Ұзақ мерзімді ұстазбен оқу туралы ескерту

Шейх Абд әл-Фаттах Әбу Ғудда (Алла оны рақымына бөлесін) былай деген:

«Алдыңғы буындарда шәкірттердің ғалымдарға шәкірт болуы осындай еді: қырық жыл, жиырма жыл, он жыл… Сонда ғана шәкірт нағыз ғалым болып шығатын. Дәріс бір күн бойы, немесе күннің көп бөлігі, немесе ең азы – төрттен бірі көлемінде өтетін — қырық-елу минут қана емес! Осылайша олар имамдарды жанынан тастамай еріп жүріп, өздері де имам дәрежесіне жететін.

Ал бүгінгі күні оқу бірнеше аймен, санаулы минуттармен шектелді; үнсіз парақтар мен шағын кітапшалардан ғана алынады — талқылаусыз, түсінусіз, жүрекке сіңірусіз. Ғалымдардың алдында отыру дәстүрі жоғала бастады; ал талап пен айқай көп, атақ-лауазым одан да көп — бірақ сол атауларға телінген білімнің өзі Жоғары Аллаға шағымданады: оны өзіне теліп, саудасын жасаған талай адамға.»

— «Сафахат мин сабр әл-уләмә», 107-бет

الفقيه الحنفي القاضي أبو نصر أحمد بن منصور الأسبيجابي ، أحد شراح مختصر الطحاوي.

«وُجد بعد وفاته صندوق، له فيه فتاوى كثيرة، كان فقهاء عصره أخطأوا فيها، فوقعت عنده، فأخفاها في بيته؛ لئلا يظهر نُقصانهم، وما تركها في أيدي المُستفتين؛ لئلا يعملوا بغير الصواب، وكتب سؤالاتهم ثانيا وأجاب على الصواب».

الجواهر المضية ١ / ٣٣٦

Ханафи фақиһ және қазы Әбу Наср Ахмад ибн Мансур әл-Асбижаби – Тахауидің «Мұхтасарына» түсіндірме жазған ғалымдардың бірі.

«Оның қайтыс болғанынан кейін бір сандық табылды. Оның ішінде ол кісінің көптеген пәтуалары бар екен. Замандастары болған фақиһтар ол мәселелерде қателескендіктен, сұрақтар өзіне түскенде, ол олардың кемшілігі ашылып қалмасын деп, ол пәтуаларды үйінде жасырып қойған. Сондай-ақ олар сұраушылардың қолында қате пәтуалар қалып, қате амал жасап қоймауы үшін, ол жазбаларды да қалдырмаған. Сұрақтарын қайта көшіріп жазып, дұрыс жауабын берген».

«Ал-Жауахир ал-Мудийя», 1/336

АДАБ ТАЛАБ АЛ-ʿИЛМНІҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ

Шәкірттің көзқарасы, мінез-құлқы, жолдастары мен ұстаздарымен қарым-қатынасындағы адабы – тек қосымша амалдар емес екенін ескеру маңызды. Керісінше, ол өз ісіне шын ниетті болып, табыс пен тəуфиқты қалаған адам үшін – міндетті амалдар. Мәселен, хат жазатын өнерпаз қаламды қағазға тигізерден бұрын белгілі бір дайындықтарды жасайды; оны «адаб» деуге болады, бірақ шын мәнінде сол дайындықсыз шыққан нәтиже құнсыз.

Осы тұрғыдан алғанда, ғалымдар белгілі бір амалдың қажеттілігі (вужубы) туралы айтқанда, оны фиқһтағы арнайы құқықтық мағынасында емес, «осыны дұрыс орындау үшін міндетті түрде осылай істеу керек» деген мәнде қолданады. Қажетті болып саналатын көптеген нәрселер басқа, онша міндетті емес істердің арасында да айтыла береді, өйткені талаптың шеңберлері қабат-қабат: уәжіп болған нәрсе – адаб та, бірақ әрбір адаб уәжіп емес.

Алла Тағала бізге тəуфиқ беріп, адаб үйретсін. Әмин!

نعم البيت هذا البيت:
لو كان للعلم من دون التقى شرف
لكان أشرف خلق الله إبليس

Қандай әдемі шумақ:
Егер тақуалықсыз ғылымда мәртебе болғанда,
Алланың жаратқандарының ең ардақтысы — Ібіліс болар еді.

ФИҚҺ, ЖҮРЕК ЖӘНЕ ЫҚЫЛАС

Сәһруәрдидің сөзі:

«Ұлы Алла фиқһты — шынайы түсінуді — жүректің сипаты етіп жаратты. Ол: “Олардың жүректері бар, бірақ онымен түсінбейді” (Құран, 7:179) деді. Олар түсінген кезде — білді; білген кезде — амал етті; амал еткен кезде — шынайы таныды, сөйтіп дұрыс жолға түсті. Сондықтан бір адамның түсінуі терең болған сайын, оның жаны діннің бағдаршамдарына жылдамырақ жауап береді, оларды оңайырақ қабылдайды және оның нұрына (яғни, жүрек айқындығына) ие болу үлесі көбірек болады».

قال السهروردي جعل الله تعالى الفقه صفة للقلب فقال لهم قلوب لا يفقهون بها فلما فقهوا علموا ولما علموا عملوا ولما عملوا عرفوا اهتدوا فكل من كان أفقه كانت نفسه أسرع إجابة وأكثر انقيادا لمعالم الدين وأوفر حظا من نور اليقين

Ширғатул-Ислам» туралы ескертпе
«Ширғатул-Ислам» кітабының қадірлігі мен жоғары бағаланғаны сонша, кейбіреулер оны Қыдыр (оған сәлем болсын) жазған десе, басқалары оны жай ғана Қағбаның шатырынан «тауып алған» деген екен!
Алайда, шын мәнінде бұл — Имам Заданың (қайтыс болған жылы: 573 ж.) еңбегі. Ол көрнекті бұхаралық фақиһ (құқықтанушы), әз-Заранджаридің (қ.б. 512 ж.) шәкірті болған, ал әз-Заранджари өз кезегінде Шәмс әл-Аимма әл-Халуанидің (қ.б. 448 ж.) шәкірті еді. Сондай-ақ, Имам Зада әйгілі «Тәлім әл-Мутағаллим» еңбегінің авторы әз-Зарнуджидің (600 жылдан кейін қ.б.) ұстазы болған.
Бұл еңбек — Ханафи дәстүріне сай әдеп пен сүннеттің тамаша жинағы. Оның өте терең мағыналы түсіндірмелері (шархтары) бар (өкінішке орай, олардың көпшілігі әлі күнге дейін қолжазба күйінде қалып отыр). Қазіргі уақытта кітаптың сатылымда бірнеше басылымы, соның ішінде бір түсіндірмесі қолжетімді.

ПАЙДАЛЫ ТҰСТАРДЫ (ФАУАИД) ЖАЗЫП ЖҮРІҢІЗ
Ғылым жолындағы маңызды амалдардың бірі – пайдалы ілім тұстарын жазып алу, өйткені олардың қашан қажетке жарайтынын ешқашан білмейсіз! Көптеген ғалымдар өз кітаптарына пайдалы тұжырымдарды қосқан, ал кейбіреулері тіпті зерттеулері мен оқу барысында кездестірген пайдалы ойлардан құралған тұтас кітаптар да жазған.
Оқып жатқан кітабыңыздың алғашқы немесе соңғы бетін, ал егер технологияға етене жақын болсаңыз (немесе "гик" болсаңыз), арнайы ортақ электронды файл арнауды қарастырыңыз. Егер қандай да бір мәселе сәл де болса қызықты көрінсе, тіпті ол қазіргі оқып жатқаныңызға тікелей қатысты болмаса да (және оны кейін табу өте оңай болмаса), оны түртіп алуға тұрарлық. Дегенмен, түпкі мақсат – жай ғана тіркеп қою емес, үйрену, өзгеру және сол білімге сай өмір сүру екенін естен шығармаңыз.
Алла бізге жар болсын, әмин!

ҰСТАЗДЫҢ НЕГІЗГІ МІНДЕТІ

«Ұстаздың басты міндеті — саған дайын білімнің өзін емес, кітапты қалай оқу керектігін және білімді қалай алу керектігін үйрету. Себебі білім — жағалауы жоқ теңіз, ал бүкіл ілімді саған үйрете алатын ұстаз жоқ».

— Доктор Мұхаммед Әбу Мұса (Әл-Азһардың аға ғалымдарының бірі және балаға (шешендік өнер) саласының көрнекті маманы)

Деколонизацияға қызығушылық Қазақстанда ең жоғары деңгейде, әсіресе жас ғалымдар арасында. Қазақстан — совет билігі кезінде ең ауыр жарақаттарды бастан өткерген ел: Ашаршылық, 1932–33 жылдары республикадағы қазақ халқының 40%-ының өмірін жалмаған сұмдық аштық; ядролық сынақтар, қоршаған ортаны қиратып жіберген; депортация мен қоныс аудару толқындары, демографиялық балансты өзгертіп, титулярлы ұлтты азшылыққа айналдырған (он бес одақтық республиканың ішінде бұл тек Қазақстанда болды). Соңғысы тілдің айтарлықтай жоғалуына әкелді, сондықтан қазақ тілін қолдану кеңістігі күрт қысқарды, және қаладағы қазақтардың көпшілігі орыс тілінде сөйлейтін болды.

Дәл қазақстандық ғалымдардың совет өткенін ең радикалды түрде сынағаны таңқаларлық емес. Өзбекстан мен Тәжікстандағы ғалымдар өз тарихтарының деколониялық сынына әлдеқайда аз қызығушылық танытады деп көрінеді.

Адиб Халид, Карлтон колледжінің профессоры (АҚШ), "Өзбекстанды құру", "Орталық Азия", "Коммунизмнен кейінгі ислам" кітаптарының авторы.

Тәуелсіздік құтты болсын

ӘЛ-МУҒРИБ ХАНАФИ МАЗҺАБЫ ҮШІН МАҢЫЗДЫ САЛАЛЫҚ СӨЗДІК

Жалпы сөздіктер бар, сондай-ақ белгілі бір ғылым саласына арналған арнайы сөздіктер де бар. Байыпты шәкірттер әртүрлі ғылымдарды игеру барысында міндетті түрде осындай салалық сөздіктерге қайта оралып отыруы керек. Ұғымдар мен анықтамалардың маңызы зор, ал қате дереккөзге жүгіну оңайлықпен қателік пен түсінбеушілікке алып келеді.

Ханафи фиқһына қатысты айтқанда, Замаһшаридің жолын жалғастырушы Насир ад-Дин Мутарризи (610 һ.) құрастырған «әл-Муғриб тартиб әл-Муʿриб» еңбегінен асып түсетін дереккөзді көп іздеудің қажеті жоқ. Ол өз кіріспесінде бұл сөздікті Жассастың «Шарх әл-Жамиʿ әл-Кабир», Халванидің «Шарх әз-Зиядат», Қудуридің «Шарх Мухтасар әл-Кархи», әл-Хаким әш-Шахидтің «әл-Мунтақа» және басқа да еңбектердің негізінде құрастырғанын айтады.

Ал Қураши (775 һ.) бұл кітапты: «Біздің ханафи ғұламалар қолданған терминдерге арналған аса ұлы еңбек!» – деп сипаттайды. Әрине, басқа да сөздіктер бар, бірақ бұл еңбек сөзсіз беделді әрі негізгі дереккөздердің бірі болып табылады.

Алла Тағала бізді бұл еңбектің пайдасына кенелтсін және білімімізді арттырсын. Әмин!

СҰХБАТ ЖӘНЕ «ИНТЕРНЕТ ТАЛИБТЕРІНІҢ» (IT) ПАЙДА БОЛУЫ
Шайхтан алынатын нәрсені тек оның ауызша айтқан түсініктемелерімен ғана шектеу — қасиетті білімді өзінің әдебінен, жүрегі мен жанынан айыру деген сөз. Қазіргі таңдағы қиянаттардың, көркем мінездің жоқтығының, таяз пайымның, ұстаздық етуге асығудың, шайтани күмәндар мен тағы да басқа көптеген келеңсіздіктердің төркіні көбіне «ұстазсыз шәкірттерден» бастау алады.

Сіз ілімді оның нұрынан бөліп ала алмайсыз, ал егер олай істеуге тырыссаңыз, қолыңызда тек білімнің жансыз нұсқасы — шынайы ілімнің құр елесі ғана қалады. Сиди Ибн Атаулла (һ. 709 ж.ж.) ескерткендей: «Амалдар — бұл жансыз бейнелер, ал оларға жан бітіріп, тірілтетін нәрсе — олардың ішіндегі ықылас сыры». Сол секілді, ілім де мағыналы әрі адамды өзгертетін сұхбат арқылы жан бітпесе, іс жүзінде жансыз нәрсе болып қала бермек.

Нағыз рухани ашылулар мен ілімнің нұры тек ұстаздың жақын тәлімгерлігі арқылы келеді. Ондай ұстаз дәрісхананың ішінде де, сыртында да жол көрсетіп, түсінік береді; ол өзінің сөзімен және түсіндірмелерімен ғана емес, үнсіздігімен және қарапайым тіршіліктегі іс-әрекетімен де тәрбиелейді. Әбу Ханифа қалайша Әбу Ханифа болды? Ол өзінің сөзімен былай дейді: «Мен Хаммадтың сұхбатында (қасында) сондайлықты ұзақ болдым, тіпті біреудің біреумен дәл мен онымен бірге болғандай бірге болғанын білмеймін».

Ұстаздарыңызбен бірге болудың барлық парасатты амалдарын жасаңыздар. Сабақтан қалудың себебін емес, қатысудың жолын іздеңіздер. «Бір нәрсені толық орындай алмау, оны толықтай тастап кетуге себеп болмауы тиіс». Алла Тағала бізге ізгілермен бірге болуды нәсіп етсін, әмин!

Топты жүргізуге даяр админ іздеймін.

Толық ақпарат үшін @theapologist23

Сапар пайдалары✅

تَغَرَّب عَنِ الأَوطانِ في طَلَبِ العُلا
وَسافِر فَفي الأَسفارِ خَمسُ فَوائِدِ

تَفَرُّجُ هَمٍّ وَاِكتِسابُ مَعيشَةٍ
وَعِلمٌ وَآدابٌ وَصُحبَةُ ماجِدِ

وَإِن قيلَ في الأَسفارِ ذُلٌّ وَمِحنَةٌ
وَقَطعُ الفَيافي وَاِكتِسابُ الشَدائِدِ

فَمَوتُ الفَتى خَيرٌ لَهُ مِن حَياتِهِ
بِدارِ هَوانٍ بَينَ واشٍ وَحاسِدِ

©️الإمام الشافعي رحمه الله

Данқ іздеп отаннан жыраққа шық,
Сапарлат, сапардың бес пайдасы толық.
Уайым сейіліп, ризық келер,
Ғылым, әдеп, өзгемен сұхбат берер.
Сапарда қорлық, қиыншылық,
Шөлдерді аралау мен қиындық береу бар дер.
Күншілдер мен өсекшілер арасында қор болғанша,
Адамға өмір сүргеннен өлім артық етер.

©️Имам Шафиғи (Алла оны рақымына алсын)

#Сапар

Ыңғайлы уақыт ✅

من انتظر الوقت المناسب ظل في الانتظار.

©️د.محمد أبو موسی حفظه الله

Кім ыңғайлы уақытты күтсе, сол қалпы күтіп қала бермек.

©️Д.Мұхаммед Әбу Муса (Алла жар болсын)

2025 жылдан 2026 жылға аяқ бастық. Осы апта бойы осы жылда істеймін деген дүниелердің тізімін реттеп шық. Ойланып, толғанып жоспар құр.

Түсінікті болу үшін мысал:
1)20 кітап оқу
2)Ағылшын В1 деңгейін бітіру
3)10 жаңа дос табу
4)Шетелге оқуға түсу
5)Миллион тг табу
6)………………………….

الإنسان يبدأ والله ينجز.

- مثل حبشي

Адам бастайды, ал Құдай аяқтайды.

- Эфиопия мақалы

Осы жылы істеймін деген 10-20 аралығындағы мақсаттарды жаз. Келесі аптадан бастап іске кіріс. Жазуға мүмкіндік берген Құдай, орындауға да мүмкіндік береді.

Сәттілік!

#Жоспар

Ғылым мен Дін ✅

إن العلم الحق لم يكن أبداً مناقضاً للدين، بل إنه دال عليه ومؤكد لمعناه. وإنما نصف العلم هو الذي يوقع العقل في الشبهة والشك.

- مصطفى محمود (فيلسوف وطبيب وكاتب مصري)

Шынайы білім ешқашан дінге қайшы келген емес, керісінше, дінге нұсқап, оның мағынасын бекітеді. Ақыл-ойды күмән мен белгісіздікке жетелейтін толық алынбаған шекі білім ғана.

- Мұстафа Махмуд (Мысырлық дәрігер, жазушы, ойшыл)

مردم فارسى مى گویند:

نيم ملا خطر جان،
نيم طبيب خطر تن.

Парсылар айтады:

Дүмше молда жанға зиян,
Дүмше дәрігер тәнге зиян.


П.С: Дінсіз өміру сүру бір қарағанда адамға бақыт сыйлайды. Десекте, ол бақыттың алқымға соңғы дем келгенге дейін жалғасатыны өкінішті. Атеист, деист, агностик болу бір пәсе, мұсылман болу әсте-әсте.

#Дін

إن التخصص هو أن يبني الإنسان معرفة مدققة في موضوع ما ، مكتفيا بالمعرفة العامة في باقي الموضوعات.

- د. عبد الكريم بكار حفظه الله

Мамандық – адамның басқа пәндер бойынша жалпы біліммен шектеліп, белгілі бір пән бойынша жан-жақты, егжей-тегжейлі білімін қалыптастыруы.

- Д. Абдулкәрім Баккар (Алла жар болсын)

#Мамандық

الفلاسفة المسلمين:

١. الكندي فيلسوف العرب
٢. الفارابي المعلم الثاني
٣. ابن سينا الشيخ الرئيس
٤. الغزالي حجة الإسلام
٥. ابن باجّة فيلسوف العزلة
٦. ابن طفيل حي بن يقظان
٧. ابن رشد الشارح الأكبر
٨. الرازي إمام المتكلمين
٩. السهروردي شيخ الإشراق
١٠. ملا صدرا الحكمة المتعالية

Мүйізі қарағайдай мұсылман философтары:

1. әл-Кинди (Араб философы)
2. әл-Фараби (Екінші мұғәлім)
3. ибн Сина (әш-Шейх әр-Роис)
4. әл-Ғазали (Хужжату әл-Ислам)
5. ибн Бажжаһ (Оқшаулану философы)
6. ибн Туфәйл (Хайи ибн Яқзон)
7. ибн Рушд (әш-Шарих әл-Әкбар)
8. әр-Рази (Имаму әл-Мүтәкәлләмин)
9. әс-Сәһрәуәрдий (Шейху әл-Ишроқ)
10. Мулла Садро (әл-Хикмәту әл-Мутәғалия)

#Философия

المزاح سنّة، لكن الشأن فيمن يحسنه، ويضعه مواضعه، ويرعى دقائق الأدب في كلامه!

سفيان بن عيينة.

Әзіл – сүннет, бірақ мәселе оны орнымен жасап, қай жерде қалай айту керегін білетін, сөзінде әдептің нәзік қырларын сақтай алатын адамда.

Суфиян ибн ʿУяйна.

العلم أشرف المقامات وأعلى الدرجات.

اتفق المحققون على أن العلم لذاته شريف.

- فخر الدين الرازي رحمه الله

Білім - орындардың ең шарапаттысы және дәрежелердің ең жоғарғысы.

Ғұламалар білімнің өз алдына шарапатты екендігіне бір ауыздан келіскен.

- Фахруддин әр-Рази (Алла оны рақымына бөлесін)

#Білім