قال الشيخ محمد أمانة:
كنت كتبت في بحث للجامعة عن الاسم الصحيح لمقدمة شرح الحافظ ابن حجر رحمه الله لصحيح البخاري، فقلت:
هذا هو الصواب «هُدى الساري» لا «هَدي الساري»؛ فإن «الهدي: الطريق والمذهب، والهدى: الدلالة والإرشاد، وعلى هذا فالأولى في ضبط اسم «مقدمة فتح الباري» للحافظ: هدى الساري، على معنى: دلالة وإرشاد الساري السائر ليلا، لا: هدي، على معنى: مذهب الساري».
ينظر تعليق أستاذنا العلامة المحقق محمد عوامة حفظه الله على «المدخل إلى كتاب السنن» للبيهقي 2: 615.
وقد جاء ضبطها هكذا «هدى الساري» في إحدى مخطوطات «فتح الباري» بخط الحافظ نفسه، وفي نسخة من أنفس نسخ الكتاب على الإطلاق، مكتوبة بخط تلميذ الحافظ: الإمام برهان الدين البقاعي، ومقروءة على الحافظ ابن حجر، وعليها بلاغات وإجازة لناسخه، كلُّ ذلك بخطِّه، وهذه صورتها:
Шейх Мухаммад Аммана айтады:
Университеттегі зерттеу жұмысымда Хафиз ибн Хаджардың (Алла оны рақымына алсын) «Сахих әл-Бұхариге» жазған кіріспесінің дұрыс атауы туралы былай деп жазған едім:
«Дұрысы — «Һудәс-сари» (هُدَى الساري), «Һәдиис-сари» (هَدي الساري) емес. Өйткені «һәди» сөзі «жол және мәзһаб (ұстаным)» дегенді білдірсе, «һудә» сөзі «нұсқаулық және жол көрсету» деген мағынаны береді. Осыған орай, Хафиздің «Фатхул-Бари» еңбегіне жазған кіріспесінің атауын «Һудәс-сари» деп атаған абзал. Бұл «түнде жол жүрушіге (сари) бағыт-бағдар беру» деген мағынаға сай келеді, ал «һәди» сөзіндегідей «жол жүрушінің мәзһабы» дегенді білдірмейді».
Қараңыз: Ұстазымыз, ғұлама, зерттеуші Мұхаммед Әууаманың (Алла оны қорғасын) Бәйһақидің «Әл-Мәдхал илә китәбис-сүнән» еңбегіне жазған түсініктемесі (2-том, 615-бет).
Сондай-ақ, «Фатхул-Баридің» қолжазбаларының бірінде — Хафиздің өз қолымен жазылған нұсқасында және бұл кітаптың ең құнды көшірмелерінің бірі болып саналатын, Хафиздің шәкірті имам Бурһануддин әл-Биқаидің қолжазбасында бұл атау дәл осылай «Һудәс-сари» деп таңбаланған. Бұл нұсқа Хафиз ибн Хаджардың алдында оқылған, әрі онда автордың өз қолымен жазылған рұқсаттары (ижәза) мен белгілері бар. Міне, оның суреті:
كنت كتبت في بحث للجامعة عن الاسم الصحيح لمقدمة شرح الحافظ ابن حجر رحمه الله لصحيح البخاري، فقلت:
هذا هو الصواب «هُدى الساري» لا «هَدي الساري»؛ فإن «الهدي: الطريق والمذهب، والهدى: الدلالة والإرشاد، وعلى هذا فالأولى في ضبط اسم «مقدمة فتح الباري» للحافظ: هدى الساري، على معنى: دلالة وإرشاد الساري السائر ليلا، لا: هدي، على معنى: مذهب الساري».
ينظر تعليق أستاذنا العلامة المحقق محمد عوامة حفظه الله على «المدخل إلى كتاب السنن» للبيهقي 2: 615.
وقد جاء ضبطها هكذا «هدى الساري» في إحدى مخطوطات «فتح الباري» بخط الحافظ نفسه، وفي نسخة من أنفس نسخ الكتاب على الإطلاق، مكتوبة بخط تلميذ الحافظ: الإمام برهان الدين البقاعي، ومقروءة على الحافظ ابن حجر، وعليها بلاغات وإجازة لناسخه، كلُّ ذلك بخطِّه، وهذه صورتها:
Шейх Мухаммад Аммана айтады:
Университеттегі зерттеу жұмысымда Хафиз ибн Хаджардың (Алла оны рақымына алсын) «Сахих әл-Бұхариге» жазған кіріспесінің дұрыс атауы туралы былай деп жазған едім:
«Дұрысы — «Һудәс-сари» (هُدَى الساري), «Һәдиис-сари» (هَدي الساري) емес. Өйткені «һәди» сөзі «жол және мәзһаб (ұстаным)» дегенді білдірсе, «һудә» сөзі «нұсқаулық және жол көрсету» деген мағынаны береді. Осыған орай, Хафиздің «Фатхул-Бари» еңбегіне жазған кіріспесінің атауын «Һудәс-сари» деп атаған абзал. Бұл «түнде жол жүрушіге (сари) бағыт-бағдар беру» деген мағынаға сай келеді, ал «һәди» сөзіндегідей «жол жүрушінің мәзһабы» дегенді білдірмейді».
Қараңыз: Ұстазымыз, ғұлама, зерттеуші Мұхаммед Әууаманың (Алла оны қорғасын) Бәйһақидің «Әл-Мәдхал илә китәбис-сүнән» еңбегіне жазған түсініктемесі (2-том, 615-бет).
Сондай-ақ, «Фатхул-Баридің» қолжазбаларының бірінде — Хафиздің өз қолымен жазылған нұсқасында және бұл кітаптың ең құнды көшірмелерінің бірі болып саналатын, Хафиздің шәкірті имам Бурһануддин әл-Биқаидің қолжазбасында бұл атау дәл осылай «Һудәс-сари» деп таңбаланған. Бұл нұсқа Хафиз ибн Хаджардың алдында оқылған, әрі онда автордың өз қолымен жазылған рұқсаттары (ижәза) мен белгілері бар. Міне, оның суреті:
❤2👍2
Мәмлүк дәуірінің екі ірі тарихшысының тарихи деректер мен эмпирикалық мәліметтер арасындағы қайшылыққа қатысты көзқарастарының бір-біріне мүлдем қарама-қайшы келуі өте қызық жайт:
Әл-Мақризи (һ. 845 ж. ө.) алып адамдар (гиганттар) туралы бізге жеткен тарихи хабарларды жақтап, олардың шындығын қорғайды.
Ибн Халдүн (һ. 808 ж. ө.) бұл мәліметтерді аңыз-миф деп есептеп, оларды тікелей бақылау мен тәжірибелік деректерге (эмпиризмге) сүйене отырып жоққа шығарады.
Әл-Мақризи (һ. 845 ж. ө.) алып адамдар (гиганттар) туралы бізге жеткен тарихи хабарларды жақтап, олардың шындығын қорғайды.
Ибн Халдүн (һ. 808 ж. ө.) бұл мәліметтерді аңыз-миф деп есептеп, оларды тікелей бақылау мен тәжірибелік деректерге (эмпиризмге) сүйене отырып жоққа шығарады.
Абдул-Хай Лахнауи (1886 ж.ж.) XIX ғасырдың ең білімді ғалымдарының бірі болған. Оның сирек кездесетін жан-жақты білімін (полиматтық қабілетін) дамытуға феноменалды есте сақтау қабілетінен бөлек тағы не көмектесті?
Оның өз сөзімен айтқанда, бәрі қарапайым: «Шәкірт әсері» (немесе тәкрар) — белгілі бір пәнді оқып болғаннан кейін, оны басқаларға үйрету (оқыту).
Оның өз сөзімен айтқанда, бәрі қарапайым: «Шәкірт әсері» (немесе тәкрар) — белгілі бір пәнді оқып болғаннан кейін, оны басқаларға үйрету (оқыту).
❤1
«Ад-дурар аль-камина» еңбегіне ол қайтыс болғаннан кейін енгізілген толықтыруда ас-Сахауи өзінің ұстазы Ибн Хаджардың ханафилерден мін іздеп, оларды түйреп отыруға бейімі болғанын ашық мойындайды. Айтпасаң да түсінікті.
❤1
Нағыз айлакердің құрығына түскенде осындай болады!
Алты хадис жинақтаушысының ұстазы болған Наср әл-Жаһдами (һижра бойынша 250 ж. қайтыс болған) өз көршісі әрі кәсіби «тегін тамақ ішуші» (шақырусыз қонақ) болған адамды тоқтатпақ болып, одан жеңіліп қалған екен.
Ал мына өлең жолдары соған меңзейді:
«Соғысқа қатыса тұра, жарақат алмаймын деп ойлайтын адам — нағыз дәрменсіздіктің (ақымақтықтың) ойын ойлаған адам».
Алты хадис жинақтаушысының ұстазы болған Наср әл-Жаһдами (һижра бойынша 250 ж. қайтыс болған) өз көршісі әрі кәсіби «тегін тамақ ішуші» (шақырусыз қонақ) болған адамды тоқтатпақ болып, одан жеңіліп қалған екен.
Ал мына өлең жолдары соған меңзейді:
«Соғысқа қатыса тұра, жарақат алмаймын деп ойлайтын адам — нағыз дәрменсіздіктің (ақымақтықтың) ойын ойлаған адам».
❤2
Хашияның атқаратын қызметі уақыт өте келе дамып отырды: бастапқыда ол негізгі мәтінді айқындау үшін пайдаланылса, хижра жыл санауы бойынша шамамен 1100 жылға қарай ғылыми пікірталас (полемика) алаңына айналды. Суютидің хадис мәтіндеріне жазған түсіндірмесі қарапайым хашия болса, Әбу әл-Хасан әс-Синди (һ. 1138 жылы қайтыс болған) өзінің жазбаларын «ішкі ханафилік сын» жүргізу үшін қолданды.
❤2
ИМАМ_ӘЛ_БҰХАРИДІҢ_ӨМІР_ЖОЛЫНЫҢ_ХРОНОЛОГИЯСЫ.pdf
122.4 KB
ИМАМ ӘЛ-БҰХАРИДІҢ ӨМІР ЖОЛЫНЫҢ ХРОНОЛОГИЯСЫ
❤5
Пайғамбарлық (صلى الله عليه وسلم) белгілері мен мұғжизалары туралы ең жақсы кітаптардың бірі:
١ كتاب علامات النبوة: صحيح البخاري
٢ دلائل النبوة: الفريابي، ط صبري
٣ دلائل النبوة: أبو نعيم الاصبهاني،ط النفائس
٤ دلائل النبوة: البيهقي، ط قلعجي
٥ دلائل النبوة: قوام السنة، ط طيبة
١ كتاب علامات النبوة: صحيح البخاري
٢ دلائل النبوة: الفريابي، ط صبري
٣ دلائل النبوة: أبو نعيم الاصبهاني،ط النفائس
٤ دلائل النبوة: البيهقي، ط قلعجي
٥ دلائل النبوة: قوام السنة، ط طيبة
❤9