‍ 🔷اقلیم خاطرات

با #دکتر_مرتضی_هنری

https://t.me/hatefTa

📕یکی دیگر از آثار وی کتاب مهرگان در سیدنی است. این کتاب را پیش از آن که دکتر هنری به من دهد؛ استاد برجسته اوستا شناس، پهلوی دان و شاهنامه پژوه دکتر فریدون جنیدی برای خواندن به دستم داد.او در جشنواره مهرگان در سیدنی میهمان بود؛ و کتاب را باخود آورده بود.

https://t.me/hatefTa
#مهرگان_در_سیدنی

🔹گفتارهایی از گردهمایی ایرانشناسی در جشنواره مهرگان ,
بنیاد فرهنگ ایران در استرالیا
دانشگاه سیدنی.
🔸ویراستاران: مرتضی هنری هومر آبرامیان ,گری ترامف .
۱۳۷۳،قطع وزیری,جلد شومیز,
صفحه۳۲۳ زبان فارسی و انگلیسی.

📚کتاب مهرگان درسیدنی مجموعه مقالات و گفتارهای گردهمایی ایرانشناسی در
جشنواره مهرگان است که آبان سال۱۳۷۳ خورشیدی در دانشگاه سیدنی برگزار شده
است .مقالات در دوبخش به زبان فارسی و انگلیسی است.

🔸دربخش فارسی چهارده مقاله به زبان فارسی وبرگردان به فارسی در۱۷۹صفحه ودربخش انگلیسی بیست وهشت گفتار
در۱۴۴ صفحه درج گردیده است.
https://t.me/hatefTa

🔹عناوین مقالات ونویسندگان
بخش فارسی عبارتند از:
🔸گری ,ترامف：طرحی برای مطالعات ایرانی,ترجمه,دکتر مرتضی هنری.

🔸ابوالقاسم,پرتو：۱-ازفرود پویی وفراپویی درفرهنگ ایرانی.۲-حلاج پارسی چه گفت؟

🔸حسین وحیدی：زرتشت فرزانه سده بیست ویکم.

🔸محمدابراهیم باستانی پاریزی：۱-کورش ذوالقرنین
۲-خانقاه پدیده ای درتاریخ اجتماعی ایران.

🔸محمدعلی اسلامی ندوشن ：شاهنامه بعداز هزارسال.

🔸جلیل دوستخواه：آز ونیاز دو دیو گردن فراز.

🔸کورش آریایی منش: سخنی کوتاه(درباره جایگاه زنان در ایران باستان).

🔸مرتضی هنری:۱-برگزیده سرودهای مهرگانی.۲-پیشگفتاری برمهرگان درسیدنی ۳-مهر ومهرگان.

🔸حسین ادیبی：ایرانیان در استرالیا.

🔸هومر آبرامیان: گزارشی ازجشنواره مهرگان درسیدنی.

🔹دربخش انگلیسی به غیراز مقالاتی که برگردان آن به زبان
فارسی در بخش نخست درج
گردیده است مقالاتی از：G.Trompf. G.Gropp.
Ruth Lewin. Gilles Quispel.
Paul Smith.
و هچنین دانشمندان فارسی زبان:خسرو خزایی. رضا سخاوت. رفعت عبیدی,و پروفسور احسان یارشاطر مندرج است.

https://t.me/hatefTa
#خور_و_بیابانک_تاریخ_کتابشناسی
#خور_و_بیابانک .
#دانشوران_معرفی_آثار .
#پرفسور_مرتضی_هنری .

♦️بخش هایی از گفتارهای دکتر مرتضی هنری که درباره
زادگاهش #خور_بیابانک
است در آینده نقل میشود.
https://t.me/hatefTa

🔷اقلیم خاطرات

از زمان کودکی، ص۱

https://t.me/hatefTa

#سیوشون_siyoshun

🔹این واژه را در کودکی از زبان مادربزرگ مادریم شنیدم. واژه سیوشون را به تنهایی یا با پیش افزوده پرpar،زمان درمانگری بر زبان می‌آورد. او گیاه پزشک بود. نام او کبرا بود ودر نسبت به مادرش که خاور نام بود؛ به کبرای خاور نامور بود.

https://t.me/hatefTa

🔹سیوشون یا پرسیوشون برگ های خشکیده گیاه بود و او جوشانده یا دم کرده چند پر از آن و زمان و اندازه نوشیدنش را به بیمار و همراه بیمار میگفت.

🔹پسان دانستم نام  گیاهی است و پسان تر دانستم که گویند از خون سیاوش روییده است و سیوشون در لهجه فارسی رایج در خوربیابانک همان سیاوشان در زبان فارسی است.

🔹پسان تر دانستم سووَشون گشته دیگر از سیاوشان است. و آنگاه خون سیاوش، کین سیاوش، سوگ سیاوش و سرود مردم بخارا را دانستم .و زمانی دیر، دیگر اندریافتم گوهر زندگی شد، چنانکه آمده است به ما:

♦️چون اسکندر  بر سر گور سیاوش رسید  ،پنداشت که آنجا بهشت است  و بر سر خاک او رفت .خاک او سرخ بود .خون تازه دید که می‌جوشد و در میان آن خون گرم ،، گیاهی برآمده بود سبز ؛.این سبز پر سیاوشان است


♦️گیاهی بر آمد همان گه ز خون
بدانجا که آن طشت شد سرنگون

♦️گیا را دهم من کنونت نشان
که خوانی همی خون سیاوشان.

_https://t.me/hatefTa
📕۱- شاهنامه فردوسی چاپ مسکو
۲- سوگ سیاوش .....شاهرخ مسکوب.

#خور_وبیابانک_فرهنگ_مردم
#واژه_شناسی
#بخوانیم_بیندیشیم
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

🔶🔸🔸به فراخور نیمه امرداد روز شلغم کاری در گاهشمار کشاورزی خوربیابانک:
https://t.me/hatefTa

🔷در گاه شماری کشاورزی خوربیابانک، دو روز از سال، آغاز گردیدن هوا به گرما وسرما است.
https://t.me/hatefTa

🔹نخستین پنجم بهمن ماه و روز جشن سده است. از این روز هوا روی به گرما می‌رود. صد روز پس از سده جو درو. است.

https://t.me/hatefTa

🔹 روز دیگر شلغمکار ، و نیمه امرداد ماه است. از این روز رفته رفته از گرمای هوا کاسته و خنک می‌شود.

🔹در این روز آیین شلغم کاری برگزار می‌شود هم زمان در کناره های زمینی که شلغم کاشته می‌شود،جو می‌کارند، به این کشت جو نُهوج وبه گویش خوری نُهوژ کاری گفته میشود. این روز که چهار ماه ونیم از نوروز می‌گذرد آغاز زمان شلغم کاری و پسان کشت جو می‌باشد.

🔹برای آگاهی ّبیشتر واژه شلغم را بجویید.

#خوربیابانک_فرهنگ_مردم_آیین_ها
#هوا_شناسی_واژه_شناسی
#بخوانیم_بیندیشیم
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

#واژه_شناسی_گویشها
#سار_ساهار

#دکتر_غلامرضا_هاتفی_اردکانی
در شهرستان اردکان واژهٔ «سار» به معنی دل به هم زن،چندش آور، نامطبوع، بدمزه و ناخوشایند به کار می‌رود. به عنوان مثال، غذایی که طعم و بوی خوشی ندارد در اصطلاح می‌گویند: «چقدر این غذا ساره». یا حتی به فردی که شئونات اخلاقی و اجتماعی رعایت نمی‌کند می‌گویند: «این جوان چقدر ساره». در این مورد سار همان معنی «اوباش» دارد.

#لسان‌_الحق‌_طباطبایی
در لهجهٔ فارسی رایج در خوروبیابانک، بوی نامطبوع گوشت را «ساهار» یا «سهار» می‌گویند و بوی بدی که از خوردن همزمان چند خوراکی، به عبارت دیگر از تو هم خوری از دهان برآید «ساهار» می‌گویند.


#استاد_غلامرضا_عمرانی
#دکتر_حسن_عادلخانی
#دکتر_غلامرضا_هاتفی_اردکانی
#دکتر_علیرضا_شانظری
#دکتر_زهرا_دهقان_دهنوی
#دکتر_لیلا_شکوه_فر
#دکتر_صدیقه_رمضانخانی
#دکتر_ملیحه_متغیر
#داوود_هندیجانی
#زبانشناسی_گویشها
#زهم

واژه "زهم" به معنی گندیدن و بو گرفتن است.
دقیقی شاعر می گوید:
چو آب اندر شمر بسیار ماند
زهومت گیرد از آرام بسیار
زهم در مورد همه بوهایی بد استفاده نمی شود و معمولا بوی تخم مرغ ماهی و گوشت مرغ را زهم می گویند که زها یا صها (چیزی بین ز و ص) هم برای آن شنیده شده است.

در گویش آمره زُقم (zoqm) بوی بد مرغ و ماهی و... است.

در هندیجان، زفر (zofr) می گویند.

در سیستان به این بو spa:st می گویند. اسم آن نیز می شود spa:sti

یزدی ها به بوی ماهی سار (sar) می گویند (فکر کنم این واژه سانسکریت است) از ریشه "ساری".

در گویش آمره، بوی کپک نان را "سارَه" (sara) می‌گویند.

جالب است که بوی زهم که در گویش یزد سار یا ساهار نامیده می شود به طعمی هم گفته می شود که ناخوشایند است اما غالبا با افزودن نمک یا ادویه یا  مواد خوشبو رفع می شود. همچنین به فرد بی مزه و بی نمک هم همین صفت داده می شود.

در اصفهان و شهرضا هم به بوی مرغ و ماهی و تخم مرغ بوی زه یا زُهم گفته می شود.




🔷نقل از شبکۀ ریشه‌شناسی، دانشگاهی برای ریشه‌یابی واژه‌های زبان فارسی.
https://t.me/hatefTa

🔷🔹🔹آیین شلغم کاری
ص۲
https://t.me/hatefTa

🔹نام آیین شلغم کاری، در لهجه فارسی رایج در خوربیابانک "آب به تخم شلغم بستن"است.
در گویش خوری شلغم، شیلُم، و نام این آیین،
ow ar tokhm .e. shilom basson
است.

https://t.me/hatefTa

🔸در اردستان شلغم را شالِم گویند.از ۱۵ تا۲۵ امرداد می‌کارند؛ و این زمان آغاز دگر روی شدن هوا از گرما به خنکی است. این دگر روی شدن هوا، در زبان کشاورزان اردستانی
"به‌ خاک افتادن تحم شلغم"مصطلح است:

tokh shaalem dim hook eke /tokh shaalem dim hook kat
تخم شلغم روی خاک می افتد/ تخم شلغم روی خاک افتاد.

https://t.me/hatefTa

🔸برگرفته از نوشته استاد محمدرضا صدوقی در کانال بنیادفرهنگ شهرستان اردستان.

🔹دیم در بسیاری از گویش های ایرانی به معنای: رو، روی، رُخ، رخسار، چهره است.

https://t.me/hatefTa

#هوا_شناسی_دشت_کویر
#واژه_شناسی_گویشها

🔸تالارتخصصی بنیاد فرهنگ شهرستان اردستان، به مدیریت دکتر کامران هاشمی. در تلگرام به شناسه:
@bonyadeardestan

🔹برای آگاهی بیشتر از آیین شلغم کاری در خوربیابانک، وعنوان های مقالات معتبر در باره این آیین، واژه شلغم را همین جا بجویید.

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

🔷🔹🔹رباعی به گویش انارکی
سراینده استاد محمدعلی ابراهیمی انارکی

🔹اِگِر مٓش بُو رٓهی عشقی تو از سِنگ
تو دی ره وٓ اگر پایی مو بُو لِنگ

🔹اِوِیری از وییاوویی ویصالُت
به شوقی دیمی تو فِرسنگ فرسنگ

https://t.me/hatefTa

🔸برگردان به فارسی


🔸اگر باشد ره عشقت پر از سنگ
بدین بیراهه گر پایم شود لنگ

🔸بیابان وصالت را بپویم
به شوق روی تو فرسنگ فرسنگ


🔸🔸گویش های محلی را پاس بداریم.

https://t.me/hatefTa

‍ 📚قصه های منظوم

سراینده: #عباس_رئوفی

دیباچه: لسان الحق طباطبایی

https://t.me/hatefTa

🔹اهل کاشان است. زاده آران.

در کودکی از زبان مادربزرگ، مادر، پدربزرگ، پدر، و دیگر خویشاوندان قصه هایی شنید. به یاد او بماند. در بزرگ سالی به زبان شعر در آورد.

🔹ده از آن قصه ها که برای کودکان بود؛ ده کتاب کرد؛ در شمارگان بسیار؛ همراه با نگاره های خوش نگار. چندی است به چاپ هفتم رسیده است.

🔹یازدهمین، پنجاه و چهار قصه در یک کتاب برای گروه بالاتر از جوان و بزرگسال است. خواندنی است و آموزنده.


🔹۱۲۱صفحه، در قطع وزیری است. تازه نشر بهین است و تازه در بازار کتاب.


🔶[شاید کسانی باشند که دوستدار شنیدن و خواندن قصه به نظم باشند]

https://t.me/hatefTa

‍ ‍ بیست و هفتم مردادماه سالروز درگذشت سیّد محمّد محیط طباطبایی

محیط کتاب بسیار می‌خواند. ذهنی کنجکاو داشت. همیشه جویای دیدن نسخه‌های نادر و یافتن موارد شاذ و تازه بود و می‌کوشید خوانندگان را به تازه‌هایی آشنا کند که پیوندی فرهنگی با معارف ایرانی دارد. به‌طور مثال: او هنگامی اقبال لاهوری را به ایرانیان معرفی کرد که کمتر کسی نام آن سراینده را شنیده بود. سبب آن بود که محیط به‌ژرفی متوجه این قضیه شده بود که برخاستن یک شاعر بزرگ خوش‌سخن فارسی‌زبان در هندوستانی که به زور تمهیدات و قدرت سیاسی انگلیس، زبان فارسی در آن پهنه رو به افول رفته بود، برای آیندۀ زبان فارسی اهمیت دارد. ناگزیر می‌دانست که آشنا ساختن ایرانیان به سروده‌های چنان شاعر نغزگفتاری که بیرون از مرز کشور به یاد «جوانان عجم» غزل می‌پرداخت، ضرورت دارد. خوب می‌دانست که باید این‌گونه مظاهر و مبانی فرهنگی مرتبط با ادبیات فارسی را نگاهبانی کرد. پس کاملاً مناسبت داشته است که علی‌اصغر حکمت به هنگام تصدی وزارت امور خارجه، محیط را به نمایندگی فرهنگی ایران به کشور هندوستان تازه استقلال‌یافته فرستاد.
بی‌گمان محیط به زبان فارسی عشق می‌ورزید و ماندگاری فرهنگ ایرانی را در بقا و پایداری این زبان می‌دانست. او حوزه‌های مختلف قلمرو زبان فارسی را خوب می‌شناخت و دربارۀ گذشتۀ تاریخ و زبان و مردم و سیر فرهنگ ایرانی در آن سرزمین‌ها آگاهی‌های فراوان و پهناور داشت. نوشته‌هایی که دربارۀ اهمیت زبان فارسی و مسائل و مشترکات فرهنگی افغانستان و تاجیکستان با ایران دارد، همه مربوط به سال‌هایی است که ادبای آن کشورها آزادانه نمی‌توانستند با همدلان ایرانی خود مراوده داشته باشند. ولی محیط چند بار در جراید و مجلات به این موضوع پرداخت و نظر خود را نوشت. حتی چکامه‌ای خطاب به هم‌زبانان خود سرود که آن را در مجلۀ راهنمای کتاب چاپ کرده‌ام. مقاله‌هایی که او دربارۀ همین جنبه از زبان فارسی و پیوند فرهنگی ایران با همسایگان فارسی‌زبان دارد، اگر گردآوری و چاپ شود، کتابی سرشار از اطلاعات ادبی و یادگاری از بینش روشن محیط در این مباحث و مسائل خواهد بود و برای تاجیکان و همۀ فارسی‌زبانان آن سوی خاوران خواندنی است.

[نادره‌کاران، سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۰، ج ۲، ص ۱۰۶۲-۱۰۶۳]

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

https://t.me/hatefTa

🔷🔹🔹ماه صفر

https://t.me/hatefTa
♦️رباعی,از #مطایبات دیوان
اشعار عالم ربانی و عارف صمدانی: #سیدعبدالله_طباطبایی  متخلص به #وامق و ملقب به
#لسان_الحق (و۱۲۹۵_۱۳۴۹ق)🔻

🔸نحسی است اگرچه از ازل کیش صفر.
در دل نبود جوئیم تشویش صفر.

🔸خواهم چو محرم و ربیع الاول.
پیوسته درآیم از پس وپیش صفر.

🔸صفر از ماه های قمری و میان محرم و ربیع الاول واقع است .درمصرع آخر رباعی اشاره به بانویی زیباروی است و صفرنام.

مأخذ:📙 گل بوتراب ، نامه زندگی و اشعار عالم ربانی و عارف صمدانی، سید عبدالله الطباطبایی ،
مقدمه:علی اکبر افسر یغمایی ،
انتشارات بهین ۱۳۹۷،صص۸۰،۹۴

https://t.me/hatefTa

🔹ماه صفر در ادبیات فارسی و فرهنگ مردم شوم دانسته شده است؛ ودر سیزدهم و چهارشنبه آخر ماه، بیرون شدن از شهر و پختن آش نذری برای دور کردن نحوست آن از خود به آئین بوده است؛ و هنوزهم در برخی خرده فرهنگ ها به جاست.
https://t.me/hatefTa

🔹[روز اول ماه صفر هم نحسی ویژه داشته. نوشته اند روز اول ماه صفر، عید بنی امیه است؛ چون سر مقدس سیدالشهدا را در این روز به دمشق بردند.هنگام روئت هلال ماه صفر دعای مخصوص نقل شده، توصیه شده بعد از خواندن آن دعا، دست بر روی زنان یا کودکان یا نقره بسایند. همچنین هنگام دیدن هلال ماه صفر بر نگریستن به آینه تأکید بسیار شده است] ☆

*از نوشته های دکتر میلاد عظیمی در کانال تلگرامی نورسیاه.

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

🔹🔹🔹به فراخور ۳۰ امرداد روز جهانی مسجد

#مزگت_مسجد
فارسی میانه: mazgit, از اصل آرامی msgd, مأخوذ است.
عربی:مسجد، ازعربی به زبان های اروپایی راه یافته است.◇

مآخذ:◇فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی،دکتر محمد حسن دوست،جلد۴،۴۸۱۵،انتشارات فرهنگستان و زبان فارسی،
https://t.me/hatefTa

🌴#مسجد  درگویش های دشت کویر

گویش های: #خوری_فرویگی_ایراجی_گرگی
شهرستان خوروبیابانک، شهرهای:
#خوربیابانک_فرخی و روستاهای: #ایراج_گرمه

خوری:مزگُ mazgo,مسجد

فرويگی: مزگَ mazga، مسجد

ايراجی:مزگَ mazga، مسجد 

گرگی:مزگَ mazga، مسجد

🔹لهجه فارسی رایج در همه شهرها و روستاهای شهرستان خوروبیابانک:مسچد/مَچِّد

🔸دربیتی که از ادب شفاهی مردم روستاهای اُردیب و ایراج، در گویش ایراجی، و زبانزد است:


🔹باصوریگون دِ مَزگَه
مَردُم بِشَن دِ قلعه

برگردان به فارسی رسمی:

باصری ها در مسجد (هستند)
مردم بروند در قلعه

دِde: در، اندر، تو، داخل . در ضبط دیگر به جای دِde، توtu، به لفط to،و نیز،به be, آمده است.

https://t.me/hatefTa

🔸🔸بانگ به هنگام
بر زبان ها است که: مردم ایراج، در زمان تعرض و تجاوز باصری ها به قلعه پناه میبردند. سحرگاه یکی از روزها،مؤذن ایراجی به مسجد میرود تا بر گلدسته شود و اذان صبح گوید. باصری هارا که نیم شب به ایراج رسیده بودند،در مسجد خفته دید. چاره اندیشید که میان اذان به گویش ایراجی مردم را آگاه کند.هم چنان که اذان میگفت، بانگ برآورد:

"باصوریگون دِ مَزگه
مردم بِشَن به قلعه"

(باصری ها در مسجد هستند-مردم بروند به قلعه) ،
و مردم چون این پیام بشنیدند در قلعه پناه بردند.
https://t.me/hatefTa

🔸منابع: 📚۱- دکتر بهرام فره وشی (۱۳۴۶) فرهنگ زبان پهلوی.
۲-دکتر بهرام فره وشی (۱۳۵۸) فرهنگ فارسی به پهلوی.
۳-دکتر بهرام فره وشی (۱۳۵۵) واژنامه خوری.
۴-دکتر صادق کیا (۱۳۹۰) واژه نامه شصت و هفت گویش ایرانی.

۵- لسان الحق طباطبایی (۱۳۸۷) باغ کاکا، متل ها، قصه ها، افسانه ها و لطیفه هایی از فرهنگ مردم خوروبیابانک
۶-- ‐------------ (۱۳۹۹) بوستان پرگل و سیب ، فرهنگ مردم آردیب 

#خور_و_بیابانک_فرهنگ_زبان
#خور_و_بیابانک_کتاب_شناسی

@HATEFTA    #هاتف  #hatef
https://t.me/hatefTa

‍ ▪️به مناسبت پنجم صفر المظفر ، وفات
سیده خاتون حضرت رقیه بنت اباعبدالله الحسین علیهم السلام:
🔹باز نشر با اضافه

▪️.....اخبار مندرج در کتب تاریخ ، سیده رقیه سلام الله علیها را بنت الامام الحسین بن علی بن ابیطالب علیهم السلام و مادرش را سیده ام اسحق بن طلحه میداند ، ولادت او در سال ۵۷یا۵۸ هجری ، و مولدش مدینه منوره است،او درجمع اهل بیت حضرت سیدالشهدا علیه السلام،در کربلا ، و بعد در زمره اسرا بوده که در خرابه شام پس از مشاهده سر از تن جداشده پدر خود فوت نموده و نزدیک مسجد اموی دفن گردیده است.زمان وفات وی در پنجم صفر المظفر سال شصت و یک هجری است.
مرقد وی دارای بقعه و بارگاه و ضریح است و زیارتگاه شیعیان جهان میباشد.

https://t.me/hatefTa

▪️...مطابق نقل محدث و مورخ جلیل القدر علی بن جعفربن محمدبن طاووس حسینی معروف به سید بن طاووس؛ صاحب لهوف؛ ونقل سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی در ینابیع الموده و احقاق الحق (صص ۱۱ و ۶۳۳) نام رقیه، پسان که کودک شیرخواره از دست شدچنین برزبان اباعبدالله الحسین   جاری شده است:
[ثم نادی: یا ام الکلثوم، یا سکینه، یا رقیه، یا عاتکه، یا فاطمه، یا زینب، یا اهل بیتی علیکن منی السلام ] ای اهل بیت من؛ من نیز رفتم.

https://t.me/hatefTa

✍طیبه طباطبایی
منبع:📙 عقد عشق ،🔹روایات نسب و وفات حضرت رقیه خاتون سلام الله علیها،♦️با مراثی شعرای در گذشته شهرستان خور و بیابانک در رثای او.

تحقیق :طیبه طباطبایی،

پیشگفتار:لسان الحق طباطبایی ،
📚انتشارات بهین ۱۳۹۱ .

#خور_و_بیابانک_کتاب_شناسی_محرم

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ ◼️▪️به فراخور سومین سالگشت درگذشت مینو روان، پژوهنده پیشگام تاریخ، جغرافیا،ادبیات و فرهنگ مردم خوروبیابانک:
#عبدالکریم_حکمت_یغمایی

"و۱۳۲۸_ف ۱_۶_۱۳۹۹ خورشیدی، خوربیابانک"

https://t.me/hatefTa

▪️یاد باد آن یک سال پیش از سال پایانی دهه چهل خورشیدی که در اسپاهان هم آشیان بودیم.
یاد باد آن زمان که چندین سفر همراه بودیم. یاد باد پیشین گاهان و شامگاهانی که هم خوراک بودیم . آن زمان ها یاد باد که هم داستان در دور دست های دشت کویر؛ هم پا و هم رای در پرسان نام گیاهی برآمده از شور خاک ها و شوراب ها بودیم. فرجامین آن از خور به هفتومان و روز عاشورا بود. این شرح نوشته ام، بخوانید.۱ . خدا بخواهد روزی دیگر به یاد او برگ ها خواهم نوشت.

https://t.me/hatefTa

◼️او از این سرای پرکشید‌ دریغا تهی شد از وی بوم زیست ما. یادنامه ای برای او نوشته اند؛ نه شایان یاد وی؛ چه که او یکی از پژوهشگران پیشگام فرهنگ مردم خوروبیابانک بود؛ و یکی از ده دوازده کسان که خوروبیابانک وامدار ایشانند. گزاره ای از دشت کویر داد که بیش از پنجاه بار برگ برگ خوانده ام.۲

▪️دریغ از رفتنش و افسوس از نبودنش، با اینکه سرودن، پرهیزانه ام میباشد؛ در چهلمین روز رفتنش دوبیت بر زبان آمد که دل نشد ننویسم.

▪️آفتابم به کام لیلا شد
ظلمات از ظلام پیداشد

▪️حیَوان از ورای آب حیات
حکمت از آن میان هویدا شد

✍لسان الحق طباطبایی
پنج شنبه دهم مهرماه ۱۳۹۹


▪️هماره یاد باد

____
۱-آیین سوگواری عاشورا در روستای هفتومان
۲-برساحل کویرنمک ۱۳۷۰ انتشارات توس

https://t.me/hatefTa

‍ 📕معرفی کتاب

تازه ترین کتاب در حوزه فرهنگ مردم

🔶زن بلوچ در ادبیات شفاهی مردم بلوچستان

🔸پژوهشگر: #گلناز شهبخش

انتشارات پرنیان اندیش، تهران، ۱۴۰۲


#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم
https://t.me/hatefTa

‍ 🔷🔸🔹اقلیم خاطرات

دانشگاه ص۱

🔹درس های زنده یاد دکتر:
#محمد_علی_اسلامی_ندوشن
"و سوم شهریور ۱۳۰۴،ندوشنِ یزد--ف پنجم اردیبهشت ۱۴۰۱خورشیدی، کانادا"

🔹امروز سوم شهریور زادروز زنده یاد دکتر محمد علی اسلامی ندوشن است. در ندوشن دیده به جهان گشود. برای کسب علم به فرنگ رفت. دانشنامه دکترا از دانشگاه سوربن در رشته حقوق بین الملل دریافت کرد.
دردهه پنجاه در دانشکده ادبیات و علوم انسانی و نیز دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، و دانشگاه ملی وچند مؤسسه آموزش،عالی، استاد بود.

https://t.me/hatefTa

🔹در دانشکده حقوق، تاریخ تمدن و فرهنگ تدریس می‌کرد.این درس با او داشتم، سال ۱۳۵۰خورشیدی بود. بسیار از این درس آموختم، تعریف فرهنگ و تمدن را که سرآغاز درس وی بود.در دوجمله کوتاه، این چنین: تمدن سرمایه مادی و فرهنگ سرمایه معنوی مردم یک جا گرد آمده است. پسان این نکته در سخن سعدی دریافتم.

https://t.me/hatefTa

🔹آرزوی او تأسیس ایران سرای فردوسی بود. نشد؛ فصلنامه هستی را بنیاد نهاد چندین سال به بهترین بر و بار برآورد. این زمان نامه هایی برایش مینوشتم و او هریک را باخط خویش پاسخ میداد.

🔹گرامی باد یاد فرزند فرزانه ایران

#بخوانیم_بیندیشیم

https://t.me/hatefTa

‍ 🔶اقلیم خاطرات
زمان کودکی ص۲


🔶شعر زیر از اشرف الدین حسینی، مشهور به نسیم شمال است. زمان کودکی در جمع هم بازی های خویشاوند باهم می‌خواندیم. امروزدر جایی دیدم. یاد آن زمان افتادم، گفتم مرور آن پر بد نیست، اینجا هم آوردم تا عریضه هم خالی نماند.

https://t.me/hatefTa

🔶اشرف الدین حسینی
یک قطعه شعر بعنوان «تظلم اهالی نراق و نطنز از رجبعلی» که سالها قبل سروده ودر کتاب «حدیث قند» نیز بازنشر شده، به کل احوال مملکت یک حال باحال داده است!


🔸اهل نطنز و قمصرم، بقره بقو بقو بقو
نیست کلاه برسرم، بقره بقو بقو بقو


از ستم رجبعلی، نعره ز دل کشم جلی
وز پسرش نجف قلی، بقره بقو بقو بقو

🔸در غم و محنتیم ما، غرق مذلتیم ما
جمله رعیتیم ما، بقره بقو بقو بقو

خانه ما خراب شد، این دل ما کباب شد
منتظر جواب شد، بقره بقو بقو بقو

🔸ای امنای مملکت، ای امرای مملکت
ای وزرای مملکت، بقره بقو بقو بقو

در خطر است جان ما، سوخته خانمان ما
گم شده دختران ما، بقره بقو بقو بقو

🔸عرصه به خلق تنگ شد، رجبعلی پلنگ شد
چماق او تفنگ شد، بقره بقو بقو بقو

آه که کشته شد زنم، بقره بقو بقو بقو
بقره بقو همی زنم، بقره بقو بقو بقو

🔸مرد و زن از معطلی، رفت به رشت و انزلی
داد از این رجبعلی، بقره بقو بقو بقو

طاقت جفت و طاق نی، یک زن و مرد چاق نی
باکره در نراق نی، بقره بقو بقو بقو

🔸آه ز سردی هوا، وای ز ظلم ناروا
گفت فقیر بی نوا، بقره بقو بقو بقو

ای بت شوخ و شنگ ما، با تلفون و زنگ ما
گو به وزیر جنگ ما، بقره بقو بقو بقو

🔻تصویر سراینده 🔻

https://t.me/hatefTa

‍ 🔷اقلیم خاطرات

زمان جوانی، ص۳

#پیک_نیک

https://t.me/hatefTa

🔷دانسته نشد چه کس نخستین بار، واژه پیک نیک را بر زبان خوریان فارسی زبان روان انداخت. شهری شده ها و زبان دگر گشته ها؟ و یا نابومیانی که از جایهای دیگر به دبیری دبیرستان و یا کارمندی ادارات می‌نشست؟ چه، می‌شود گفت: واژه پیک نیک نخست بر زبان بومیان هم تراز نابومیان و سپس بر زبان دانش آموزان و جوانان روان گردید؛ و جای واژه گردش را که همان گلگشت حافظانه دشت و در و کوه وکمر بود اندر گرفت.

https://t.me/hatefTa

🔹آن زمان، گاه با همسالان، و هم روزگاران به گردش در دشت و دمن، کوهساران، باغ و بوستان ها همداد می‌شدیم و هریک دانگی از آنچه به فراهم آوردنش همداستان بودیم می‌پذیرفتیم و بر دوش می‌نهادیم.


🔹فرجامین آن گردش برای من سال ۱۳۵۰ خورشیدی،در بهار و در پشته سنگلاخی موسوم به قدِپا بود؛ و یادگار از آن عکسی که از راست: خودم، روانشاد ابوالفضل‌ یغمایی،
مشکوة طباطبایی، عبدالرحیم یغمایی، مرتضی آلداود، احمد دایی،و کودک بالای دیوار کیهان یغمایی.

🔸یاد باد
https://t.me/hatefTa

🔷🔶🔹بازنشر

🔹به فراخور ۱۲شهریور زادروز حکیم #ناصر_خسرو قبادیانی, فیلسوف , شاعر و جهانگرد."و۳۸۳ف ۴۶۷ش, بدخشان".

https://t.me/hatefTa

🔹《و از نایین چهل و سه فرسنگ برفتیم به دیه گرمه۱ از ناحیه بیابان -که این ناحیه ده دوازده پاره دیه باشد-رسیدیم و آن موضعی گرم است و درخت های خرما بود,و این ناحیه کوفجان۲ داشته بودند, در قدیم. ودر این تاریخ که مارسیدیم امیرگیلکی۳ این ناحیه از ایشان بستده, و نایبی از آن خود به دیهی که حصارکی-دارد -و آن را پیاده ۴میگویند بنشانده, و آن ولایت را ضبط میکند, و راه ها ایمن میدارد,……… 》

🔹منبع: سفرنامه ,به تصحیح روانشاد دکتر سید محمد دبیر سیاقی, تهران انتشارات زوار ,چ۴, ۱۳۷۰ صص ۱۶۷-۱۶۹ .سفرنامه مشتمل بر بخشی از مشاهدات سفر هفت ساله (قبله) حکیم ناصر خسرو , و یکی از منابع مهم جغرافیای تاریخی به شمار میرود.

https://t.me/hatefTa

۱-گرمه روستایی در جنوب خوربیابانک و نخل هایی منسوب به کرمان دارد,
۲-کوفجان：جمع کوفج است و کوفج یا کوچ یا قفص طایفه ای بوده اند مقیم حاشیه غرب و جنوب و جنوب غربی کویر مرکزی ایران و درمجاورت اقوام بلوچ. و نام این دو طایفه "کوچ و بلوچ"درتاریخ ایران بسیار آمده است خاصه در طغیان و سرکشی و راهداری.
۳-امیر ابوالحسن بن محمد گیلکی حاکم و فرمانروای دادگر طبس و نواحی مجاور آن از ناحیه بیابان درنیمه اول قرن پنجم هجری.
۴-پیاده：روستایی در جنوب شرق شهرستان خوروبیابانک که به صورت بیاضه در اسناد و مقررات و به صورت بیاذه دربرخی کتب نیم سده اخیر نوشته شده است.
#خور_و_بیابانک_تاریخ_جغرافیا

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ 🔷🔹اقلیم خاطرات
#رادیو_فرهنگ
▪️ به مناسبت اربعین

🔷برنامه هفت کوچه یکی از برنامه های رادیو فرهنگ است و چهار یا پنج روز در هفته، زنده پخش می‌شود. این برنامه به فرهنگ‌مردم ایران ویژه است و پرشنونده ترین برنامه های رادیو های کشور است.

🔹چند سال پیش، یک ده محرم را در این برنامه از آیین های سوگواری محرم سراسر کشور سخن گفتم. یک روز را به مرکز ایران ویژه کردم و بیشتر آیین های محرم در شهرها و روستاهای خوروبیابانک وصف کردم.

https://t.me/hatefTa

🔹گوینده برنامه بانو ارجمندی بود. او گوینده برتر رادیو فرهنگ است؛
این امتیاز را چهار سال پیش به دست آورد.

🔹آشنایی من هم با ایشان از این برنامه است. امروز بخشی از یک بحر طویل را که در یکی از روز های محرم گوینده بود؛ به چشم آمد؛ به مناسبت اربعین حسینی تقدیم همراهان میشود:

https://t.me/hatefTa

‍ 🔷🔸🔹شتر و شترداری

🔹درگذشته نزدیک به یک سده پیش و پیش از آن، شتر و شتر داری یکی از پایه های اقتصاد مردم کرانه های شمال و جنوب دشت کویر بود؛ و شتر و ساربان کار ترابری کالا و مسافر را از جایی به جای دیگر می‌کردند.

https://t.me/hatefTa

🔹استیون هدین که دشت کویر و لوت را با شتر درنوردیده، در سفرنامه خود، [کویرهای ایران] شتر را کشتی بیابان نامیده است.

🔸پیتر گابریل اتریشی در سفر از خور [خوربیابانک] به عمق کویر ,راه عباس آباد و عروسان کوره گز را برگزید,
آبادی عباس آباد در دوفرسنگی شمال خور و در حوزه دهستان بیابانک به مرکزیت شهر فرخی قرادارد,
🔸پیتر گابریل در نزدیکی های عباس آباد لگام کاروان به سوی خور برگرداند و به خور بازگشت.درسفرنامه وی [عبور از صحاری ایران] سبب بازگشت وی نوشته نشده است, میدانیم چرا؟!!

#بخوانیم_بیندیشیم

https://t.me/hatefTa

‍ 🔶اقلیم خاطرات ، ص۱۴
با #دکتر_مرتضی_هنری

https://t.me/hatefTa

🔸در دو بزرگداشت باهم بودیم . یکی که نمی‌دانم چندمین سالگرد درگذشت استاد نامدار زنده یاد دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی بود؛ در فرهنگ سرای نیاوران، این بزرگداشت را فرزند وی مهندس حمید باستانی برگزار کرد. زنده یاد دکتر تکمیل همایون سخنرانی داشت.هنری هم.
سرهنگ مجتبی خان یغمایی و دکتر حمید شایگان هم آمده بودند.
https://t.me/hatefTa

🔸دیگری بزرگداشت سالگرد درگذشت زنده یاد ساغر یغمایی در خوربیابانک بود. این بزرگداشت هم از کوشش فرزند آن روانشاد دکتر بهنام یغمایی بود.سال تحصیلی ۱۳۴۸-۱۳۴۹ با بهنام که آنزمان دانشجوی پزشکی بود در شهر اصفهان هم خانه بودم.
🔸در این بزرگداشت سخنران بودم ؛ به خواهش دکتر بهنام. از تهران تا خور را با یک اتوبوس دربست شبانه رفتیم. صبح رسیدیم.
دوستانی را که همراه کرده بودیم به مهمانسرای بالی راهبر شدیم. دوست همراه من استاد محمد سعید جانب الهی، مردمشناس و پژوهشگر فرهنگ مردم یزد، میبد، و عشایر بلوچستان بود. از این سه جا تألیفات ارزشمند برآورده است.
https://t.me/hatefTa
🔸مهندس حامدی و دخترش همراهان دکتر هنری بودند. پس از اسکان همراهان. دمی با آقای حامدی، در محوطه مهمانسرا نشستیم و از محیط زیست انسان در زیستگاه هایی چون خور، گپ زدیم؛ و از فضاهای درونی خانه ها و یکی از این فضاها، موسوم به: کالو، کنکال یا کم‌کمکال. درباره این فضای درون اتاق ها پسین مینویسم. یادگاری از آن روز که نهم آذرماه بود.چه سالی بود؟ شاید ۱۳۹۶، یاد یار نیست. 🔻

https://t.me/hatefTa

🔶گویش انارکی

استاد محمد علی ابراهیمی انارکی
شعر به گویش انارکی
برنامه هشت بهشت، قند و عسل
شبکه استانی، اصفهان
https://t.me/hatefTa