Америка биологлары Aedes aegypti черкиләрен үзләрен үтерергә җыенган организмнарның исеннән куркырга өйрәткән. Ягъни, сары бизгәк черкиләре дип йөртелә торган бу бызылдык дошманнарны үтерергә җыенсак, алар үзләре дә безнең исне танып, бездән ерак торырга тырышачаклар.

Әлбәттә, бу тәҗрибә сары бизгәк черкиләренә булышыр өчен ясалмаган. Тәҗрибә барышында дофамин рецепторларының теге яки бу әйбергә өйрәнүдә роле дә тикшерелгән.

Чыганак: http://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-98..

БҮГЕН, 31 нче гыйнвар көнне, Ай белән бәйле 3 астрономик күренешне күзәтеп булачак. Бу вакыйгалар берьюлы соңгы тапкыр 150 ел элек күзәтелгән.

1. «Зәңгәр Ай» - бер ай эчендә Җирнең табигый иярчененең ике тапкыр тулы фазага керүе, ягъни бер ай эчендә Айның ике тапкыр тулуы. Бу күренеш 2,5 елга бер тапкыр күзәтелә.

2. Супер Ай – Айның гадәттәгедән зуррак һәм яктырак булып күренүе. Тулган Ай перигей ноктасы (Ай орбитасының Җиргә иң якын булган ноктасы) аша узганда күзәтелә.

3. Айның тулы тотылуы – тулган Ай Җир күләгәсенә кергәндә күзәтелә. Бу вакытта Ай өслегенә Җир атмосферасында чәчелгән Кояш нурлары гына төшә. Җир атмосферасы исә кызыл һәм кызгылт сары нурлар өчен үтә күренмәле, шунлыктан Ай кызыл төскә керә.
Ай тотылу, Мәскәү вакыты белән 14:48 сәг. башланып, 18:11 сәг. тәмамланачак. Тулы фазаның дәвамлылыгы 77 мин. тәшкил итәчәк (15:51-17:08). Бу күренешне, көнбатыш һәм көньяк-көнбатыш өлкәләрдән тыш, Россиянең бар территориясендә дә күзәтеп булачак.

Февраль аенда күктә түбәндәге астрономик күренешләрне күзәтеп булачак:
1 февраль – Ай Регул йолдызын каплаячак.
7 февраль – Юпитерның Айга якынлашуы.
9 февраль – Марсның Айга якынлашуы.
11 февраль – Сатурнның Айга якынлашуы.
15 февраль – Ай Меркурийны каплаячак.
15 февраль – Кояшның өлешчә тотылуы. Көньяк Америка һәм Антарктида җирлегендә күзәтеләчәк.
16 февраль - Ай Венераны каплаячак. Көньяк Америка һәм Африка җирлегендә күзәтеләчәк.
17 февраль – Меркурийның Кояш белән кушылуы.
23 февраль – Ай Әлдәбәрән йолдызын каплаячак.

Бүген дөньяда яман шешкә каршы көрәш көне. Шул уңайдан яман шеш турында лекция карарга тәкъдим итәбез.

https://www.youtube.com/watch?v=ywuy0yXwFg0

Космонавтика өлкәсендә күптәннән көтелгән вакыйга - бүген SpaceX ширкәте Falcon Heavy ракетасына беренче очыш сынавы уздырачак!

Falcon Heavy ракетасы Айга һәм Марска кешеләр җибәрү максатыннан уйлап табылган иде. Ул бүгенге көндә кулланыла торган ракеталарның иң авыры һәм егәрлесе.

Falcon Heavy Кеннеди исемендәге Галәм үзәгеннән (Флорида штаты, АКШ) Мәскәү вакыты белән 19:30-21:30 вакыт аралыгында кузгалып китәргә тиеш. Ике ян тизләткеч ролен Falcon 9 ракеталарының кулланылган беренче баскычлары башкарачак. Файдалы йөкләнеш буларак Илон Маскның Tesla Roadster электромобиле кулланылачак. Ул Марс яныннан уза торган Кояш тирәли орбитага чыгарга тиеш.

Киттек, хәерле сәгатьтә!

Соңгы көннәрдә гел видеоязмалар чыгарганга ачуланмагыз, «Гыйлемдә» төрле юнәлешләр эшли. Шуларның берсе – TED Ed видеодәресләрен тәрҗемә итү. Чираттагы тәрҗемәбез әзер:

8 нче февральдә Русия галимнәре милли Фән көнен бәйрәм итә. Фән эшлеклеләрен Русия фәне көне уңаеннан тәбриклибез! Илебезнең фәнни һәм фәнни-техник киләчәге сезнең кулда, уңышлар насыйп булсын сезгә!

«Гыйлем»нең иң популяр материалларын – Алсу Гыйльметдинова әзерләгән «Билингваль педагогика» курсын бергә матур итеп тупладык.

Рәхим итегез:
http://giylem.tatar/курс-билингваль-педагогика

2018 елгы «Хәлбуки» сезоны Яшьләр лекторие белән башлана. Димәк, беренче булып әле фән һәм югары белем үрләренә менә башлаган лекторлар – студентлар чыгыш ясаячак. Киләсе очрашуда исә «зурларның» җитди лекцияләренә әйләнеп кайтачакбыз.

Быелгы лекторийларның тагын бер яңалыгы – «Тыңлаучы шәһадәтнамәләре». 16 февральдә чыгышларны тыңларга килгән һәр кешегә махсус шәһадәтнамә биреләчәк, анда алга таба тыңланган һәр лекция билгеләнеп барылачак. Май аенда һәм декабрь аенда сезоннарның иң актив тыңлаучыларына истәлекле бүләкләр тапшырылачак.

Без сезне көтәбез!

Сишәмбе – TED’лар көне.
Яңа тәрҗемә ителгән видео белән танышыгыз: https://youtu.be/xm4kZrQrujA

Бүген татар халкының бөек мәгърифәтчесе Каюм Насыйри туган көн. «Гыйлем»дә бу көн Татар фәне көне дип искә алына.

Каюм Насыйри – татар халкының күренекле улы, бөек мәгърифәтчесе. Насыйриның татар халкына гыйлем тарату эшенә чиксез тугърылыгы безне, «Гыйлем» мөхәрриятен, һәрчак илһамландырды. Берничә ел дәвамында без сайтыбызда аның гыйльми мирасы белән таныштырып бардык. Хәзер исә сезнең өчен шул язмаларны бергә туплаган махсус сәхифә әзерләдек.

Күчәргә: http://giylem.tatar/qayum-nasir

Без яңарабыз.
Яңалыкларны иртәгә, 16 нчы февраль көнне белерсез.
18:00, Татарстан урамы, 2, 104 ауд.