🔶اقلیم خاطرات

📑روزنامه اطلاعات ص۱

🔹《عصر روز یکشنبه ۱۹ تیر ۱۳۰۵ نخستین شماره از نامه اطلاعات در تهران منتشر شد.۱۹تیر امسال روزنامه اطلاعات ۹۸ ساله شد. "دژنبشت"》


🔹چون این متن از دژنبشت خواندم؛ یادم آمد چند شعر و چند مقاله در نامه روزانه و هفتگی اطلاعات داشتم. گفتم فهرست کنم و داشته باشم.

هفتگی:
🔸مناظره ادبی. اطلاعات هفتگی ۱۵ بهمن ۱۳۵۰.( مشاهده در صفحه پسین)

روزنامه:
🔸کویری بود اما بی تاب تر از همه دریا ها.
ش ۱۹۴۶۲-۸ آبان ۱۳۷۰ (در باره یغمای جندقی).

🔸هیأت منصفه مطبوعات و نقش حساس آن پیرامون داوری در باره انحرافات و جرائم مطبوعاتی. ش ۱۹۵۰۳، ۲۶ آذر ۱۳۷۰.

🔸نخل نجیب (شعر). ش ۱۹۶۴۳، ۲۸ خرداد ۱۳۷۱.

🔸خواجوی کرمانی در گزینه شعرهایش. ش۱۹۶۵۲، ۱۱ تیر ۱۳۷۱.
"نسیم شعر و آب غزل حافظ مرا اجازت به سیر و سفر در دنیای شعر خواجو نمی‌داد......"

🔹بیش از این در دیگر روزنامه ها، هفته نامه ها، و ماهنامه ها است.

#خور_و_بیابانک_تاریخ_فرهنگ_ادبیات
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ 🔸اقلیم خاطرات ص۱۱
با #دکتر_مرتضی_هنری

https://t.me/hatefTa

🔸یکی دیگر از آثار وی قنات های بم به زبان انگلیسی است. مجموعه چند مقاله است و اویکی از ویراستاران کتاب و نویسنده یکی از مقالات است. دراین مقاله به شیوه آبیاری کشاورزی درخور بیابانک همراه با عکس هایی از پایگاه بخش آب (پای تشته/پای فنجان) است. بیشتر🔻

📚قنات های بم,
دکتر مرتضی هنری ودیگران,دفتر یونسکو ,تهران,
سال2005میلادی.

🎾کتاب قنات های بم در۱۵۶
صفحه درسال۲۰۰۵میلادی توسط دفتر یونسکو درتهران
در قطع رحلی منتشرشده است.
🔸ویراستاران ：
مرتضی هنری,علیرضا
سلامت,Abdin Salih,Jacki SuttonوJunko Taniguchi
هستند.
🔸این کتاب به زبان انگلیسی
و مشتمل بر چندین مقاله از دانشمندان حوزه های مختلف
علوم است,
نویسندگان مقالات：
دکتر مرتضی هنری,شهریار عادل,فرهاد انصاری,حمیدرضا محرابیان,بیژن درگاهی مراغه,
علی اصغر سمساریزدی,مجید
لباف خانیکی,بهروز دهقان,
حمیدسیادت,اسکندر مختاری,
و علی اصغربرخوردار کاشانی
هستند.
https://t.me/hatefTa

🔸کلیه مقالات درهفت بخش
تحت عناوین زیر تدوین شده
است：
🔹معرفی قنات ها و اکوسیستم انسانی در ایران.

🔹قنات های بم از دیدگاه
زمین شناسی.

🔹نظام های آبیاری باستانی
دربم,پیدایش و گسترش آن ازدوره پیش از تاریخ تا امروز.

🔹قنات ها در نظام آبیاری ابتدایی در آسیای غربی.

🔹قنات های بم از منظر کشاورزی و مدیریت.

🔹قنات های بم از دیدگاه اقتصادی,مهندسی,اجتماعی و
فرهنگی.

🔶کتاب مذکور دارای تصاویر
و جداول مربوط به موضوع
مقالات است.

#بخوانیم_بیندیشیم
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

📚کتاب شناسی محرم ص۸

🔸اقلیم خاطرات ص۱۲

🔹با #دکتر_مرتضی_هنری

https://t.me/hatefTa

📓تعزیه در خور , گرداورنده：مرتضی هنری ,تهران , انتشارات مرکز مردم شناسی ایران,س۱۳۵۴ ،
🔹کتاب تعزیه در خور حاصل تحقیقات گرداورنده در سال های ۱۳۴۸-۱۳۵۱ در خوربیابانک است,صفحات ۱-۸ مقدمه و اشارات مؤلف است به پیشینه مراسم سوگواری در ایران , آیین های نخل گردانی ,علم گردانی و شبیه خوانی در خوربیابانک و نیز اشارتی به شبیه خوانی در روستاهای فرخی,مهرجان و بیاضه , تابعه بخش خوروبیابانک , وبررسی تفاوت آن ها، نیز اشاره است به برگزاری شبیه خنده آور و فکاهی خیبری یا یلغزو در خور , یاد از شبیه خوانان, تعزیه گردانان خوری و شعرای محل که بر اشعار نسخ تعزیه ها افزوده اند و ذکر طریقه تحقیق و آوردن نام یاری کنندگان و دستیارانش به ویژه سید حسین طباطبایی که در تدوین نسخ مجالس تعزیه نقش اساسی را داشته است.

https://t.me/hatefTa

🔹متن کتاب مشتمل بر مجالس پنج تعزیه از شصت تعزیه هایی است که قدیم تر در خور از ابتدای محرم تاپایان ماه صفر برگزار میشده است.و به ترتیب به تعزیه های حضرت مسلم, علی اکبر, عباس, امام حسین,امام حسن علیهم السلام اختصاص دارد.
🔹مؤلف با ذکر زمان و مکان برگزاری , ابزار, لباس,و صحنه آرایی مجالس تعزیه را توصیف و اشعار نسخه های هریک از شبیه خوانان را درج نموده است,

https://t.me/hatefTa

🔸کتاب تعزیه در خور یکی از آثار گرانسنگ میراث نیاکان مردم خوربیابانک  و اثری دقیق از فرزانه ارجمند مرتضی هنری درتاریخ پژوهش های مردم شناسی و فرهنگ مردم ایران تا زمان تحقیق و انتشار است,
🔸همچنین مقدمه مؤلف بنیادی برای تحقیق و پژوهش های بیشتر و جامع در باره آیین های سوگواری و عزاداری  در فرهنگ مردم خور بیابانک است.

https://t.me/hatefTa

🔸این کتاب را دگر بار انتشارات اطلاعات چاپ کرد.مجلد چاپ اول این کتاب در پیشامدی به دستم رسید که روزهای دشوار زندگی گردآورنده را به یاد آورد. نیز زمانی را که روانشادان یوسف هنری، پدر مرتضی؛ محمدکلانتری، و سیدحسین طباطبایی هرسه کوشیدند، نسخه های تعزیه را گرداوردند؛ باز نوشتند؛ و او هم کوشید و کتاب کرد.این کتاب فراهم آمده یک کوشش جمعی نامبردگان است و کاری پسندیده و آنروز شد. چنین کاری شاید امروز بشود¡

https://t.me/hatefTa

✍لسان الحق طباطبایی
#خور_وبیابانک_فرهنگ_مردم
#کتاب_شناسی_محرم
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ 🔸به فراخور ۲۲تیرماه سالگشت درگذشت زنده یاد  #احمد_امینی_راد

#خوروبیابانک_تاریخ_فرهنگ
#زبان_گویش
https://t.me/hatefTa
🔶 زنده یاد استاد احمد امینی , شاعر, پژوهشگر, گویشور خوری, و دارای خطی خوش, متخلص به "راد" و "امینی" , فرزند ملایحیی , در نهم بهمن ماه ۱۳۰۵، در خوربیابانک, دیده بر جهان گشود. بیش از سی سال از عمر خویش , بسیار از دانش آموختگان  خوروبیابانکی را در دبستان آموزگار بود.از آغازسالخوردگی به اصفهان کوچید و تاپایان زندگی در آن شهر روزگار گذرانید. سرانجام   در بیست و دوم تیرماه ۱۳۹۳ خورشیدی چشم از جهان فروبست و در همان جا روی بر خاک کشید.

https://t.me/hatefTa

🔸وی سراینده اشعار بسیاراز قصیده, غزل, رباعی ودوبیتی به زبان فارسی و گویش خوری است.سروده های او به گویش خوری یک هزار و سیصد و پنجاه بیت است."نقل ازسراینده ,📔افسانه کویر ص۳" که از آغاز دهه شصت در زمان زندگی در شهر اصفهان سروده است.

https://t.me/hatefTa

🔸ابیاتی از خوری سروده های وی در زمان زندگی برزبان مردم خور افتاد و اورا شهرت داد.مشهور ترین خوری سروده او غزلی با برنام "دادیگوdaadigow" است که یادآور زندگی مردمان خوربیابانک در هفتاد سال پیش است. این غزل دلنشان پس از درج در کتاب "برساحل کویرنمک" اثر گرانسنگ پژوهشگر پیشگام و بومی استاد عبدالکریم حکمت  یغمایی ,بر زبان مردم راه یافت و سراینده بیش از پیش معروف گویشوران خوری و دلبستگان و پژوهشگران گویش خوری برآمد.
🔸سراینده در همه چهارده بیت غزل نامبرده , اندوه و افسوس از دست شدن فرهنگ زاد وزیستگاه زبان مادری خودرا نشان میدهد و این اندوه و افسوس از دیگر سروده های خوری و فارسی سروده های سراینده نیز دریافت میشود.

https://t.me/hatefTa

🔷‍ …شادروان امینی جلوه هایی از آیین ها و رسوم مردم خوربیابانک , همچون مراسم سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین و اصحاب وی علیهم السلام و آیین عروسی و شیوه زندگی مردم خوربیابانک را پژوهیده و در دو دفتر ارزشمند خویش به نام های #افسانه_کویر و #بهشت_من_خور وصف نموده است.
🔹او در این دو دفتر کوشیده است هرآنچه را که در زمینه فرهنگ و زبان مردم خوربیابانک در درازای زمان زندگی خویش دیده, شنیده و به دست آورده است, پاکیزه به دست فرزندان آب و خاک خور و بیابانک برساند.خود او
در نخستین رویه هردو دفترش در بیتی از خویش چنین میگوید:

آنچه در این کتاب مسطور است.
همه در شأن مولدم خور است

https://t.me/hatefTa

‍ 🔶…بنا به نامه ای از وی در پاسخ
نامه به من,  گفته است افزون بر سرایش شعر به گویش خوری , دفتری از دستور گویش خوری نیز فراهم نموده است,
از اشعار روانشاد احمد امینی,
به جز چند قطعه از سروده های فارسی و خوری که در دو اثر وی درج است, صورت مستقلی به عنوان مجموعه سروده های وی تا کنون نشر نگردیده است.امید است این کار با کوشندگی فرزندان فرهیخته ایشان به انجام برسد و آن که آن روانشاد میخواست در دست فرزندان خور به ویژه دانش آموختگان درس استادیش سودمند و ارجمند بماند. یادش گرامی باد.

https://t.me/hatefTa

منبع：طباطبایی, لسان الحق, تاریخ ادبیات گویش خوری,در دست انتشار.
ارجاعات：۱-۱۳۸۴, افسانه کویر, ۲- ۱۳۸۹بهشت من خور,۳-۱۳۸۷نخل امید,۴-۱۳۹۷گویش های دشت
کویر, ۵-۱۳۸۱ زبان و ادب خوروبیابانک ,۶-۱۳۷۰برساحل کویر نمک.۷-۱۳۸۰ شهد شورستان,تذکره شعرای کویر,
۸-۱۳۹۶ خور, شهرشورستان.

✍ لسان_الحق_طباطبایی

https://t.me/hatefTa

#بخوانیم_بیندیشیم
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم

‍ 🔶🔷🔸کتاب شناسی محرم، ص۹

📕خاندان عشق
گزیده مراثی شعرای متوفای خاندان طباطبایی جندق، دودمان حاج میرزا سید بهاالدین محمد اول،
در رثای اهل بیت النبوه

🔸گردآورنده: زنده یاد: سید علی اصغر آل محمد.
مقدمه، تدوین و شرح حال سرایندگان: لسان الحق طباطبایی.
🔸قطع رقعی، ص ۱۷۶، جلد گالینگور، بها ۱۲۱هزارتومان.

https://t.me/hatefTa

🔹کتاب پس از پیشگفتار ، شامل ۳۶ مرثیه از یازده تن شاعران متوفا از دودمان حاج میرزا سیدبهالدین محمد الطباطبایی، در بازه زمانی نزدیک به دویست سال از دهه پایانی  نیمه اول فرن ۱۳ هجری قمری تا.کنون میباشد.

https://t.me/hatefTa
فرازی از پیشگفتار:

🔹درست معلوم نیست مهاجرین سادات طباطبایی جندق، بیابانک و خوربیابانک همزمان با کدامیک از دو مهاجرت عظیم مذکور به قرای واقع در کرانه های شمال و جنوب کویر آمدند؛ یا در میانه این دو ترک در آن نقاط مقیم شدند؛
هم چنین درست معلوم نیست که این گروه از سادات طباطبا مستقیم از شهر زواره به قرای نا آبادان دیگر حاشیه کویر مرکزی کوچیدند و یا مهاجرت آنان به جندق و بیابانک پس از زمانی اقامت در شهرهای نایین و یزد بوده است.اسناد معتبر در دست .....
https://t.me/hatefTa

#خور_و_بیابانک_تاریخ_ادبیات_کتابشناسی
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم
#HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ ⬛️◼️◾️فرامرز نجد سمیعی، باستان شناس، محقق و مترجم به سرای دیگر شد.

https://t.me/hatefTa

▪️نام آشناست برای کتابخوانان اهل شهرستان خوروبیابانک. او مترجم کتاب عبور از صحاری ایران، تألیف آلفونس گابریل است.

https://t.me/hatefTa

🔹گابریل دشت کویر را درنوردید. میزبان او در خوربیابانک زنده یادان اسماعیل هنریغمایی، نایب الحکومت وقت، و ادیب گرانمایه و وقایع نگار نامور محلی، ابوالقاسم طغرا یغمایی بود🔹

https://t.me/hatefTa

🔸از زنده یاد نجد سمیعی ترجمه کتاب مساجد اولیه ایران، از آغاز تا دوره سلجوقیان، تألیف: باربارا فینستر ؛ و کتاب تزئینات گچبری های ساسانی، اثر ینس کروگر. نیز یادگاراست.

🔹نام و یاد او هماره ماندگار و یادگار باد.

https://t.me/hatefTa

#خور_و_بیابانک_تاریخ_کتابشناسی
#بخوانیم_بیندیشیم
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم.

#هنر
#طغرا
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ ◼️#این_نیست_آنچه_ما_میگفتیم

🎥 #روز_واقعه،
#بهرام_بیضایی

🔸 خودستایان تکیه بر اریکه‌ها زده‌اند؛ کتاب خدا را چنان می‌خوانند که سود ایشان است

🔸 آنان که طیلسان زهد پوشیده‌اند تک‌پیرهنان را پیرهن بر تن می‌درند. آنان که دستار بر سر نهاده‌اند سر از گردن خداترسان می‌اندازند.

🔸 و آنان که آب بر مردمان می‌بندند مردمان را آب از لبه تیغ می‌دهند. این نیست آن چه ما می گفتیم.

🔸 اینان سپاه آز می‌آرایند و دیوار غرور می‌فرازند و کوشک‌های خودپرستی می‌سازند و انبانشان را از انباشتن پایانی نیست.
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

نینوا . اثر کم نظیر استاد حسین علیزاده موسیقی دان برجسته و مردمی ایران
https://t.me/hatefTa

نینوا بخش ۲
https://t.me/hatefTa

♦️نوحه خوانی به زبان لری
نقل:گروه فلسفه و موسیقی
باسپاس از استاد مهبد مکی
موسیقی‌دان و پژوهنده موسیقی اقوام و نواحی ایران
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

تایم:
در جهت مبارزه با گرمایش زمین در معماری از نایین ایران الهام بگیرید.
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

‍ 🔷اقلیم خاطرات

با #دکتر_مرتضی_هنری

https://t.me/hatefTa

📕یکی دیگر از آثار وی کتاب مهرگان در سیدنی است. این کتاب را پیش از آن که دکتر هنری به من دهد؛ استاد برجسته اوستا شناس، پهلوی دان و شاهنامه پژوه دکتر فریدون جنیدی برای خواندن به دستم داد.او در جشنواره مهرگان در سیدنی میهمان بود؛ و کتاب را باخود آورده بود.

https://t.me/hatefTa
#مهرگان_در_سیدنی

🔹گفتارهایی از گردهمایی ایرانشناسی در جشنواره مهرگان ,
بنیاد فرهنگ ایران در استرالیا
دانشگاه سیدنی.
🔸ویراستاران: مرتضی هنری هومر آبرامیان ,گری ترامف .
۱۳۷۳،قطع وزیری,جلد شومیز,
صفحه۳۲۳ زبان فارسی و انگلیسی.

📚کتاب مهرگان درسیدنی مجموعه مقالات و گفتارهای گردهمایی ایرانشناسی در
جشنواره مهرگان است که آبان سال۱۳۷۳ خورشیدی در دانشگاه سیدنی برگزار شده
است .مقالات در دوبخش به زبان فارسی و انگلیسی است.

🔸دربخش فارسی چهارده مقاله به زبان فارسی وبرگردان به فارسی در۱۷۹صفحه ودربخش انگلیسی بیست وهشت گفتار
در۱۴۴ صفحه درج گردیده است.
https://t.me/hatefTa

🔹عناوین مقالات ونویسندگان
بخش فارسی عبارتند از:
🔸گری ,ترامف：طرحی برای مطالعات ایرانی,ترجمه,دکتر مرتضی هنری.

🔸ابوالقاسم,پرتو：۱-ازفرود پویی وفراپویی درفرهنگ ایرانی.۲-حلاج پارسی چه گفت؟

🔸حسین وحیدی：زرتشت فرزانه سده بیست ویکم.

🔸محمدابراهیم باستانی پاریزی：۱-کورش ذوالقرنین
۲-خانقاه پدیده ای درتاریخ اجتماعی ایران.

🔸محمدعلی اسلامی ندوشن ：شاهنامه بعداز هزارسال.

🔸جلیل دوستخواه：آز ونیاز دو دیو گردن فراز.

🔸کورش آریایی منش: سخنی کوتاه(درباره جایگاه زنان در ایران باستان).

🔸مرتضی هنری:۱-برگزیده سرودهای مهرگانی.۲-پیشگفتاری برمهرگان درسیدنی ۳-مهر ومهرگان.

🔸حسین ادیبی：ایرانیان در استرالیا.

🔸هومر آبرامیان: گزارشی ازجشنواره مهرگان درسیدنی.

🔹دربخش انگلیسی به غیراز مقالاتی که برگردان آن به زبان
فارسی در بخش نخست درج
گردیده است مقالاتی از：G.Trompf. G.Gropp.
Ruth Lewin. Gilles Quispel.
Paul Smith.
و هچنین دانشمندان فارسی زبان:خسرو خزایی. رضا سخاوت. رفعت عبیدی,و پروفسور احسان یارشاطر مندرج است.

https://t.me/hatefTa
#خور_و_بیابانک_تاریخ_کتابشناسی
#خور_و_بیابانک .
#دانشوران_معرفی_آثار .
#پرفسور_مرتضی_هنری .

♦️بخش هایی از گفتارهای دکتر مرتضی هنری که درباره
زادگاهش #خور_بیابانک
است در آینده نقل میشود.
https://t.me/hatefTa

🔷اقلیم خاطرات

از زمان کودکی، ص۱

https://t.me/hatefTa

#سیوشون_siyoshun

🔹این واژه را در کودکی از زبان مادربزرگ مادریم شنیدم. واژه سیوشون را به تنهایی یا با پیش افزوده پرpar،زمان درمانگری بر زبان می‌آورد. او گیاه پزشک بود. نام او کبرا بود ودر نسبت به مادرش که خاور نام بود؛ به کبرای خاور نامور بود.

https://t.me/hatefTa

🔹سیوشون یا پرسیوشون برگ های خشکیده گیاه بود و او جوشانده یا دم کرده چند پر از آن و زمان و اندازه نوشیدنش را به بیمار و همراه بیمار میگفت.

🔹پسان دانستم نام  گیاهی است و پسان تر دانستم که گویند از خون سیاوش روییده است و سیوشون در لهجه فارسی رایج در خوربیابانک همان سیاوشان در زبان فارسی است.

🔹پسان تر دانستم سووَشون گشته دیگر از سیاوشان است. و آنگاه خون سیاوش، کین سیاوش، سوگ سیاوش و سرود مردم بخارا را دانستم .و زمانی دیر، دیگر اندریافتم گوهر زندگی شد، چنانکه آمده است به ما:

♦️چون اسکندر  بر سر گور سیاوش رسید  ،پنداشت که آنجا بهشت است  و بر سر خاک او رفت .خاک او سرخ بود .خون تازه دید که می‌جوشد و در میان آن خون گرم ،، گیاهی برآمده بود سبز ؛.این سبز پر سیاوشان است


♦️گیاهی بر آمد همان گه ز خون
بدانجا که آن طشت شد سرنگون

♦️گیا را دهم من کنونت نشان
که خوانی همی خون سیاوشان.

_https://t.me/hatefTa
📕۱- شاهنامه فردوسی چاپ مسکو
۲- سوگ سیاوش .....شاهرخ مسکوب.

#خور_وبیابانک_فرهنگ_مردم
#واژه_شناسی
#بخوانیم_بیندیشیم
@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

🔶🔸🔸به فراخور نیمه امرداد روز شلغم کاری در گاهشمار کشاورزی خوربیابانک:
https://t.me/hatefTa

🔷در گاه شماری کشاورزی خوربیابانک، دو روز از سال، آغاز گردیدن هوا به گرما وسرما است.
https://t.me/hatefTa

🔹نخستین پنجم بهمن ماه و روز جشن سده است. از این روز هوا روی به گرما می‌رود. صد روز پس از سده جو درو. است.

https://t.me/hatefTa

🔹 روز دیگر شلغمکار ، و نیمه امرداد ماه است. از این روز رفته رفته از گرمای هوا کاسته و خنک می‌شود.

🔹در این روز آیین شلغم کاری برگزار می‌شود هم زمان در کناره های زمینی که شلغم کاشته می‌شود،جو می‌کارند، به این کشت جو نُهوج وبه گویش خوری نُهوژ کاری گفته میشود. این روز که چهار ماه ونیم از نوروز می‌گذرد آغاز زمان شلغم کاری و پسان کشت جو می‌باشد.

🔹برای آگاهی ّبیشتر واژه شلغم را بجویید.

#خوربیابانک_فرهنگ_مردم_آیین_ها
#هوا_شناسی_واژه_شناسی
#بخوانیم_بیندیشیم
#نگاهبان_هر_خشت_وسنگ_بازمانده_نیاکانمان_باشیم

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

#واژه_شناسی_گویشها
#سار_ساهار

#دکتر_غلامرضا_هاتفی_اردکانی
در شهرستان اردکان واژهٔ «سار» به معنی دل به هم زن،چندش آور، نامطبوع، بدمزه و ناخوشایند به کار می‌رود. به عنوان مثال، غذایی که طعم و بوی خوشی ندارد در اصطلاح می‌گویند: «چقدر این غذا ساره». یا حتی به فردی که شئونات اخلاقی و اجتماعی رعایت نمی‌کند می‌گویند: «این جوان چقدر ساره». در این مورد سار همان معنی «اوباش» دارد.

#لسان‌_الحق‌_طباطبایی
در لهجهٔ فارسی رایج در خوروبیابانک، بوی نامطبوع گوشت را «ساهار» یا «سهار» می‌گویند و بوی بدی که از خوردن همزمان چند خوراکی، به عبارت دیگر از تو هم خوری از دهان برآید «ساهار» می‌گویند.


#استاد_غلامرضا_عمرانی
#دکتر_حسن_عادلخانی
#دکتر_غلامرضا_هاتفی_اردکانی
#دکتر_علیرضا_شانظری
#دکتر_زهرا_دهقان_دهنوی
#دکتر_لیلا_شکوه_فر
#دکتر_صدیقه_رمضانخانی
#دکتر_ملیحه_متغیر
#داوود_هندیجانی
#زبانشناسی_گویشها
#زهم

واژه "زهم" به معنی گندیدن و بو گرفتن است.
دقیقی شاعر می گوید:
چو آب اندر شمر بسیار ماند
زهومت گیرد از آرام بسیار
زهم در مورد همه بوهایی بد استفاده نمی شود و معمولا بوی تخم مرغ ماهی و گوشت مرغ را زهم می گویند که زها یا صها (چیزی بین ز و ص) هم برای آن شنیده شده است.

در گویش آمره زُقم (zoqm) بوی بد مرغ و ماهی و... است.

در هندیجان، زفر (zofr) می گویند.

در سیستان به این بو spa:st می گویند. اسم آن نیز می شود spa:sti

یزدی ها به بوی ماهی سار (sar) می گویند (فکر کنم این واژه سانسکریت است) از ریشه "ساری".

در گویش آمره، بوی کپک نان را "سارَه" (sara) می‌گویند.

جالب است که بوی زهم که در گویش یزد سار یا ساهار نامیده می شود به طعمی هم گفته می شود که ناخوشایند است اما غالبا با افزودن نمک یا ادویه یا  مواد خوشبو رفع می شود. همچنین به فرد بی مزه و بی نمک هم همین صفت داده می شود.

در اصفهان و شهرضا هم به بوی مرغ و ماهی و تخم مرغ بوی زه یا زُهم گفته می شود.




🔷نقل از شبکۀ ریشه‌شناسی، دانشگاهی برای ریشه‌یابی واژه‌های زبان فارسی.
https://t.me/hatefTa

🔷🔹🔹آیین شلغم کاری
ص۲
https://t.me/hatefTa

🔹نام آیین شلغم کاری، در لهجه فارسی رایج در خوربیابانک "آب به تخم شلغم بستن"است.
در گویش خوری شلغم، شیلُم، و نام این آیین،
ow ar tokhm .e. shilom basson
است.

https://t.me/hatefTa

🔸در اردستان شلغم را شالِم گویند.از ۱۵ تا۲۵ امرداد می‌کارند؛ و این زمان آغاز دگر روی شدن هوا از گرما به خنکی است. این دگر روی شدن هوا، در زبان کشاورزان اردستانی
"به‌ خاک افتادن تحم شلغم"مصطلح است:

tokh shaalem dim hook eke /tokh shaalem dim hook kat
تخم شلغم روی خاک می افتد/ تخم شلغم روی خاک افتاد.

https://t.me/hatefTa

🔸برگرفته از نوشته استاد محمدرضا صدوقی در کانال بنیادفرهنگ شهرستان اردستان.

🔹دیم در بسیاری از گویش های ایرانی به معنای: رو، روی، رُخ، رخسار، چهره است.

https://t.me/hatefTa

#هوا_شناسی_دشت_کویر
#واژه_شناسی_گویشها

🔸تالارتخصصی بنیاد فرهنگ شهرستان اردستان، به مدیریت دکتر کامران هاشمی. در تلگرام به شناسه:
@bonyadeardestan

🔹برای آگاهی بیشتر از آیین شلغم کاری در خوربیابانک، وعنوان های مقالات معتبر در باره این آیین، واژه شلغم را همین جا بجویید.

@HATEFTA
https://t.me/hatefTa

🔷🔹🔹رباعی به گویش انارکی
سراینده استاد محمدعلی ابراهیمی انارکی

🔹اِگِر مٓش بُو رٓهی عشقی تو از سِنگ
تو دی ره وٓ اگر پایی مو بُو لِنگ

🔹اِوِیری از وییاوویی ویصالُت
به شوقی دیمی تو فِرسنگ فرسنگ

https://t.me/hatefTa

🔸برگردان به فارسی


🔸اگر باشد ره عشقت پر از سنگ
بدین بیراهه گر پایم شود لنگ

🔸بیابان وصالت را بپویم
به شوق روی تو فرسنگ فرسنگ


🔸🔸گویش های محلی را پاس بداریم.

https://t.me/hatefTa

‍ 📚قصه های منظوم

سراینده: #عباس_رئوفی

دیباچه: لسان الحق طباطبایی

https://t.me/hatefTa

🔹اهل کاشان است. زاده آران.

در کودکی از زبان مادربزرگ، مادر، پدربزرگ، پدر، و دیگر خویشاوندان قصه هایی شنید. به یاد او بماند. در بزرگ سالی به زبان شعر در آورد.

🔹ده از آن قصه ها که برای کودکان بود؛ ده کتاب کرد؛ در شمارگان بسیار؛ همراه با نگاره های خوش نگار. چندی است به چاپ هفتم رسیده است.

🔹یازدهمین، پنجاه و چهار قصه در یک کتاب برای گروه بالاتر از جوان و بزرگسال است. خواندنی است و آموزنده.


🔹۱۲۱صفحه، در قطع وزیری است. تازه نشر بهین است و تازه در بازار کتاب.


🔶[شاید کسانی باشند که دوستدار شنیدن و خواندن قصه به نظم باشند]

https://t.me/hatefTa

‍ ‍ بیست و هفتم مردادماه سالروز درگذشت سیّد محمّد محیط طباطبایی

محیط کتاب بسیار می‌خواند. ذهنی کنجکاو داشت. همیشه جویای دیدن نسخه‌های نادر و یافتن موارد شاذ و تازه بود و می‌کوشید خوانندگان را به تازه‌هایی آشنا کند که پیوندی فرهنگی با معارف ایرانی دارد. به‌طور مثال: او هنگامی اقبال لاهوری را به ایرانیان معرفی کرد که کمتر کسی نام آن سراینده را شنیده بود. سبب آن بود که محیط به‌ژرفی متوجه این قضیه شده بود که برخاستن یک شاعر بزرگ خوش‌سخن فارسی‌زبان در هندوستانی که به زور تمهیدات و قدرت سیاسی انگلیس، زبان فارسی در آن پهنه رو به افول رفته بود، برای آیندۀ زبان فارسی اهمیت دارد. ناگزیر می‌دانست که آشنا ساختن ایرانیان به سروده‌های چنان شاعر نغزگفتاری که بیرون از مرز کشور به یاد «جوانان عجم» غزل می‌پرداخت، ضرورت دارد. خوب می‌دانست که باید این‌گونه مظاهر و مبانی فرهنگی مرتبط با ادبیات فارسی را نگاهبانی کرد. پس کاملاً مناسبت داشته است که علی‌اصغر حکمت به هنگام تصدی وزارت امور خارجه، محیط را به نمایندگی فرهنگی ایران به کشور هندوستان تازه استقلال‌یافته فرستاد.
بی‌گمان محیط به زبان فارسی عشق می‌ورزید و ماندگاری فرهنگ ایرانی را در بقا و پایداری این زبان می‌دانست. او حوزه‌های مختلف قلمرو زبان فارسی را خوب می‌شناخت و دربارۀ گذشتۀ تاریخ و زبان و مردم و سیر فرهنگ ایرانی در آن سرزمین‌ها آگاهی‌های فراوان و پهناور داشت. نوشته‌هایی که دربارۀ اهمیت زبان فارسی و مسائل و مشترکات فرهنگی افغانستان و تاجیکستان با ایران دارد، همه مربوط به سال‌هایی است که ادبای آن کشورها آزادانه نمی‌توانستند با همدلان ایرانی خود مراوده داشته باشند. ولی محیط چند بار در جراید و مجلات به این موضوع پرداخت و نظر خود را نوشت. حتی چکامه‌ای خطاب به هم‌زبانان خود سرود که آن را در مجلۀ راهنمای کتاب چاپ کرده‌ام. مقاله‌هایی که او دربارۀ همین جنبه از زبان فارسی و پیوند فرهنگی ایران با همسایگان فارسی‌زبان دارد، اگر گردآوری و چاپ شود، کتابی سرشار از اطلاعات ادبی و یادگاری از بینش روشن محیط در این مباحث و مسائل خواهد بود و برای تاجیکان و همۀ فارسی‌زبانان آن سوی خاوران خواندنی است.

[نادره‌کاران، سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۰، ج ۲، ص ۱۰۶۲-۱۰۶۳]

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

https://t.me/hatefTa