ایدئولوژیک شدن بزرگ‌ترین پرده‌ای‌ست که می‌تواند روی دیدِ جامع به هر هنرمندی اثر منفی بگذارد. فردوسی نه می‌خواست زبان فارسی را نجات دهد، نه ترک‌ستیز و عرب‌ستیز بود، نه خداناباور بود، نه مذهبیِ متعصب. او دهقان‌زاده‌ای بود که بنا بر تکلیفِ فرضی سعی داشت تاریخی که واقعی می‌دانست -و بخش بزرگی از آن خیالین بود- را برای معاصران و آیندگان‌اش روایت کند. او به مفهومی به نام ایران می‌اندیشید اما نه لزوماً جغرافیای فعلی ایران. فردوسی می‌تواند به ما یک ایده از آن‌چه ایران باشد بدهد، با دادگری و عدل، برخی ایده‌هایش کهنه شدند، مانند سلطنت موروثی، بعضی داستان‌هایش از لحاظ اخلاقی قابل بحث‌اند، مانند رستم و اولاد و...
شاهنامه کتاب مقدس نیست، ممکن است کسی از آن متنفر باشد و توأمان دوست‌دار ایران. شاهنامه کتاب دیالوگ‌ها و گفت‌وگوهاست، هر بیتی که از آن پیدا می‌کنیم لزوماً از عقاید شاعر نیست. شاهنامه اثری بسیار کهن است که قدیمی‌ترین دست‌نویس‌ آن دویست سال با زمان مرگ شاعر فاصله دارد، پس قاطعاً در آن دست زیاد رفته.