سعيد
millat o’z tarixini bilmas ekan…
Қарғалар учса қарайлик Марғилоннинг йўлига...
Хўш бу қўшиқнинг яратилиш тарихи ҳақида биласизми? Агар билмасангиз ҳозир билиб оласиз!
-1875-йил Россия империяси Қўқон хонлигига қарши юриш қилиш учун жуда катта қўшинни Фарғона водийсига ташлади. Қўқон хони Худоёрхон Россияга ўз тобелигини изҳор этиб дарвозаларни очиб берди. Марғилон, Қўқон, Андижон, Наманганда халқ русларга қарши она юрти ҳимояси учун кураша бошлади...
1875 - йил куз…
Руслар Марғилонга жуда катта ва қудратли ҳарбий қўшин ташлаган. Маргилон йигитлари яхши қуролланмаган бўлсалар ҳам мардонавор жанг қилмоқдалар. Охир-оқибат руслар шаҳарнинг жанубий дарвозасидан ёриб киришга муваффақ бўлди. Шаҳарга кирган руслар қутургандан-қутура бошлади: қаршисида учраган ёш-у қари, хотин-қизлар ва ҳаттоки ёш болаларгача қиличдан ўтказа бошлади. Рус аскарлари тўғри келган уйга кириб ўзи хоҳлаган аёлларни зўрлай бошлади. Лекин бу ҳаракатлар ҳам Марғилон ҳимоячиларининг руҳини синдира олмади. Марғилонда эркаклар қирила бошлади. Дахшати кейин бошланди…
Қонхўр Скобелов (Росс.импер. комондони) Марғилонда катта майдонда чўплардан хочсимон устунлар ясаб, русларга қарши курашган йигитларни ўша устунларга боғлади. Бир қанчасини ўша ернинг ўзида ўлдирди, бир қанча йигитларнинг оёқ-қўлларини кесиб ташлади. Акасининг, укасининг, эрининг азобланаётганини, ўлдирилаётганини кўрган аёллар чидай олмади - ўзини уларнинг ёнига отди! Шунда рус аскарлари жазоланаётган яқинлари олдига югураётган аёлларга қарата ўт оча бошлади. Скобелов кимда-ким жазоланаётганларга яқинлашса қатл этилишини эълон қилди, ҳаттоки ўлдирилганларнинг дафн этилишига ҳам рухсат беришмади. Атроф нолаларга тўлиб кетди - кимдир кесилган қўли оғриғидан, кимдир кесилган оёғи оғриғидан, яна кимдир номус оғриғидан дод солар эди.
Устунларга боғланган ўликлар ва тириклайин оёқ-қўли кесилганлар сасий бошлашди. Қарғалар, қузғунлар келиб уларни чўқалай бошлашди. Яқинлари эса туну-кун уларни қарғалар ва қузғунлардан ҳимоя қилиб қўриқчилик қилиб туришди. Шунда одамлар орасидан бир аёл йиғлаб шу қўшиқни айта бошлади:
Каргалар учса карайлик
Маргилоннинг йулига
Хиди келса маст булайлик хандалакнинг буйига.
( ўз яқинларининг бадбўй ҳидини айтмай, бу ҳидни ҳандалакнинг хушбўй исига ўхшатишган)
Ҳандалак бўйликкинам,
Сен унда зор, мен бунда зор,
Тўтиқушнинг боласидек
Иккаламиз интизор.
Интизорлик торта-торта,
Танда тоқат қолмади.
Йўл чивиндек сарғайиб,
Учарга ҳолим қолмади...
«Elbek Hamzat»
Хўш бу қўшиқнинг яратилиш тарихи ҳақида биласизми? Агар билмасангиз ҳозир билиб оласиз!
-1875-йил Россия империяси Қўқон хонлигига қарши юриш қилиш учун жуда катта қўшинни Фарғона водийсига ташлади. Қўқон хони Худоёрхон Россияга ўз тобелигини изҳор этиб дарвозаларни очиб берди. Марғилон, Қўқон, Андижон, Наманганда халқ русларга қарши она юрти ҳимояси учун кураша бошлади...
1875 - йил куз…
Руслар Марғилонга жуда катта ва қудратли ҳарбий қўшин ташлаган. Маргилон йигитлари яхши қуролланмаган бўлсалар ҳам мардонавор жанг қилмоқдалар. Охир-оқибат руслар шаҳарнинг жанубий дарвозасидан ёриб киришга муваффақ бўлди. Шаҳарга кирган руслар қутургандан-қутура бошлади: қаршисида учраган ёш-у қари, хотин-қизлар ва ҳаттоки ёш болаларгача қиличдан ўтказа бошлади. Рус аскарлари тўғри келган уйга кириб ўзи хоҳлаган аёлларни зўрлай бошлади. Лекин бу ҳаракатлар ҳам Марғилон ҳимоячиларининг руҳини синдира олмади. Марғилонда эркаклар қирила бошлади. Дахшати кейин бошланди…
Қонхўр Скобелов (Росс.импер. комондони) Марғилонда катта майдонда чўплардан хочсимон устунлар ясаб, русларга қарши курашган йигитларни ўша устунларга боғлади. Бир қанчасини ўша ернинг ўзида ўлдирди, бир қанча йигитларнинг оёқ-қўлларини кесиб ташлади. Акасининг, укасининг, эрининг азобланаётганини, ўлдирилаётганини кўрган аёллар чидай олмади - ўзини уларнинг ёнига отди! Шунда рус аскарлари жазоланаётган яқинлари олдига югураётган аёлларга қарата ўт оча бошлади. Скобелов кимда-ким жазоланаётганларга яқинлашса қатл этилишини эълон қилди, ҳаттоки ўлдирилганларнинг дафн этилишига ҳам рухсат беришмади. Атроф нолаларга тўлиб кетди - кимдир кесилган қўли оғриғидан, кимдир кесилган оёғи оғриғидан, яна кимдир номус оғриғидан дод солар эди.
Устунларга боғланган ўликлар ва тириклайин оёқ-қўли кесилганлар сасий бошлашди. Қарғалар, қузғунлар келиб уларни чўқалай бошлашди. Яқинлари эса туну-кун уларни қарғалар ва қузғунлардан ҳимоя қилиб қўриқчилик қилиб туришди. Шунда одамлар орасидан бир аёл йиғлаб шу қўшиқни айта бошлади:
Каргалар учса карайлик
Маргилоннинг йулига
Хиди келса маст булайлик хандалакнинг буйига.
( ўз яқинларининг бадбўй ҳидини айтмай, бу ҳидни ҳандалакнинг хушбўй исига ўхшатишган)
Ҳандалак бўйликкинам,
Сен унда зор, мен бунда зор,
Тўтиқушнинг боласидек
Иккаламиз интизор.
Интизорлик торта-торта,
Танда тоқат қолмади.
Йўл чивиндек сарғайиб,
Учарга ҳолим қолмади...
«Elbek Hamzat»
Forwarded from Qizingiz yozdi...
Allohning valiy bandalari haqida gap ketganda, ularni "ابن الآن" -- "Ayni damning (hozirning) farzandi" deydilar. Bu - aql, ruh, qalbning jism bilan bir yerda ekanligini anglatadi. Banda chin ma‘noda baloga sobir, qismatga qone‘ va qazoga rozi bo'lganda erishadigan xotirjamlik rutbasi.
Balki qadarga iymon keltirishning farz qilinishi hikmatlaridan biri -- kechadan afsus va ertadan qo'rquv bilan yashamay, barini Alloh taologa topshirish [التفويض] uchun bo'lsa kerak.
Turklarda "ânın tadını çıkarmak / ânı yakalayabilmek" degan ibora bor: mavjud bo‘lib turganingiz lahzani to‘kis yashash degani.
Bizda...
Ayni damda topiladigan yagona narsa - jasadimiz. Qalb - kelajak xavotirida, ruh - kechmish taassufida, aql ham boshqa ishlar bilan safarga ketgan.
Bunday yashash odamni charchatib qo'yadi.
Alloh ofiyat bersin.
---
Be where your feet are -- Oyoqlaring turgan yerda bo'l, degani.
Balki qadarga iymon keltirishning farz qilinishi hikmatlaridan biri -- kechadan afsus va ertadan qo'rquv bilan yashamay, barini Alloh taologa topshirish [التفويض] uchun bo'lsa kerak.
Turklarda "ânın tadını çıkarmak / ânı yakalayabilmek" degan ibora bor: mavjud bo‘lib turganingiz lahzani to‘kis yashash degani.
Bizda...
Ayni damda topiladigan yagona narsa - jasadimiz. Qalb - kelajak xavotirida, ruh - kechmish taassufida, aql ham boshqa ishlar bilan safarga ketgan.
Bunday yashash odamni charchatib qo'yadi.
Alloh ofiyat bersin.
---
Be where your feet are -- Oyoqlaring turgan yerda bo'l, degani.
Men shu 14 kun ichida ham vaqtning juda tez oʻtganini, ham toʻxtab qolganday boʻlganini sezdim goʻyo. Biri oʻzim sevgan ishlar bilan mashgʻullik, boshqasi sogʻinchdan boʻlsa kerak.
ba'zi manzillar bor. bir kezgach, hayolingdan ketmay qoladi. endi hayollan, xotiralar buluti ustiga o'tirib olib u yerlarni kezasan. ba'zi manzillar bor yetishishni doim istagan yerlaring, yetdim deganda sukut saqlaydigan, hayajondan yuraging to'xtab qolganday bo'ladigan yerlar, dengizni sog'ingan osmonlik kabi ularga tikilaversan, hech to'ymaysan. ba'zi ko'chalar bor goyo ruhi bordek, kel oydin tunlari meni mazza qilib kez deydi. ba'zi sahrolar bor, boqsang olis, ammo yaqin, shundoqqina yoningda, hozirgi lahzalarda. mayin shamol bilan qo'shib seni olis davrlarga keltiradi. shunday manzillar bor, u yerlarda yulduzlari boshqa yerda bo'lmagani kabi ko'rinadi, qo'l uzatsang yetadigandek, go'yo endi osmon kengroq, oy bo'lsa qadrdonroqdek. shunday manzillar bor, yetgach qadrini u qadar bilmaysan, ayrilgach esa o'zingga kela olmay qolasan. so'ng balki, bir go'zal balki, bu yerlarni qadrli qilgan uning tuproqlari-yu, go'zal maskanlari emasligini o'ylaysan. sen o'zing, hayollaring, hayajonlaring, yoningdagi insonlar yo'llarga rang berganini, vanihoyat sayohat sevar ruhing endi bo'y ko'rsatganini tushunib olasan. va endi sen aslo, aslo avvalgi Said bo'lmaysan..
Ushbu kitoblar Sergey Barodin - asli Maskvalik yozuvchi qalamiga mansub . U Oʻzbekistonga kelib, bizni elimiz, urf odatlarimizni sevib qoladi. Bu asarni yozishga esa yozuvchi 20 yil umrini sarflaydi. Yozish mobaynida Amir Temur bosib olgan yerlarini har biriga borib, arxivlarni "titkilab" chiqadi. Sovet davrida Amir Temur doim yovuz boʻlib koʻrsatilgan, Borodin boʻlsa bobomizni goʻzal tomonlarini koʻrsatib bera olgan, masalan asarda Amir Temurning ayoli, farzandlari, va nabiralari bilan boʻlgan goʻzal muomalasi tasvirlab berilgan ekan. Bu kitobni bugun kashf etdim, nasib boʻlsa oʻqib chiqaman. Sizlarga ham tavsiya.
Hoʻsh yana nimani aytay..
Bugun birinchi marta uy muzeyiga borib koʻrdim. Yuqoridagi yozuvchining uy muzeyiga, yolgʻiz oʻzim. Kirganimda bir ayol tabassum bilan kutib oldilar. Quvonib yozuvchi hayoti haqida gapirib berdilar. 10.000 kitoblari jamlangan kutubxonaga kirdim, ishonasizmi shuncha kitobni hammasini oʻqigan ekan yozuvchi. Keyin aytib qoldilar shu yerga juda yaqin joyda Yesenin uy muzeyi bor ekan. Men oʻzimcha osmonlarda uchib, oh qanday yaxshi, yoqimli insonlar bora deb, Yesinin muzeyi eshigini taqillatsam bir rus amaki ochib qoldilar. Shu desangiz, nima ishingiz bor deganlarida, hech ekskursiyaga keldim deyishni ruschasi miyyamga kela qolmaydida, bir nima dey desam hayolimda inglizcha soʻzlar suzib yuribdi. Amaki rus tilini bilmasang nima qilarding rus yozuvchini muzeyiga kelib dedilar. Men boʻlsa yoʻq men oʻqib, eshitib tushuna olaman, gapirishga qiynalyapman deyolmadim. Boyagi fikrlarim borku, shunga teskari shapatidek keldi. Shunaqa hamma ham birdek hush muomala emas. Agar kimdir Oʻzbekistonda yashab turib rus tilini bilmaganimga meni uyaltirmoqchi boʻlsa uddasidan chiqolmasdi. Lekin mening vaziyatimda uyat ish boʻldi. Maylida bir kunda ikkisi bir biriga zid insonlar bilan ketma ket uchrashish nasibam ekan. Bugunim ham dars boʻldi.
Shunaqa gaplar...
Bugun birinchi marta uy muzeyiga borib koʻrdim. Yuqoridagi yozuvchining uy muzeyiga, yolgʻiz oʻzim. Kirganimda bir ayol tabassum bilan kutib oldilar. Quvonib yozuvchi hayoti haqida gapirib berdilar. 10.000 kitoblari jamlangan kutubxonaga kirdim, ishonasizmi shuncha kitobni hammasini oʻqigan ekan yozuvchi. Keyin aytib qoldilar shu yerga juda yaqin joyda Yesenin uy muzeyi bor ekan. Men oʻzimcha osmonlarda uchib, oh qanday yaxshi, yoqimli insonlar bora deb, Yesinin muzeyi eshigini taqillatsam bir rus amaki ochib qoldilar. Shu desangiz, nima ishingiz bor deganlarida, hech ekskursiyaga keldim deyishni ruschasi miyyamga kela qolmaydida, bir nima dey desam hayolimda inglizcha soʻzlar suzib yuribdi. Amaki rus tilini bilmasang nima qilarding rus yozuvchini muzeyiga kelib dedilar. Men boʻlsa yoʻq men oʻqib, eshitib tushuna olaman, gapirishga qiynalyapman deyolmadim. Boyagi fikrlarim borku, shunga teskari shapatidek keldi. Shunaqa hamma ham birdek hush muomala emas. Agar kimdir Oʻzbekistonda yashab turib rus tilini bilmaganimga meni uyaltirmoqchi boʻlsa uddasidan chiqolmasdi. Lekin mening vaziyatimda uyat ish boʻldi. Maylida bir kunda ikkisi bir biriga zid insonlar bilan ketma ket uchrashish nasibam ekan. Bugunim ham dars boʻldi.
Shunaqa gaplar...
Bu sogʻinch goʻyo bir bor yashamoq soʻng umring oxiriga qadar shu onlar xotirasi bilan yashamoq kabi..
Oʻquvchi oʻzi tayyor boʻlganda, istagandagina oʻrganadi degan gap bor edi. Ustoz har qancha mahoratli boʻlmasin oʻquvchi oʻrgatilganlarni qabul qilmas ekan naf yoʻq. Huddi shunday insonlar ham oʻzalari tayyor boʻlganda oʻzgararkan.
The term "mindfulness" can be translated into Arabic as "اليقظة الذهنية" (al-yaqazah al-dhihniyah), which literally means "mental awareness."
Other related translations depending on the context include:
"وعي" (wa'iy) – awareness or consciousness.
"التأمل" (at-ta'ammul) – contemplation or meditation.
"الحضور الذهني" (al-hudur adh-dhihni) – mental presence.
"الانتباه" (al-intibah) – attentiveness.
In Islamic contexts, mindfulness is often associated with "خشوع" (khushu')—a state of deep focus and humility, particularly in prayer, or "تقوى" (taqwa), which means God-consciousness
Other related translations depending on the context include:
"وعي" (wa'iy) – awareness or consciousness.
"التأمل" (at-ta'ammul) – contemplation or meditation.
"الحضور الذهني" (al-hudur adh-dhihni) – mental presence.
"الانتباه" (al-intibah) – attentiveness.
In Islamic contexts, mindfulness is often associated with "خشوع" (khushu')—a state of deep focus and humility, particularly in prayer, or "تقوى" (taqwa), which means God-consciousness
Qizingiz yozdi...
Allohning valiy bandalari haqida gap ketganda, ularni "ابن الآن" -- "Ayni damning (hozirning) farzandi" deydilar. Bu - aql, ruh, qalbning jism bilan bir yerda ekanligini anglatadi. Banda chin ma‘noda baloga sobir, qismatga qone‘ va qazoga rozi bo'lganda erishadigan…
19 asrdan boshlab g'arbda ''mindfulness'' tushunchasi juda urfga kirgan. ''Mindfulness'' o'zbek tilida zehningizni ayni dam bilan mashg'ul bo'lishidir, yoki sizning shunga harakatingiz. Hozirgi kunda ayniqa g'arbda bu tushuncha keng tarqalgan. Zamonaviy mindfulnessda ''zikrun nafs'' yani ruhning nimalarga ko'p e'tobor berayotganinga urg'u beriladi. Aslini olganda huddi shu tushuncha bizning dinimizda ham bor. Chunki zehiningizdagi narsa, bu siz e'tibor berayotgan, ''zikr'' qilayotgan, ya'ni eslayotgan narsadir. E'tibor esa oshiq mashuqiga, sevganiga beradigan ehtiromdir. Arab tilida mindfulnes ''ihtimam'' ham deyiladi, yani sizni band qilayotgan narsa. Chalg'ish (distraction)- hozirgi kunimizning katta muomolaridan, va bu narsa biz yuqorida eslagan tushunchaning ziddi hisoblanadi. Chalg'ish - arab tilida'' ilhaa'' deyiladi bu so'zning ma'nosi kimnidir lahvga, o'yin kulguga tortish(to pull somebody to Lahv, to entertainment) degani. Siz e'tibor qilayotgan narsalar o'zligingizni tashkil qiladi. Yaratgan bizdan istaydigan narsa esa Uning zikri bilan band bo'lishimizdir.
فؤاد
19 asrdan boshlab g'arbda ''mindfulness'' tushunchasi juda urfga kirgan. ''Mindfulness'' o'zbek tilida zehningizni ayni dam bilan mashg'ul bo'lishidir, yoki sizning shunga harakatingiz. Hozirgi kunda ayniqa g'arbda bu tushuncha keng tarqalgan. Zamonaviy mindfulnessda…
Ho'sh biz qanday qilib uyg'oq, e'toborli bo'la olamiz unda? O'lishingdan avval o'l degan jumla bor. Ya'ni so'roq qilinishingdan avval o'zingni so'roq qil. Hozir uyg'on degani bu. Avvallo vaqtning qadrini anglab olishimiz kerak. Qadimgi Yunonlar uchun vaqt tushunchasi o'limlarini elatadigan, boqiy hayotni eslatadigan bo'lib hizmat qilgan (nafaqat ularda deyishingiz mumkin..) . Olimlar o'lim haqidagi she'rlarni aytib yurishgan ekan. Shayh Hamza Yusuf aytadilarki bir insonni ziyoratiga borganlarida o'sha yerdagi soat atrofida yunon tilida ''mana shu soatlarning birida sen ham o'lgan bo'lasan" deb yozib qo'yilgan ekan. Mana shu narsa, ya'ni o'limning zikri bu vaqtimiz na qadar qiymatli ekanini eslatib turadigan narsa. Biz o'zimizga e'tibor qaratsak zamonaviy davr insonlari doim vaqtni o'lchaymiz-u lekin o'lim haqida unutib qo'yganmiz. Ertaga ko'p insonlar uchun kelishi mumkin, lekin u hammaga ham kelavermaydi. Va yana insonlar men falon kuni kelman deyishadi, aslida o'sha payt kelishi biz esa kela olmay qolishimiz mumkin. Shunday, bizning aybimiz hali vaqtim bor deb o'ylashimizda ekan. Avliyolar bilan oddiy insonlar oraidagi farq shuki, avliyolar ''ibnu vaqtuhu'' ya'ni ayni damning farzandlari. Ular uchun yagona vaqt aynan yashab turgan damlaridir. Bir olimga inson qachon to'g'ri bo'ladi deganda, u yashab turgan ayni dami unda bor vaqtni barchasi ekanini anglamagas ekan hech qachon to'g'ri bo'lolmaydi deb javob qilgan ekan. Arablarda tarjimasi quyidagicha she'r bor: Vaqt bu sen nimaning ichida ekanliging, dunyoning ichida ekansan, sening vaqting dunyo, oxirat ichida ekansan, sening vaqtning oxirat, agar zavqlanish ichida ekansan , vaqting o'yin kulgi, mahzun ekansan, sening vaqting qayg'u.- Vaqt bu nima sizni hayratga solsa o'sha, vaqt bu sizning tassurot, tajribalaringiz deyilmoqchi. Vaqt doim ham o'lchab bo'ladigan narsa emas ekan, biz o'tgan yillarni sarfladik deb o'ylashimiz mumkin aslida biz o'zimizni sarflagan, vaqt bilan har bo'lagimizni yo'qotgan bo'lishimiz mumkin ekan. Chunki vaqt qilichdir, u bilan kesmasangiz u sizni o'zingizni o'ldiradi. And one more thing: Distractive people are not choosing apparent good they are surfing. Because choosing apparent good would be setting your mind on good, to the One. As final conclusion dear friend, before asking yourself if you are mindful, ask what is your mind full of.
Yuqoridagi postlar Dr Hamza Yusufning ingliz tilidagi ''Mindfulness'' haqidagi leksiyalaridan eshitganlarim, yozilgan eslatmalar orqali yozildi.