خانم دکتر فاطمه سوادی جایزه پایاننامهٔ تاریخ علمی از انجمن تاریخ و فلسفه علم در سال ۲۰۲۱ را برد.
عنوان پایاننامهٔ دکتری ایشان:
The Historical and Cosmographical Context of Hayʾat al-Arḍ with a Focus on Quṭb al-Dīn Shīrāzī’s Nihāyat al-Idrāk
این دومین بار است که یک پژوهشگر ایرانی با پایاننامهای درباره قطبالدین شیرازی این جایزه را میبرد.
http://dhstweb.org/awards/dhst-dissertation-prize
عنوان پایاننامهٔ دکتری ایشان:
The Historical and Cosmographical Context of Hayʾat al-Arḍ with a Focus on Quṭb al-Dīn Shīrāzī’s Nihāyat al-Idrāk
این دومین بار است که یک پژوهشگر ایرانی با پایاننامهای درباره قطبالدین شیرازی این جایزه را میبرد.
http://dhstweb.org/awards/dhst-dissertation-prize
Division of History of Science and Technology
DHST Dissertation Prize - Division of History of Science and Technology
2021 DHST Dissertation Prize Laureates Sooyoung An, “Cross-cultural Transfers of Chinese Materia Medica Knowledge in the Eighteenth and Nineteenth Centuries: Toward a Global History of Natural Knowledge,” [十八、十九世纪中国药材知识的跨文化互动研究 ——以知识的多样与连接为视角] (National Institute…
شعر فارسی و علوم طبیعی
سخنرانی دکتر فاطمه مهری
یکشنبه ۲ خرداد ساعت ۱۸
www.skyroom.online/ch/sajaddalir/talarekamal
سخنرانی دکتر فاطمه مهری
یکشنبه ۲ خرداد ساعت ۱۸
www.skyroom.online/ch/sajaddalir/talarekamal
یادبود روز خیام
دکتر یونس کرامتی
ابوذر فرضپور
https://www.instagram.com/p/CPL12yYBTTz/?utm_medium=copy_link
دکتر یونس کرامتی
ابوذر فرضپور
https://www.instagram.com/p/CPL12yYBTTz/?utm_medium=copy_link
نگاهی تاریخی به خوانشهای سیاسی نظریه تکامل داروین
دکتر مهدی هاتف
tele.me/sutdaftarm
https://www.instagram.com/p/CPMEBhxgmdW/?utm_medium=copy_link
دکتر مهدی هاتف
tele.me/sutdaftarm
https://www.instagram.com/p/CPMEBhxgmdW/?utm_medium=copy_link
Forwarded from حکمت طبیعی
🔹 اطلاعات ثبت نام را در این لینک مشاهده می فرمایید:
http://yun.ir/m1figf
http://yun.ir/x81reg
🌾 @naturalphilosophy
http://yun.ir/m1figf
http://yun.ir/x81reg
🌾 @naturalphilosophy
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
استراق و جعل پذیرش
میراث مکتوب- دکتر اکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسۀ میراث مکتوب، در یادداشتی به یکی از چالشهای حوزۀ پژوهش، یعنی جعل برگۀ پذیرش مقالات، پرداخته است. متن این یادداشت را در ادامه میخوانید.
دوسال پیش که «برگۀ پذیرش مقاله» بهدست دانشجویی بیتقوا و بیپروا جعل شد، دود از سرمان بلند شد که وا اخلاقا و وا انسانا که فردی مسلمان به خود حق میدهد، برای نیل به اهداف شخصی و کسب مدارج عالی و عضویت در هیئت علمی دانشگاه و معلم شدن برای فرزندان ما، دست به کاری ناجوانمردانه و غیراخلاقی بزند، برگۀ پذیرش جعل کند و مدّعی شود که مقالۀ موهومش، در آینۀ میراث در دست چاپ است و ... و چه ناشیانه؛ هم تاریخ را زمانی بزند که مجلۀ آینۀ میراث به دلیل مقاومت و مخالفت با خواستۀ نادرست دبیرخانه کمیسیون نشریات علمی وزارت علوم، لغو امتیاز شده، و هم اسم سردبیر سابق را با جعل امضای سردبیر لاحق (جدید) درج کرده و برای خود برگۀ قبولی مقاله جفت و جور کند تا به مقصود ناسزای خود نائل آید. ریشۀ این بد اخلاقیها و ناهنجاریها در کجاست؟
روانشناسان ریشۀ دزدی، سرقت و انتحال ادبی را در «محرومیت، ناکامی، عدم امکان نیل به هدف، احساس بر حق بودن، خودبینی و خودشیفتگی، تنگناهای اجتماعی و معیشتی و تبعیضها و ناکارآمد بودن نظام آموزشی کشور» میدانند.
البته داخل پرانتز عرض کنم که «انتحال مراتب دارد و شدّت و ضعف؛ و به قول منطقیین «مقول بالتشکیک» است و در تعریف آن مراتب، بحث و نظر فراوان است. چندی پیش دوستی مرا متوجه نکتهای کرد و سخت به فکر فرو رفتم و آن این بود که ما در مقدمۀ ثابت کتابهای میراث مکتوب یک جمله را عیناً از مقدمۀ کتابهای «بنیاد فرهنگ ایران» نقل کردهایم و اشارهای به منبع آن نکردهایم؟! البته داوری در این مورد، با مخاطب است که با وجود این که اهل نظر و علاقهمندان به متون کهن نیک میدانند که ما همه جا خود را ادامه دهندۀ راه و کار آن بنیاد معرفی کردهایم، آیا در این مورد مرتکب سرقت ادبی شدهایم؟ و حال اگر در بیان مانیفست و نقشۀ راه مؤسسه همان عبارت بنیاد فرهنگ را نقل کردیم، باید در جمع کثیری از علاقهمندان میراث مکتوب به انتحال متهم شویم؟ بگذریم.
بنابراین از باب «مَنْ صنَّفَ فَقد اُسْتُهدِفَ» هر کس چیزی بنویسد، خود را آماج نقد و نظر قرار داده است، همگان، در مظانّ نقد دیگران هستند و باید پاسخگو باشند.
کسی که مرتکب جعل سند میشود تا برای خود اعتباری کسب کند و به مسندی نایل آید که حقّش نیست، از کسی که مرتکب سرقت ادبی میشود، گناهش کمتر نیست. به هر روی هم به دانشگاه مربوطه نامه نوشتیم و هم مسئولان وزارت علوم را از این موضوع باخبر کردیم. باشد که گوش شنوایی موضوع را پیگیرد.
شگفتا و بار دیگر اتفاقی مشابه پیش آمد. چندی پیش از دانشگاهی تلفن کردند و گفتند به فلانی گفتهایم برو نامه پذیرش بیاور. کمتر از چند روز آمد و از طرف میراث مکتوب نامۀ پذیرش مقاله آورد. آیا شما به ایشان به این زودی نامۀ پذیرش دادهاید؟ گفتیم: حاشا و کلّا! درخواست کردیم تصویر نامه را برایمان بفرستند. امان از دست این فتوشاپکاران حرفهای! مدّعی نه مقالهای برای ما قبلاً فرستاده و نه موضوع و عنوان مقاله با مجله تناسب دارد و نه کسی در این مورد تقاضایی داشته است. ناجوانمردانه امضای سردبیر محترم را هم جعل کرده و تاریخ و شماره نامه هم جعلی بود. متأسفانه نویسندۀ دوم هم، که از افراد سرشناس و خوشنام محافل ادبی است، روحش از این ماجرا و سوء استفادۀ شخصی خبر ندارد. به هر روی، با نامهنگاری و تلفن و هشدار، جلوی دفاع دانشجوی جعّال خطاکار را گرفتیم. اما خدا نکند که این مسئله، مشت نمونۀ خروار باشد.
با توجه به بیان ریشههای روانی دزدی در میان افراد مختلف، طبعاً انتحال آثار هنری و ادبی که بهنوعی و بیش و کم در میان همۀ ملل رواج دارد، زنگ خطری برای جامعۀ فرهنگی، هنری و ادبی کشور است. انتشار دو شماره نشریه ویژۀ انتحال و سرقت ادبی، نشان دهندۀ توجه این مؤسسه به این آسیب اجتماعی است. گرچه خود ما هم ممکن است، در تعریف برخی دوستان، در موضوع «بازچاپ» برخی متون و نشر بعضی مقالات، متهم به کتابسازی بشویم، اما این موضوع موکول به بحث در شورای علمی و داوری کتب مؤسسه است که در این زمینه پاسخگو خواهند بود.
http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/10964
@mirasmaktoob
.
میراث مکتوب- دکتر اکبر ایرانی، مدیرعامل مؤسسۀ میراث مکتوب، در یادداشتی به یکی از چالشهای حوزۀ پژوهش، یعنی جعل برگۀ پذیرش مقالات، پرداخته است. متن این یادداشت را در ادامه میخوانید.
دوسال پیش که «برگۀ پذیرش مقاله» بهدست دانشجویی بیتقوا و بیپروا جعل شد، دود از سرمان بلند شد که وا اخلاقا و وا انسانا که فردی مسلمان به خود حق میدهد، برای نیل به اهداف شخصی و کسب مدارج عالی و عضویت در هیئت علمی دانشگاه و معلم شدن برای فرزندان ما، دست به کاری ناجوانمردانه و غیراخلاقی بزند، برگۀ پذیرش جعل کند و مدّعی شود که مقالۀ موهومش، در آینۀ میراث در دست چاپ است و ... و چه ناشیانه؛ هم تاریخ را زمانی بزند که مجلۀ آینۀ میراث به دلیل مقاومت و مخالفت با خواستۀ نادرست دبیرخانه کمیسیون نشریات علمی وزارت علوم، لغو امتیاز شده، و هم اسم سردبیر سابق را با جعل امضای سردبیر لاحق (جدید) درج کرده و برای خود برگۀ قبولی مقاله جفت و جور کند تا به مقصود ناسزای خود نائل آید. ریشۀ این بد اخلاقیها و ناهنجاریها در کجاست؟
روانشناسان ریشۀ دزدی، سرقت و انتحال ادبی را در «محرومیت، ناکامی، عدم امکان نیل به هدف، احساس بر حق بودن، خودبینی و خودشیفتگی، تنگناهای اجتماعی و معیشتی و تبعیضها و ناکارآمد بودن نظام آموزشی کشور» میدانند.
البته داخل پرانتز عرض کنم که «انتحال مراتب دارد و شدّت و ضعف؛ و به قول منطقیین «مقول بالتشکیک» است و در تعریف آن مراتب، بحث و نظر فراوان است. چندی پیش دوستی مرا متوجه نکتهای کرد و سخت به فکر فرو رفتم و آن این بود که ما در مقدمۀ ثابت کتابهای میراث مکتوب یک جمله را عیناً از مقدمۀ کتابهای «بنیاد فرهنگ ایران» نقل کردهایم و اشارهای به منبع آن نکردهایم؟! البته داوری در این مورد، با مخاطب است که با وجود این که اهل نظر و علاقهمندان به متون کهن نیک میدانند که ما همه جا خود را ادامه دهندۀ راه و کار آن بنیاد معرفی کردهایم، آیا در این مورد مرتکب سرقت ادبی شدهایم؟ و حال اگر در بیان مانیفست و نقشۀ راه مؤسسه همان عبارت بنیاد فرهنگ را نقل کردیم، باید در جمع کثیری از علاقهمندان میراث مکتوب به انتحال متهم شویم؟ بگذریم.
بنابراین از باب «مَنْ صنَّفَ فَقد اُسْتُهدِفَ» هر کس چیزی بنویسد، خود را آماج نقد و نظر قرار داده است، همگان، در مظانّ نقد دیگران هستند و باید پاسخگو باشند.
کسی که مرتکب جعل سند میشود تا برای خود اعتباری کسب کند و به مسندی نایل آید که حقّش نیست، از کسی که مرتکب سرقت ادبی میشود، گناهش کمتر نیست. به هر روی هم به دانشگاه مربوطه نامه نوشتیم و هم مسئولان وزارت علوم را از این موضوع باخبر کردیم. باشد که گوش شنوایی موضوع را پیگیرد.
شگفتا و بار دیگر اتفاقی مشابه پیش آمد. چندی پیش از دانشگاهی تلفن کردند و گفتند به فلانی گفتهایم برو نامه پذیرش بیاور. کمتر از چند روز آمد و از طرف میراث مکتوب نامۀ پذیرش مقاله آورد. آیا شما به ایشان به این زودی نامۀ پذیرش دادهاید؟ گفتیم: حاشا و کلّا! درخواست کردیم تصویر نامه را برایمان بفرستند. امان از دست این فتوشاپکاران حرفهای! مدّعی نه مقالهای برای ما قبلاً فرستاده و نه موضوع و عنوان مقاله با مجله تناسب دارد و نه کسی در این مورد تقاضایی داشته است. ناجوانمردانه امضای سردبیر محترم را هم جعل کرده و تاریخ و شماره نامه هم جعلی بود. متأسفانه نویسندۀ دوم هم، که از افراد سرشناس و خوشنام محافل ادبی است، روحش از این ماجرا و سوء استفادۀ شخصی خبر ندارد. به هر روی، با نامهنگاری و تلفن و هشدار، جلوی دفاع دانشجوی جعّال خطاکار را گرفتیم. اما خدا نکند که این مسئله، مشت نمونۀ خروار باشد.
با توجه به بیان ریشههای روانی دزدی در میان افراد مختلف، طبعاً انتحال آثار هنری و ادبی که بهنوعی و بیش و کم در میان همۀ ملل رواج دارد، زنگ خطری برای جامعۀ فرهنگی، هنری و ادبی کشور است. انتشار دو شماره نشریه ویژۀ انتحال و سرقت ادبی، نشان دهندۀ توجه این مؤسسه به این آسیب اجتماعی است. گرچه خود ما هم ممکن است، در تعریف برخی دوستان، در موضوع «بازچاپ» برخی متون و نشر بعضی مقالات، متهم به کتابسازی بشویم، اما این موضوع موکول به بحث در شورای علمی و داوری کتب مؤسسه است که در این زمینه پاسخگو خواهند بود.
http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/10964
@mirasmaktoob
.
Forwarded from انجمن علمی فلسفه علم شریف
#سخنرانی #سخنرانی_آنلاین #ویدئو
✅ نخستین مواجههها با کپرنیک و داروین در ایران
👤 دکتر امیرمحمد گمینی(عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران)
❇️ جهت تماشای سخنرانی به لینک زیر مراجعه بفرمایید:
📎 https://www.aparat.com/v/Co6kw
———————
🆔: @philsharif
✅ نخستین مواجههها با کپرنیک و داروین در ایران
👤 دکتر امیرمحمد گمینی(عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران)
❇️ جهت تماشای سخنرانی به لینک زیر مراجعه بفرمایید:
📎 https://www.aparat.com/v/Co6kw
———————
🆔: @philsharif
آپارات - سرویس اشتراک ویدیو
نخستین مواجههها با کپرنیک و داروین در ایران
نخستین مواجههها با کپرنیک و داروین در ایران
امیرمحمد گمینی
امیرمحمد گمینی
Forwarded from انجمن علمی فلسفه علم شریف
#سخنرانی #سخنرانی_آنلاین #ویدئو
✅ از بطلمیوس تا کپرنیک
🔰 نظریهٔ خورشیدمرکزی چگونه از نظریهٔ زمینمرکزی زاده شد؟
👤 دکتر امیرمحمد گمینی(عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران)
❇️ جهت تماشای سخنرانی به لینک زیر مراجعه بفرمایید:
📎 https://www.aparat.com/v/LjAul
———————
🆔: @philsharif
✅ از بطلمیوس تا کپرنیک
🔰 نظریهٔ خورشیدمرکزی چگونه از نظریهٔ زمینمرکزی زاده شد؟
👤 دکتر امیرمحمد گمینی(عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران)
❇️ جهت تماشای سخنرانی به لینک زیر مراجعه بفرمایید:
📎 https://www.aparat.com/v/LjAul
———————
🆔: @philsharif
آپارات - سرویس اشتراک ویدیو
از بطلمیوس تا کپرنیک: نظریهٔ خورشیدمرکزی چگونه از نظریهٔ زمینمرکزی زاده شد
از بطلمیوس تا کپرنیک: نظریهٔ خورشیدمرکزی چگونه از نظریهٔ زمینمرکزی زاده شد
امیرمحمد گمینی
امیرمحمد گمینی
Forwarded from خانه اندیشمندان علوم انسانی
📔سلسله نشستهای وضعیت تفکر در ایران معاصر با سخنرانی دکتر موسی اکرمی
🔹موضوع گفتگو: ما و فلسفه علم
🗓 سه شنبه 22 تیر 1400، ساعت 18
پخش از صفحه اینستاگرام خانه اندیشمندان علوم انسانی
▫️https://www.instagram.com/iranianhht.ir
🔹با سخنرانی های زنده خانه اندیشمندان علوم انسانی همراه باشید.
🆔 @iranianhht
🔹موضوع گفتگو: ما و فلسفه علم
🗓 سه شنبه 22 تیر 1400، ساعت 18
پخش از صفحه اینستاگرام خانه اندیشمندان علوم انسانی
▫️https://www.instagram.com/iranianhht.ir
🔹با سخنرانی های زنده خانه اندیشمندان علوم انسانی همراه باشید.
🆔 @iranianhht
پژوهشکده تاریخ علم
رونمایی و معرفی کتاب التشریح
لینک شرکت در جلسه رونمایی کتاب التشریح
https://sbu.ac.ir/web/webinar
https://sbu.ac.ir/web/webinar
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (زینب پیری- میراث مکتوب)
کتاب «التشریح»، عمادالدّین محمود شیرازی
رسالۀ عربی «التشریح» تألیف عمادالدّین شیرازی در هفت بخش به تشریح کالبد انسان پرداخته است. این رساله را دکتر محمدابراهیم ذاکر دندانپزشک و مصحح و مترجم آثار عربی مربوط به تاریخ پزشکی با نظارت دکتر رضا ماستریفراهانی استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تصحیح و از زبان عربی به فارسی ترجمه کرده است.
«چشم» عنوان بخش اول از این رساله است که عمادالدین شیرازی این عضو بدن انسان را بررسی و تمام اجزای آن را تشریح کرده است. در ادامۀ همین بخش«سر»،«بینی»،«لب»، «گوش و ماهیچههای رخساره» به نوبت بررسی شده است.
بخش دوم به ستون فقرات و اعضای پیوسته و همبسته به آن اشاره دارد. ستون فقرات، حلق و حنجره،مِری و عضلات سرو گردن و همچنین ریه و نخاع و شریان گردن و تشریح رگها اندامهای تشریح شده از سوی عمادالدّین شیرازی در این بخش است.
در بخش سوم و آخر جلد یکم، تشریح سینه، ظَهر و دل است. تشریح ترقوه، ریه، قلب،استخوانهای دل، قوت قلب، و ضعف آن و تشریح قلب از جمله مطالبی است که به آناتومی این بخش از اندام انسان میپردازد.
از بخش چهارم تا هفتم رسالۀ «التشریح» در جلد دوم این اثر آمده است. بطن، تشریح معده، تشریح کبد، تشریح کلیه و مثانه، تشریح رحم و جنین در فصل چهارم است.
تشریح دست و اعضای در ارتباط با دست، در فصل پنجم رسالۀ«التشریح» است. «فی منافع رِجل» (در منافع پا) عنوان فصل ششم است. شیرازی در این بخش از رساله به استخوانهای پا و عصبهای مربوط به آن پرداخته و آنها را تشریح کرده است.
اجزای متفرقۀ بدن عنوان بخش آخر است. غضروف، غدد،مفاصل، چربیها، پوست،مو از جمله اعضایی است که عمادالدین آنها را جزو اعضای متفرقۀ بدن دانسته و در بخش آخر رسالۀ خود بررسی کرده است.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و خرید فایل پیدیاف دو جلد کتاب «التشریح» روی لینک های زیر کلیک کنید:
کتاب التشریح- جلد 1:
http://www.mirasmaktoob.com/product/1636/التشریح-جلد-اول
کتاب التشریح- جلد 2:
http://www.mirasmaktoob.com/product/1637/التشریح-جلد-دوم
رسالۀ عربی «التشریح» تألیف عمادالدّین شیرازی در هفت بخش به تشریح کالبد انسان پرداخته است. این رساله را دکتر محمدابراهیم ذاکر دندانپزشک و مصحح و مترجم آثار عربی مربوط به تاریخ پزشکی با نظارت دکتر رضا ماستریفراهانی استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تصحیح و از زبان عربی به فارسی ترجمه کرده است.
«چشم» عنوان بخش اول از این رساله است که عمادالدین شیرازی این عضو بدن انسان را بررسی و تمام اجزای آن را تشریح کرده است. در ادامۀ همین بخش«سر»،«بینی»،«لب»، «گوش و ماهیچههای رخساره» به نوبت بررسی شده است.
بخش دوم به ستون فقرات و اعضای پیوسته و همبسته به آن اشاره دارد. ستون فقرات، حلق و حنجره،مِری و عضلات سرو گردن و همچنین ریه و نخاع و شریان گردن و تشریح رگها اندامهای تشریح شده از سوی عمادالدّین شیرازی در این بخش است.
در بخش سوم و آخر جلد یکم، تشریح سینه، ظَهر و دل است. تشریح ترقوه، ریه، قلب،استخوانهای دل، قوت قلب، و ضعف آن و تشریح قلب از جمله مطالبی است که به آناتومی این بخش از اندام انسان میپردازد.
از بخش چهارم تا هفتم رسالۀ «التشریح» در جلد دوم این اثر آمده است. بطن، تشریح معده، تشریح کبد، تشریح کلیه و مثانه، تشریح رحم و جنین در فصل چهارم است.
تشریح دست و اعضای در ارتباط با دست، در فصل پنجم رسالۀ«التشریح» است. «فی منافع رِجل» (در منافع پا) عنوان فصل ششم است. شیرازی در این بخش از رساله به استخوانهای پا و عصبهای مربوط به آن پرداخته و آنها را تشریح کرده است.
اجزای متفرقۀ بدن عنوان بخش آخر است. غضروف، غدد،مفاصل، چربیها، پوست،مو از جمله اعضایی است که عمادالدین آنها را جزو اعضای متفرقۀ بدن دانسته و در بخش آخر رسالۀ خود بررسی کرده است.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و خرید فایل پیدیاف دو جلد کتاب «التشریح» روی لینک های زیر کلیک کنید:
کتاب التشریح- جلد 1:
http://www.mirasmaktoob.com/product/1636/التشریح-جلد-اول
کتاب التشریح- جلد 2:
http://www.mirasmaktoob.com/product/1637/التشریح-جلد-دوم
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
«زیج یمینی» منتشر شد
میراث مکتوب- مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب سیصد و شصت و چهارمین اثر خود را به انتشار «زیج یمینی» نوشتۀ محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی با تصحیح دکتر محمد باقری و مائده حسینزاده اختصاص داد.
«زیج یمینی» نگاشتۀ محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی در سال 511 ق به بهرام شاه، نوۀ سلطان محمود غزنوی، تقدیم شده است. این اثر پس از زیج مفرد (سدۀ 5 هجری) دومین زیج شناخته شدۀ فارسی است که متن کامل و ویراستۀ آن منتشر میشود.
مؤلف زیج خود را بر پایۀ زیج بتّانی نگاشته و در تألیف آن از آثار مهمی چون مجسطی بطلمیوس و قانون مسعودی ابوریحان بیرونی بهره گرفته است. هدف وی تهیۀ رسالهای جامع و قابل استفادۀ همگان بوده است. این زیج علاوه بر مطالب مرتبط با نجوم و گاهشماری، شامل اطلاعات ارزشمندی دربارۀ تاریخ غزنویان نیز هست.
مصححان این اثر در مقدمۀ خود زیجها را دستۀ مهمی از آثار ریاضی دورۀ اسلامی توصیف کرده و واژۀ زیج را معرب «زیگ» فارسی میانه دانستهاند که در فارسی امروزی به صورت «زه»، به معنی تار نخی یا فلزی کشیده شده، معنا شده است. در چرایی نام زیج اینگونه نوشتهاند که: «چون جدولهای حاوی دادههای عددی در رسالههای نجومی شبیه تارهای موازی منسوجات بود، به این جدولها زیج گفته شد و رفتهرفته کتابچههای نجومی شامل این جدولها که حاوی توضیحاتی دربارۀ کاربرد آنها هم بود زیج خوانده شد».
به گفتۀ دکتر باقری و خانم حسینزاده در تمدن اسلامی بازۀ زمانی سدههای سوم تا یازدهم هجری و پهنۀ جغرافیایی جنوب اسپانیا تا شمال افریقا، سرزمینهای عربی، آسیای صغیر، ایران، هند، آسیای میانه و غرب چین حدود 200 زیج عربی و فارسی تدوین شد که نیمی از آنها به جا مانده است.
مصححان در ادامۀ مقدمۀ خود به بیان گزارشی مختصر از زیجهای به جا مانده پرداخته و گزارشی از زیج یمینی را نیز در اختیار خوانندگان قرار دادهاند. زیج یمینی از هفت نوع و هر نوع از هفت باب و هر باب از یک یا چند فصل تشکیل شده است.
نوع اول، «اندر تواریخ» نام دارد. همانطور که گفته شد این نوع شامل هفت باب است. اندر دانستن امّهات تواریخ و شناختن مدت میان دو تاریخ، اندر دانستن تاریخ هجرت معروف به عرب که شامل پنج فصل است. باب سوم اندر دانستن تاریخ ذوالقرنین معروف به روم که در پنج فصل آمده است. اندر دانستن تاریخ یزدگرد معروف به فرس عنوان باب چهارم است که مشتمل بر پنج فصل است. اندر دانستن تاریخ یمینی در چهار فصل، اندر دانستن تاریخ عالم در چهار فصل، و اندر دانستن تاریخ جهودان و هندوان در پنج فصل عناوین بابهای پنجم تا هفتم نوع اول است.
نوع دوم «اندر حرکت ستارگان» نام دارد. دانستن طول شمسی و شناخت مسیر اوساط یک روزۀ ستارگان، اطلاع یافتن از موضع بعدابعد آفتاب از مرکز زمین و از آن دیگر ستارگان و جوزهرات ایشان و حرکت آن و نیز دانستن حرکات اوساط ستارگان در سه فصل، بابهای اول تا سوم نوع دوم است.
تقویم کردن آفتاب و ماه و عقدۀ شمالی و ستارگان سیّاره و فضل مابین جدولها در کنار اختلاف حرکت اوساط نیرین و تقطیع کردن نصف قطر فلک تدویر ایشان و اطلاع از رجعت و استقامت ستارگان متحیره و در آخر اندر دانستن حالات ستارگان و بعضی از القاب در دو فصل، بابهای نوع دوم را تشکیل میدهد.
«اندر دوایر عظام» باب سوم است. این باب نیز شامل هفت نوع دربارۀ قسی و اوتار، میل درجات فلک بروج از معدلالنهار، طلوع از زمان معدلالنهار با درجات فلک بروج و همچنین دانستن طول و عرض شهرها و طلوع از زمان معدلالنهار با درجات فلک بروج و درجات فلک بروج از زمان معدلالنهار شهرها در کنار دانستن قوس نهار و قوس لیل و ساعات نهار و ساعات لیل و اجزاء ساعات و ارتفاع نیمروزان هر درجه از فلک بروج و اندر راست کردن مرکز دروازۀ خانۀ فلک، است.
نوع چهار «اندر دانستن اوقات روز» نام دارد. خوانندگان در این نوع با اطلاعاتی دربارۀ ارتفاع آفتاب، سمت ارتفاع و ظل از آفتاب، ساعات از ارتفاع آفتاب و ارتفاع از ساعات و دانستن طالع وقت و اطلاع از نصفالنهار و قبله و زوال و بیرون آمدن آفتاب آشنا میشوند.
«اندر دانستن اوقات شب» عنوان نوع پنجم است. شناخت عرض قمر و حدود کسوفات، عرض پنج کواکب سیاره اندر شمال و جنوب، موضع ستارگان ثابته اندر طول و عرض و مزاجات آنها در کنار ابعاد ستارگان از فلک معدلالنهار و همچنین دانستن نصف قوس نهار ستارگان و دانستن آنچه از شب گذشته و یا باقی مانده در کنار تشریق و تغریب ستارگان متحیره و اطلاعات تکمیلیتر دیگر در این هفت باب آمده است.
میراث مکتوب- مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب سیصد و شصت و چهارمین اثر خود را به انتشار «زیج یمینی» نوشتۀ محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی با تصحیح دکتر محمد باقری و مائده حسینزاده اختصاص داد.
«زیج یمینی» نگاشتۀ محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی در سال 511 ق به بهرام شاه، نوۀ سلطان محمود غزنوی، تقدیم شده است. این اثر پس از زیج مفرد (سدۀ 5 هجری) دومین زیج شناخته شدۀ فارسی است که متن کامل و ویراستۀ آن منتشر میشود.
مؤلف زیج خود را بر پایۀ زیج بتّانی نگاشته و در تألیف آن از آثار مهمی چون مجسطی بطلمیوس و قانون مسعودی ابوریحان بیرونی بهره گرفته است. هدف وی تهیۀ رسالهای جامع و قابل استفادۀ همگان بوده است. این زیج علاوه بر مطالب مرتبط با نجوم و گاهشماری، شامل اطلاعات ارزشمندی دربارۀ تاریخ غزنویان نیز هست.
مصححان این اثر در مقدمۀ خود زیجها را دستۀ مهمی از آثار ریاضی دورۀ اسلامی توصیف کرده و واژۀ زیج را معرب «زیگ» فارسی میانه دانستهاند که در فارسی امروزی به صورت «زه»، به معنی تار نخی یا فلزی کشیده شده، معنا شده است. در چرایی نام زیج اینگونه نوشتهاند که: «چون جدولهای حاوی دادههای عددی در رسالههای نجومی شبیه تارهای موازی منسوجات بود، به این جدولها زیج گفته شد و رفتهرفته کتابچههای نجومی شامل این جدولها که حاوی توضیحاتی دربارۀ کاربرد آنها هم بود زیج خوانده شد».
به گفتۀ دکتر باقری و خانم حسینزاده در تمدن اسلامی بازۀ زمانی سدههای سوم تا یازدهم هجری و پهنۀ جغرافیایی جنوب اسپانیا تا شمال افریقا، سرزمینهای عربی، آسیای صغیر، ایران، هند، آسیای میانه و غرب چین حدود 200 زیج عربی و فارسی تدوین شد که نیمی از آنها به جا مانده است.
مصححان در ادامۀ مقدمۀ خود به بیان گزارشی مختصر از زیجهای به جا مانده پرداخته و گزارشی از زیج یمینی را نیز در اختیار خوانندگان قرار دادهاند. زیج یمینی از هفت نوع و هر نوع از هفت باب و هر باب از یک یا چند فصل تشکیل شده است.
نوع اول، «اندر تواریخ» نام دارد. همانطور که گفته شد این نوع شامل هفت باب است. اندر دانستن امّهات تواریخ و شناختن مدت میان دو تاریخ، اندر دانستن تاریخ هجرت معروف به عرب که شامل پنج فصل است. باب سوم اندر دانستن تاریخ ذوالقرنین معروف به روم که در پنج فصل آمده است. اندر دانستن تاریخ یزدگرد معروف به فرس عنوان باب چهارم است که مشتمل بر پنج فصل است. اندر دانستن تاریخ یمینی در چهار فصل، اندر دانستن تاریخ عالم در چهار فصل، و اندر دانستن تاریخ جهودان و هندوان در پنج فصل عناوین بابهای پنجم تا هفتم نوع اول است.
نوع دوم «اندر حرکت ستارگان» نام دارد. دانستن طول شمسی و شناخت مسیر اوساط یک روزۀ ستارگان، اطلاع یافتن از موضع بعدابعد آفتاب از مرکز زمین و از آن دیگر ستارگان و جوزهرات ایشان و حرکت آن و نیز دانستن حرکات اوساط ستارگان در سه فصل، بابهای اول تا سوم نوع دوم است.
تقویم کردن آفتاب و ماه و عقدۀ شمالی و ستارگان سیّاره و فضل مابین جدولها در کنار اختلاف حرکت اوساط نیرین و تقطیع کردن نصف قطر فلک تدویر ایشان و اطلاع از رجعت و استقامت ستارگان متحیره و در آخر اندر دانستن حالات ستارگان و بعضی از القاب در دو فصل، بابهای نوع دوم را تشکیل میدهد.
«اندر دوایر عظام» باب سوم است. این باب نیز شامل هفت نوع دربارۀ قسی و اوتار، میل درجات فلک بروج از معدلالنهار، طلوع از زمان معدلالنهار با درجات فلک بروج و همچنین دانستن طول و عرض شهرها و طلوع از زمان معدلالنهار با درجات فلک بروج و درجات فلک بروج از زمان معدلالنهار شهرها در کنار دانستن قوس نهار و قوس لیل و ساعات نهار و ساعات لیل و اجزاء ساعات و ارتفاع نیمروزان هر درجه از فلک بروج و اندر راست کردن مرکز دروازۀ خانۀ فلک، است.
نوع چهار «اندر دانستن اوقات روز» نام دارد. خوانندگان در این نوع با اطلاعاتی دربارۀ ارتفاع آفتاب، سمت ارتفاع و ظل از آفتاب، ساعات از ارتفاع آفتاب و ارتفاع از ساعات و دانستن طالع وقت و اطلاع از نصفالنهار و قبله و زوال و بیرون آمدن آفتاب آشنا میشوند.
«اندر دانستن اوقات شب» عنوان نوع پنجم است. شناخت عرض قمر و حدود کسوفات، عرض پنج کواکب سیاره اندر شمال و جنوب، موضع ستارگان ثابته اندر طول و عرض و مزاجات آنها در کنار ابعاد ستارگان از فلک معدلالنهار و همچنین دانستن نصف قوس نهار ستارگان و دانستن آنچه از شب گذشته و یا باقی مانده در کنار تشریق و تغریب ستارگان متحیره و اطلاعات تکمیلیتر دیگر در این هفت باب آمده است.
Forwarded from مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب (شهرام یاری)
«اندر دانستن حالات نیرین» و «اندر دانستن اعمال تحاویل موالید و سالهای عالم» به ترتیب انواع ششم و هفتم از زیج یمینی است. اطلاع از مسیر یک ساعتۀ آفتاب و ماه و بیرون آمدن قطرهای ایشان، اوقات اجتماعات آفتاب و ماه و استقبالات ایشان و نیز درست کردن موضع ماه به اختلاف منظر در طول و عرض و اندر دیدن ماه به هر شهر و دانستن سمت موضع دیدار در کنار دانستن خسوف ماه و اوقات آن و نیز دانستن دربارۀ کسوف و اوقات کسوف و همچنین دانستن تعدیل اصابع قطر کسوف به اصابع سطح هفت باب نوع ششم است.
علاقهمندان در نوع هفتم با طالع تحویل آفتاب به هر نقطه از فلک بروج و تحویل کردن طالع تحویل به دیگر شهرها، قرانات علویان و شناختن طالع قرانات و همچنین دانستن تسییرات و انتهاآت و فردارات سال عالم آشنا میشوند و در ادامه نیز با شعاعات و تقویم ممر ستارگان و تسییرات هیالج و انتهاآت موالید آشنا شده در گام آخر با درست کردن درجۀ طالع مولود با نمودار و خواص آشنا میشوند و باب آخر با اندر ختم کتاب به پایان میرسد.
مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب زیج یمینی اثر محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی را با تصحیح دکترمحمد باقری و مائده حسینزاده و با همکاری کتابخانۀ آکادمی علوم مجارستان به چاپ رسانده است.
کتاب زیج یمینی با جلد شومیز به بهای 72 هزار تومان و با جلد سخت به قیمت 97 هزار تومان به فروش میرسد. علاقهمندان برای دریافت این کتاب میتوانند با شماره تلفن 02166490612 داخلی 105 تماس حاصل کنند.
http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/11153
@mirasmaktoob
.
علاقهمندان در نوع هفتم با طالع تحویل آفتاب به هر نقطه از فلک بروج و تحویل کردن طالع تحویل به دیگر شهرها، قرانات علویان و شناختن طالع قرانات و همچنین دانستن تسییرات و انتهاآت و فردارات سال عالم آشنا میشوند و در ادامه نیز با شعاعات و تقویم ممر ستارگان و تسییرات هیالج و انتهاآت موالید آشنا شده در گام آخر با درست کردن درجۀ طالع مولود با نمودار و خواص آشنا میشوند و باب آخر با اندر ختم کتاب به پایان میرسد.
مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب زیج یمینی اثر محمد بن علی بن مالک بن ابینصر الحقایقی را با تصحیح دکترمحمد باقری و مائده حسینزاده و با همکاری کتابخانۀ آکادمی علوم مجارستان به چاپ رسانده است.
کتاب زیج یمینی با جلد شومیز به بهای 72 هزار تومان و با جلد سخت به قیمت 97 هزار تومان به فروش میرسد. علاقهمندان برای دریافت این کتاب میتوانند با شماره تلفن 02166490612 داخلی 105 تماس حاصل کنند.
http://www.mirasmaktoob.ir/fa/news/11153
@mirasmaktoob
.
آشنایی با پژوهشهای تاریخ علم
ابزارهای نجومی در عهد صفوی: مطلع الانوار ملامحمدباقر یزدی
برات بشارتیمنش
دکتر حنیف قلندری
در صفحه اینستاگرام انجمن ترویج علم ایران
Instagram.com/iranpopscience
ابزارهای نجومی در عهد صفوی: مطلع الانوار ملامحمدباقر یزدی
برات بشارتیمنش
دکتر حنیف قلندری
در صفحه اینستاگرام انجمن ترویج علم ایران
Instagram.com/iranpopscience