoblanadi. Buni ham sodda aytsak “biz o‘zi nimani o‘zgartirmoqchimiz?” degan savolga javob berib turadi.

Yanada soddalashtirsak KPI mashinadagi spidometr va yoqilg‘i ko‘rsatkichi. OKR esa manzilga eltadigan navigator.

Jamoa natijaga erishishi, doim yuqori produktivlikda ishlashi uchun KPI va OKR to‘g‘ri tanlanishi, muntazam kuzatilishi hamda sifatli tahlil qilinishi shart. Aks holda, bu ko‘rsatkichlar boshqaruv vositasi bo‘lish o‘rniga bosim instrumentiga aylanadi hamda jamoani o‘ldiradi.

Surat: Ekran tasviri.

@hisperspective

Yo‘lakda joylashtirilgan eng yaxshi reklama kreativi haqida

Avvalroq, Everest o‘quv markazi va inDrive’ning qiziqarli reklama kreativlari haqida yozgan edim. Bugun esa Fasten taksi agregatorining Central Park’dagi yechimiga e’tibor qaratamiz.

Istirohat bog‘larida gazli ichimlik brendlari (Pepsi, Coca-Cola) ko‘pincha agressiv formatlarda o‘zlarini targ‘ib qiladi. Shunday shovqinli reklama muhitida ajralib turish ko‘pchilik uchun oson emas. Fasten esa buni juda mantiqli va eng muhimi, joylashuvning o‘zidan kelib chiqqan holda yaxshi uddalabdi.

Xullas, Central Park’da asosiy bog‘ hududiga yuqoridan pastga tushib boriladi. Aynan yo‘lning eng pastki nuqtasida esa rasmdagi reklama sizni kutib oladi. Tushunishingiz uchun bu reklama oddiy emas, u yo‘nalish va harakat mantig‘iga ulanib ketgan hamda brendni to‘liq yetkaza oladigan aniq nuqtaga aylangan. Ya‘ni Fasten o‘zini eng past taksi narxlari bor agregator deb ataydi va bog‘ning eng pastki qismida reklamasi turibdi.

Soddaroq aytganda, bog‘ga kelgan mehmon uni aylanish uchun pastga tushadi, tushish jarayonida esa e’tibor tabiiy ravishda yo‘lakka jamlanadi. Aynan shu lahzada reklama kutilmaganda ko‘rinadi. Bu esa insonda xotira yaratadi. Xotira esa brend uchun kamida bitta sotuv degani.

Ajoyib yechim, bundan ham qiziq formatlarni kutib qolamiz.

Surat: Shaxsiy arxiv.

@hisperspective

Startap asoschisining ijtimoiy tarmoqlardagi portreti qanaqa boʻlishi kerak?

Rostini aytsam, bu borada hammaga birday obyektiv qolip yo‘q. Ammo kuzatuvlarim va auditoriya reaksiyasidan kelib chiqib, subyektiv fikrlarimni bo‘lishmoqchiman.

Xullas, toʻgʻrisi startap asoschisi va blogerning farqi boʻlishi kerak. Yaʼni startap asoschisi bu boʻlgʻusi katta biznes egasi. Qaysidir maʼnoda rahbar demakdir. Shunday ekan oʻzini asoschi deb bilgan odam “startap quryapman, bugun 50-kun” kabi kundalik progressni muntazam ijtimoiy tarmoqlarda post qilib borishi investor va jamoa nigohida ko‘pincha katta red flag bo‘lishi kerak.

Chunki, birinchidan bu asoschida startapini qurishdan tashqari alohida tarmoq uchun kontent qilish degan miyada task boʻladi. Bu esa asoschining fokusi chalgʻishi hamda bor kuchi bilan oʻz loyihasini rivojlantirishga eʼtibor qilmasligini anglatadi.

Ikkinchidan, ichki oshxonadagi ko‘p narsalarni kontent tempida auditoriyaga ortiqcha ochiqlab yuborish riski oshadi. Eng nozik nuqta ham aslida shu. Ichki jarayonlar, muammolar, kelishuvlar va jamoa dinamikasi ommaga tez-tez chiqaversa, bu na biznes imijiga, na ichki jamoaga foyda beradi.

Qisqasi, startap asoschining ijtimoiy tarmog‘i bu shaxsiy kundalik emas, biznesmen va biznes nuqtayi nazarini ifoda etadigan ishonch kapitali boʻlishi lozim. Bunga esa “startap quryapman, bugun 50-kun” deb video qilib erishib boʻlmaydi. Biznes va biznes egasiga ishonch media strategiya hamda aniq reja orqali shakllantiriladi, *imho.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Oʻzbekistondagi “eng yaxshi” investitsiya modeli temir yoʻl chiptasi ekanligi haqida

“O‘zbekiston temir yo‘llari” kompaniyasi 2026-yil 1-fevraldan boshlab poyezd chiptalari narxi yana oshirilishini ma’lum qilibdi. Xususan, “Afrosiyob” biletlari 20−25 foizga, qolgan biletlar esa 30 foizga qimmatlar ekan.

Bu taqlid narx oshishi oxirgi ikki yilda tahminan 4-marotaba kuzatilmoqda. Shu ketishda temir yoʻl chiptasi narxi samolyot chiptasi narxidan ham oʻtib ketadi yoki oʻtib ketdi.

Hozirgi holatda, 2 yil ichida “Afrosiyob” poyezdining bilet narxi ekonom klassda 99%, biznes klassda 124%, Vip klassda esa 142% ga qimmatlagan. Qolgan poyezdlar haqida gapirmasa ham boʻladi.

Xoʻsh, qaysi sarmoya modeli soʻnggi ikki yilda bunchalik koʻp qimmatlay oldi? Hech qaysisi. Shunaqa ekan, temir yoʻllar saytidan chiptalarni bronlab qoʻyadigan kichik tizim yozib ikkinchi qoʻl qilib sotish chora-tadbirlarini koʻrib chiqish mumkin.

Surat: Temir yoʻllar.

@hisperspective

Y Combinator talabalarga $25 mingdan ortiq qiymatdagi “AI Student Starter Pack” beryapti

Ushbu to‘plam doirasida talabalar pul sarflamasdan sunʼiy intellekt yordamida oʻz mahsulotlarini qurishlari mumkin ekan. Toʻplamda, $20 ming AWS va Azure servislariga kredit, shu bilan birga, $5 ming miqdorida esa ChatGPT, Claude, Grok kabi sunʼiy intellekt modellari uchun kreditlar kiritilgan.

Y Combinator yetib borgan oliy taʼlim muassasida tahsil olsangiz (Harvard, Yale va.b) ushbu imkoniyatdan foydalaning, agar bunday boʻlmasa oʻzingiz tahsil oladigan dargoh rahbariyatini YCʼga qiziqtiring hamda bu kabi imkoniyatlarni qolganlar ham olishiga koʻmaklashing.

Rosti qiziq taklif ekan, obunachilardan hech bo‘lmasa 1 kishi foydalansa ham xursand bo‘lardim. Kelgusida Uz Combinatordagilar shunaqaroq foydali nimadir o‘ylab topishsa zo‘r bo‘lar edi.

Surat: Botir Qobilov.

@hisperspective

Sunʼiy intellekt mehnat bozorida yangi kasblar paydo qilyapti

Klassik ish oʻrinlari qisqarmoqda. Masalan oddiy dasturchi endi ish beruvchiga kerak emas. Unga sunʼiy intellekt agentlari bilan ishlay oladigan dasturchi kerak. Sodda aytganda prompter dasturchi.

Xuddi shunday o‘zgarish dizayn va videografiya yo‘nalishlarida ham ketmoqda. Bozorda oddiy dizaynerga talab sezilarli pasaygan, sababi Gemini, ChatGPT va Midjourney kabi modellar kuchli grafik yechimlarni tez bera olyapti. Dizayner sun’iy intellekt bilan ishlashni bilmasa, ko‘plab ish beruvchilar uchun bu allaqachon red flag.

Qiziq jihati mehnat bozoriga endi oddiy videograf ham kerak emas. Ish beruvchilar sunʼiy intellektga prompt berib video yasay oladigan mutaxassislarni izlashni allaqachon boshlab yuborishdi. Va bularning barchasi atrofimizda sodir boʻlmoqda.

Sunʼiy intellekt tezligi juda katta, qotib qolmang. Undan oʻtib ketish uchun kerakli koʻnikmalar haqida esa bu yerda bilib oling.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

2025-yil yakunlariga koʻra Oʻzbekistonning Top-10 banki aniqlanibdi

KAP DEPO investitsiya kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, yil yakunida O‘zbekiston bank sektorining sof foydasi 15,5 trln so‘mga yetibdi. Bu 2024-yildagi 6,6 trln so‘mga nisbatan yillik 136% o‘sish ekan.

Tahlilga koʻra, 2025-yilda eng koʻp Milliy bank 1,92 trln so‘m, O‘zsanoatqurilishbank 1,88 trln so‘m va Kapitalbank 1,79 trln so‘m foyda koʻribdi.

2023-yildan buyon ilk marotaba Kapitalbank Hamkorbankni quvib oʻtgani eʼtiborga molik jihat hisoblanadi.

Surat: KAP DEPO.

@hisperspective

Oʻzbekistondagi eng qimmat gul doʻkonlari haqida

Soʻnggi yillarda klassik biznes modellaridan aynan gul doʻkonlari segmentini juda koʻp kuzataman. Ayniqsa, premium segmentda xizmat koʻrsatadigan gul doʻkonlari oʻta qiziq, sababi aynan shu segmentda pul va bozor katta.

Toshkentda asosan 3 ta gul doʻkonini premium segmentda katta oʻyinchi deb oʻylayman. Bular, Infinity roses, Vetka flowers, Secret Tashkent. Dastlabki ikki gul doʻkoni, Infinity roses va Vetka flowers narx boʻyicha deyarli bir xil. Bu gul doʻkonlarida minimal chek 4 mln soʻm atrofida. Maksimal chekda nollar soni cheksiz.

Secret Tashkent esa birmuncha oʻzbekona, yaʼni narxlar 500 ming soʻmdan boshlanadi va cheksizlikka qadar davom etadi. Yuqoridagi ikki gul doʻkonidan farqi hamda ustunligi bozorga narx masalasida toʻliq moslashgan.

Kuzatuvlarim natijasida hozircha ayta olamanki, premium gul doʻkonlarida avtomatlashtiriladigan jihatlar juda koʻp. Ularning bozori va muammosini oʻrganib yechim taklif etilsa yurib ketishi aniq. Chunki, chek katta, bozor savdolashadigan emas va asosan boyvuchcha mijozlar makoni, *imho.

Surat: Infinity roses.

@hisperspective

So‘nggi 2 yilda O‘zbekistondagi startap va venchur ekotizimining umumiy qiymati $3,9 mlrdga yetibdi

Oʻzbekistonda 2030-yilga qadar startaplarning sonini 5 mingtaga, venchur investitsiyalarning hajmini esa $2 milliardga olib chiqish maqsad qilingani haqida prezidentga maʼlumot berilibdi.

Qiziqarli maʼlumotlardan yana biri, mahalliy startaplarning soni 750 tadan oshibdi. Hozirgi kunda 15 ta venchur fond faoliyat yuritmoqda ekan. Venchur kapital hajmi esa $180 million dollardan ortibdi.

Bulardan xulosa oddiy, har qanday qiziqarli gʻoyangiz uchun harakat qilishni hoziroq boshlang. Imkoniyat, vaziyat, sharoit barchasi eng optimal holatida turibdi, ushlab qoling.

Surat: It park.

@hisperspective

O‘zbekona mashinaparastlik marketingi haqida

Toshkent City hududida g‘alati bir marketing uslubi ommalashib boryapti yoki menga shunaqa tuyulyapti. Qisqasi uslub oddiy, qimmat avtomobillarni mall yoki do‘konlar oldiga koʻrgazmaga qo‘ygan holda iste’molchi e’tiborini jalb qilish orqali trafikni chaqirish.

Nazarimda bu “cult”ning eng yaqqol namoyondalaridan biri TC Mall. Kompleks ichida qavatdan qavatga qarab turli rusumdagi avtomobillar qator qilib qo‘yilganini ko‘rsa boʻladi. Xuddi shu yondashuvni TC Mall yonida ochilgan Park In Mall ham qo‘llayapti.

Bu model qanchalik ishlayapti aniq bilmayman. Balki, umuman ishlamas lekin, bir narsa maʼlum, bu ikkala savdo kompleksida trafik boshqa joylarga nisbatan ancha yuqori. Faqat shu trafikning qanchasi aynan “mashinaparastlar” e’tibori hisobiga kelayotganini aytish qiyin.

Mundoq eslasam ushbu marketing yondashuvini birinchi NestOne qo‘llagan edi. Ular buni shunchaki e’tibor jalb qilish vositasi emas, balki ramziy timsol sifatida ma’lum bir status va ambitsiyani ifodalovchi belgi ekanligini ham aytishgan.

Xullas, hozircha shunaqa kuzatuvlar. Bu narsaga aniqroq qarash boʻlsa va kimdir menga bu “cult”ning mohiyatini tushuntirsa xursand boʻlardim.

Surat: Google.

@hisperspective

Sun’iy intellekt bilan shaxsning ma’lumotlarini o‘zgartirganlar jazolanishi haqida

Bu borada tegishli qonun qabul qilingani aytilmoqda. Biroq, hozircha qonunning o‘zini to‘liq o‘qib chiqish imkoni bo‘lmadi. Chunki eʼlon qilinmagan.

Shunga qaramay, yangiliklardagi umumiy mazmundan kelib chiqib aytganda, odamlarning rasmi, ovozi yoki videosini sun’iy intellekt yordamida qayta ishlab, keyin uni ijtimoiy tarmoqlarga joylash va tarqatish masalasiga qat’iy cheklovlar kiritilayotganga o‘xshaydi.

Masalan, Instagram’da mashhur bo‘lgan “prezident do‘konimizga keldi” kabi prikol trendlar, ya’ni real shaxsni Ai orqali oʻzgartirib kontent qilish endi qonunan mumkin emas.

Agar bilmasdan sunʼiy intellekt bilan biror shaxs maʼlumotlarini o‘zgartirgan holda kontent qilsangiz huquqbuzarlik qurollari (laptop, smartfon) musodara qilinib, 41,2 mln so‘mgacha jarima solinadi.

Qoyil, laptop va smartfon “qurol” deb ataladigan zamonlarga ham yetib keldik. Agar bu mantiqdan kelib chiqsak, men har kun ryukzakimda qurol koʻtarib yurgan retsidivist boʻlib qolar ekanman.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

O‘zbek migrantlari o‘rniga, milliy bizneslar xorijga chiqayotgani haqida

Elchilar va tadbirkorlar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan ochiq muloqotda Safia hamda Bellissimo Pizza xorijiy nuqtalarni koʻpaytirishini aytibdi.

Jumladan, Safia qandolatchilik tarmog‘i rahbari Bekzod Samig‘jonov Qozog‘istonda 10 ga yaqin nuqta ochilganini, endilikda Turkmaniston, Ozarbayjon, Tojikiston va Qirg‘iziston bozorlariga kirish bo‘yicha ishlar ketayotganini bildirgan. Quvonarlisi, Safia o‘tgan yili $7–8 mln qiymatidagi qandolat mahsulotlarini eksport qilgan.

Shu bilan birga, Bellissimo Pizza franshiza asosida Malayziya, Indoneziya, Turkiya, Ozarbayjon va Gruziya bozorlariga kirishga harakat boshlaganini maʼlum qilibdi. Kompaniya rahbari Farruh Abdullayev Qozog‘istonda 200 ta nuqta ochish imkoniyati borligini maʼlumot sifatida keltiribdi.

Qolaversa, shu kunlarda Sariq bola pizza ham Nyu-Yorkda oʻz fillialini ochganini maʼlum qildi. Bungacha Amerikada Goʻsht ovqatlanish tarmogʻining restorani ochilib faoliyat yuritib kelayotgan edi.

Vatandoshlar ish soʻrab emas aksincha biznesni kengaytirish ilinjida xorijni zabt etayotgani qaysidir maʼnoda kichkina faxr. Bir soʻz bilan super.

Surat: Safia.

@hisperspective

Takrorlashdan charchamasam kerak, yuqori servis — barqaror biznes kaliti

Kecha Woltdan kechlik buyurtma qilgandim. Aytilgan vaqtdan 15 daqiqa kech kelishi haqida tizimda maʼlumot chiqdi. Supportdan buning sababini soʻrab yozdim, support sovuq sabab kuryerlar kamligi, buyurtmalar esa koʻpligi uchun kechikish boʻlishini aytdi.

Shu bilan men support bilan chatdan chiqib ketdim. Taom keldi, yedim, uxladim va bugun ishda tushlik buyurtma qilishga Wolt dasturiga kirib qarasam, supportdan bir qancha smslar kelgan. Smslardan bildimki, support xodimi buyurtmamni toʻliq kuzatgan, menga yetib kelganini koʻrgan va oxirida koʻcha sovuqligini aytib issiq kiyinishimni soʻragan.

Tushunyapsizmi? Men tizimda oflayn ekanligimni bilgan boʻlsa-da, masʼuliyat bilan yondashgan holda oʻz ishini maksimumda bajargan. Kamiga biznes va isteʼmolchi oʻrtasidagi munosabatlarni mustahkamlash uchun gʻamxoʻrlik sifatida iliq soʻzlar yozgan. To‘g‘risi, “issiq kiyin” degan gapni shu paytgacha faqat oyim, dadam yoki ukamdan eshitardim. Bunday g‘amxo‘rlikni support’dan eshitish esa shunchaki super.

Masalan, Wolt’ning bozordagi ayrim raqobatchilarida support’ga murojaat qilsangiz, sizni deyarli e’tiborsiz qoldirishadi. Woltda esa, aksincha, har bir qadamda mijoz sifatida siz ular uchun muhim ekaningizni his qilasiz.

Surat: Ekran tasviri.

@hisperspective

Darbadar o‘g‘ilning qaytishi yohud Openbank “otasi”ga sotilyaptimi?

Joriy yilning 15-yanvar kuni Agrobank aksiyadorlar yig‘ilishida Open Bank aksiyalarini sotib olish bo‘yicha qaror qabul qilingani aytilmoqda.

Open Bank ilgari Agrobank tasarrufida bo‘lgan Smart Bank’ning yangilangan nomi. 2025 yil boshida Smart Bank “Future Open Technology Group” AJ’ga sotilgan, shundan so‘ng bank nomi Open Bankga o‘zgartirilgan edi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, Open Bank 2025 yilni 8,2 mlrd so‘m sof foyda bilan yakunlagan. Aynan shundan keyin Agrobank aksiyalarni qayta xarid qilish bo‘yicha qaror qabul qilgani haqidagi fikrlar iddao qilinmoqda.

Qiziq, keys. Keysning sodda talqinini suratda ilova qila qoldim.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Samurayda maqsad bo‘lmaydi, faqat yo‘l bo‘ladi — but why?

Internetning ingliz segmentida 2007-yilda suratga olingan “Encounters at the End of the World” hujjatli filmidan kesilgan “tog‘lar tomonga ketayotgan pingvin” videosi juda tarqalib ketdi.

Lavhada Antarktidada yashovchi imperator pingvini kutilmaganda koloniyani tark etib, okean va oziq-ovqat manbalaridan uzoqlashib, tog‘lar tomonga yo‘l olgani tasvirlanadi. Olimlar ushbu holatni har xil tushuntirishgan.

Lekin, bu pingvin menga hozirda startap qilayotgan, g‘oyasini amalda tatbiq etish uchun tun-u kun ishlayotgan, qancha qiyinchilik bo‘lmasa-da ortga chekinmasdan o‘z yo‘lida harakat qilayotgan asoschi birodarlarni eslatdi.

Postni o‘qiyotgan va ish ko‘pligidan charchagan bo‘lsangiz bilingki, yo‘l oxirigacha baribir borish kerak. Taslim bo‘lmang.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Clickʼda juda koʻp yechim bor biroq, reklama umuman yo‘q

Masalan, kecha Click kompaniyasi o‘zining “Click olami” nomli qisqa metrajli multfilmini e’lon qildi. Multfilmda endilikda ilova ichida sun’iy intellekt yordamchisi Cleo ish boshlagani haqida maʼlumot berilgan. Ammo bu haqida boshqa biror joyda aytilmagan.

Oʻzi Click katta ekotizim shakllantirib bo‘lgan. Misol uchun, Clickda to‘lovlarni, telegram bot, mobil ilova, ussd kodlar orqali amalga oshirish mumkin. Bundan tashqari, jamoat transportida yuz orqali to‘lash imkoniyati hozircha boshqa biror o‘yinchida yo‘q. Yaqin orada boʻlmasa ham kerak.

Eng qiziq jihati Click QR-kod orqali to‘lovlarni qabul qilish uchun maxsus Click Sado nomli alohida uskuna ham ishlab chiqqan. Bu hali men bilgan kichik funksionallarning o‘zi, xolos. Aslida esa Click’da bundan tashqari yana qancha-qancha imkoniyatlar bor.

Ammo, barcha funksionallarni qizgʻonishadimi ommadan bilmayman deyarli hech qayerda reklama qilishmaydi (3-4 ta bannerni aytmasa). Bilmadim-u Click allaqachon o‘zbekona Kaspiga aylangan, faqat buni o‘zi tan olmayapti yoki shunaqa ko‘rinadi menga.

Surat: Click.

@hisperspective

Kanal uchun dizaynerga logo chizdirmoqchi bo‘ldim

Dizayner yulduzcha belgisi va yonida kanal nomini yozib berdi.

Men unga to‘lovni o‘rniga shu skrinshotni yubordim.

Surat: Linkedin.

@hisperspective

O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti 2020-yildan buyon qariyb 2 barobarga oshgani haqida

2020-yilda O‘zbekistonda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot $1960 ni tashkil etgan bo‘lsa, 2025-yilga kelib bu ko‘rsatkich $3647 ga yetdi. Xo‘sh, bu raqamlar nimani anglatadi va ular nega muhim?

Sodda aytganda, yalpi ichki mahsulot bu davlatning bir yil davomida yaratgan barcha iqtisodiy qiymatini ifodalaydi. Agar shu ko‘rsatkichni aholi soniga bo‘lsak, bir kishiga o‘rtacha qancha iqtisodiy qiymat to‘g‘ri kelayotganini ko‘rsatadi yoki aholi qanchaga boyiganini bilish mumkin desak boʻladi.

Qisqasi, jamiyatda odamlar boyisa, ishsizlik kamaysa, investitsiyalar hajmi oshsa hamda eksport hajmi koʻpaysa yalpi ichki mahsulot koʻrsatkichi ham ortadi. Ya’ni bu ko‘rsatkich iqtisodiyotning umumiy salohiyatini aks ettiradi. Shu sababli tadbirkorlar va investorlar uchun bozorni baholash, solishtirish hamda prognoz qilishda muhim indikatorlardan biri hisoblanadi.

Masalan siz qaysidir bir xorijiy brendni Markaziy Osiyoga olib kirmoqchi boʻlsangiz davlatlarni analiz qilasiz va shunda yalpi ichki mahsulotga bexosdan qaraysiz, bunda Qozogʻiston iqtisodi eng kuchli 50 ta davlat ichiga kirgani uchun avval u bozorga soʻng 63-oʻrinda turgan Oʻzbekistonga kirasiz.

Chunki, yalpi ichki mahsulot hajmi yuqori bo‘lgan davlatlarda bozor xaridorgirroq bo‘ladi. Natijada, bu bozorda mahsulot yoki xizmat taklif qilish osonroq va tezroq natijaga chiqish imkoniyati mavjud.

Surat: Google.

@hisperspective

Bozorda solishtirishni boshlagan taraf, odatda mag‘lub bo‘ladi

Gazli ichimliklarning oʻzbek bozorini tahlil qilgandan soʻng, ularning tarmoqlardagi global marketing uslublarini kuzatdim. Shunda qiziq narsaga duch keldim.

Pepsi o‘z sahifalarida Coca-Cola bilan ochiqchasiga solishtiruvchi postlarni (1, 2) muntazam joylab boradi. Coca-Cola esa butunlay boshqa yo‘ldan ketgan. U mahsulotini raqobatchi bilan taqqoslashdan ko‘ra, brend beradigan eksklyuzivlik, hissiyot va hayot tarzini targ‘ib qiladi.

Bu holatni texnologiya bozorida ham ko‘rish mumkin. Samsung, Xiaomi va boshqa ishlab chiqaruvchilar o‘z taqdimotlarida Apple mahsulotlari ustidan kulishga yoki ularni solishtirishga urinadi. Apple esa bu solishtirishlarning deyarli birortasiga javob bermaydi va e’tiborni faqat mahsulot yaratadigan tajriba va eksklyuzivlikka qaratadi.

Xo‘sh, nega solishtirishni boshlagan taraf mag‘lub bo‘ladi? Bu juda oddiy mantiq.

Agar brend bozorda doimiy ravishda raqobatchi bilan o‘zini solishtirib, “men yaxshiroqman” deb isbotlashga urinayotgan bo‘lsa, demak u raqibni kuchliroq deb qabul qilgan bo‘ladi. Kuchli brend esa o‘zini solishtirmaydi, u standartni o‘zi belgilaydi, *imho.

Surat: Pepsi.

@hisperspective