ChatGPT foydalanuvchilarining 83,3 foizi bir necha daqiqa avval sunʼiy intellekt bilan yozgan matnidan hatto bitta jumlani ham eslay olmabdi

Massachusets Texnologiya Instituti (MIT) o‘tkazgan tadqiqotda, ishtirokchilarning miyasi ChatGPTʼdan foydalangandan so‘ng skaner qilingan vaqtda ushbu natija qayd etilibdi.

Tadqiqot davomida miya yarimsharlari o‘rtasidagi bog‘liqlik 79 balldan 42 ballgacha keskin pasaygani ham taʼkidlanyapti.

Qiziq tomoni shundaki, sunʼiy intellektsiz mustaqil ravishda matn yozgan ishtirokchilar esa yozganlarini eslab qolishda sezilarli qiyinchilikka duch kelmagan.

Xulosa qilsak, ChatGPT ishni tezlatib, qulaylik berayotgandek ko‘rinsa-da, aslida miyada fikrlash, eslab qolish va o‘z ustida ishlash jarayonini asta-sekin sustlashtirib qo‘yishi mumkin ekan. Shu sabab, dangasalik qilmasdan mustaqil izlanishni odat qiling.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Qaysi sunʼiy intellekt modeliga pul to‘lab obuna bo‘lish kerak?

Tanishlarim bu savolni juda tez-tez berishadi. Qisqa javob, imkon bo‘lsa, barchasini pulli tarifda ishlatish joiz.

Masalan ChatGPT bera oladigan imkoniyatlarni Gemini, Gemini bera oladigan qulayliklarni Perplexity yaxshiroq qila olishi mumkin. Ammo, unutmaslik kerak har bir sunʼiy intellekt modelining o‘z bozori, o‘z ustun tomoni mavjud.

Shu uchun men ehtiyojga qarab bir-ikkitasini tanlab o‘tirmay, premiumʼlarni kompleks ishlataman. Masalan, Syntx.ai, Higgsfield.ai kabi bir nechta modelni bir joyga jamlagan platformalarga obuna bo‘lib olganman, bu esa turli Aiʼlarning premium imkoniyatlaridan parallel foydalanish degani.

Agar siz ham “qaysi birini premium tarifini sotib olay?” deb ikkilanib yurgan bo‘lsangiz, maslahat oddiy bitta emas, bir nechta sunʼiy intellekt modelini ishlating. Shunda sarflagan pulingiz qiymatga aylanadi, vaqt tejaladi, natija tezlashadi.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Urushga qarshi bitta posti sabab $20 mlrdlik biznesidan ayrilgan tadbirkor haqida

Rossiyada birorta filliali bo‘lmasdan muvaffaqiyatga erishgan Tinkoff bank asoschisi Oleg Tinkoff haqida Locals.org asoschilaridan biri Timon Afinsky xotiralari bilan bo‘lishibdi.

Qiziq joylaridan biri, Tinkoff 20 yoshida harbiy xizmatdan qaytadi. Oradan ikki oy o‘tib, u va qiz do‘sti avtobusda ketayotgan bo‘ladi. Qarshi tomondan Kamaz kelib, avtobusga uriladi. Qiz do‘sti shu zahoti vafot etadi.

Oleg tirik qoladi. Lekin o‘z shahrida yurganda hamma narsa qiz do‘stini eslatgani uchun Leningraddagi universitetga hujjat topshiradi va shahridan ketadi. Shundan so‘ng uning hayoti tubdan o‘zgaradi. 2019-yilda esa Oleg Tinkoff saraton kasalligiga chalinadi. Omon qolish ehtimoli juda past bo‘lsa-da, u taslim bo‘lmaydi va tirik qoladi. 2022-yil fevral oyida Rossiya Ukrainaga bosqinni boshlaydi.

Aprel oyida esa Tinkoff Instagram’da “Bu telba urushdan birorta ham foyda ko‘rmayapman… begunoh odamlar va askarlar o‘lyapti” mazmunida urushni keskin tanqid qilgan holda post yozadi. Postidan so‘ng Oleg Rossiyadan quviladi, bizneslari ustidan nazoratni yo‘qotadi. Shunga qaramay, hozirda u Meksika bozorida Plata loyihasini rivojlantirmoqda va erkin hayot tarzida yashamoqda.

Bu tarixdan xulosa shuki, milliardlar shunchaki aqlli bola boʻlganimiz uchun kelib qolmaydi. Pozitsiya, ambitsiya va isyonkor ruh boʻlsagina nimadirga erishish mumkin.

Surat: RIA.

@hisperspective

Alif Oʻzbekistonning xodimlarni nazorat qiladigan tizimi haqida

Oʻzbekistondagi fintechlar raqamli bozorni tubdan oʻzgartirgani kabi, xodim yollash va xodimlarni boshqarish jarayonlariga ham yangi yondashuv olib kirdi. Shunday o‘zgarishlardan birini Alif juda chiroyli yechim bilan amaliyotga tatbiq etgan.

Alifda xodimlarning ishga kelib-ketishini nazorat qiladigan tizim faqat attendance bilan cheklanmaydi. Unda xodimning kompaniya bilan qancha vaqtdan beri birga ekani, hafta davomida necha soat ofisdan ishlagani kabi ko‘rsatkichlar ham tizim orqali ko‘rinadi.

Ya’ni bu yerda maqsad “keldi-ketdi”ni shunchaki hisoblash emas, balki xodimga, “siz biz bilan falon muddatdan beri birgasiz” degan qiymatni doimiy eslatib turish hisoblanadi.

Bu kichik info ortidan xodimlarda kompaniyaga daxldorlik hissi kuchayadi, o‘zini kerakli va qadrlanayotganini his qilib turadi. Natijada javlon urib ishlaydi.

@hisperspective

Ushbu fikri ojizimni Linkedinga joylagan edim, Ipak yoʻli bank tuzatish kiritdi. Women Cardni erkaklar ham olishi mumkin ekan va hozirgacha 15 mingta erkak ushbu kartani olibdi.

@hisperspective

Asaxiy Invest $5 million baholanib sarmoya olgani haqida

Imkon Ventures tomonidan Asaxiy Invest’ga sarmoya kiritilgani haqida xabarlar tarqaldi. Bu ma’lumotni Asaxiy internet do‘koni asoschilaridan biri Firuz Allayev ham e’lon qildi. Biroq, negadir investitsiya miqdori ochiqlanmadi.

Shunga qaramay, bozor mantiqidan kelib chiqib taxminiy hisob-kitob qilib ko‘rish mumkin.

Asaxiy Invest “Asaxiy maxteach IT va kompaniya” kommandit shirkati tarkibidagi loyiha hisoblanadi. Ushbu shirkatning 20,50% ulushi jismoniy shaxslarga tegishli, qolgan 79,5% esa asoschilar va “Asaxiy maxteach IT” MChJ tasarrufida.

Agar Imkon Ventures aynan asoschilar nazoratidagi 79,5% ulushning 5–10% qismini olgan deb faraz qilsak, taxminan $250–500 ming atrofida sarmoya kiritilgan bo‘lishi mumkin.

Albatta aytish joizki, bu amaldagi bozor metrikalaridan kelib chiqqan tahmin xolos. Sarmoya miqdori rasmiy eʼlon qilinmagan.

Toʻgʻrisi sarmoya summasi ochiqlanmagani menga negadir gʻalati tuyuldi. Chunki loyiha investitsiya platformasi hisoblanadi va uning egalik huquqlari hamda boshqa koʻrsatkichlari shaffof boʻlsa yaxshi, *imho.

@hisperspective

EVOS fast-food bozoridagi raqobatchilarini yangi yil bilan tabriklabdi

Bozordagi o‘yinchilar, Bellissimo Pizza, KFC, Oqtepa Lavash, MaxWay, Papa John’s va Burger King’ga EVOS tomonidan 1 metrlik lavash sovg‘a qilingan.

“Biz hurmat va ochiqlik bozorni yanada kuchli qilishiga ishonamiz. 2026-yil barqarorlik, ilhom va oldinga ishonchli qadamlarni olib kelsin. Sog‘lom raqobatni qo‘llab-quvvatlaydigan va muloqot uchun ochiq bo‘lgan barchaga minnatdorchilik bildiramiz”, — deb yozgan EVOS o‘z sahifasida.

Avvalroq, yoz oyida EVOS FeedUp bilan collab qilgan holda oʻz fillialini ochgan edi.

Ilgari xorijiy brendlarning bir-biriga bozordagi shunday iliq munosabatini ko‘rardik. O‘zbek bozoriga ham oʻzaro hurmat va doʻstona munosabat madaniyati kirib kelayotgani, ajoyib!

Video: EVOS.

@hisperspective

Uzum ekotizimi foydalanuvchilari soni 20 mlnga yetibdi

Ekotizim matbuot xizmati xabariga koʻra, hozir Uzumda qariyb 12000 nafar odam ishlab kelmoqda ekan. 2025-yilda Uzum ekotizimi $1.5 mlrdga baholangan.

Uzumbank tomonidan hozirgacha 4 mln bank kartasi emissiya qilinibdi. Uzum Tezkor esa Oʻzbekistonning 26 shahrida ishlamoqda ekan.

Shu bilan birga, Uzum Marketda qariyb 17000 sotuvchi oʻz mahsulotlarini sotmoqda.

2022-yilda faoliyati yoʻlga qoʻyilgan biznes (ekotizim) uchun oʻta jozibador raqamlar, barakasini bersin!

Surat: Uzum.

@hisperspective

Bellissimoning “Rahmat” bilan integratsiyasi haqida

Bugun Yangi yil arafasi. Uyda ovqat qilmaslik uchun Bellissimo Pizzadan buyurtma bergandim, 30 daqiqada yetkazib berishdi. Lekin gap bu haqida emas.

Meni quvontirgani, Bellissimo yetkazib beruvchi xodimlarini oʻylab yaxshi yechim qilibdi. Yaʼni yetkazib beruvchi xodimlari uchun alohida “Rahmat” tizimi orqali “choy puli” qoldirish imkonini yaratibdi.

Ishlashi oddiy. Yetkazib berish amalga oshirilganidan soʻng, tizim avtomatik sms-xabarnoma yuboradi va unda “Rahmat” havolasi ilova qilinadi. Agar xizmat koʻrsatish sizga manzur boʻlsa, bemalol choy puli qoldirasiz. Ajoyib!

Bugungidek ko‘pchilik dam olayotgan paytda ishlayotgan insonlarga, rostakamiga rahmat aytish uchun juda foydali yechim. Qolaversa, xodimning toʻliq motivatsiya bilan oʻz ishini maksimum darajada qilishiga yaxshi turtki bu, *imho. Sinab ko‘ring.

P/s: Oʻzbek tilida sms-xabarnoma kelmasligi-ga esa tushunmadim, qoʻyinki men Bellissimo ilovasini toʻliq oʻzbek tilida ishlataman. Buni bazadan aniqlab, xabarnomani foydalanuvchi tanlagan tilda yuborishsa ancha samarali ishlardimi, bilmadim.

Surat: Ekran tasviri.

@hisperspective

Sun’iy intellekt oʻzbek estradasiga ham kirib kelibdi

Suno’dan foydalanib trek qilib koʻrganimda striming platformalar uchun eski nostalgik ashulalarni cover talqinida joylashni oʻylagan edim.

Kimdir shu ishni boshlabdi. Musiqa eshitib tursam pleylistda Sun’iy Qiz nomi bilan trek chiqib qoldi. Eshitsam Suno Aiʼdagi qiz ovozining oʻzi. Qiziq tomoni tekshirsam 10-dekabrda reliz boʻlgan bu trek Yandex.Musicʼda 8000 marotaba oylik eshituvchilarga ega boʻlibdi.

Suno Aiʼdagi bu ovozda qilingan “Снегурочка” treki bilan rus internetida katta shovqin koʻtarilgan edi. Aynan shu trekni ham oʻzimizni Sun’iy qizimiz oʻzbekcha aytibdi.

Ishqilib bunaqa tempdagi rivojlanish yaxshimi yoki yomon bilmayman, biroq temp juda tezligidan odam yetib ulgura olishi qiyinlashyapti.

Surat: Apple Music.

@hisperspective

Sunʼiy intellekt bilan tajriba qilib koʻrdim

Xullas, mana bu yerdagi kuzatuvimdan soʻng, oʻzim ham nimadir qilib koʻrgim keldi va sinov uchun ishni boshladim.

Dastlab Suno AI’da “artist” yaratdim, uni o‘zim yoqtiradigan uslublarga moslab sozladim. Keyin birinchi trek “Bor”ni tayyorladik va reliz uchun distribyutorga yukladim.

Trek distribyutorda 2 kun moderatsiyada turdi. “Bo‘ldi, endi reliz ham bo‘lmasa kerak”, deb turgan paytimda elektron pochtamga “Birinchi relizingiz bilan tabriklaymiz” degan xat keldi. Evrika!

Bu jarayonda men faqat prompt berdim qolganini sun’iy intellektlar bajardi. Muqovani Nano Banana tayyorladi, matnlarni ChatGPT silliqlab berdi, Suno esa kuy bastalab, yakuniy mahsulotga aylantirdi.

Natijada esa oʻzbek tinglovchisi har besh daqiqada trek yoza oladigan Asila nomli xonandaga ega boʻldi.

Surat: Apple Music.

@hisperspective

O‘zbekiston bozorida qaysi gazli ichimlik asosiy yetakchi?

Anchadan beri shu mavzu o‘zimni qiziqtirib yurgan edi ushbu post esa biroz re-search qilishga stimul berdi va natijalarni bo‘lishishni joiz deb bildim. *Eslatma, ochiq manbalardan izlaganlarim bo‘yicha birnimalar topdim.

Xullas, 2024 yil yanvar–oktabr ko‘rsatkichlariga ko‘ra, Coca-Cola’ning O‘zbekistondagi savdo aylanmasi 5,68 trln so‘m, Pepsida esa 3,0 trln so‘mni tashkil etgan. Bu 2024-yildagi bozor narxida Coca-cola 1 litrlik idishda tahminan 517 mln dona, Pepsi esa 272 mln dona mahsulot sotgan degani.

2025-yilda esa natijalar yana-da qo‘rqinchli, o‘tgan yilning 11 oyida Coca-cola 6,15 trln so‘m, Pepsi esa 3,24 trln so‘m aylanmaga ega bo‘lgan. Coca-cola 3-chorakda 36,5% o‘sish qayd etgan. 2025-yilda Coca-cola Pepsiga nisbatan reklama bilan ishlashda ham ancha oldinda bo‘lgan ekan, aniqroq aytsak eng faol TV brendlar reytingida Coca-cola 9.1% natijani Pepsi esa 7.4% qamrovni qayd etgan.

Eng qiziq joyi shundaki, turli reytinglarda Coca-Cola raqibidan ancha ilgarilab ketgan bo‘lsa-da, 2025-yil avgustda Pepsi o‘tkazgan “ta’mlar jangi” natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonda 59,28% iste’molchi Pepsi ta’mini afzal deb topgan.

Xulosa qilsak, Coca-cola o‘zbek gazli ichimliklar bozori ledakoli va Pepsi u bilan bu bozorda raqobat qilishi uchun hali ancha qovun pishig‘i bordek.

Surat: Xoshimovuz.

@hisperspective

$10 mln baholanishda BITO startapi qancha investitsiya oldi?

Bir haftacha oldin Qozog‘istonning MOST Ventures fondi Startup Garage’ning BITO startapidagi ulushining bir qismini sotib olgani, natijada Startup Garage qisman exit qilgani haqida xabarlar tarqaldi. Negadir investitsiya miqdori ochiqlanmadi, shu sabab, hisoblab ko‘ramiz.

BITO startapi “Bito” MChJ tasarrufidagi loyiha hisoblanadi. “Bito” MChJning 5% ulushi jismoniy shaxsga, qolgan 95% ulushi esa “Unical” MChJga tegishli. “Unical” MChJ ta’sischilik tarkibida 93,18% ulush ikki nafar jismoniy shaxsga, qolgan 6,82% ulush esa Aloqa Ventures, IT-Park Ventures va Startup Garage’ga to‘g‘ri keladi.

Mazkur 6,82% ichida Startup Garage’ning ulushi 0,9%ni tashkil etadi. Endi matematika. Agar MOST Ventures $10 mln baholanishda Startup Garage’ning ulushini to‘liq sotib olgan bo‘lsa, bu $85 ming atrofida investitsiya degani.

Biroq xabarlarda ulushning faqat bir qismi sotib olingani aytilgani uchun, agar uni shartli ravishda “yarimi” deb olsak, taxminan $42–50 ming atrofida mablag‘ jalb etilgan bo‘lishi mumkin, *imho. Xulosa qilsak, Startup Garage uchun katta boʻlmasa-da kichik exit boʻlgan. Ammo, nega ushbu investitsiya/exit summasi ochiqlanmagan tushunmadim.

Taʼkidlash joizki, bungacha BITO startapi Aloqa Ventures’dan $200 ming, IT-Park Ventures’dan $100 ming investitsiya jalb qilgan ekan.

P/s: Startaplarning maʼlum summaga baholanishi bilamizki bu shar misolidir, 6 xonali sonlar bir deganda paydo boʻladi. Lekin, baholanish bu sarmoya emas. Spot nashridagilar esa baholanishni sarmoya deb olishibdi.

Surat: Spot.

@hisperspective

Butun dunyoda nega aynan humanoid robotlar ishlab chiqilmoqda?

Xitoyning Shanxay shahridagi Agibot zavodida minglab humanoid robotlar ishlab chiqarilayotgani haqidagi videoni ko‘rganimdan so‘ng, “nega aynan shu tipdagi robotlar?” degan savol xayolimga keldi.

Tushunishingiz uchun, ushbu zavod quvvati yiliga 5000 dona humanoid robot ishlab chiqarishga yetadi. Qolaversa, AQShda ham humanoid yo‘nalishida bir qancha loyihalar, Figure, NEO (home robot) va boshqalar bor.

Xullas, humanoidlar ishlab chiqilishining asosiy 3 ta sababi bor emish.

Birinchi sabab, insonlar yashaydigan muhitdagi deyarli hamma narsa insonlarga moslab yaratilgan. Ya’ni Wall-E multfilmidagi noodatiy robotlarni real hayotga keng joriy etish qimmat va murakkab bo‘lishi mumkin chunki yer yuzidagi infratuzilma boshqa tipdagi robotlar uchun moslashtirilmagan.

Ikkinchi sabab, humanoid tipidagi robotlarga kerakli vazifalarni oʻrgatish, oʻqitish oson va arzon. Tushunishingiz uchun hozir butun dunyo ishlatayotgan ChatGPT ham istiqbolda OpenAi yaratishni maqsad qilgan humanoidni oʻrgatish uchun ishlab chiqilgan sunʼiy intellekt hisoblanadi.

Uchunchi sabab, insonlar jamiyatiga ularga oʻxshagan insonsimon robotlarni reklama qilish va albatta sotish osonroq. Xuddiki “sizning o‘rningizga sizga o‘xshagan robot xuddi sizdek ishlaydi” deyilsa boshqa robot tiplariga qaraganda yengil qabul qilinadi.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Firibgarlar kartangizdan 5 mln soʻmgacha pul yechib olsa payme uni qaytarar ekan

Albatta, bu imkoniyat hamma uchun emas, faqat Payme Plus obunasiga ega foydalanuvchilarga taalluqli boʻlib, Payme Plus shartlariga ko‘ra, firibgarlar tomonidan o‘zlashtirilgan mablag‘larni qaytarish maʼlum holatlarda qo‘llanadi.

Masalan, Paymeʼga ulangan bank kartangizdan mablag‘ aynan tizimdagi xatolik sabab yechib olingan bo‘lsa.

Soddaroq aytganda, Humans’dagi keysga o‘xshash vaziyat yuz bersa, Payme Plus obunasiga ega foydalanuvchiga Payme tomonidan 5 mln soʻmgacha boʻlgan balans qaytarilar ekan.

Qiziq taklif, hozircha boshqa toʻlov tizimlarida bunaqasini koʻrmadim.

Surat: Ekran tasviri.

@hisperspective

Startapingizni MVPʼga olib chiqish uchun $40 ming grant berilishi haqida

Saudiya Arabistonida MVPLab nomli grant dasturi bor. U National Technology Development Program tashabbusi tarkibiga kiradi va startaplarning g‘oyasini MVP bosqichigacha olib chiqishga begʻaraz moliyaviy ko‘mak beradi.

Qiziq jihati hukumat ajratadigan granti evaziga startapdan ulush olmaydi va biror talab belgilamaydi. Shunchaki, gʻoyangizni MVPʼga olib chiqish uchun sizga pul beradi.

Muhim shart startap Saudiya Arabistoni yoki Yaqin Sharqda maʼlum texnologik gʻoya asosida ishlab chiqilsa bas. Grantga qabullar yil davomida boʻladi, shu sabab postni biror yerga saqlab qoʻying.

Qorakoʻz, begʻubor yosh startaperlar uchun yaxshi imkoniyat menimcha bu. Gʻoyani pullab, bozorni xohlagancha manyovr qilib sozlash mumkin.

Surat: Illustrativ.

@hisperspective

Oʻzbekistonda Papa John’sning ishlari qanday?

Avvalroq, Papa John’s raqobatchilar bosimi sababli Markaziy Osiyo ya’ni Qozogʻiston va Qirgʻizistonda faoliyatini toʻxtatgani, shuningdek Papa John’sning Qozogʻistondagi tarmogʻini o‘zimizning Bellissimo Pizza o‘zlashtirayotgani haqida xabarlar tarqalgan edi.

Shundan keyin men Oʻzbekistondagi Papa John’s filiallariga kirib ko‘rdim, kuzatdim. Pitseriyaning moliyaviy holatini tekshirib ko‘rsam, Papa John’sga egalik qiluvchi “Alexander brands” MChJ 2024-yilni 34 mlrd soʻm zarar bilan yopgan. 2025-yil natijalari esa hozircha e’lon qilinmagan, *umid qilamanki oʻtgan yilda pitseriya foydaga chiqgan.

Aytish kerakki, Oʻzbekistonda Papa John’sning birinchi filliali 2023-yil ochilgan boʻlib, 2025-yilning dekabr oyi natijalariga koʻra, hozirda amerika pitseriya tarmogʻining Oʻzbekistonda 19 ta filliali bor.

Franshizani olib kirgan investorlarga baraka tilagan holda biznesning keyingi marralarini shunchaki kuzatamiz.

Surat: Gazeta.

@hisperspective

2025-yilda Yandex.Eats hamkorlari daromadi $340 mlndan ortiqni tashkil etibdi

Oʻtgan yil yakuniga koʻra, Yandex.Eats Oʻzbekistonda 3000 dan oshiq restoran bilan hamkorlik qilmoqda ekan. Hozirgi vaqtda xizmat Oʻzbekistonning 14 shahrida faoliyat yuritmoqda deb xabar bermoqda Yandex.Eats Oʻzbekiston bosh menejeri Semyon Aksenov.

Shu bilan birga, Toshkent aholisining 80% qismi Yandex.Eatsdan foydalangan. Qolaversa, kompaniya o‘zini o‘zi band qilgan kuryerlar uchun soliq to‘lovlarini avtomatlashtiribdi.

Yandex.Eats 2026-yilda logistika, qoʻllab-quvvatlash modullarida sunʼiy intellekt bilan integratsiyalarga chuqur eʼtibor berar ekan.

Qiziq natijalar, lekin, men uchun baribir Wolt taom yetkazib berish xizmati eng yaxshisi boʻlib qolsa kerak. Wolt haqida esa batafsil sal keyinroq.

Surat: Yandex Eats.

@hisperspective

Telegram rus xavfsizlik xizmatiga aloqadormi?

Pavel Durovning bayonotiga ko‘ra, Telegram Rossiyaga bog‘liq emas. U aytishicha, so‘nggi marta chiqarilgan $1,7 mlrdlik obligatsiyalarda birorta rossiyalik investor qatnashmagan, 2021-yilda chiqarilgan obligatsiyalar esa asosan qaytarib bo‘lingan va muammo tug‘dirmaydi.

Uning qo‘shimcha qilishicha, Telegramning yagona aksiyadori Durovning o‘zi. Obligatsiya egalari esa aksiyador emas, ya’ni kompaniya qarorlariga ta’sir o‘tkaza olmaydi.

Xoʻsh, oʻzi rostdan ham shunaqami? Rosti bu haqida tayinli maʼlumot mavjud emas lekin, ayrim “belgilar” borki Telegram va rus xavfsizlik xizmati birga ishlaydi degan fikrni paydo qiladi.

Masalan, Rossiyada Telegram kanallarni rasmiy reyestrga kiritish bilan bog‘liq alohida mexanizm bor. 10 mingdan ortiq obunachiga ega yirik kanallar Roskomnadzor talabiga ko‘ra ro‘yxatdan o‘tishi kerak, ro‘yxatdan o‘tganini tasdiqlash uchun esa Telegram ichida maxsus botni ishga tushirib, uni kanal administratorlari ro‘yxatiga qo‘shish so‘raladi. 

Aynan shu jarayon orqali kanal egasi tasdiqlanadi va kanalga “A+” markirovka beriladi. Sodda aytganda kanal va kanal muallifi toʻliq Roskomnadzor nazoratida boʻladi. Rossiyadan boshqa davlatda esa bunaqa huquq mavjud emas.

Surat: Financial Times.

@hisperspective

Muvaffaqiyatsizlikka uchragan startaplarni muvaffaqiyat sari yetaklaydigan kompaniya haqida

Italiyada toʻrt doʻst birgalikda bir necha yil davomida startap qurishadi. Ammo, biror loyiha natijaga chiqmaydi. Hafsalasi pir boʻlgan doʻstlar soʻnggi imkoniyat sifatida 10 ming yevroga ishlari umuman yurishmagan bir ilovani sotib olishadi. Aynan shu kichik tavakkal keyinchalik Bending Spoons kompaniyasi paydo boʻlishiga poydevor boʻladi.

Bending Spoons 2013-yilda tashkil etilgan italyan texnologiya konglomerati boʻlib, kompaniya odatda qiziq deb bilgan startaplarni sotib olgan holda ularni qayta ishlab chiqadi hamda bozorga taqdim etadi. Qisqa qilib aytganda, ular gʻoyalarni xarid qilishadi va yangi hayot berishadi.

Kompaniyaning mashhur loyihalaridan biri Remini dasturi hisoblanadi. Remini Bending Spoons sotib olib, qayta ishlab chiqganidan soʻng global fenomenga aylangan yirik loyihadir.

Hozirgi kunda Bending Spoons $11 mlrd atrofida baholanadigan yirik kompaniya hisoblanadi va 100 mlndan ortiq faol oylik foydalanuvchilarga xizmat qiladi.

Oʻzbekistonda startap ekotizimi endi rivojlanmoqda. Sizga noldan startap qurish yoqmasa, shunchaki, Bending Spoonsning oʻzbekcha talqiniga aylaning. Bizning bozorda hali bunaqa oʻyinchini koʻrmadim.

Surat: Today nashri.

@hisperspective

Tizimda amalga oshiriladigan yirik migratsiya qanday boʻlishi kerak?

Bolgariya shu yilning 1-yanvaridan boshlab milliy valyutasi levdan yevroga o‘tdi. Bu qarordan so‘ng banklar oldiga levdagi mablag‘larni yevroga rasmiy kurs bo‘yicha konvertatsiya qilish vazifasi qoʻyildi.

Tushunishingiz uchun bunday o‘zgarish faqat kursni almashtirish emas balki, banklar amalda butun ekotizimni yevroga ko‘chiradi.

Bular hisob raqamlar, kartalar, bankomatlar, mobil/online banking, to‘lov infratuzilmasi va ichki hisob-kitob tizimlari. Bu tahminan sekundiga 3 mingta so‘rov degani. Shu jarayonni OTP Group tarkibiga kiruvchi DSK Bank muvaffaqiyatli yakunlagani haqida xabar beribdi.

Jarayonda 350 dan ortiq xodim tun-u kun ishlagan va barcha pullar rasmiy kurs 1 yevro = 1.9 lev bo‘yicha konvertatsiya qilib chiqilgan. Ajoyib jihati bu jarayonni foydalanuvchilar sezmagan, noqulaylik tugʻdirmagan va tizim stabil ishlagan.

Qiziq, bizda ham “1 oy ichida barcha banklar so‘mdan dollarga migratsiya qilsin” degan topshiriq berilsa, nechta bank buni tez va sifatli bajara olar ekan?

Surat: DSK Bank.

@hisperspective