АСТЕРОИД – планеталардан күпкә кечәрәк, дөрес булмаган формадагы Кояш тирәли әйләнә торган каты күк җисеме. Астероидларның үз иярченнәре дә булырга мөмкин.
МЕТЕОРОИД (метеор җисеме) – зурлыгы буенча планетара тузан һәм астероидлар арасында торган каты күк җисеме.
КОМЕТА – Кояш тирәли нык сузылган эллиптик яисә параболик орбита буенча хәрәкәтләнә торган зур булмаган метеороид яисә астероид. Кояшка якынлаша башлау белән, кометаның “башы” һәм “койрыгы” барлыкка килә. Халык телендә аны “койрыклы йолдыз”дип йөртәләр.
МЕТЕОР – планетара киңлектән кергән каты күк җисеме һәм тузан кисәкчекләренең Җир атмосферасында янып, якты эз калдыруы. Халык телендә бу күренешне “йолдыз атылу” дип атыйлар.
БОЛИД – бик якты, хәтта көндез дә күзәтелергә мөмкин метеор. Ул еш кына метеорит төшү белән тәмамлана.
МЕТЕОРИТ – планетара киңлектән килеп, Җиргә төшкән каты күк җисеме.

«Гыйлем» командасы бара, ә син?

1917: ТАТАРЛАР | «ХӘЛБУКИ»

1917 ел вакыйгаларының татарларга һәм татарларның ул хәлләргә йогынтысы, татар дөньясында инкыйлабның урыны, аңа караш һәм бәяләр хакында тарих фәннәре кандидаты Айрат Фәйзрахманов сөйләячәк.

Кайчан: 1 декабрь, 18:00
Кайда: Татарстан урамы, 2 йорт, 104 аудитория (КФУ Филология институты бинасы)

#гыйлем #хәлбуки #татартарихы

Татарстан байрагына 26 яшь.

Кадерле дуслар!

«Гыйлем» проекты — үз теләге белән вакытларын татар телендәге фәнни-популяр контент булдыруга багышлаган хыялый ихтыярилар проекты. Әлеге проектка дәүләт тә, нинди дә булса оешмалар да акчалата ярдәм итми.

Барлык материалларыбыз тупланган сайтыбызны алга таба алып барыр өчен, безгә сезнең финанс ярдәмегез кирәк. Безнең еллык һостинг һәм домен исемен тоту өчен түлисебез бар. Шуңа да без сезгә мөрәҗәгать итәбез һәм ярдәмегезне көтеп калабыз.

VK аша булышырга: https://vk.com/app5727453_-82724249
Сайт аша: http://giylem.tatar/?page_id=2319

БҮГЕН, 3 нче декабрь көнне, Супер Ай күренеше күзәтеләчәк

Елга бер тапкыр без Айны бик зур һәм бик кечкенә итеп күрәбез. Бу күренешләрнең беренчесе – Супер Ай – тулы Ай перигей (Ай орбитасының Җиргә иң якын булган ноктасы) аша узганда күзәтелә. Ай апогей (Ай орбитасының Җирдән иң ерак булган ноктасы) аша узганда исә Мини Ай күренешен күзәтеп була. Бу вакытта Җирнең табигый иярчене гадәттәгедән күпкә кечерәк булып күренә.

Тулы Ай фазасы Мәскәү вакыты белән 18 сәгать 49 минутта башланачак, ә 4 нче декабрьнең 8 сәгать 43 минутында исә Ай перигей ноктасын узачак. Бу вакытта ул, апогей ноктасындагы халәте белән чагыштырганда, 14 % зуррак һәм 30 % яктырак булып күренәчәк. Күк йөзе аяз булган очракта, бу күренешне таңга кадәр күзәтеп була.

Роскосмос берләшмәсеннән

Якын вә ерак киләчәктә хезмәт базарының җитди үзгәрешләр кичерәчәге ап-ачык. Әлегә гадәти булып күренгән кайбер һөнәрләр, һичшиксез, юкка чыгачак, әмма алар урынына ниндиләре барлыкка киләчәк соң? Гомумән, «киләчәк һөнәрләре» нинди булачак?

8 декабрь, җомга кичендә сез бу сорауларга җавапларны ишетә алырсыз. «Хәлбуки» лекториендә «MAXat» үсеш үзәге остазы Ренат Миргаязов чыгыш ясаячак.

Кайчан: 8 декабрь, 18:00
Кайда: Татарстан урамы, 2 нче йорт, 104 нче аудитория (КФУ Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты бинасы)

Керү ирекле.

Лепкә (родничок, fonticuli cranii) яңа туган балаларның баш сөягенең бер үзенчәлеге булып тора. Лепкәләр бала тудыру процессын җиңеләйтәләр һәм баш миенең үсешендә ярдәм итәләр. Баш сөягенең иң зур лепкәсе балага ике яшь булганда тулысынча ябылып бетә.

Һиггс бозоны турында татар телендә дә язып була!

Һиггс бозоны ачылуы хакында 2012 елның 4 нче июлендә ЦЕРН оешмасының матбугат очрашуында игълан иткәннәр иде. Чарада физика галиме Питер Һиггс та катнашты. Ул, чиктән тыш дулкынланып, теориясенең тәҗрибәдә раслануын исән чакта көтмәгәнен, шуңа бик сөенгәнен белдерде. Бер елдан соң Һиггс белән бельгияле Франсуа Энглер 1964 елда ук кисәкчекне фаразлаганнары өчен физика өлкәсендә Нобель бүләген алдылар.

Галимҗан Галимов тәрҗемәсе
Укырга: http://giylem.tatar/?p=2497