📷 #پوستر

🔻 بررسی عوامل پیروزی و شکست در ملی شدن صنعت نفت

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

📌 #فایل_باکیفیت

🔻تفاوت ديدگاه آیت‌الله كاشانی و مصدق

🔹 آنچه كه مشخص است، یكی از اصلی‌ترین عوامل در ملی اعلام شدن صنعت نفت ایران، گروه‌های مذهبی به پیشوایی آیت‌الله سید ابوالقاسم كاشانی بودند. آیت‌الله كاشانی در 30 تیر 1331 با حمایت از مصدق مانع از سقوط دولت وی شد و در جریان ملی شدن نفت نیز همواره یكی از حامیان اصلی نهضت بود.

🔸 آنچنان كه از شواهد تاریخی برمی‌آید، آیت‌الله كاشانی با آگاهی از سیاست استعمارگرانه آمریكا هرگونه اعتماد به این كشور را نفی می‌كرد. بر همین اساس در روز 27 مرداد 1332 در نامه‌ای خطاب به مصدق وی را از اعتماد به آمریكا برحذر داشته و احتمال وقوع كودتای 28 مرداد را به او گوشزد كرد. آیت‌الله كاشانی در این نامه انحلال مجلس را بزرگترین اشتباه مصدق خوانده و عنوان می‌كند: «حرف اینجانب را در خصوص اصرار در عدم اجرای رفراندوم نشنیدید و مجلسی را كه ترس داشتید شما را ببرد بستید. حالا نه مجلسی هست و نه تكیه‌گاهی برای ملت گذاشته‌اید.»

🔹 بدین ترتیب می‌توان تفاوت دیدگاه مصدق و كاشانی را در نوع نگاه به آمریكا دانست. علاوه بر این، اعتماد مصدق به حزب توده نیز برای او گران تمام شد و پایگاه مردمی وی را دچار تزلزل كرد.

🔸 آیت‌الله كاشانی سابقه مبارزه با استعمار انگلیس را در عراق در كارنامه داشت و با پیشینه ضد استعماری در جریان نهضت ملی شدن نفت نیز پیشگام بود. لذا وی به دلیل اشراف به ماهیت استعمار و نیز آگاهی از اوضاع بین‌المللی خطر سلطه و نفوذ آمریكا را به شدت احساس كرده و بلافاصله هشدار دادند. اما این موضوع مورد غفلت نخست‌وزیر وقت كه اعتماد به آمریكا را سرلوحه كار خود قرار داده بود واقع شد.

🔹 در واقع آیت‌الله كاشانی با هرگونه نفوذ و دخالت بیگانه در كشور مخالف بود در حالی كه در سوی مقابل مصدق و جبهه ملی اعتقاد داشتند كه برای مقابله با انگلستان می‌بایست از نیروی خارجی دیگری استفاده كنند و آن نیروی دوم آمریكا بود؛ همان كشوری كه در 28 مرداد با استفاده از عوامل خود توانست دولت مصدق را به زیر كشد.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻"ملی" شدن صنعت نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی

▫️قسمت اول

🔹 پس از پایان جنگ دوم جهانی، اهمیت نفت در معادلات بین‌المللی بیش از پیش آشكار شد. بر همین اساس انگلیس تلاش كرد تا ضمیمه‌ای به قرارداد 1933 اضافه كند تا بتواند نفت ایران را همچنان حفظ كند؛ به همین منظور نویل‌گس را به ایران فرستاد تا با وزیر دارایی ایران وارد مذاكره شود اما اتمام عمر مجلس پانزدهم مانع از نهایی شدن قرارداد گس-گلشائیان شد.

🔸 حل مسئله نفت مهم‌ترین موضوع در مجلس شانزدهم محسوب می‌شد؛ بر همین اساس مبارزه برای خلع ید شركت نفت ایران و انگلیس آغاز شد و با اتحاد نیروهای ملی و مذهبی سرانجام نفت ایران در 29 اسفند 1329 ملی اعلام شد. اما این پایان كار نبود چرا كه پس از كودتای 28 مرداد، نفت به ظاهر ملی شده بار دیگر از دسترس ایران خارج شد و تا پیروزی انقلاب اسلامی همچنان در اختیار استعمارگران باقی ماند.

🔹 پس از كودتای 28 مرداد و سقوط مصدق، با انعقاد قرارداد كنسرسیوم ، نفت به ظاهر ملی شده از تسلط ایران خارج شده و در اختیار شركت‌های غربی قرار گرفت. طبق این معاهده 40 درصد سهام نفت ایران به 5 كمپانی آمریكایی، 40 درصد به شركت نفت ایران و انگلیس، 14 درصد به یك كمپانی نفتی هلندی و 6 درصد باقی مانده به یك كمپانی نفتی فرانسوی واگذار شد.

🔸 كنسرسیوم از سال 1333 عملا كنترل نفت ایران را در اختیار داشت با پیروزی انقلاب اسلامی دگرگون شد. با سقوط رژیم منحوس پهلوی فاجعه‌ای كه كنسرسیوم بر سر ایران آورده بود كشف شده و مشخص شد كه كنسرسیوم از سال 1333 كنترل 90 درصد از تولیدات نفتی را در اختیار داشته و منافع سرشاری را با این طریق از چنگ ایران خارج می‌كرده است، بر همین اساس می‌توان گفت كه تنها با پیروزی انقلاب اسلامی بود كه فرایند ملی شدن نفت ایران تكمیل شد.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻"ملی" شدن صنعت نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی

▫️قسمت دوم

🔹 با پیروزی انقلاب اسلامی قانونی به تصویب رسید كه به موجب آن "كلیه قراردادهای نفتی كه به تشخیص كمیسیون خاص مغایر با قانون ملی شدن صنعت نفت در ایران تشخیص داده شود كان لم یكن تلقی گردیده و دعاوی ناشی از انعقاد و اجرای آن قراردادها با رأی این كمیسیون قابل حل و فصل می‌باشد". بنابراین كلیه قراردادهای نفتی ایران با كمپانی‌های بزرگ نفتی لغو شد.

🔸 بدین ترتیب پس از بهمن 57، كلیه قراردادهاى خارجى از جمله قـرارداد 1352 لغو و از 14 اسفندماه 1357عملاً امتیازات اكتشاف، استخراج، پالایش و صدور نفت از كنسرسیوم سلب شد و در اختیار شركت ملی نفت ایران قرار گرفت و همزمان با آن، صدور نفت به کشورهایی چون اسرائیل قطع شد.

🔹 به دنبال آن، شركت‌های حاضر در كنسرسیوم به دیوان داوری لاهه شكایت كردند. بعد از 7 سال بررسی‌های قانونی، سرانجام 27 آذر سال 1369 با صدور رای دیوان عالی لاهه، پرونده كنسرسیوم به صورت قانونی مختومه اعلام شد.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻"ملی" شدن صنعت نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی

▫️تأسیس شرکت ملی حفاری ایران در سال 1358

🔹 یكی دیگر از نمودهای ملی شدن صنعت نفت كه پس از انقلاب اسلامی عملی شد استقلال صنعت حفاری با تاسیس شركت ملی حفاری ایران بود. تا قبل از پیروزی انقلاب، حدودا 40 شركت پیمانكار خارجی عملیات حفاری را انجام می‌دادند و در این بخش ایرانی‌ها همواره زیر نظر پیمانكاران و شركت‌های خارجی بودند.

🔸 پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شركت ملی حفاری به فرمان امام خمینی(ره) در اول دی ماه 1358 تاسیس شد و برای نخستین بار صنعت حفاری ایران استقلال خود را به دست آورد.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻"ملی" شدن صنعت نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی

▫️تأسیس وزارت نفت در جمهوری اسلامی

🔹 اتفاق مهم دیگری كه پس از پیروزی انقلاب اسلامی رخ داد تاسیس وزارت نفت بود. پیش از انقلاب اسلامی وزارتی با نام وزرات نفت وجود نداشت و همه مسائل مربوط به منابع نفتی زیر نظر شركت ملی نفت اداره می‌شد اما در مهر 58 لایحه قانونی تشكیل وزارت نفت به تصویب شورای انقلاب رسید.

🔸 این موضوع در تاریخ نفت ایران رخداد تعیین كننده‌ای محسوب می‌شود. تكمیل كننده این تصمیم، قانون سال 1366 است كه به موجب آن تصریح شده است كه مخازن نفتی ایران تماما متعلق به حكومت اسلامی است و وزارت نفت از جانب جمهوری اسلامی ایران این مالكیت را تصدی می‌كند.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻نقش روحانیون در ملی شدن صنعت نفت ایران

▫️مبارزات آیت‌الله کاشانی برای ملی کردن صنعت نفت

🔹 مبارزات آیت‌الله کاشانی علیه سلطه استعمار بر نفت ایران، از پس حصارهای زندان آغاز شده بود؛ زمانی که وی در اراک در زندان انگلیسی‌ها به سر می‌برد به بازجوی خود گفته بود: «اگر زنده ماندم و از زندان آزاد شدم کاری می‌کنم که این ملت مسلمان یک قطره نفت به انگلیس ندهند.»

🔸 وی در 16 مرداد 1327 موضع قاطع خود را درباره خلع ید انگلیس از نفت ایران مشخص ساخت و اعلام کرد: ملت مسلمان ایران تا قطع کامل ایادی استعمار انگلستان و استیفای حقیقی و جدی حقوق ملت ایران از شرکت غاصب نفت جنوب به مبارزه سرسختانه خود ادامه خواهد داد.

🔹 آیت‌الله کاشانی پس از بازگشت از تبعید در پیامی به مجلس شورای ملی نوشت: نفت ایران متعلق به ملت ایران است و به هر ترتیبی که بخواهد نسبت با آن رفتار می‌کند و قرارداد غیرقانونی که با اکراه و اجبار تحمیل شود هیچ نوع ارزش قضایی ندارد و نمی‌تواند ملت ایران را از حقوق مسلم خود محروم کند.

🔸 بدین ترتیب آیت‌الله کاشانی با طرح شعار "نفت ایران متعلق به ملت ایران است" اندیشه ملی شدن را در افکار عمومی وارد کرد و پس از این بود که اندیشه ملی شدن نفت در اذهان برخی از نمایندگان شکل گرفت.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻نقش روحانیون در ملی شدن صنعت نفت ایران

▫️نقش مراجع و علما در نهضت ملی نفت

🔹 علاوه بر آیت‌الله کاشانی که همواره در میدان مبارزه نهضت ملی نفت بود، علما و روحانیون دیگری نیز بودند که در این مسیر قدم برمی‌داشتند. آیت‌الله بروجردی، اگرچه خود وارد مبارزه مستقیم در جریان ملی کردن نفت نمی‌شد اما به طور ضمنی از آن حمایت می‌کرد. چنانچه آیت‌الله واعظ‌ زاده خراسانی نقل می‌کند: «آیت‌الله بروجردی به خاطر آن روح انقلابی که داشت از نهضت ملی نفت حمایت می‌کرد.»

🔸 آیت‌الله بهاءالدین محلاتی نیز در اعلامیه‌ای کلیه قراردادهای استعماری درباره نفت ایران را باطل اعلام کرده و نوشت: «قراردادهای تحمیلی سابق بین کشور ایران و کمپانی نفت چون علاوه بر اینکه به دست حکومت‌های جابره که شرعا و واقعا ولایتی بر اهالی مسلمان و ملت مظلوم این کشور نداشته‌اند، به ضرر فاحش و بر خلاف مصلحت مسلمانان بوده، لغو و بی‌اثر است و و اکنون هم تهیه وسایل برای کوتاه کردن دست اجانب از سوء مداخله در کار مسلمین و اعاده عظمت و استقلال نام کشور اسلامی عزیز از اهم تکالیف هر مسلمانی است.»

🔹 آیت‌‌الله حاج شیخ عباسعلی شاهرودی نیز ضمن اعلامیه‌ای «کوتاه کردن دست اجانب از کشور و مسلمین و ملی نمودن صنعت نفت در سراسر کشور» را بر هر مسلمانی واجب و لازم دانست.

🔸 علاوه بر این، روحانیون و علمای دیگر همچون آیت‌الله محمدتقی خوانساری، آیت‌الله سید محمود روحانی، آیت‌الله سیدحسن چهارسوقی، آیت‌الله باقر رسولی، آیت‌الله محمدرضا کلباسی، حاج شیخ مرتضی مدرسی اردکانی، آیت‌الله مهدی نجفی و آیت‌الله فقیه سبزواری نیز در حمایت از ملی شدن نفت اعلامیه‌هایی صادر کردند.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻نقش روحانیون در ملی شدن نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی

🔹 یکی از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی، تکمیل مبارزات نهضت ملی نفت بود. در آستانه پیروزی انقلاب ابتدا روحانیون با رهبری امام(ره) با دعوت کارکنان شرکت نفت به اعتصاب، پالایشگاه‌ها را تعطیل کرده و نفت را به‌طور موقت از چنگ دول استعماری خارج کردند و سپس با اخراج تکنسین‌های امریکایی از پالایشگاه‌ها، اداره تاسیسات نفتی را خود بر عهده گرفتند.

🔸 در مهر 1358 لایحه قانونی تشكیل وزارت نفت به تصویب شورای انقلاب رسید. در آستانه پیروزی انقلاب، هسته اولیه این شورا، شهید بهشتی، شهید مطهری، آیت‌الله عبدالکریم موسوی اردبیلی، شهید باهنر و هاشمی رفسنجانی بودند. پس از بهمن 57 چند تن دیگر از جمله آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، آیت‌الله طالقانی، آیت‌الله مهدوی کنی و ... نیز به اعضای آن اضافه شدند.

🔹 در مرحله دوم، بنابر مصوبات شورای انقلاب که اغلب اعضای آن، روحانیون مبارز و انقلابی بودند، در 18 دی 58 لایحه قانونی راجع به تشکیل کمیسیون خاص در مورد قراردادهای نفتی به تصویب رسید که به موجب آن «كلیه قراردادهای نفتی كه به تشخیص كمیسیون خاص مغایر با قانون ملی شدن صنعت نفت در ایران تشخیص داده شود كان لم یكن تلقی گردید.»

🔸 در مرحله سوم و نهایی، "طرح قانونی نفت" توسط مجلس تصویب شد و در 23 مهر همان سال با مهر تائید شورای نگهبان، ملی شدن صنعت نفت به سرانجام خود رسید.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🗓 آنچه گذشت...

🔻واکاوی دیدگاه مصدق در دوران ملی شدن صنعت نفت توسط شهید بهشتی

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🎥 #موشن_گرافیک

🔻60 ثانیه با تاریخ | ملی شدن صنعت نفت

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻هنوز به یاد دارم که رزم آرا در مجلس گفت: «ملتی که نمی تواند، یک لولهنگ بسازد چگونه می تواند صنعت نفت را اداره کند؟» همین نمایندگان به او 91 رای موافق دادند و فقط هشت رای مخالف گرفت.

🔹 سه ماه از ترور رزم آرا نگذشته بود نامه ی تهدید آمیز نواب به مجلس در نهایت به ملی شدن صنعت نفت انجامید. نواب برای ترور رزم آرا از آیات عظام، کاشانی، صدر و علامه امینی مجوز گرفته بود.

🔸 علامه امینی صاحب الغدیر به او گفته بود: اینها بی دین اند و میخواهند احکام اسلام را محجور کنند.

📚منبع:خاطرات آیت الله طاهری خرم آبادی.تهران.مرکزاسناد انقلاب اسلامی.1384 ص 72

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻توافق بر سر کنترل #نفت

🔹 آن روزهایی که #مصدق تصور می کرد که توانسته آمریکایی ها را در موضوع نفت با خود همراه کند، در جریان نبود که انگلیسی ها بسیار پیشتر از او تکلیف ملی شدن صنعت نفت را با آمریکایی ها روشن کرده اند. انگلیسی ها بسیار زودتر از مصدق به آمریکایی ها این را فهماندند که ملی شدن نفت همان قدر که منافع انگلیس را تهدید می کند منافع آمریکا را نیز تهدید خواهد کرد:

🔸 «بلافاصله پس از تصویب ملی شدن وزارت امور خارجه ی بریتانیا این موضوع را برای امریکا روشن ساخت که "کنترل" نفت باید در اختیار بریتانیایی ها باقی بماند این که "هیچ ترتیبی نباید ایجاد شود که به آشفتگی بازار جهانی نفت بیانجامد" و این که "به دست نیاوردن توافق با مصدق بهتر از رسیدن به توافقی ناکافی است." همزمان سلسه نشست های مقامات عال رتبه ی ایالات متحده امریکا و بریتانیا در واشنگتن با این اجماع به پایان رسید که:"قدرت موثر بر این دارایی با ارزش باید همچنان حفظ شود.»

📚 یرواند آبراهامیان، کودتا: 28 مرداد، سازمان سیا و ریشه­های روابط ایران و آمریکا در عصر مدرن، ترجمه: محمدابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1392، چاپ سوم، ص 128

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻اظهارات مادر شاه در خصوص ملی شدن صنعت نفت!

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🎬 #نماهنگ

🔻فرمایشات حضرت امام خمینی (ره) دربارهٔ ملی شدن صنعت نفت

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

📷 #پوستر

▫️رهبر انقلاب: اگر آیت‌الله کاشانی نبود، نهضت ملی شدن صنعت نفت یقینا در این کشور به وقوع نمی‌پیوست. ۱۳۸۰/۰۸/۲۰

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻اشتباه تاریخی مصدق

🔹 دولت مصدق که نفت را، منبع ثروت ملی کشور را از چنگ انگلیسی‌ها و از دست انگلیسی‌ها با کمک افرادی که بودند -مرحوم آیت‌الله کاشانی و دیگران- توانست خارج کند، یک اشتباه تاریخی انجام داد و آن تکیه‌ی به آمریکا بود.

🔸 در مقابل دشمنی انگلیس‌ها، فکر کرد باید یک پشتیبانی در عرصه‌ی بین‌المللی داشته باشد، این پشتیبان آن روز از نظر او آمریکا بود؛ به آمریکایی‌ها اعتماد کرد؛ امید او به آمریکایی‌ها بود.

🔹 از این خوش‌بینی و ساده‌اندیشی، آمریکایی‌ها استفاده کردند، [کودتای‌] بیست‌وهشتم مرداد را به راه انداختند. یک مامور آمریکایی با نام و نشان مشخص که کاملا مضبوط [است] و ما می‌شناسیم، میدانیم -اسمش هم در تاریخ هست- بلند شد آمد اینجا؛ آمریکایی بود، رفت در سفارت انگلیس یا در سفارت یک کشور غربی یا شاید هم کانادا مستقر شد و پولی را که آورده بود تقسیم کرد، افرادی را با خودش همراه کرد؛ عناصر و عوامل داخلی خائن هم وجود داشتند؛

🔸 کودتای بیست‌وهشتم مرداد را راه انداخت و همه‌ی زحماتی را که ملت ایران در ظرف دو سه سال -دوران ملی شدن صنعت نفت- کشیده بودند، بر باد داد. مصدق را هم گرفتند، بردند زندانی کردند و محمدرضای پهلوی را که از ایران فرار کرده بود، برگرداندند، به سلطنت نشاندند؛ و ۲۵ سال از سال ۳۲ تا سال ۵۷ این ملت، زیر یوغ حکومت تحمیلی و وابسته‌ی پهلوی به انواع خفتها، انواع فشارها، انواع سختی‌ها مبتلا شد؛ آمریکایی‌ها [این کار را] کردند.

▫️فرمایشات رهبر معظم انقلاب, ۱۳۹۴/۰۸/۱۲

🔗 http://l1l.ir/27g2

🔳 #روایت_تاریخی: اعتماد مصدق به آمریکایی‌ها در ماجرای ملی شدن صنعت #نفت و کودتای ۲۸ مرداد

📷 #عکس_تاریخی| ملاقات مصدق و هری ترومن رئیس جمهور آمریکا

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

🔻 شباهت‌های ترومن و آیزنهاور؛ مخالفان ملی شدن صنعت نفت

🔹 بسیاری تلاش می‌کنند تا میان دولت ترومن و دولت آیزنهاور در مواجه با ملی شدن صنعت نفت تفاوت قائل شوند.

🔸 اولی را متمایل به ملی شدن و دومی را مخالف آن بدانند. این در حالی است که هر دو این دولتها مخالف ملی شدن نفت بودند؛ با این تفاوت که نوع رویکردشان برای مواجه با مصدق متفاوت بود:

🔹 «امریکایی ها هم به اندازه‌ی بریتانیایی‌ها با ملی شدن مخالف شدند اما کابینه ی ترومن مذاکرات را بر هر گونه اقدام نظامی ترجیح می داد. به باور آنان مصدق اگر در قضیه ی ملی شدن به شکل اسمی پیروز ظاهر می شد آن گاه می شد متقاعدش کرد که از کنترل واقعی دست بکشد. ترومن برای رسیدن به چنین راه حلی اعلام کرد که فرستاده ی شخصی خود آورل هریمن را به عنوان واسطه ای بی طرف بین بریتانیا و ایران به تهران می فرستد. برآورد کابینه ی بریتانیا از اقدام یاد شده این بود که «این امر باعث آسیب دیدن رابطه با امریکا در مسئله ای از این دست نخواهد بود.»

📚 یرواند آبراهامیان، کودتا: 28 مرداد، سازمان سیا و ریشه­های روابط ایران و آمریکا در عصر مدرن، ترجمه: محمدابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1392، چاپ سوم، ص 168

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

📷 #پوستر

🔻بیست و نهم اسفند ماه سالروز ملی شدن صنعت نفت

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava

📷 #پوستر

🔻کاریکاتور "شکاف نهضت"

▫️۳۰ آذر ۱۳۳۲ دکتر مصدق دادگاهی فرمایشی به حبس و تبعید محکوم شد. این محکومیت آخرین میخ بر تابوت نهضت ملی شدن صنعت نفت بود که با همراهی آیت‌الله کاشانی بدست آمده بود اما با اعتماد دکتر مصدق به غرب این دستاورد بزرگ از بین رفت.

📌 #ملی_شدن_صنعت_نفت

🆔 @geraa_mohtava