Жазу(الكتابة) және жинақтау(التدوين) арасындағы айырмашылық.

Жазу(الكتابة) - адам өзі үшін хадисті жазады.

Жинақтау(التدوين)-адам хадисті кітап ретінде шығару мақсатында жазып, жинақтайды.

Пайғамбарымыздың صلى الله عليه و سلم хадисінде:

«نضر الله امرأً سمع مقالتي فوعاها، فأداها كما سمعها»

Алла Тағала менің сөзімді естіп, жаттап жеткізген жанның дидарын нұрландырсын.

قد قالوا :

«إن العلم كان في صدور الرجال ثم انتقل إلى الكتب وصارت مفاتيحه بأيدي الرجال»

Ілім адамдардың жүректерінде болaтын, кейін кітапқа көшті және кілттер ғұламалардың қолында»

ابن رشد الجد رحمه الله في «المقدمات الممهدات»

من ظن أنه يستغني عن التعلم فليبك على نفسه

Егер біреу өзін ілім алудан жоғары санаса, онда өз-өзіне жыласын.

Көп хадис жеткізген Сахабалар:

1. Абу Хурейра-5374
2. Ибн Омар-2630
3. Анас-2286
4. Аиша-2210
5. Ибн Аббас-1660
6. Жабир-1540
7. Абу Саид Худри-1170

Алла оларға разы болсын.

عن مالك رحمه الله تعالى:

«جُنة العالم - «لا أدري» فإذا أغفلها أصيبت مقالته.

سير الأعلام النبلاء

Имам Малик айтады:

«Мен білмеймін» - ғалымның сауыты. Егер сауатсыз қолданса, сөзі қиындыққа душар болады.

قال سفيان بن عيينة:

«من كانت معصيته في الشهوة فارج له و من كانت معصيته في الكبر فاخش عليه؛فإن آدم عصى مشتهياً فغفر لهو إبليس عصى متكبراً فلعن»

سير الأعلام النبلاء

Егер адамның күнәсі нәпсі ләззәтында болса, онда үміт бар. Ал күнәсі тәкәппарлық болса, онда ол үшін қорық. Себебі Адам алейхис-салам нәпсісіне еріп қателесті, кейін Алла оны кешірді. Ал Ібліс болса тәкәппарлық танытып, лағынетке ұшырады.

Ғұламалар мұхтасар(ықшамдалған текст) мәтінді үш мақсатпен жазады:

“التهذيب”

Кейде автор тақырыптан ауытқып, кітаптың мақсатына қатысы жоқ мәселелерді қозғайды. Кейінгі ғұламалар кітаптың мақсатына сәйкес келетін мәселелерді қалдырып, кітапты ықшамдайды.

“ترسيخ العلم”

Ықшамдаушы (المختصِر) бір пәнді терең түсіну үшін, оның шыңына жеткен ғұламаларының кітаптарын ықшамдайды.

“التذكرة”

Ықшамдаушы пәннің маңызды аспектерін мәтін ретінді жазады және оны жаттайды.

روى الإمام البخاري رحمه الله في الأدب المفرد:

لا تكرم أخاك بما يشق عليه


Имам Бухари (Алла оған рахымын көрсетсін) Адабул муфрадта риуят қылады :

“Бауырыңды қиындыққа салып, құрмет көрсетпе”

Абдулла бин Имам Ахмад(241 ж.һ) айтады:

“Абу Зур’а (289 ж.һ) менің әкеме түсті. Ол болса талқыға түскенді қатты жақсы көретін.Осы турасында мен әкемді былай айтқанын естідім:
“Мен тек парыз оқыдым. Нәпіл намаздарды Абу Зур’амен дискуссияға түсу үшін тастадым”

Тарих Бағдад 10/327

قال عبد الفتاح أبو غدة رحمه الله:

"من أجل معرفة موضع قول الذهبي هذا في الميزان طالعت الميزان كله في أقل من عشرين يوماً"

Абдул-Фаттах Абу Ғұда (Алла рахымына алсын) айтады:

“Имам Захабидің осы сөзін табу үшін мен Мизан кітабын 20 күнде оқып шықтым”

الإسناد من الدين ٥١ص.


*Мизанул-‘итидал Имам Захабидің риджәл(риуаят қылушыларға критикалық баға беру) турасындағы 5 томдық кітабы.

Ассаламу алейкум. Аллаға шүкір аккаунтым қолыма түсті

Енді пайдалы посттар шығарып тұрамын ин шәә Алла

فلا بد في الكلام من أمرين معاً؛ هما : " التركيب" و "الإفادة المستقلة" فلو قلنا : "أقبل" فقط أو "فاز" فقط لم يكن هذا كلاماً؛ لأنه غير مركب.
ولو قلنا : أقبل صباحاً أو فاز في يوم الخميس لم يكن هذا كلاماً أيضاً؛ لأنه — على رغم تركيبه — غير مفيد فائدة يكتفي بها المتكلم أو السامع

"Кәләмда" екі компонент бір мезетте болу қажет:
1. Тәркиб (екі я көп сөзден құралу)
2. Мағына беру (сөйлемнен пайда алу)

Егер тек "أقبل" я тек "فاز" деп айтатын болсақ, онда бұл кәләм емес, себебі екі я одан көп сөздерді қамтымайды.

Ал أقبل صباحاً أو فاز في يوم الخميس кәләм бола алмайды — екі сөзді қамтып тұрса да — себебі айтушы я тыңдаушы пайда алып жатырған жоқ.

النحو الوافي 15-16

Бұл жерден түсінуге болады Кәләм екі тараптың біреуіне хабар беру қажет я естуші, я айтушы.

Әһлу Куфа және Әһлу Басра

Классикалық еңбектерде араб тіл білімінде «Куфалықтар» мен «Басралықтар» деген екі мектеп жайында көп айтылады. Кейбір зерттеушілер мұны нақты мәзһаб ретінде қабылдап, әрқайсысының өзіндік әдістемесі, қағидалары болған дейді.

Алайда басқа ғалымдардың пікірінше, шын мәнінде «Куфи мәзһабы» немесе «Басри мәзһабы» деген ресми түрде қалыптасқан тілдік мектептер болмаған. Бұл атаулар тек белгілі бір дәуірде Куфа мен Басрада өмір сүрген ғалымдардың көзқарастарын шартты түрде біріктіріп атаудан туған. Яғни, бұл — жүйелі мәзһаб емес, қайта ғалымдардың түрлі пікірлерін географиялық тұрғыдан топтастыру ғана.

Бір сөзбен айтқанда, «Куфи» және «Басри» деген атаулар – ғылыми-методологиялық мектеп емес, сол заманғы ғылыми орталықтардың, яғни әртүрлі қалаларда қалыптасқан ой-пікірлердің жиынтығы.

#грамматика

Батыстық сыншыл тәсілдерге бағытталған негізгі сындардың бірі – хадисті қабылдау дәстүрінде қолданылған «Манһаж ан-нақд» (сын тұрғысынан тексеру әдісі) ақылға қонымсыз деген тұжырым болды. Ал ислам ғалымдары, керісінше, бұл әдістің рационалды сипатын дәлелдеуге ұмтылды. Сондықтан дәстүрлі әдістің ақылилығын және танымдық тұтастығын айқындайтын талдауларға сұраныс зор.

Осы сұранысқа алғаш жауап берген ғалым – Шариф әл-‘Ауний, оның «әл-Усусус әл-‘Ақлийя» еңбегінде

Батыс хадис зерттеулерінің қалыптасуы XVIII–XIX ғасырларға тән құбылыс болып, екі негізгі себепке негізделді. Біріншісі – отаршылдық саясаттың ықпалы. Еуропалық державалар исламды зерттеуді өз отарларындағы мұсылман халықтарының дүниетанымын түсіну және оларды тиімді бақылау тетіктерін игеру құралы ретінде қарастырды. Екінші себеп – Библияға қатысты сыншыл зерттеу дәстүрінің ықпалы.

#хадис

Бұл картада Имам Бұхаридің шейхтары мен олардың географиялық орналасу аймақтары көрсетілген. Сондай-ақ, ол шейхтардың өз ұстаздары да қамтылған. Карта түрлі түстер арқылы кодталған, әрбір табақаға жеке түс берілген. Сонымен қатар, ұстаздар арасындағы иснадтық байланыстарды көрсету мүмкіндігі қарастырылған. Бұл байланыстар бейнеленгенде, риуаят саны да (ұсақ қаріппен) көрініс табады.

Карта «Сахих әл-Бұхари» кітабындағы ең көп таралған жадаттарға (риуаяттық тізбектерге) сәйкес реттелген: алдымен ұстаз бен оның ұстазының ең жиі кездесетін тізбегі беріледі, кейіннен келесі деңгейдегі жиілік ретімен орналасқан тізбектер көрсетіледі.

https://www.google.com/maps/d/u/0/viewer?mid=1hIT1p00WOOQpghNsNalWjRRk4zNtfeTI&ll=29.583956639816392%2C31.56640456908803&z=7

#Хадис

Хадис ғалымдары айналысқан және әлі күнге дейін жалғастырып келе жатқан сан алуан «ғылымдарды» негізінен үш кең санатқа бөлуге болады.

Бірінші санат – Пайғамбардың (صلى الله عليه وسلم) хадистерінің жеткізілуіне қатысты. Бұл сала хадистерді жинау, жинақтау, риуаят мәжілістеріне қатысу және сирек нұсқаларды іздеу сияқты істерді қамтиды.

Екінші санат – бұған қосымша, хадистердің Пайғамбарға (صلى الله عليه وسلم) телінуінің шынайылығын тексеруді мақсат тұтады. Бұл салада жеткізу тізбектері сынға алынып, олардың жасырын ақаулары (‘илал) зерттеледі, сондай-ақ риуаят жеткізушілердің сенімділігі жан-жақты қарастырылады.

Үшінші санат – хадистердің мазмұны мен мағынасына бағытталады. Бұл сала мәтіндерді түсіндіруді, оларды герменевтикалық* тұрғыда талдауды және өзара салыстыру арқылы мән-мағынасын ашуды қамтиды.

* Герменевтика – мәтіндерді түсіндіру және мән-мағынасын ашу ілімі.

#Хадис

Сахабалардың бір-бірін әдейі өтірік айтуға немесе қасақана жалғандыққа барды деп айыптағанына қатысты ешбір деректің кездеспеуі – олардың қауымдастығының шынайылығына айрықша күшті дәлел болып табылады. Бұл діни-уағыздық тұрғыдағы емес, керісінше мұндай құбылыстардың заңдылықтық (номикалық) табиғатына негізделген рационалды дәлел. Бізде сахабалардың бірін-бірі есту қабілетінің әлсіздігінен немесе жадтың кемшілігінен туындаған қателіктер үшін сынағаны жөнінде деректер бар. Сондай-ақ, олардың бір-бірінің түсіну деңгейін сынағаны да мәлім. Бұдан бөлек, саяси келіспеушіліктердің салдарынан өзара соғысқа барғандары да белгілі. Соған қарамастан, олардың бір-бірін өтірік айтуға айыптағаны жөнінде ешқандай дерек жоқ. Ал мұндай айыптаулар орын алған жағдайда, ол кез келген дау-таласта қарсы тарапқа айтарлықтай дәлелдік артықшылық берер еді.

#Хадис