3 ta Pree-seed va Seed bosqichidagi startaplarga Product Market Fitni topishiga yordam berishga tayyorman.

Loiyhada 2ta founder va tech co-founderi bo'lishi juda muhim.

Aloqa uchun: @osuvonov

@founderdotio

Bilganimda edi...

Ko‘chmas mulkka investitsiya qilish bilan shug‘ullanadigan, 20 yillik tajribaga ega do‘stim bor.
Yaqinda biz u bilan shahardagi turli xil yangi loyihalar va qurilishlar haqida suhbatlashdik.
Keyin men undan "bu bino haqida qanday fikrdasan?," "bu loyiha haqida nima deysan?" deb so‘ray boshladim va u: "Ha, bu hamma gapiradigan Nest Onedan yaxshiroq bo'lib chiqdi," dedi.

Keyin u bitta kuchli iborani aytdi: "Agar men bu juda yaxshi bino bo‘lishini bilganimda, o‘sha loyihadan ko‘proq ko‘chmas mulk sotib olgan bo‘lardim!"

Bu shuni anglatadiki, hatto bunday tajriba va malakaga ega bo‘lgan odamlar ham har doim ham nima ish berishini va nima ish bermasligini bilmaydilar.

Shuning uchun biz harakat qilishda va o‘rganishda davom etishimiz kerak.

Keep trying and learning.

@founderdotio

Bu imkoniyat bo’yicha 30+ loyiha va insonlar aloqaga chiqishdi. Qo’limdan kelgan holda yordam berishga harakat qildim.

Bugungi kunda faqat bitta loyiha tanlandi va hamkorlikni boshladik.

Loyiha va jamoa: https://deepsales.uz/


P.S.
3 ta Pree-seed va Seed bosqichidagi startaplarga Product Market Fitni topishiga yordam berishga tayyorman.

Loiyhada 2ta founder va tech co-founderi bo'lishi juda muhim.

Aloqa uchun: @osuvonov

@founderdotio

Firehose test


Massachusetts Institute of Technology (MIT) universitetida talabalarga prioritetni to’g’ri qo’yish bo’yicha shunday tajriba bo’larkan.

Siz to’g’ri yoki noto’g’ri o’rtasida emas, balki muhim va undan ham muhimroq vazifalar orasidan tanlashni o’rganishingiz kerak ekan.

Videoda yaxshi feamework haqida suhbat bo’lgan.

https://www.youtube.com/watch?v=WrTKDJPyfU0

@founderdotio

5 T

Investorlar startapga investitsiya qilishdan oldin beshta T harfi bilan boshlanadigan muhim jihatlarni baholasharkan:

1. Team - Jamoaning kuchi, shijoati va ekspertizasi (tajriba)

2. TAM - Total addressable market, ya’ni bozor hajmi qanchalik kattaligi va bu bozorda unicorn qilish imkoni bormi.

3. Traction - sotuvlar va o’sish surati

4. Time - nima uchun hozir qilish kerak, bu sohada keskin burilish (shift) bormi, vaqtidan oldin emasmi.

5. Tech - sizning tehnologiyangiz va produktingizning boshqa mahsulotlardan ustun tomoni.

Credits to Farrukh Maksumov

@founderdotio

Yaqinda tarmoqlarda O'zbekistondagi Akseleratsiya dasturlari startapdan ulush olish kerakmi yoki olingan ulushning katta va kichikligi haqida bahs ketdi.

Bahs o'rinli bo'lsa kerak, lekin mening fikrimcha hozirgi kundagi aktiv akselerartsiya dasturlari equity (ulush) olishga haqli bo'lsa kerak.
Nechi foiz olish kerak degan savolga menda javob yo'q.

Sababi bu kabi dasturlarni amalga oshirish juda qiyin va qimmat. Ikkinchi o'rinda bu dasturlar pul topish maqsadida amalga oshiriladi.

Bizning O'rta Osiya mintaqasida men bilgan equity free (ulush talab qilmaydigan) akseleratsiya dasturi bu Google for Startups - "Silkway Accelerator" bo'lsa kerak va ehtimol Plug&Play.
Googlening puli ko'p va bunga qodir. Ikkinchi dastur esa hukumat tomonidan moliyalashtirilgan.

@founderdotio

LTV- life time value

Qiziq fakt: “Sales Doctor”da eng LTVsi uzoq mijozlar Yanvar oyida ulangan mijozlar hisoblanar ekan. 2 yil davomida qilingan tahlil asoida.

Sababi Yanvar oyida mijozlar tayyorgarlik ko’rib, bilgan holatda, reja asosida qaror qabul qilisharkan🤔

MOAT (himoya devori) nima va u tech kompaniyani qanday himoya qiladi?

Texnologiya sohasida "moat" (himoya devori) degani — bu kompaniyangizni raqobatchilardan himoya qiladigan, mijozlarni olib qo‘yishni yoki marjangizni kamaytirishni juda qiyinlashtiradigan strategik ustunlikdir.

Bu tushuncha Warren Buffett tufayli ommalashgan.

Asosiy savol shunday:
Agar katta pulli raqobatchi sizning mahsulotingizni ko‘chirsa ham, nega baribir siz yutasiz?

Quyida texnologiya va SaaS sohasida eng asosiy moat turlari:

1) Tarmoq effekti (Network effects)

Mahsulot qancha ko‘p odam tomonidan ishlatilsa, shuncha qimmatli bo‘ladi.

Misollar:
• Facebook — odamlar do‘stlari bor joyga boradi.
• Visa — hamma qabul qilgani uchun hamma ishlatadi.

Nega kuchli?
Chunki yangi raqobatchi chiqqan taqdirda ham, odamlar yakka holda platformani almashtirishni istamaydi.

2) Yuqori almashish xarajatlari (High switching costs)

Platformani tark etish qiyin, xavfli yoki qimmat.

Misollar:
• Salesforce — ma’lumotlar, integratsiyalar, xodimlar o‘qitilgan.
• Oracle — biznes jarayonlariga chuqur o‘rnashgan.

Nega kuchli?
Hatto arzonroq alternativa chiqsa ham, mijoz ketishni istamaydi.

3) Masshtab ustunligi (Economies of scale)

Katta kompaniyalar arzonroq ishlay oladi yoki ko‘proq investitsiya qiladi.

Misollar:
• Amazon Web Services — katta infratuzilma xarajatni kamaytiradi.
• Google — R&D xarajatini milliardlab foydalanuvchilarga bo‘ladi.

4) Brend va ishonch (Brand / trust)

Mijozlar tanilgan va ishonchli nomni tanlaydi.

Misollar:
• Apple
• Microsoft

Bu ayniqsa enterprise, fintech va xavfsizlik sohasida juda muhim.

5) O‘ziga xos ma’lumotlar (Proprietary data)

Kompaniyada boshqalarda yo‘q bo‘lgan ma’lumotlar bor va ular mahsulotni yaxshilaydi.

Misollar:
• Netflix — ko‘rish tarixi tavsiyalarni aniq qiladi.
• Uber — marshrut va talab prognozlari.

6) Ekosistema (Ecosystem / platform)

Uchinchi tomonlar platforma atrofida biznes quradi → bog‘liqlik kuchayadi.

Misollar:
• Shopify — ilovalar va hamkorlar tarmog‘i.
• Android — qurilma + ilovalar ekosistemasi.

Investorlar nimaga qarashadi?

Ular shunday savol beradi:

👉 Raqobatchi 6–12 oyda sizning funksiyalarni ko‘chira oladimi?
👉 Agar ola olsa — sizda himoya devori yo‘q.
👉 Agar ololmasa — aniq nima sabab?

SaaS kompaniya uchun kuchli moat odatda quyidagilardan kelib chiqadi:

• kundalik ish jarayoniga chuqur integratsiya
• tizimda to‘plangan tarixiy ma’lumot
• hamkor va reseller tarmog‘i
• mahalliy bozorni chuqur tushunish
• uzoq muddatli kontraktlar
• xodimlar odat qilib qolganligi

P.S. Eng muhim nuqta:
Faqat funksiyalar — hech qachon haqiqiy himoya emas.
Muhimi distributsiya- sotuvlar tarmog'i!

Birinchi 10ta, 50ta va 100ta mijozni qanday jalb qilish kerak?

Yaqin kunlarda juda ko'p startap asoschilari bilan suhbatlashganimda deyarli hammada birinchi mijozlarga sotish bilan bog'liq bosh og'riq bor.

Shundan kelib chiqqan holda o'ziminzning va bizga yaqin Markaziy Osiyo davlatlari startaplari qanday muvaffaqiyatga erishishgan va birinchii mijozlarini qaysi yo'llar bilan jalb qilganliklari bo'yicha yo'riqnoma qilishga harakat qilamiz.

Sales Doctor (o'zimizning loyiha)

-Biz 2014 yil boshlaganmiz va birinchi to'lov asosida jalb qilgan mijozimiz bu o'zimiz ishlaydigan sharbat ishlab chiqaradigan distribyutor bo'lgan.

-Ikkinchi mijozimiz shu korxonada ishlab ketgan va yangi savdo boshlagan tanishimiz bo'lgan.

-Uchinchi mijozimiz va eng muhimlaridan biri bu bir universitetda o'qigan akamiz bo'lganlar va ular tavsiya orqali kelganlar.

-Keyingi mijozlarimizni sovuq qo'ng'iroqlar orqali (cold calls) jalb qilganmiz.

-Juda ko'p tanishlar orqali tavsiyalar qilib berishlarini so'raganmiz.

-Sotuvlar yaxshilanishi uchun bozordagi Opinion Leader (fikr yetakchisi va kuchli tadbirkor/coach) bilan birlashganmiz va ularning shaxsiy brendlaridan foydalanganmiz.
Sotuvchi olmaganmiz va o'zimiz asoschi sifatida birinchi kundan sotishga harakat qilganmiz.

Bugungi kundagi sotuv kanallarimiz va marketing qismimiz ancha farq qiladi.

Bozordagi eng yaxshi loyiha asoschilarining birinchi sotuvlari bo'yicha tajribalarini bo'lishib boraman va umimiy "Sales Playbook" yaratishga harakat qilaman.
Hozirgi kundagi sotuv kanallari va usullari rang-barang.

@founderdotio

Bir yarim oy oldin deepsales.uz loyihasidagi yigitlar bilan ishlashni boshlagandik.

Bugungi kunda jamoaning oylik daromadi (MRR) $6 minga yetdi.
Juda zo'r jamoa va yaxshi natijalarga erishishadi degan umiddaman.

Bu natijaga o'zlarining kunlik mehnati bilan erishishdi.


P.S.3 ta Pree-seed va Seed bosqichidagi startaplarga Product Market Fitni topishiga yordam berishga tayyorman.

Loiyhada 2ta founder va tech co-founderi bo'lishi juda muhim.

Aloqa uchun: @osuvonov

Ba’zida startap qilganimizdan ko’ra kolbasa va go’sht mahsulotlari sotganimizda ko’proq pul topardik deb o’ylab qolaman:)

P.S. Kolbasa biznesi rostdan ham katta marjali biznes ekan.

@founderdotio

Siz tulkimi yoki tipratikan? (The Hedgehog Concept).

JIm Collins o'zining "Good to Great" kitobida Hedgehog g'oyasi haqida qiziq va kuchli fikr bilan bo'lishgan.

Unga ko'ra katta kompaniyalar bir necha imkoniyatlar orqasidan quvgandan ko'ra aniq va oddiy strategiyalarga diqqatini qaratishidan ko'proq natijaga erishishadi.

Tulki tipratikanga hujum qilshning 100ta usulini biladi, ammo tipratikan himoyalanishning bir usulini biladi(o'ziga o'ranib oladi va hamma tomoni tikan bo'ladi). Va bu jangda tipratikan har doim yutib chiqadi.

“The fox knows many things, but the hedgehog knows one big thing.”

Foxes = chase many strategies.
Hedgehogs = focus on one thing and do it extremely well.

Siz ham startap boshlaganizda aniq, kichkina va muhim muammoni yechishga harakat qiling, bir vaqtning o'zida hamma muammoni emas.

Hedgehog konsepsiyasi (3 ta doira)

Kompaniya quyidagi uchta narsaning kesishgan nuqtasiga e’tibor qaratishi kerak:

1. Dunyoda nimada eng zo‘r bo‘la olasiz
Shunchaki yaxshi emas — eng zo‘ri.

2. Siz chin dildan qiziqadigan narsa
Jamoangiz haqiqatan ham muhim deb biladigan va ishtiyoq bilan qiladigan ish.

3. Sizning iqtisodiy dvigatelingizni harakatga keltiradigan omil
Foyda keltiradigan asosiy ko‘rsatkich (masalan: mijoz boshiga foyda, xodim boshiga foyda yoki tranzaksiya boshiga foyda).

Ushbu uch doira kesishgan joy — sizning Hedgehog konsepsiyangiz hisoblanadi.

https://www.jimcollins.com/concepts/the-hedgehog-concept.html

@founderdotio

Odamlar chinakamiga xohlagan produktni qurishning haqiqiy belgilaridan biri bu siz TANIMAGAN odamlar(foydalanuvchilar) sizning mahsulotingizdan foydalanishni boshlashlari va undan keyin ham pul to'lb foydalanishda davom etishlaridir.

Bu holat sodir bo'la boshlaganda, siz jiddiy narsa ustida ishlayotganingizni his qilasiz.

@founderdotio

YCombinatorning yashirin formulasi: 100 foydalanuvchi, $100/oy, $10k MRR — startap playbook

Startap muvaffaqiyatining yo‘li ko‘z o‘ngimizda yashiringan. YC formulasi aslida juda sodda: 100 ta foydalanuvchi oyiga $100 to‘laydi. Bu faqat daromad haqida emas — bu validatsiya, o‘sish va odamlar sizsiz yashay olmaydigan mahsulot yaratganingizni isbotlash tizimi.

100 foydalanuvchi — bu siz ilk haqiqiy auditoriyangizni topganingizni anglatadi. Bu siz qilayotgan narsaga shunchaki “zo‘r” deb qaraydiganlar emas, balki bunga muhtoj bo‘lgan odamlar. Bu bosqichda har bir foydalanuvchi muhim. Siz ularning barchasi bilan gaplashishingiz, og‘riqlarini tushunishingiz va mahsulotni bevosita ularning fikriga qarab yaxshilashingiz mumkin.

$100/oy — mahsulotingiz qiymatga ega ekanini ko‘rsatadi. Bu endi hobbiy loyiha yoki bepul servis emas. $100/oy darajasida siz jiddiy muammoni hal qilyapsiz. Bu foydalanuvchilar shunchaki sinab ko‘rayotgani emas — ular investitsiya qilayapti. Ular alternativalar o‘rniga sizni tanlayapti va pul to‘layapti.

$10k MRR — bu birinchi haqiqiy milestone. Bu sizda masshtablashadigan model borligini ko‘rsatadi. Bu darajada siz endi taxmin qilmayapsiz — sizda data, feedback va ishlaydigan tizim bor. Investorlar e’tibor beradi, chunki bu g‘oya nazariy emasligini isbotlaydi.

Yashirin prinsip nima?
Odamlar xohlaydigan narsani yarating. Haqiqiy muammoni hal qiling, va uni boshqalardan yaxshiroq qiling. O‘sish — bu retention natijasi. Agar ilk 100 foydalanuvchi mahsulotingizni yaxshi ko‘rsa, ular qoladi va boshqalarga ham tavsiya qiladi.

Mana playbook:
1. Kichikdan boshlang. Nishaga fokus qiling.
2. Foydalanuvchilar bilan doim gaplashing.
3. Ular nima xohlashini emas, nimaga muhtojligini tushunib iteratsiya qiling.
4. Qiymatni isbotlash uchun yetarlicha narx qo‘ying. Bepul bo‘lish — sevishadi degani emas, to‘lashadi — demak qadrlashadi.
5. Masshtabdan oldin retentionni hal qiling. 100 ta sodiq foydalanuvchi 1000 ta “tasodifiy” foydalanuvchidan yaxshiroq.

YC siri — faqat raqamlarda emas, jarayonda. Masshtablashmaydigan ishlarni qiling. Foydalanuvchilarga mehrli bo‘ling. Ajralmas mahsulot yarating.

Dunyo aniqlik, soddalik va qiymatni qadrlaydi. Agar siz $100/oy to‘laydigan 100 foydalanuvchiga yetsangiz — bu sizning yo‘lingiz to‘g‘riligini isbotlaydi. Keyin esa faqat o‘sish qoladi.

@founderdotio

P.S. Tarjima ChatGPT tomonidan.

Sales cures everything.

Mark Cuban (c)

Biznesingizni qanday qilib qisqa ifoda qilib bera olasiz?

Mavlonbek(Salesfinity) dan yaxshi case:

“1 SDR + Salesfinity = 5 SDRs”

Ya’ni bitta sotuv menedjeriga Salesfinity olib bersangiz u 5 ta sotuv menedjerining qiymatini beradi.

@founderdotio