توپولوژی‌های رایج شبکه‌های بی‌سیم (Wireless Topologies) عبارت‌اند از:
============

1. Infrastructure (زیرساختی) ⭐️ (رایج‌ترین)

     Access Point
      /   |   \
    📱   💻   🖥

همه دستگاه‌ها از طریق Access Point (AP) یا مودم وای‌فای به هم متصل می‌شوند.
کاربرد: خانه، شرکت، دانشگاه، کافی‌شاپ
نکته امتحانی: وجود Access Point مهم‌ترین ویژگی این توپولوژی است.

============

2. Ad-Hoc (همتا به همتا)

💻 ───── 📱
 \       /
  \     /
    🖥

دستگاه‌ها مستقیماً به هم وصل می‌شوند.
Access Point وجود ندارد.
کاربرد: انتقال فایل بین لپ‌تاپ و موبایل یا چند دستگاه بدون مودم
نکته امتحانی: بدون AP، ارتباط مستقیم بین دستگاه‌ها.

============

3. Mesh Wireless (مش بی‌سیم)

AP1 ─── AP2
 │  \   / │
 │   \ /  │
AP3 ─── AP4

چند اکسس‌پوینت به صورت بی‌سیم به هم متصل هستند.
اگر یکی از مسیرها قطع شود، داده از مسیر دیگری عبور می‌کند.
کاربرد: شهر هوشمند، دانشگاه، هتل، مراکز بزرگ
نکته امتحانی: پایداری و پوشش بالا.


============

4. Point-to-Point (P2P)

🏢 ═════════════ 🏢

ارتباط بی‌سیم بین دو نقطه.
کاربرد: اتصال دو ساختمان یا دو شعبه شرکت.

============

5. Point-to-Multipoint (PtMP)

         AP
      /   |   \
   Site1 Site2 Site3

یک نقطه مرکزی به چند نقطه دیگر متصل می‌شود.
کاربرد: سرویس‌دهنده‌های اینترنت (WISP)، دوربین‌های نظارتی، ارتباط چند ساختمان.


============

استانداردهای مهم Wi-Fi (IEEE 802.11)
استاندارد
فرکانس
حداکثر سرعت
نکته امتحانی
802.11
2.4GHz
2 Mbps
اولین نسخه
802.11a
5GHz
54 Mbps
برد کمتر، تداخل کمتر
802.11b
2.4GHz
11 Mbps
برد بیشتر
802.11g
2.4GHz
54 Mbps
سرعت بالا + سازگار با b
802.11n (Wi-Fi 4)
2.4/5GHz
تا 600 Mbps
استفاده از MIMO
802.11ac (Wi-Fi 5)
5GHz
تا 6.9 Gbps
سرعت بسیار بالا
802.11ax (Wi-Fi 6)
2.4/5GHz
تا 9.6 Gbps
OFDMA، MU-MIMO
802.11be (Wi-Fi 7)
2.4/5/6GHz
تا 46 Gbps
جدیدترین استاندارد، تأخیر بسیار کم

============
نکات حفظی امتحانی
802.3 = Ethernet (کابلی)
802.11 = Wi-Fi (بی‌سیم)
802.15 = Bluetooth
802.16 = WiMAX
802.1Q = VLAN
802.1D = STP
802.1X = Authentication (احراز هویت)

لایه 1: Physical (فیزیکی)
وظیفه:
انتقال بیت روی کابل یا امواج
واحد داده:
Bit
دستگاه‌ها:
Hub
Repeater
کابل
کانکتور
فیبر نوری
نکات امتحانی:
هیچ آدرس‌دهی ندارد.
فقط صفر و یک را منتقل می‌کند.

===
لایه 2: Data Link (پیوند داده)
وظیفه:
انتقال فریم
کنترل خطا
MAC Address
آدرس:
MAC Address
دستگاه:
Switch
Bridge
پروتکل‌ها:
Ethernet
PPP
PDU:
Frame
نکات امتحانی:
سوئیچ در این لایه کار می‌کند.
MAC Address مربوط به این لایه است.
===
لایه 3: Network (شبکه)
وظیفه:
آدرس‌دهی منطقی
Routing
آدرس:
IP Address
دستگاه:
Router
پروتکل‌ها:
IPv4
IPv6
ICMP
OSPF
RIP
PDU:
Packet
نکات امتحانی:
Router در این لایه کار می‌کند.
IP Address متعلق به این لایه است.
===
لایه 4: Transport (انتقال)
وظیفه:
انتقال مطمئن اطلاعات
کنترل خطا
شماره‌گذاری
تقسیم و سرهم کردن بسته‌ها
پروتکل‌های مهم:
TCP
UDP
PDU:
Segment
نکات امتحانی:
TCP:
Connection-Oriented
قابل اعتماد
سه مرحله‌ای (Three-way Handshake)
UDP:
Connectionless
سریع
بدون تضمین رسیدن داده
===
لایه 5: Session (نشست)
وظیفه:
ایجاد (Establish)
مدیریت (Manage)
خاتمه اتصال (Terminate)
بین دو سیستم
نکات امتحانی:
مدیریت Session
Synchronization
===
لایه 6: Presentation (ارائه)
وظیفه:
تبدیل فرمت داده
رمزنگاری (Encryption)
رمزگشایی (Decryption)
فشرده‌سازی (Compression)
مثال:
JPEG
PNG
MP3
MPEG
SSL/TLS
نکات امتحانی:
مسئول Encryption و Compression است.
===
لایه 7: Application (کاربرد)
وظیفه:
ارتباط مستقیم با کاربر و برنامه‌ها
پروتکل‌های مهم (امتحانی):
HTTP / HTTPS
FTP
SMTP
POP3
IMAP
DNS
DHCP
Telnet
SSH
SNMP
داده (PDU):
Data
نکات امتحانی:
مرورگر، ایمیل و FTP در این لایه کار می‌کنند.
نزدیک‌ترین لایه به کاربر است.

مدل OSI (7 Layers)

┌─────────────────────────────┐
│ 7. Application │ کاربرد
├─────────────────────────────┤
│ 6. Presentation │ ارائه
├─────────────────────────────┤
│ 5. Session │ نشست
├─────────────────────────────┤
│ 4. Transport │ انتقال
├─────────────────────────────┤
│ 3. Network │ شبکه
├─────────────────────────────┤
│ 2. Data Link │ پیوند داده
├─────────────────────────────┤
│ 1. Physical │ فیزیکی
└─────────────────────────────┘






| Layer | فارسی | PDU | Address | Device | مهم‌ترین پروتکل |
| ----- | ------------ | ------- | ----------- | ------ | --------------- |
| 7 | Application | Data | - | - | HTTP, FTP, DNS |
| 6 | Presentation | Data | - | - | SSL/TLS |
| 5 | Session | Data | - | - | NetBIOS |
| 4 | Transport | Segment | Port Number | - | TCP, UDP |
| 3 | Network | Packet | IP Address | Router | IP, ICMP |
| 2 | Data Link | Frame | MAC Address | Switch | Ethernet, PPP |
| 1 | Physical | Bit | - | Hub | کابل، فیبر |








حفظی‌های طلایی امتحان
Layer 1 → Bit → Hub
Layer 2 → Frame → MAC → Switch
Layer 3 → Packet → IP → Router
Layer 4 → Segment → TCP/UDP
Layer 5 → Session
Layer 6 → Encryption / Compression
Layer 7 → HTTP / FTP / DNS

مدل TCP/IP مدل استاندارد اینترنت است و برخلاف OSI که ۷ لایه دارد، TCP/IP فقط ۴ لایه دارد.

حفظی:
TCP/IP = 4 لایه
OSI = 7 لایه

======
لایه‌های TCP/IP

┌──────────────────────────────┐
│ 4. Application               │
├──────────────────────────────┤
│ 3. Transport                 │
├──────────────────────────────┤
│ 2. Internet                  │
├──────────────────────────────┤
│ 1. Network Access (Link)     │
└──────────────────────────────┘

========

1) Network Access Layer (لایه دسترسی به شبکه)
وظیفه

ارسال و دریافت داده روی شبکه فیزیکی.

این لایه مشخص می‌کند داده چگونه روی کابل یا Wi-Fi منتقل شود.

کارهای این لایه
آدرس MAC
کارت شبکه (NIC)
کابل شبکه
Wi-Fi
سوئیچ
Ethernet
پروتکل‌ها
Ethernet
Wi-Fi (802.11)
PPP
ARP
دستگاه‌ها
Switch
Hub
کارت شبکه
=======
2) Internet Layer (لایه اینترنت)
وظیفه
پیدا کردن مسیر بین شبکه‌ها (Routing).
در این لایه به هر دستگاه یک IP Address اختصاص داده می‌شود.
کارهای این لایه
آدرس IP
مسیریابی
انتقال Packet بین شبکه‌ها
پروتکل‌ها
IP
ICMP
IGMP
دستگاه
Router
مثال
وقتی از ایران وارد سایت Google می‌شوی، Routerها با استفاده از IP مسیر را پیدا می‌کنند.
=========
3) Transport Layer (لایه انتقال)
وظیفه

تحویل صحیح داده بین دو دستگاه.

این لایه بررسی می‌کند داده سالم رسیده یا نه.

دو پروتکل مهم
TCP
اتصال‌گرا (Connection-Oriented)
مطمئن
دارای شماره ترتیب
کنترل خطا
ارسال مجدد در صورت خرابی

استفاده در:

HTTP
HTTPS
FTP
SSH
Email
———————————-
UDP
بدون اتصال
سریع
کنترل خطا ندارد
اگر بسته گم شود دوباره ارسال نمی‌شود.

استفاده در:

DNS
VoIP
بازی آنلاین
استریم ویدئو
========
4) Application Layer (لایه کاربرد)
وظیفه

ارتباط مستقیم با کاربر و برنامه‌ها.

تمام سرویس‌هایی که هر روز استفاده می‌کنی اینجا قرار دارند.

پروتکل‌ها
HTTP
HTTPS
FTP
SMTP
POP3
IMAP
DNS
DHCP
SSH
Telnet
SNMP

پروتکل (Protocol) چیست؟
پروتکل مجموعه‌ای از قوانین و استانداردهاست که مشخص می‌کند دستگاه‌ها چگونه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
مثال ساده
مثل قوانین رانندگی:
اگر قانون وجود نداشته باشد، ماشین‌ها با هم تصادف می‌کنند.
در شبکه هم اگر پروتکل نباشد، کامپیوترها نمی‌دانند چگونه اطلاعات را ارسال یا دریافت کنند.

==========
مثال واقعی
فرض کن در واتساپ یک عکس برای دوستت می‌فرستی.
در پشت صحنه چندین پروتکل کار می‌کنند:

واتساپ
   │
 HTTPS
   │
 TCP
   │
 IP
   │
 Wi-Fi

هر کدام وظیفه خاصی دارند.

============

چرا به پروتکل نیاز داریم؟

پروتکل مشخص می‌کند:

داده چگونه ارسال شود؟
گیرنده چه کسی است؟
اگر داده گم شد چه اتفاقی بیفتد؟
اگر خطا رخ داد چه شود؟
سرعت ارسال چگونه باشد؟
امنیت چگونه برقرار شود؟

=======

ویژگی‌های یک پروتکل
یک پروتکل معمولاً این موارد را مشخص می‌کند:
1. قالب داده (Syntax)
ساختار بسته اطلاعات چگونه باشد.
مثلاً

Source IP
Destination IP
Data
Checksum

==============


2. معنی داده (Semantics)

هر قسمت از اطلاعات چه مفهومی دارد.

مثلاً:

IP مقصد یعنی داده باید به چه دستگاهی برسد.

============

3. زمان‌بندی (Timing)
چه زمانی ارسال شود؟
با چه سرعتی؟
اگر جواب نیامد چه مدت صبر کند؟

===========

انواع پروتکل‌های معروف
HTTP
HyperText Transfer Protocol
کاربرد:
باز کردن صفحات وب
مثال

http://example.com

پورت:
80

————————
HTTPS
نسخه امن HTTP
داده رمزنگاری می‌شود.
پورت:
443
مثال

https://google.com

————————
FTP
File Transfer Protocol
برای انتقال فایل
پورت:
21

————————
SFTP
انتقال فایل به صورت امن
بر پایه SSH
پورت:
22

————————
SSH
Secure Shell
برای مدیریت امن سرور
پورت:
22

————————
Telnet
مدیریت از راه دور
رمزنگاری ندارد.
پورت:
23

————————
SMTP
ارسال ایمیل
پورت:
25

————————
POP3
دریافت ایمیل
پورت:
110

————————
IMAP
دریافت ایمیل بدون حذف از سرور
پورت:
143

————————
DNS
Domain Name System
تبدیل دامنه به IP
مثال

google.com
↓

142.250.xxx.xxx

پورت:
53

————————
DHCP
اختصاص خودکار IP
مثلاً وقتی لپ‌تاپ را به وای‌فای وصل می‌کنی.
پورت‌ها:
67 و 68
————————
TCP
پروتکل انتقال مطمئن
ویژگی‌ها:
قابل اعتماد
ارسال مجدد
کنترل خطا
شماره‌گذاری بسته‌ها
کاربرد:
وب
بانک
ایمیل
FTP

————————
UDP
انتقال سریع
ویژگی‌ها:
بدون تضمین
بدون ارسال مجدد
سریع‌تر
کاربرد:
بازی آنلاین
تماس صوتی
استریم
DNS

————————
ICMP
برای تست شبکه
دستور معروف

ping

از ICMP استفاده می‌کند.

————————
ARP
تبدیل

IP
↓

MAC Address

فایل Hosts چیست؟
قبل از اینکه کامپیوتر از DNS سؤال کند، اول فایل Hosts را بررسی می‌کند.
در ویندوز مسیر آن:

C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts

در لینوکس:

/etc/hosts

===========

فایل Hosts چه کاری انجام می‌دهد؟
فرض کن داخل فایل نوشته شده:

127.0.0.1    localhost

یعنی هر وقت سیستم نام localhost را ببیند، به IP 127.0.0.1 برود.
همچنین می‌توان نوشت:

142.250.190.78    google.com

در این صورت، سیستم بدون پرسیدن از DNS، مستقیماً از این IP استفاده می‌کند.

======

هکر چطور از این سوءاستفاده می‌کند؟
فرض کن قربانی می‌خواهد وارد سایت بانک شود:

bank.com

اما بدافزار، فایل Hosts را تغییر داده و این خط را اضافه کرده است:

203.0.113.50    bank.com

(این IP فقط یک نمونه آموزشی است.)
از این به بعد، هر بار که کاربر bank.com را باز کند، سیستم به جای DNS، از فایل Hosts استفاده می‌کند و به آن IP می‌رود.
اگر در آن IP یک سایت جعلی (فیشینگ) وجود داشته باشد، کاربر ممکن است تصور کند وارد سایت واقعی بانک شده است.

=======

مراحل حمله

کاربر
    │
    ▼
bank.com را وارد می‌کند
    │
    ▼
سیستم فایل Hosts را بررسی می‌کند
    │
    ▼
آدرس جعلی پیدا می‌شود
    │
    ▼
مرورگر به IP جعلی متصل می‌شود
    │
    ▼
نمایش سایت تقلبی

========

هکر چگونه فایل Hosts را تغییر می‌دهد؟
به‌طور معمول، یک کاربر یا برنامه نمی‌تواند بدون دسترسی Administrator یا Root فایل Hosts را تغییر دهد.
بنابراین مهاجم معمولاً ابتدا یکی از این کارها را انجام می‌دهد:
آلوده کردن سیستم با بدافزار
سوءاستفاده از یک آسیب‌پذیری برای گرفتن دسترسی مدیریتی
فریب کاربر برای اجرای برنامه با دسترسی Administrator
استفاده از حساب مدیریتی که قبلاً به آن دسترسی پیدا کرده است
بعد از به دست آوردن مجوز لازم، فایل Hosts را ویرایش می‌کند.


========

چرا امروزه این حمله کمتر موفق است؟
چند دلیل مهم:
بیشتر سایت‌های مهم از HTTPS استفاده می‌کنند.
مرورگرها گواهی (Certificate) سایت را بررسی می‌کنند.
اگر سایت جعلی گواهی معتبر برای همان دامنه نداشته باشد، مرورگر هشدار امنیتی نشان می‌دهد.
به همین دلیل، صرف تغییر فایل Hosts معمولاً برای فریب کاربر کافی نیست؛ مگر اینکه عوامل دیگری نیز وجود داشته باشند، مانند نادیده گرفتن هشدارهای مرورگر یا نصب یک گواهی مخرب روی سیستم.

=======
چگونه متوجه شویم؟
اگر مشکوک شدی:
فایل Hosts را بررسی کن.
خطوط غیرعادی مربوط به دامنه‌های مهم (مثل بانک یا گوگل) را پیدا کن.
با دستور زیر ببین DNS چه IPای برمی‌گرداند:

nslookup google.com

اگر IP فایل Hosts با پاسخ DNS تفاوت داشته باشد، ممکن است فایل Hosts تغییر کرده باشد.

کابل‌های شبکه
کابل‌های شبکه به ۳ دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

Network Cables
│
├── 1. Twisted Pair (زوج به هم تابیده)
│      ├── UTP
│      ├── STP
│      └── FTP
│
├── 2. Coaxial (کواکسیال)
│
└── 3. Fiber Optic (فیبر نوری)

==========

1) Twisted Pair (زوج سیم به هم تابیده)

رایج‌ترین کابل شبکه دنیا
داخل آن ۸ رشته سیم (۴ زوج) وجود دارد که به صورت مارپیچ پیچیده شده‌اند.
دلیل تابیده بودن سیم‌ها
کاهش نویز (Noise)
جلوگیری از تداخل الکترومغناطیسی (EMI)
کاهش Crosstalk

==========
UTP (Unshielded Twisted Pair)

بدون شیلد
ویژگی‌ها:
ارزان
سبک
نصب آسان
رایج‌ترین کابل شبکه
کاربرد:
خانه
اداره
شرکت‌ها
حداکثر طول:
100 متر
سرعت:
بسته به Category
کانکتور:
RJ45


==========

STP (Shielded Twisted Pair)

دارای شیلد فلزی

مزایا:

مقاومت بالا در برابر نویز
مناسب کارخانه‌ها
مناسب کنار کابل برق

معایب:

گران
سنگین
نصب سخت‌تر

==========

FTP (Foiled Twisted Pair)

بین UTP و STP قرار می‌گیرد.

===========

ترتیب رنگ سیم‌های RJ45
داخل کابل UTP هشت رشته سیم وجود دارد.

1 سفید-نارنجی
2 نارنجی
3 سفید-سبز
4 آبی
5 سفید-آبی
6 سبز
7 سفید-قهوه‌ای
8 قهوه‌ای

به جای شیلد بافته‌شده، یک فویل آلومینیومی دور زوج‌ها یا کل کابل وجود دارد.

============

استانداردهای سوکت RJ45
T568A

1 سفید سبز
2 سبز
3 سفید نارنجی
4 آبی
5 سفید آبی
6 نارنجی
7 سفید قهوه‌ای
8 قهوه‌ای

==================

T568B (پرکاربرد)

1 سفید نارنجی
2 نارنجی
3 سفید سبز
4 آبی
5 سفید آبی
6 سبز
7 سفید قهوه‌ای
8 قهوه‌ای

=============

انواع کابل از نظر نحوه پانچ
Straight Through
دو سر کابل یکسان هستند.
مثلاً:

B ---------- B

یا

A ---------- A

کاربرد:
PC ↔️ Switch
Router ↔️ Switch
Server ↔️ Switch

============
Cross Over
دو سر متفاوت

A -------- B

کاربرد:
PC ↔️ PC
Switch ↔️ Switch
Router ↔️ Router
(در تجهیزات جدید با قابلیت Auto MDI-X معمولاً نیازی به کابل کراس نیست.)
===============

Fiber Optic (فیبر نوری)

اطلاعات توسط نور منتقل می‌شود.
مزایا:
سرعت بسیار بالا
نویز صفر
فاصله بسیار زیاد
امنیت بالا
معایب:
گران
نصب دشوار


انواع فیبر:

Single Mode (SMF)

هسته باریک (حدود 9 میکرون)
لیزر
ده‌ها تا صدها کیلومتر
مناسب مخابرات و ارتباطات بین‌شهری

Multi Mode (MMF)

هسته بزرگ‌تر (50 یا 62.5 میکرون)
LED یا VCSEL
چند صد متر تا چند کیلومتر
مناسب داخل ساختمان و دیتاسنتر



==========
حفظی‌های طلایی امتحان
UTP = بدون شیلد
STP = دارای شیلد
FTP = دارای فویل
RJ45 = کانکتور کابل شبکه
Cat5e = 1Gbps
Cat6a = 10Gbps تا 100 متر
Straight = دستگاه‌های متفاوت (PC ↔️ Switch)
Cross = دستگاه‌های مشابه (PC ↔️ PC)
Single Mode = Laser + فاصله زیاد
Multi Mode = LED/VCSEL + فاصله کمتر
Fiber = سریع‌ترین و مقاوم‌ترین در برابر نویز
حداکثر طول کابل مسی اترنت (UTP/STP) = 100 متر (۹۰ متر کابل ثابت + حداکثر ۱۰ متر پچ‌کورد)
این موارد تقریباً تمام نکات پایه و امتحانی مربوط به کابل‌های شبکه را پوشش می‌دهند و در آزمون‌های دانشگاهی و دوره‌های CCNA بیشترین کاربرد را دارند.

مبحث Devices در Network+ است، این بخش یکی از مهم‌ترین فصل‌هاست و تقریباً همیشه از آن سؤال می‌آید. باید وظیفه هر دستگاه، لایه OSI و تفاوت آن با دستگاه‌های دیگر را بلد باشی.

=================

Network Devices (تجهیزات شبکه)

Network Devices

Layer 1
│
├── Hub
├── Repeater
└── Modem

Layer 2
│
├── Switch
├── Bridge
└── Access Point

Layer 3
│
├── Router
└── Layer 3 Switch

Security
│
├── Firewall
├── IDS
├── IPS
└── Proxy

Wireless
│
├── Wireless Access Point
├── Wireless Router
└── Wireless Controller

Servers
│
├── DHCP Server
├── DNS Server
├── File Server
├── Mail Server
└── Web Server

=================

1) Hub

OSI Layer: 1 (Physical)
وظیفه
هاب فقط بیت‌ها (Bits) را دریافت و به همه پورت‌ها ارسال می‌کند.
مثلاً اگر ۸ کامپیوتر وصل باشند:

PC1 ---- Hub ---- PC2
             |
             PC3
             |
             PC4

اگر PC1 اطلاعات بفرستد:
همه کامپیوترها آن را دریافت می‌کنند.
ویژگی‌ها
✔️ هوشمند نیست
✔️ MAC Address نمی‌شناسد
✔️ Collision زیاد
✔️ Half Duplex
✔️ پهنای باند مشترک
امتحانی
هاب هیچ تصمیمی نمی‌گیرد.
=============

2) Repeater

Layer 1
وقتی سیگنال ضعیف شود:
Repeater
✔️ سیگنال را تقویت می‌کند.
مثلاً:

100m کابل

↓

سیگنال ضعیف

↓

Repeater

↓

100m دیگر

============

3) Bridge

Layer 2
قبل از Switch استفاده می‌شد.
کار:
تقسیم شبکه
و کاهش Collision
بر اساس
MAC Address
کار می‌کند.

=============

4) Switch

مهم‌ترین دستگاه شبکه
Layer 2
وظیفه
MAC Address ها را یاد می‌گیرد.
بعد فقط به مقصد ارسال می‌کند.
مثال:

PC1 ----\
PC2 ----- Switch ---- Server
PC3 ----/

اگر PC1 بخواهد به Server وصل شود
فقط همان پورت ارسال می‌شود.
نه همه پورت‌ها.

Switch Table

به آن می‌گویند

MAC Address Table

یا

CAM Table
==========

5) Router

Layer 3
وظیفه
اتصال دو شبکه
مثلاً

192.168.1.0

↓

Router

↓

192.168.2.0

Router مسیر را انتخاب می‌کند.
Router از چه چیزی استفاده می‌کند؟
IP Address
کارهای Router
✔️ Routing
✔️ NAT
✔️ DHCP
✔️ VPN
✔️ اتصال اینترنت
امتحانی
Router
بر اساس
IP Address
تصمیم می‌گیرد.

================

6) Gateway

Gateway
مترجم بین دو شبکه متفاوت است.
مثلاً
Windows
↓
Gateway
↓
Mainframe
یا
IPv4
↓
IPv6
در بسیاری از شبکه‌ها، Default Gateway همان Router است؛ اما مفهوم Gateway کلی‌تر از Router است و هر Gateway الزاماً Router نیست.

========

رترکیب

✔️ Router

✔️ Switch

✔️ Access Point

✔️ DHCP

✔️ NAT

در یک دستگاه همان دستگاهی که معمولاً در خانه‌ها استفاده می‌شود.

========

10) Firewall

امنیتی‌ترین دستگاه

وظیفه کنترل ورودی و خروجی شبکه می‌تواند اجازه دهد یا
مسدود کند

انواع

Packet Filtering

Stateful

Next Generation Firewall (NGFW)
========

11) IDS

Intrusion Detection System

فقط تشخیص می‌دهد. اعلان می‌دهد. جلوی حمله را نمی‌گیرد.
—————————————-
12) IPS

Intrusion Prevention System

حمله را تشخیص و متوقف می‌کند
============

13) Proxy Server
واسط بین کاربر و اینترنت

User

↓

Proxy

↓

Internet

کاربردها:
✔️ کش (Cache)
✔️ فیلتر کردن
✔️ مخفی کردن IP
✔️ کنترل کاربران

Concept and Characteristics of Routing and Switching

=========
1) CSMA/CD

Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection

معنی:
Carrier Sense = قبل از ارسال، کابل را بررسی کن.
Multiple Access = همه دستگاه‌ها به یک رسانه مشترک دسترسی دارند.
Collision Detection = اگر برخورد (Collision) رخ داد، آن را تشخیص بده.
چگونه کار می‌کند؟

1- گوش کن، کابل خالی است؟
2- اگر بله → ارسال کن.
3- اگر Collision شد:
      توقف
      ارسال Jam Signal
      صبر تصادفی (Backoff)
      ارسال مجدد

مثال

PC1 ---------- Hub -------- PC2

هر دو هم‌زمان ارسال می‌کنند.

نکته امتحانی
CSMA/CD فقط در Ethernet های Half Duplex کاربرد دارد.
در شبکه‌های امروزی که از Switch و Full Duplex استفاده می‌شود، تقریباً دیگر استفاده نمی‌شود.
———————————————
Jam Signal چیست؟

یک سیگنال مخصوص است که به تمام دستگاه‌ها اطلاع می‌دهد Collision رخ داده و باید ارسال را متوقف کنند.
———————————
Backoff Algorithm چیست؟

بعد از Collision همه دستگاه‌ها هم‌زمان دوباره ارسال نمی‌کنند.

هر دستگاه مدت زمان تصادفی صبر می‌کند تا احتمال برخورد دوباره کمتر شود.


==============

2) CSMA/CA

Carrier Sense Multiple Access with Collision Avoidance

یعنی:
به جای تشخیص برخورد،
از وقوع برخورد جلوگیری می‌کند.
چرا؟
در Wi-Fi دستگاه‌ها نمی‌توانند هنگام ارسال، هم‌زمان گوش کنند؛ بنابراین Collision را مثل Ethernet تشخیص نمی‌دهند.
روش کار

گوش کن

↓

اگر کانال آزاد بود

↓

کمی صبر کن (IFS)

↓

ارسال کن

↓

منتظر ACK بمان

گاهی از RTS/CTS هم استفاده می‌شود تا احتمال برخورد کمتر شود.
==================

در Hub
تمام پورت‌ها یک Collision Domain هستند.

در Switch
هر پورت یک Collision Domain است.

==================

راه‌های کاهش Collision

۱- استفاده از Switch به جای Hub ⭐️
2-Full Duplex
3-استفاده از VLAN
4-افزایش پهنای باند
5-Segment کردن شبکه

نکته امتحانی
Collision را Switch کم می‌کند.
Broadcast را Router و VLAN کم می‌کنند.
====================

4) انواع PDU

L7 Data

L6 Data

L5 Data

L4 Segment

L3 Packet

L2 Frame

L1 Bit

==================

MTU

Maximum Transmission Unit

یعنی
بیشترین اندازه داده‌ای که یک Interface می‌تواند بدون Fragment ارسال کند.
مقدار پیش‌فرض Ethernet

1500 Bytes

اگر Packet بزرگ‌تر باشد؟
Fragment می‌شود.

Jumbo Frame
در بعضی دیتاسنترها

9000 Bytes

که سرور ها و شبکه ها دچار مشکل نشوند و بتوانند بار رو راحت ارسال و دریافت کنند

===========

ARP Table
Address Resolution Protocol

چرا ARP لازم است؟
کامپیوتر مقصد را با IP می‌شناسد. اما روی شبکه محلی ارسال Frame با MAC انجام می‌شود.

——————
تبدیل ای پی به مک وظیفه این هست
192.168.1.20
↓
00:11:22:33:44:55
==============================
Routing

یعنی انتخاب بهترین مسیر
برای رسیدن Packet
به شبکه مقصد
——————-
Hop Count

یعنی
هر Router که Packet از آن عبور کند.
————————-

Static Routing

مسیرها به صورت دستی تعریف می‌شوند.

مزایا:
ساده امن مناسب شبکه کوچک

معایب:
مدیریت سخت
مقیاس‌پذیری کم

—————————-

Dynamic Routing

Routerها

خودشان مسیرها را یاد می‌گیرند. مناسب شبکه‌های بزرگ

===========================

9) Routing Protocols

روشی است که Routerها از طریق آن اطلاعات مسیرها را با هم تبادل می‌کنند

Distance Vector یا link statae
——
Distance Vector

EIGRP و RIP
دو سبک دیستنس هستند.

ویژگی‌ها
اطلاعات را فقط از Routerهای همسایه می‌گیرد.
نقشه کامل شبکه را ندارد.
ساده‌تر است.
همگرایی (Convergence) کندتر است.

————————————-

RIP

قدیمی‌ترین پروتکل

Metric:
Hop Count
حداکثر
15 Hop
اگر 16 شود شبکه غیرقابل دسترس است

————————————-

EIGRP

محصول Cisco

Advanced Distance Vector (یا Hybrid)

از معیارهای مختلف مثل:

Bandwidth
Delay
Reliability
Load

استفاده می‌کند.
از RIP سریع‌تر است.

———————-
Link State

ospf و is-is
دو سبک لینک استیت هستند.

Router
کل نقشه شبکه را می‌داند.

ویژگی‌ها:
سریع
دقیق
مناسب شبکه‌های بزرگ
مصرف RAM و CPU بیشتر

————-
OSPF
Open Shortest Path First

Metric:
Cost
پرکاربردترین پروتکل داخلی (IGP)
—————-
IS-IS

Intermediate System to Intermediate System

شباهت زیادی به OSPF دارد.
بیشتر در ISPها و شبکه‌های بزرگ استفاده می‌شود
=========================

NAT / PAT چیست؟


Network Address Translation
تبدیل
Private IP
↓
Public IP
مثال:

192.168.1.10

↓

85.20.30.40

مزایا:
صرفه‌جویی در Public IP
افزایش امنیت (پنهان شدن IPهای داخلی)
—————-
انواع NAT

Static NAT

یک Private IP
یک Public IP
————
Dynamic NAT

چند Private IP
از بین یک Pool از Public IPها به‌صورت پویا آدرس می‌گیرند

———————-

PAT
Port Address Translation
یا NAT Overload
چندین دستگاه از
یک Public IP استفاده می‌کنند.
تفاوت آن‌ها با شماره Portمشخص می‌شود.
مثال:

PC1

192.168.1.2

↓

85.10.20.30:3000

PC2

192.168.1.3

↓

85.10.20.30:3001

نکته امتحانی: در بیشتر شبکه‌های خانگی و سازمان‌های کوچک از PAT استفاده می‌شود.

=====================

HA (High Availability)

High Availability

یعنی همیشه سرویس در دسترس باشد
و با خرابی یک دستگاه، سرویس قطع نشود

هدف HA
جلوگیری از:
Single Point of Failure (SPOF)
یعنی فقط یک دستگاه مسئول سرویس نباشد.

روش‌های پیاده‌سازی
Redundancy
Failover
Active / Active
Active / Passive
Load Balancing


پروتکل‌های معروف HA
HSRP (Cisco)
VRRP (استاندارد)
GLBP (Cisco)

در Network+ فقط شناخت کاربرد آن‌ها کافی است.
=================

1) NIC (Network Interface Card)
NIC یا کارت شبکه قطعه‌ای سخت‌افزاری است که کامپیوتر را به شبکه متصل می‌کند.
بدون NIC هیچ دستگاهی نمی‌تواند به شبکه متصل شود.
NIC می‌تواند:
سیمی (Ethernet)
بی‌سیم (Wireless)
باشد.
————
وظایف NIC
✔️ ارسال داده
✔️ دریافت داده
✔️ داشتن MAC Address
✔️ تبدیل داده به سیگنال الکتریکی یا امواج رادیویی

انواع NIC
Ethernet NIC
Wireless NIC
USB NIC
PCI/PCIe NIC
Onboard NIC
نکته امتحانی
هر NIC دارای یک MAC Address منحصر به فرد است.

============

2) MAC Address

Media Access Control Address

آدرس فیزیکی کارت شبکه است.

ویژگی‌ها
طول: 48 بیت
معادل 6 بایت
نمایش به صورت 12 رقم هگزادسیمال
مثال

00:1A:2B:3C:4D:5E

یا

00-1A-2B-3C-4D-5E

ساختار MAC

00:1A:2B : 3C:4D:5E

│         │

OUI      Device ID

OUI
سه بایت اول
شناسه شرکت سازنده
مثلاً:
Intel
Cisco
Dell
HP

===================

3) IP Address
Internet Protocol Address
آدرس منطقی دستگاه در شبکه

برخلاف MAC
قابل تغییر است.
مثال

192.168.1.20

وظیفه IP

پیدا کردن مقصد بین شبکه‌ها
در کدام لایه؟
Layer 3

=======

4) Octet چیست؟
در IPv4
آدرس از
۴ قسمت
تشکیل شده است.
هر قسمت
یک Octet
نام دارد.
مثلاً

192.168.10.15

|192|168|10|15|
هر قسمت
۸ بیت
است.
پس
۴ Octet
=
۳۲ بیت
هر Octet
بین

0

تا

255

است.
چون

11111111

=

255

==========

5) کلاس‌بندی IP (Classful Addressing)
امروزه بیشتر از CIDR استفاده می‌شود، اما شناخت کلاس‌ها در Network+ لازم است.
Class
اولین Octet
Subnet Mask
A
1-126
255.0.0.0
B
128-191
255.255.0.0
C
192-223
255.255.255.0
D
224-239
Multicast
E
240-255
Research

=====================

6) Loopback IP
Loopback
برای تست خود سیستم استفاده می‌شود.
هیچ وقت وارد شبکه نمی‌شود.
IPv4

127.0.0.1

IPv6

::1

مثلاً

ping 127.0.0.1

اگر جواب بدهد
TCP/IP
درست کار می‌کند.

============

7) Subnet Mask
Subnet Mask
مشخص می‌کند
کدام قسمت IP
Network
و
کدام قسمت
Host
است.
مثال

IP

192.168.1.20

Mask

255.255.255.0

Network
=
192.168.1
Host
=
20
رایج‌ترین Mask ها
Mask
CIDR
255.0.0.0
/8
255.255.0.0
/16
255.255.255.0
/24
255.255.255.128
/25
255.255.255.192
/26
255.255.255.224
/27
8) /24 یعنی چیست؟
به آن
CIDR
می‌گویند.
مثلاً

192.168.1.0/24

یعنی
24 بیت
برای Network
و
8 بیت
برای Host
است.
مثال

11111111

11111111

11111111

00000000

↓

255.255.255.0

چند Host دارد؟
۲^۸
=
256
ولی
دو آدرس قابل استفاده نیستند.
پس

254 Host

| CIDR | Mask | تعداد Host قابل استفاده |
| ---- | --------------- | ----------------------: |
| /8 | 255.0.0.0 | 16,777,214 |
| /16 | 255.255.0.0 | 65,534 |
| /24 | 255.255.255.0 | 254 |
| /25 | 255.255.255.128 | 126 |
| /26 | 255.255.255.192 | 62 |
| /27 | 255.255.255.224 | 30 |
| /28 | 255.255.255.240 | 14 |
| /29 | 255.255.255.248 | 6 |
| /30 | 255.255.255.252 | 2 |


==========
9) Default Gateway
وقتی مقصد
داخل شبکه نباشد
کامپیوتر Packet را
به Router
می‌فرستد.
همان Router
Default Gateway
است.
مثال

PC

192.168.1.20

↓

Gateway

192.168.1.1

↓

Internet

=================

10) دستور Ping
Ping
ارتباط بین دو دستگاه را بررسی می‌کند.
از
ICMP Echo Request
و
ICMP Echo Reply
استفاده می‌کند.
مثلاً

ping 8.8.8.8

اگر جواب آمد
یعنی
ارتباط برقرار است.
کاربردها
✔️ تست ارتباط
✔️ بررسی تأخیر (Latency)
✔️ بررسی Packet Loss
===================

11) دستور arp -a
نمایش
ARP Table
مثلاً

arp -a

خروجی

IP

↓

MAC

اگر قبلاً با دستگاه ارتباط برقرار کرده باشی
MAC آن را نشان می‌دهد.

=================

12) APIPA
Automatic Private IP Addressing
اگر
DHCP
در دسترس نباشد
ویندوز
به صورت خودکار
یک IP
از این بازه انتخاب می‌کند:

169.254.0.0/16

مثلاً

169.254.100.25

نکته امتحانی
اگر IP سیستم
169.254.x.x
بود
یعنی
DHCP
کار نمی‌کند
یا سیستم نتوانسته از DHCP آدرس بگیرد.

====================

13) Subnetting
Subnetting
یعنی
تقسیم یک شبکه بزرگ
به
چند شبکه کوچک‌تر.
مزایا
✔️ کاهش Broadcast
✔️ افزایش امنیت
✔️ مدیریت بهتر
✔️ استفاده بهینه از IP
مثال

192.168.1.0/24

↓

192.168.1.0/25

192.168.1.128/25

===========

14) CIDR
Classless Inter-Domain Routing
روش جدید
نمایش Mask
است.
مثلاً

/24

=

255.255.255.0

مزایا
انعطاف‌پذیری بالا
استفاده بهتر از IPها
جایگزین Classful Addressing

=================

15) Supernetting
برعکس Subnetting
است.
چند شبکه کوچک
↓
یک شبکه بزرگ
مثلاً

192.168.0.0/24

192.168.1.0/24

↓

192.168.0.0/23

هدف
کوچک‌تر شدن Routing Table
و خلاصه‌سازی مسیرها (Route Summarization)

======================

16) IPv6
نسخه جدید IP
IPv4
۳۲ بیت
IPv6
۱۲۸ بیت
مثال

2001:db8:85a3::8a2e:370:7334

مزایا
✔️ تعداد بسیار زیاد آدرس‌ها (تقریباً نامحدود)
✔️ امنیت بهتر (پشتیبانی از IPsec)
✔️ بدون نیاز به NAT در بسیاری از سناریوها
✔️ Routing بهتر
✔️ Auto Configuration (SLAAC)


| نوع | محدوده | کاربرد |
| -------------- | --------- | ------------------ |
| Global Unicast | 2000::/3 | اینترنت |
| Link-Local | FE80::/10 | ارتباط داخل LAN |
| Unique Local | FC00::/7 | مشابه Private IPv4 |
| Multicast | FF00::/8 | ارسال به گروه |
| Loopback | ::1 | تست سیستم |

=================

این بخش دقیقاً مربوط به Network Troubleshooting Tools در CompTIA Network+ است و از مهم‌ترین بخش‌های آزمون محسوب می‌شود. در ادامه هر ابزار را با کاربرد، مهم‌ترین دستورها، خروجی‌ها و نکات امتحانی توضیح می‌دهم.

================

1) Ping
Ping برای بررسی ارتباط بین دو دستگاه در شبکه استفاده می‌شود.
از پروتکل ICMP (Internet Control Message Protocol) استفاده می‌کند و بسته‌های ICMP Echo Request ارسال می‌کند. اگر مقصد در دسترس باشد، ICMP Echo Reply برمی‌گرداند.
کاربردها
بررسی اتصال به شبکه
بررسی دسترسی به سرور
اندازه‌گیری تأخیر (Latency)
بررسی Packet Loss
تست عملکرد DNS (اگر به‌جای IP، نام دامنه را Ping کنی)
ساختار دستور
ویندوز

ping 8.8.8.8

لینوکس

ping 8.8.8.8

خروجی موفق

Reply from 8.8.8.8:
bytes=32
time=18ms
TTL=118

معنی هر قسمت
bytes: اندازه بسته (معمولاً 32 بایت در ویندوز)
time: زمان رفت و برگشت (Round Trip Time)
TTL (Time To Live): تعداد Hopهای باقی‌مانده
آمار پایان Ping

Packets: Sent = 4
Received = 4
Lost = 0 (0% loss)

اگر Lost = 0% باشد، ارتباط سالم است.

=====================

خطاهای رایج Ping
1. Request timed out

Request timed out

معنی:
پاسخی از مقصد دریافت نشد.
دلایل:
خاموش بودن مقصد
قطع ارتباط
Firewall
Packet Loss
2. Destination host unreachable

Destination host unreachable

معنی:
سیستم یا Gateway مسیر رسیدن به مقصد را پیدا نکرده است.
دلایل:
IP اشتباه
Gateway اشتباه
Route وجود ندارد
3. General failure

General failure

معنی:
مشکل در تنظیمات شبکه سیستم.
4. Ping request could not find host

Ping request could not find host

معنی:
DNS نتوانسته نام دامنه را به IP تبدیل کند.

=====================

2) Traceroute / Tracert
Traceroute مسیر حرکت Packet تا مقصد را نمایش می‌دهد.
دستور
ویندوز

tracert google.com

لینوکس

traceroute google.com

کاربرد
نمایش تمام Routerهایی که Packet از آن‌ها عبور کرده است.
مثال

PC

↓

Router1

↓

ISP

↓

Router3

↓

Google

خروجی

1 192.168.1.1

2 10.0.0.1

3 172.16.1.1

4 8.8.8.8

اگر

* * *

نمایش داده شود
یعنی آن Router پاسخ ICMP نمی‌دهد.
نکته امتحانی
Traceroute با استفاده از TTL مسیر را پیدا می‌کند.

===========

3) ifconfig
ابزار قدیمی لینوکس برای نمایش و تنظیم کارت شبکه.

در بسیاری از توزیع‌های جدید لینوکس،

ifconfig

منسوخ شده و

ip

جایگزین آن شده است.

نمایش کارت شبکه

ifconfig

فعال کردن Interface

ifconfig eth0 up

غیرفعال کردن

ifconfig eth0 down

==============

4) ip a
دستور جدید لینوکس

ip a

یا

ip addr

نمایش
IP
MAC
وضعیت Interface
IPv6
نمونه

eth0

inet 192.168.1.20/24

link/ether

نکته امتحانی
امروزه
ip a
جایگزین
ifconfig
شده است.

==============

5) iptables
Firewall لینوکس
کاربرد
کنترل Packetها
نمایش قوانین

iptables -L

نمایش همراه شماره

iptables -L -n

پاک کردن قوانین

iptables -F

در Network+
فقط کاربرد کلی را بدان.

===============

6) nslookup
تبدیل
Domain
↓
IP
مثلاً

nslookup google.com

خروجی

google.com

↓

142.250.x.x

همچنین
می‌توان فهمید
DNS
درست کار می‌کند یا نه.
نکته امتحانی
اگر Ping با IP کار کند ولی با نام دامنه نه،
احتمالاً مشکل از DNS است.

=============

7) netstat
نمایش ارتباطات شبکه
دستور

netstat

نمایش Portهای باز

netstat -an

نمایش برنامه‌ها

netstat -ano

(ویندوز)
نمایش Listening

netstat -l

کاربردها
اتصال‌های فعال
Portهای باز
وضعیت TCP
PID برنامه‌ها
نکته
در لینوکس‌های جدید معمولاً ss جایگزین netstat شده است، ولی در Network+ هنوز netstat مطرح می‌شود.

================

8) arp
نمایش ARP Table

arp -a

نمایش
IP
↓
MAC
نمونه

192.168.1.1

00-11-22-AA-BB-CC

کاربرد
تشخیص
MAC Address
دستگاه‌های شبکه

===============

9) lsof
Linux
List Open Files
تمام فایل‌های باز را نشان می‌دهد.
در لینوکس
Socket
نیز فایل محسوب می‌شود.
مثلاً

lsof -i

نمایش اتصال‌های شبکه
بررسی Port

lsof -i :80

مشاهده برنامه‌ای که Port 80 را اشغال کرده است.

==================

10) tcpdump
ابزار Capture Packet
در لینوکس
مثلاً

tcpdump

روی Interface

tcpdump -i eth0

فقط ICMP

tcpdump icmp

فقط Port 80

tcpdump port 80

ذخیره

tcpdump -w file.pcap

باز کردن در Wireshark
نکته امتحانی
tcpdump
مشابه
Wireshark
اما خط فرمانی است.

==============

11) route
نمایش Routing Table

route

یا

route -n

در لینوکس جدید

ip route

نمونه

Destination

Gateway

Mask

Interface

کاربرد
بررسی مسیرها

=============

12) Telnet
ابزار تست اتصال به Port
مثلاً

telnet google.com 80

اگر صفحه سیاه باز شد
Port
باز است.
اگر
Connection refused
آمد
سرویس بسته است.
اگر
Timeout
شد
Firewall
یا شبکه مشکل دارد.
نکته امتحانی
Telnet رمزنگاری ندارد و امروزه برای مدیریت از SSH استفاده می‌شود، اما هنوز برای تست باز بودن پورت‌ها کاربرد دارد.

==============

13) netsh
فقط ویندوز
نمایش تنظیمات

netsh interface ip show config

ریست TCP/IP

netsh int ip reset

ریست Winsock

netsh winsock reset

نمایش Firewall

netsh advfirewall show allprofiles

کاربرد
مدیریت شبکه
تغییر IP
مدیریت Firewall
مدیریت Wi-Fi
ریست تنظیمات شبکه

===============

🔧 ۳ سایت کاربردی که هر مدیر سرور، وبمستر یا متخصص شبکه باید بشناسه
اگر با سرور، دامنه یا وب‌سایت سروکار دارید، این سه ابزار آنلاین بارها به کمکتون میان:
🌐 1. Check-Host
🔗 https://check-host.net/
یکی از بهترین ابزارها برای بررسی وضعیت سرور از نقاط مختلف دنیاست. با این سایت می‌تونید:
Ping، Traceroute و DNS Lookup بگیرید.
بررسی کنید سایت یا سرور از کشورهای مختلف در دسترس هست یا نه.
مشکلات اتصال و شبکه رو سریع‌تر پیدا کنید.
📡 2. Ping.pe
🔗 https://ping.pe/
اگر می‌خواید بدونید سرورتون از کشورهای مختلف چه تأخیری (Latency) داره، این سایت عالیه.
امکانات:
تست Ping از ده‌ها لوکیشن مختلف.
Traceroute جهانی.
بررسی کیفیت ارتباط سرور با نقاط مختلف دنیا.
مناسب برای بررسی کیفیت سرورهای خارجی و CDN.
🌍 3. IntoDNS
🔗 https://intodns.com/
یکی از بهترین ابزارها برای تحلیل DNS دامنه.
با این سایت می‌تونید:
تنظیمات DNS دامنه رو بررسی کنید.
خطاهای Name Server، MX، SOA و رکوردهای DNS رو پیدا کنید.
مشکلاتی که باعث اختلال در ایمیل یا دسترسی به سایت میشن رو شناسایی کنید.
💡 اگر مدیر سرور، برنامه‌نویس، وبمستر یا حتی علاقه‌مند به شبکه هستید، این سه سایت رو حتماً بوکمارک کنید؛ دیر یا زود بهشون نیاز پیدا می‌کنید.





https://t.me/folderhack

Networking Attacks (حملات شبکه)
=========
Attack
DoS = Denial of Service
هدف این حمله این است که یک سرویس یا سرور را از دسترس کاربران خارج کند.
در این حمله، فقط یک سیستم به قربانی حمله می‌کند.
مثال:

Attacker
     │
     ▼
  Web Server

مهاجم تعداد بسیار زیادی درخواست (Request) ارسال می‌کند تا منابع سرور (CPU، RAM یا پهنای باند) اشغال شود و کاربران واقعی نتوانند از سرویس استفاده کنند.
انواع رایج
ICMP Flood (Ping Flood)
SYN Flood
UDP Flood
HTTP Flood
راه‌های مقابله
Firewall
IDS / IPS
Rate Limiting
Load Balancer

نکته امتحانی: DoS = یک مهاجم

===============

2) DDoS Attack
Distributed Denial of Service
نسخه پیشرفته‌تر DoS است.
به جای یک مهاجم، هزاران یا میلیون‌ها دستگاه آلوده (Bot) به صورت هم‌زمان حمله می‌کنند.

Bot1
Bot2
Bot3
Bot4
  │
  ▼
Victim Server

این دستگاه‌های آلوده یک Botnet تشکیل می‌دهند.
مثال معروف:
Mirai Botnet

===============
3) Social Engineering
مهندسی اجتماعی
در این حمله، به جای حمله به کامپیوتر، انسان هدف قرار می‌گیرد.
هدف:
فریب دادن کاربر برای افشای اطلاعات.
========

انواع Social Engineering
Phishing
ارسال ایمیل یا پیام جعلی
مثلاً:

"حساب بانکی شما مسدود شده، برای فعال‌سازی اینجا کلیک کنید."

Spear Phishing

حمله مخصوص یک شخص یا سازمان خاص

Whaling
حمله به مدیران ارشد (CEO، مدیر مالی و...)

Vishing
فیشینگ از طریق تماس تلفنی

Smishing
فیشینگ از طریق پیامک

Tailgating
ورود غیرمجاز به ساختمان با دنبال کردن یک فرد مجاز.

Shoulder Surfing
دیدن رمز عبور از روی شانه کاربر.

Dumpster Diving
جستجو در زباله‌ها برای یافتن اطلاعات حساس.


راه مقابله
آموزش کاربران
احراز هویت چندمرحله‌ای (MFA)
آگاهی امنیتی
===============

4) Rogue Access Point
اکسس پوینت غیرمجاز
یک Access Point است که بدون اجازه مدیر شبکه نصب شده است.
مثلاً یکی از کارمندان یک مودم Wi-Fi شخصی را به شبکه شرکت وصل می‌کند.

Corporate LAN
      │
 Rogue AP
      │
   Attacker

خطر:
مهاجم می‌تواند وارد شبکه داخلی شود.

Evil Twin
نوعی Rogue AP است.
مهاجم یک Wi-Fi با همان نام شبکه اصلی ایجاد می‌کند.
مثلاً:

Company-WiFi

کاربر اشتباه به آن متصل می‌شود.


راه مقابله

WPA3
802.1X
Wireless IDS
اسکن دوره‌ای شبکه


================

5) Phishing

فیشینگ یکی از رایج‌ترین حملات است.

هدف:

سرقت

رمز عبور
اطلاعات بانکی
اطلاعات شخصی

روش‌ها

ایمیل
پیامک
وب‌سایت جعلی
شبکه‌های اجتماعی

نشانه‌های ایمیل فیشینگ

آدرس فرستنده عجیب
غلط املایی
درخواست اطلاعات محرمانه
لینک مشکوک
ایجاد حس فوریت ("فقط تا امروز فرصت دارید!")

==================

6) Ransomware
بدافزار باج‌گیر
ابتدا فایل‌ها را رمزگذاری (Encrypt) می‌کند.
سپس درخواست پول می‌کند.

File

↓

Encrypt

↓

Pay Bitcoin

نمونه‌های معروف
WannaCry
Ryuk
LockBit

راه مقابله
Backup منظم
آنتی‌ویروس
به‌روزرسانی سیستم
عدم باز کردن فایل‌های مشکوک

===============

7) Brute Force Attack
حمله حدس رمز عبور
کامپیوتر
تمام رمزهای ممکن
را امتحان می‌کند.
مثلاً

123456

↓

123457

↓

123458

تا رمز صحیح پیدا شود.

انواع
Dictionary Attack
Password Spraying
Credential Stuffing

راه مقابله
رمز قوی
MFA
محدود کردن دفعات ورود
Account Lockout

========

8) Man in the Middle (MITM)
مهاجم
بین دو دستگاه قرار می‌گیرد.

Client

↓

Attacker

↓

Server

کاربر فکر می‌کند
مستقیماً به سرور وصل است.
در حالی که
تمام اطلاعات از مهاجم عبور می‌کند.

روش‌های
MITM
ARP Spoofing
Rogue AP
DNS Spoofing
SSL Stripping

راه مقابله
HTTPS
VPN
WPA3
Certificate Validation

================

9) Exploit

Exploit
کد یا برنامه‌ای است که از یک آسیب‌پذیری استفاده می‌کند. مثلاً یک نرم‌افزار دارای باگ است. مهاجم کدی می‌نویسد که از همان باگ سوءاستفاده کند.

مثال

ویندوز

دارای آسیب‌پذیری

↓

Exploit اجرا می‌شود.

↓

دسترسی Administrator گرفته می‌شود.

===============

10) Vulnerability

Vulnerability

=

آسیب‌پذیری

یعنی

نقطه ضعف

در سیستم

یا نرم‌افزار.

مثلاً

رمز ضعیف
سیستم قدیمی
Patch نصب نشده
تنظیمات اشتباه Firewall

====================

تفاوت Vulnerability و Exploit

Vulnerability

↓

Exploit

↓

Attack

↓

Damage

=================

اصطلاحات مهم دیگر
Zero-Day Vulnerability

آسیب‌پذیری‌ای که هنوز سازنده از آن خبر ندارد یا Patch آن منتشر نشده است.

Zero-Day Exploit

اکسپلویتی که قبل از انتشار Patch از همان آسیب‌پذیری استفاده می‌کند.

Patch

به‌روزرسانی امنیتی

که آسیب‌پذیری را برطرف می‌کند.

=================================

حفظی‌های امتحانی Network+
DoS = یک مهاجم
DDoS = حمله توزیع‌شده با Botnet
Phishing = ایمیل یا پیام جعلی
Social Engineering = فریب انسان، نه کامپیوتر
Rogue AP = اکسس پوینت غیرمجاز
Evil Twin = Wi-Fi جعلی با نام مشابه شبکه اصلی
Ransomware = رمزگذاری فایل‌ها + درخواست باج
Brute Force = حدس رمز با امتحان کردن حالت‌های مختلف
MITM = قرار گرفتن مهاجم بین کلاینت و سرور
Vulnerability = نقطه ضعف
Exploit = ابزار یا کدی که از آن نقطه ضعف سوءاستفاده می‌کند
Zero-Day = آسیب‌پذیری یا اکسپلویتی که هنوز Patch رسمی برای آن وجود ندارد

Centralized Monitoring with Syslog
مقدمه‌ای بر Network Logging & Analysis

=====================

Logging چیست؟

Logging یعنی ثبت و ذخیره رویدادهای (Events) رخ داده در سیستم یا تجهیزات شبکه.
تقریباً همه دستگاه‌های شبکه مانند:
Router
Switch
Firewall
Server
Access Point
Linux
Windows
رویدادهای خود را ثبت می‌کنند.

مثلاً:
کاربر Login کرد.
کابل قطع شد.
اینترفیس Down شد.
خطای CPU رخ داد.
حمله‌ای شناسایی شد.
به این اطلاعات Log گفته می‌شود.

چرا Logging مهم است؟

کاربردها:

عیب‌یابی (Troubleshooting)
بررسی حملات امنیتی
بررسی خطاها
مانیتورینگ شبکه
تهیه گزارش (Audit)
تحلیل رخدادها (Incident Analysis)

=========================

Syslog چیست؟
Syslog (System Logging Protocol)
یک استاندارد برای ارسال و ذخیره Logهای شبکه است.
تقریباً همه تجهیزات شبکه مانند:
Cisco
MikroTik
Juniper
Linux
Fortinet
VMware
از Syslog پشتیبانی می‌کنند.


وظیفه Syslog
به جای اینکه Log داخل هر دستگاه ذخیره شود،
همه Logها به یک سرور مرکزی ارسال می‌شوند.
مثلاً:

Router1
        \
Switch -----> Syslog Server
        /
Firewall

تمام Logها در یک محل ذخیره می‌شوند.
به این روش
Centralized Monitoring
می‌گویند.

مزایای Syslog

✅ مدیریت آسان Logها
✅ ذخیره‌سازی مرکزی
✅ عیب‌یابی سریع
✅ افزایش امنیت
✅ بررسی حملات
✅ امکان جستجوی Logها


=====================

Syslog چگونه کار می‌کند؟
۱- دستگاه رویدادی را تشخیص می‌دهد.
مثلاً:

Interface Gig0/1 Down

↓
۲- Log تولید می‌شود.
↓
۳- Log از طریق شبکه ارسال می‌شود.
↓
۴- Syslog Server آن را ذخیره می‌کند.
↓
۵- مدیر شبکه آن را بررسی می‌کند.



پورت Syslog
به صورت پیش‌فرض

UDP 514

است.
برخی نسخه‌های امن:

TCP 514

یا

TCP 6514 (Syslog over TLS)

اجزای Syslog
سه بخش اصلی دارد.

Device

↓

Syslog Protocol

↓

Syslog Server

Syslog Message Structure
هر پیام Syslog معمولاً از بخش‌های زیر تشکیل شده است.

Timestamp

Hostname

Facility

Severity

Message

مثال

Jul 20 10:15:30

Router1

LOCAL7

Warning

Interface Gig0/1 Down

==============================


Facility چیست؟
Facility مشخص می‌کند Log مربوط به کدام سرویس است.
مثلاً

auth

mail

daemon

local0

local1

...

local7

در Cisco معمولاً
Local0 تا Local7
زیاد استفاده می‌شود.



=============

Syslog Severity Levels
شدت خطا را مشخص می‌کند.
اعداد
از
۰
تا
۷
هستند.
هرچه عدد کوچک‌تر باشد،
اهمیت پیام بیشتر است.

==================

مثال

0

System Shutdown

بالاترین اهمیت

7

Debug Message

کمترین اهمیت

=================


کامندهای Syslog (Cisco)

فعال کردن Timestamp

service timestamps log datetime

تعیین Syslog Server

logging 192.168.1.100

تعیین Severity
مثلاً فقط Warning و مهم‌تر ارسال شود.

logging trap warnings

یا

logging trap informational

مشاهده تنظیمات

show logging

حذف Syslog Server

no logging 192.168.1.100

مشاهده Logها

show logging

============================

کامندهای Linux
مشاهده Logها

cat /var/log/syslog

نمایش زنده Log

tail -f /var/log/syslog

در بعضی توزیع‌ها

journalctl

====================

Syslog Receiver Tools
نرم‌افزارهایی هستند که
Logها را دریافت و ذخیره می‌کنند.


———————————-
Kiwi Syslog Server
رایگان (نسخه محدود)
بسیار ساده
مناسب آموزش
ویندوز

———————————-
Graylog

رایگان
بسیار حرفه‌ای
Search
Dashboard
Alert
گزارش‌گیری
مناسب شرکت‌ها
Syslog-ng
مخصوص Linux
سرعت بالا
پشتیبانی از هزاران دستگاه

———————————-
rsyslog

پیش‌فرض بیشتر توزیع‌های
Linux
———————————-
Tftpd32 / Tftpd64
هم
TFTP Server
و هم
Syslog Server
دارد.
بیشتر برای آموزش استفاده می‌شود.

=============================================

نکات امتحانی Network+
Syslog
استاندارد ثبت Log شبکه
پورت پیش‌فرض UDP 514
نسخه امن: TCP 6514 (TLS)

Severity

0 Emergency
1 Alert
2 Critical
3 Error
4 Warning
5 Notice
6 Informational
7 Debug

اجزای پیام Syslog

Timestamp
Hostname
Facility
Severity
Message

این مبحث یکی از مهم‌ترین بخش‌های CompTIA Network+ و همچنین مقدمه‌ای برای Security+ و SOC Analyst است.

=============

SIEM (Security Information and Event Management)
SIEM چیست؟
SIEM مخفف:
Security Information and Event Management
است.
SIEM یک سیستم مرکزی برای جمع‌آوری، ذخیره، تحلیل و مانیتورینگ لاگ‌ها و رویدادهای امنیتی است.
به زبان ساده:

Syslog فقط Logها را جمع می‌کند، اما SIEM آن‌ها را تحلیل می‌کند و حملات را تشخیص می‌دهد.

چرا SIEM استفاده می‌شود؟

فرض کنید یک شرکت دارای:

۵۰ سرور
۳۰ سوئیچ
۲۰ روتر
۱۰ فایروال
۱۰۰ کامپیوتر

باشد.

هر کدام روزانه هزاران Log تولید می‌کنند.

اگر مدیر بخواهد تک‌تک آن‌ها را بررسی کند تقریباً غیرممکن است.

اینجاست که SIEM وارد عمل می‌شود.


کار SIEM

Router
        \
Firewall  \
Server -----> SIEM ------> Security Analyst
Switch   /
Windows /
Linux  /
===========================
تمام Logها

↓

در SIEM ذخیره می‌شوند.

↓

تحلیل می‌شوند.

↓

اگر حمله‌ای تشخیص داده شود

↓

Alert تولید می‌شو

وظایف SIEM

✔️ جمع‌آوری Log
✔️ ذخیره Log
✔️ تحلیل Log
✔️ همبستگی رویدادها (Correlation)
✔️ تشخیص حملات
✔️ تولید Alert
✔️ گزارش‌گیری
✔️ داشبورد مدیریتی


=====================

SIM و SEM چیست؟

قبل از SIEM دو سیستم جداگانه وجود داشت.


SIM
Security Information Management
وظیفه:
ذخیره و مدیریت Logها
تمرکز روی:
نگهداری Log
گزارش‌گیری
جستجو
Audit
به عبارت دیگر:
SIM بیشتر برای ذخیره اطلاعات است.


SEM
Security Event Management
وظیفه:
تحلیل رویدادها به صورت لحظه‌ای
تمرکز روی:
تحلیل
Alert
Real-Time Monitoring
Incident Detection

=================

SIEM

ترکیب

SIM

SEM

است.

یعنی:

هم Log را ذخیره می‌کند

و هم آن را تحلیل می‌کند.


===============

False Positive (FP)
یعنی سیستم اشتباه فکر کند حمله رخ داده است.
در حالی که حمله‌ای وجود ندارد.

مثال :
کارمند شرکت
ده بار رمز را اشتباه وارد می‌کند
SIEM
فکر می‌کند
Brute Force
رخ داده است.
در صورتی که حمله‌ای وجود ندارد


True Positive (TP)

یعنی سیستم درست حمله را تشخیص داده است.

مثال :

یک Brute Force واقعی رخ می‌دهد.
SIEM
آن را شناسایی می‌کند.
↓
TP


================

False Negative (FN)

خیلی مهم
سیستم
حمله واقعی
را تشخیص نمی‌دهد.
بدترین حالت امنیتی است.
——————————————————————
True Negative (TN)

هیچ حمله‌ای وجود ندارد.
SIEM
هم چیزی گزارش نمی‌کند.


===================

| وضعیت واقعی     | نتیجه SIEM     | نام |
| ---------------  | --------------  |  --- |
| حمله وجود دارد  | تشخیص داده شد  | TP  |
| حمله وجود دارد  | تشخیص داده نشد | FN  |
| حمله وجود ندارد | هشدار داده شد  | FP  |
| حمله وجود ندارد | هشدار نداد     | TN  |

نکته امتحانی

بهترین حالت
TP
و
TN
است.

=======================

Key Components of a SIEM System

اجزای اصلی SIEM

1- Log Collection

جمع‌آوری Log

از:
Router
Firewall
Windows
Linux
IDS
IPS
Antivirus

2- Log Normalization

تجهیزات مختلف
Logهای متفاوتی دارند.
SIEM
همه را
به یک فرمت استاندارد
تبدیل می‌کند.

3- Log Storage
ذخیره Log

برای:
چند ماه
چند سال

4- Correlation Engine ⭐️
مهم‌ترین بخش SIEM
Correlation
یعنی
ارتباط دادن چند Event
به یکدیگر.
مثلاً

Login Failed

↓

Login Failed

↓

Login Failed

↓

Firewall Alert

↓

SIEM

↓

Brute Force Attack

اگر هر Log را جدا ببینیم
حمله مشخص نیست.
اما کنار هم
حمله مشخص می‌شود.

5- Alerting

اگر حمله تشخیص داده شود

Alert

ارسال می‌شود.

مثلاً

Email
SMS
Dashboard

6- Dashboard
نمایش گرافیکی
وضعیت امنیت شبکه
—————————
7- Reporting
گزارش‌گیری

مثلاً

گزارش حملات
گزارش کاربران
گزارش Loginها
—————————-
8- Threat Intelligence

برخی SIEMها
اطلاعات حملات جدید
را از اینترنت دریافت می‌کنند.

==================

SIEM Workflow
مراحل کار SIEM

1

Log Generation

↓

2

Log Collection

↓

3

Normalization

↓

4

Storage

↓

5

Correlation

↓

6

Threat Detection

↓

7

Alert

↓

8

Incident Response

↓

9

Report

توضیح:

مرحله ۱
دستگاه‌ها Log تولید می‌کنند.

مرحله ۲

Logها جمع‌آوری می‌شوند.
مرحله ۳
فرمت Logها یکسان می‌شود.

مرحله ۴
ذخیره می‌شوند.

مرحله ۵
SIEM
رابطه بین Eventها را بررسی می‌کند.

مرحله ۶
حمله تشخیص داده می‌شود.

مرحله ۷
Alert ایجاد می‌شود.

مرحله ۸
کارشناس امنیت

بررسی می‌کند.

مرحله ۹
گزارش تهیه می‌شود.

====================
SIEM Tools

Splunk
محبوب‌ترین SIEM دنیا

ویژگی‌ها

✔️ بسیار قدرتمند
✔️ Search
✔️ Dashboard
✔️ Correlation
✔️ Enterprise



IBM QRadar
یکی از معروف‌ترین SIEMها
مناسب سازمان‌های بزرگ


Microsoft Sentinel
سرویس Cloud
مایکروسافت
بر پایه Azure

Graylog
رایگان
Open Source
بسیار محبوب

===================

تفاوت Syslog و SIEM

SIEM

جمع‌آوری + تحلیل
Alert هوشمند
Correlation دارد
Dashboard پیشرفته
تشخیص حمله

syslog

فقط جمع‌آوری Log
Alert محدود
Correlation ندارد
Dashboard ساده
ذخیره Log

===================================

نکات امتحانی Network+

SIEM

جمع‌آوری Log
تحلیل امنیتی
Correlation
Alert
Dashboard


SIM
ذخیره Log

SEM
تحلیل لحظه‌ای Event

SIEM
دو بخش SIM
SEM دارد

مهم‌ترین بخش SIEM
Correlation Engine

بهترین خروجی امنیتی
TP (True Positive)

بدترین حالت
FN (False Negative)

ابزارهای معروف:
Splunk
QRadar
Graylog
Microsoft Sentinel
Wazuh
ELK Stack

Physical Security in Cybersecurity

==================

Physical Security in Cybersecurity
امنیت فیزیکی (Physical Security) چیست؟
Physical Security یعنی:

حفاظت از تجهیزات، ساختمان، اتاق سرور و افراد در برابر دسترسی فیزیکی غیرمجاز، سرقت، خرابکاری یا بلایای طبیعی.

بسیاری از افراد فکر می‌کنند امنیت فقط نرم‌افزار و Firewall است، اما اگر یک نفر بتواند وارد اتاق سرور شود، ممکن است بتواند:
هارد دیسک را سرقت کند.
سرور را خاموش کند.
کابل شبکه را قطع کند.
فلش آلوده وصل کند.
اطلاعات را کپی کند.
به همین دلیل امنیت فیزیکی اولین لایه امنیت است.

============

اهداف Physical Security

✔️ جلوگیری از ورود افراد غیرمجاز
✔️ حفاظت از تجهیزات
✔️ جلوگیری از سرقت
✔️ جلوگیری از خرابکاری (Sabotage)
✔️ محافظت در برابر آتش‌سوزی
✔️ محافظت در برابر سیل
✔️ محافظت در برابر قطع برق

=================

روش‌های امنیت فیزیکی
1) Door Lock
قفل‌های مکانیکی

2) Smart Lock
قفل هوشمند

3) Key Card
کارت ورود

4) RFID Card
کارت بدون تماس

5) Biometric
احراز هویت بیومتریک

مثل:
اثر انگشت
اسکن چشم
تشخیص چهره
کف دست

6) CCTV
دوربین مداربسته

کاربرد:
نظارت
ضبط تصاویر
بررسی رخدادها

7) Security Guard
نگهبان

8) Alarm System
سیستم هشدار

9) Motion Sensor
حسگر حرکت

10) Fire Suppression
سیستم اطفای حریق

مانند:
FM-200
Novec 1230

نکته: در اتاق سرور معمولاً از آب استفاده نمی‌شود، چون ممکن است به تجهیزات آسیب بزند.

11) Environmental Monitoring
بررسی:
دما
رطوبت
دود
نشت آب
=================

Multi-Layered Physical Security
یکی از مهم‌ترین مباحث امتحانی
به آن
Defense in Depth
هم می‌گویند.
یعنی به جای یک لایه امنیت، چندین لایه امنیتی کنار هم استفاده شوند.


مثال

خیابان

↓

حصار (Fence)

↓

نگهبان

↓

در ورودی

↓

کارت ورود

↓

دوربین

↓

اثر انگشت

↓

اتاق سرور

↓

رک

↓

قفل رک

↓

سرور

اگر یک لایه شکست بخورد
لایه بعدی
جلو مهاجم را می‌گیرد.

==============

UPS چیست؟

Uninterruptible Power Supply
منبع تغذیه بدون وقفه

وظیفه UPS

اگر برق شهر قطع شود
UPS
برق تجهیزات را برای مدت محدودی تأمین می‌کند.
———————————————
کاربرد
خاموش نشدن سرور
جلوگیری از از دست رفتن اطلاعات
فرصت برای خاموش کردن صحیح سیستم
جلوگیری از آسیب سخت‌افزار

نحوه کار

برق شهر

↓

UPS

↓

Server

اگر برق قطع شود
↓
باتری UPS
↓
برق را تأمین می‌کند.

============================

نکات حفظی Network+

Physical Security
حفاظت از تجهیزات و ساختمان
جلوگیری از سرقت و خرابکاری
——————————-
Multi-Layered Physical Security
چندین لایه امنیتی
Defense in Depth
——————————
UPS
Uninterruptible Power Supply
جلوگیری از خاموش شدن تجهیزات هنگام قطع برق
Online UPS بهترین نوع برای دیتاسنترها
——————————
مهم‌ترین کاربردهای SIEM

Centralized Log Collection
Event Correlation ⭐️
Threat Detection
Real-Time Monitoring
Alerting
Incident Response
Compliance Reporting
Digital Forensics
——————————————————————
۱۰ نکته‌ای که احتمال سؤال از آن‌ها زیاد است

Physical Security از تجهیزات در برابر تهدیدهای فیزیکی محافظت می‌کند.
Biometric شامل اثر انگشت، عنبیه و تشخیص چهره است.
CCTV برای نظارت و ثبت وقایع استفاده می‌شود.
Defense in Depth یعنی استفاده از چندین لایه امنیتی.
UPS هنگام قطع برق، برق موقت تجهیزات را تأمین می‌کند.
Online UPS مناسب‌ترین گزینه برای تجهیزات حساس و دیتاسنترها است.
Generator برای تأمین برق طولانی‌مدت استفاده می‌شود، اما جایگزین UPS نیست.
SIEM لاگ‌ها را جمع‌آوری، تحلیل و همبسته (Correlation) می‌کند.
Correlation مهم‌ترین قابلیت SIEM برای کشف حملات پیچیده است.
Threat Detection و Incident Response از مهم‌ترین کاربردهای SIEM در امنیت سایبری هستند.

Authentication and Access Control
===============

Authentication چیست؟
Authentication یعنی احراز هویت.
یعنی سیستم بررسی می‌کند آیا واقعاً همان شخصی هستی که ادعا می‌کنی یا خیر.
سؤال Authentication:

Who are you? (تو کی هستی؟)

مثال:
Username + Password
Fingerprint
Smart Card
OTP

=========

Authentication Factors

سه عامل اصلی احراز هویت:

1. Something You Know

چیزی که می‌دانی

Password
PIN


2. Something You Have

چیزی که داری

Smart Card
Token
Mobile OTP


3. Something You Are

چیزی که هستی

اثر انگشت
عنبیه
تشخیص چهره

============

MFA (Multi-Factor Authentication)
استفاده از دو یا چند عامل احراز هویت.
مثال:
Password + OTP
Password + Fingerprint
نکته امتحانی
دو Password مختلف، MFA نیست؛ چون هر دو از نوع Something You Know هستند.

================

CUPP (Common User Passwords Profiler)

ابزار ساخت Wordlist

در Kali Linux


کاربرد
از اطلاعات قربانی مانند:
نام
نام همسر
تاریخ تولد
شماره تلفن
نام حیوان خانگی
یک Wordlist تولید می‌کند.
مثال:

Ali123
Ali1375
Ali@123
Sara1375

هدف در آموزش

این ابزار نشان می‌دهد که اگر رمز عبور بر اساس اطلاعات شخصی انتخاب شود، به راحتی قابل حدس است.

نکته امتحانی

راه مقابله:

Password Policy
Password پیچیده
MFA
============


Security Filtering
یعنی اجازه یا عدم اجازه دسترسی بر اساس قوانین امنیتی.
مثال:
Firewall فقط اجازه دهد:

HTTPS → Allowed

FTP → Block

یا در Active Directory:
فقط گروه IT اجازه ورود داشته باشد.

==============

ACL (Access Control List)
ACL مجموعه‌ای از قوانین است که مشخص می‌کند چه ترافیکی اجازه (Permit) یا عدم اجازه (Deny) دارد.

—————-

انواع ACL
Standard ACL

فقط Source IP را بررسی می‌کند.
—————————————————-
Extended ACL

بررسی می‌کند:

Source IP
Destination IP
Protocol
Port Number
نکته امتحانی

Extended ACL امنیت بیشتری دارد.

—————————-

Tunneling

ارسال یک Packet داخل Packet دیگر.

برای ایجاد ارتباط امن یا عبور از شبکه‌های مختلف.

مثال:

VPN
GRE
IPsec Tunnel


————————
Encryption

تبدیل اطلاعات قابل خواندن (Plaintext)

↓

اطلاعات رمز شده (Ciphertext)

———————

دو نوع
Symmetric

یک کلید برای رمزگذاری و رمزگشایی

مثال:

AES
——————————————————-
Asymmetric

دو کلید

Public Key
Private Key

مثال:

RSA


—————————————

Remote Access

دسترسی از راه دور

نمونه‌ها:

SSH
VPN
RDP
VNC

=====================

Managing User Accounts & Passwords

مدیریت کاربران

شامل:

ایجاد کاربر
حذف کاربر
تغییر رمز
قفل کردن حساب
تعیین سطح دسترسی
Password Policy

====================

Password Policy

شامل:

حداقل طول رمز
پیچیدگی رمز
زمان انقضا
عدم استفاده مجدد
Lockout

==============

LDAP

Lightweight Directory Access Protocol

پروتکل دسترسی به Directory Service

معروف‌ترین مثال:

Microsoft Active Directory

کاربرد
Login کاربران
جستجوی کاربران
مدیریت کاربران
مدیریت گروه‌ها

===============

User Authentication Methods

روش‌های احراز هویت

Password
PIN
Smart Card
OTP
Certificate
Fingerprint
Face Recognition
Iris Scan

===========================

PKI (Public Key Infrastructure)
زیرساخت کلید عمومی

مدیریت:
Certificate
Public Key
Private Key

اجزا
CA (Certificate Authority)
Certificate
Public Key
Private Key
CRL

کاربرد:

HTTPS
SSL/TLS
VPN
Code Signing

———————————————-
Kerberos

پروتکل احراز هویت

مخصوص شبکه‌های Windows

ویژگی‌ها

Ticket Based
Mutual Authentication
جلوگیری از ارسال Password روی شبکه
پورت

TCP/UDP 88
————————————-
AAA

Authentication
تو کی هستی؟
Authorization
چه کاری اجازه داری انجام دهی؟
Accounting
چه کارهایی انجام دادی؟

مثال

کاربر Login می‌کند.

↓

Authentication

↓

دسترسی فقط به پوشه مالی

↓

Authorization

↓

ثبت فعالیت‌ها

↓

Accounting

===================

Web Services

سرویس‌هایی که از طریق HTTP/HTTPS ارائه می‌شوند.

مثال:

REST API
SOAP

———————————-


Unified Voice Services

سرویس‌های تلفنی مبتنی بر IP

مثال:

VoIP
IP Phone
SIP

—————————-
Network Control

کنترل دسترسی کاربران و دستگاه‌ها به شبکه.

نمونه:

NAC
ACL
Firewall

——————————
NAC (Network Access Control)

کنترل دسترسی به شبکه

قبل از ورود دستگاه به شبکه بررسی می‌کند:

آنتی‌ویروس نصب است؟
سیستم به‌روز است؟
سیستم آلوده نیست؟

اگر شرایط مناسب باشد:

اجازه ورود می‌دهد.

==========================

DAC

Discretionary Access Control
مالک فایل تعیین می‌کند چه کسی دسترسی داشته باشد.

مثال:
Windows NTFS

ضعف:
اگر مالک اشتباه مجوز بدهد امنیت کاهش می‌یابد.

——————

MAC

Mandatory Access Control
دسترسی توسط سیستم و بر اساس سطح امنیت تعیین می‌شود.
کاربر نمی‌تواند مجوز را تغییر دهد.

مثال:
سیستم‌های نظامی

مزیت
بیشترین امنیت

————————————-

RBAC

Role Based Access Control
دسترسی بر اساس نقش

مثلاً:

HR
IT
Manager

——————————-

ABAC

Attribute Based Access Control
بر اساس ویژگی‌ها

مانند:

زمان
مکان
دپارتمان
نوع دستگاه
—————

| مدل  | بر اساس   |
| ---- | --------- |
| DAC  | مالک      |
| MAC  | سطح امنیت |
| RBAC | نقش       |
| ABAC | ویژگی‌ها  |

=====================

SSO (Single Sign-On)

یک بار Login

↓

دسترسی به چندین سرویس

مثال:

ورود به حساب Microsoft و استفاده از Outlook، Teams و OneDrive بدون ورود مجدد.

====================

DLP (Data Loss Prevention)
جلوگیری از نشت اطلاعات


انواع
Network DLP
کنترل اطلاعات داخل شبکه

Endpoint DLP
کنترل اطلاعات روی کامپیوتر کاربران

Cloud DLP
کنترل اطلاعات داخل سرویس‌های ابری


==================

MDM (Mobile Device Management)
مدیریت دستگاه‌های موبایل

امکانات:

نصب برنامه
حذف برنامه
قفل دستگاه
پاک کردن اطلاعات از راه دور
اعمال Policy

===================

Patch Management
مدیریت به‌روزرسانی‌ها

مراحل:
شناسایی Patch
تست
نصب
بررسی
مستندسازی

هدف:
رفع آسیب‌پذیری‌ها

===================

Security Awareness
آموزش امنیت به کاربران

مثال:
تشخیص ایمیل Phishing
استفاده از رمز قوی
گزارش رخدادها
استفاده از MFA

=================

Security Policies
مجموعه قوانین امنیتی سازمان

نمونه‌ها:
Password Policy
Acceptable Use Policy (AUP)
Remote Access Policy
Backup Policy
Incident Response Policy

===================

Security Procedures
مراحل اجرایی انجام کار

مثال:
مراحل تغییر رمز عبور

=================

Security Standards
استانداردهای فنی

مثال:

ISO 27001
NIST
PCI-DSS

===============

Hashes in Authentication
Hash تابعی است که اطلاعات را به یک مقدار ثابت تبدیل می‌کند.

Password

↓

Hash Function

↓

Hash

ویژگی‌ها

یک‌طرفه (One-way)
غیرقابل بازیابی
طول خروجی ثابت

کاربرد

ذخیره Password
به جای ذخیره رمز واقعی

——————
الگوریتم‌ها:

MD5
قدیمی
امن نیست.

SHA-1
قدیمی
امروزه توصیه نمی‌شود.

SHA-256
پرکاربرد
امن‌تر

bcrypt
مناسب ذخیره Password

Argon2
جدیدترین و امن‌ترین گزینه برای ذخیره رمز عبور


================

نکات امتحانی مهم
Authentication = «چه کسی هستی؟»
Authorization = «چه کاری مجاز به انجام آن هستی؟»
Accounting = «چه کارهایی انجام دادی؟»
MFA باید از دو عامل متفاوت استفاده کند.
Kerberos از Ticket استفاده می‌کند و رمز عبور را روی شبکه ارسال نمی‌کند.
LDAP برای دسترسی و مدیریت سرویس‌های دایرکتوری مانند Active Directory استفاده می‌شود.
NAC قبل از اتصال دستگاه، وضعیت امنیتی آن را بررسی می‌کند.
SSO تجربه کاربر را بهتر می‌کند، اما در صورت سرقت حساب، دسترسی به چند سرویس با همان حساب ممکن است؛ بنابراین معمولاً همراه با MFA استفاده می‌شود.
برای ذخیره رمز عبور، bcrypt و Argon2 از گزینه‌های مناسب هستند و MD5 و SHA-1 دیگر برای این کاربرد توصیه نمی‌شوند.

Network Discovery
Network Discovery چیست؟

====================

یعنی

شناسایی دستگاه‌ها، سرویس‌ها، پورت‌ها و اطلاعات موجود در یک شبکه.

قبل از اینکه مدیر شبکه یا کارشناس امنیت بتواند از شبکه محافظت کند یا تست نفوذ انجام دهد، باید بداند:
چه دستگاه‌هایی داخل شبکه هستند؟
چه IPهایی فعال هستند؟
چه پورت‌هایی باز هستند؟
چه سیستم‌عاملی استفاده می‌کنند؟
چه سرویس‌هایی اجرا می‌شوند؟
به این مرحله Network Discovery می‌گویند.

==================

اهداف Network Discovery

✔️ پیدا کردن دستگاه‌های فعال (Live Hosts)

✔️ شناسایی پورت‌های باز

✔️ شناسایی سرویس‌ها

✔️ شناسایی سیستم‌عامل

✔️ شناسایی نسخه سرویس‌ها

✔️ تهیه نقشه شبکه (Network Mapping)

=======================
Nmap چیست؟
Network Mapper


محبوب‌ترین ابزار دنیا

برای
Network Discovery
Port Scanning
Host Discovery
Service Detection
OS Detection
است.
———————————————-
کاربردهای Nmap

✔️ پیدا کردن دستگاه‌های شبکه
✔️ پیدا کردن پورت‌های باز
✔️ شناسایی سیستم‌عامل
✔️ شناسایی نسخه سرویس
✔️ بررسی امنیت شبکه
✔️ تست Firewall
✔️ کشف آسیب‌پذیری (با NSE)

———————————
مهم‌ترین قابلیت‌های Nmap
1) Host Discovery
پیدا کردن دستگاه‌های روشن
مثال

nmap 192.168.1.0/24

فقط دستگاه‌های فعال را نشان می‌دهد.

———————————-

2) Port Scanning
اسکن Portها
مثلاً

nmap 192.168.1.10

خروجی

22 SSH

80 HTTP

443 HTTPS

وضعیت Portها

Open
پورت باز است.
سرویس اجرا می‌شود.

Closed
پورت بسته است.
اما دستگاه روشن است.

Filtered
Firewall
اجازه پاسخ نمی‌دهد.

Unfiltered
قابل دسترسی است
اما وضعیت دقیق مشخص نیست.

Open|Filtered
تشخیص دقیق ممکن نیست.

Closed|Filtered
وضعیت دقیق مشخص نیست.

—————————————

3) Service Detection
شناسایی سرویس‌ها

nmap -sV 192.168.1.10

مثال

80 Apache 2.4

22 OpenSSH

3306 MySQL

————————————-
4) OS Detection
تشخیص سیستم عامل

nmap -O 192.168.1.10

مثلاً

Linux

Windows

Cisco IOS

—————

Aggressive Scan

nmap -A 192.168.1.10

انجام می‌دهد:
OS Detection
Version Detection
Traceroute
Script Scan

———————————————-

SYN Scan ⭐️

nmap -sS

محبوب‌ترین نوع Scan
به آن
Half Open Scan
نیز می‌گویند.

===============
جدول طلایی امتحان
دستور
کاربرد
nmap <IP>
اسکن معمولی
nmap -sn
Host Discovery (بدون اسکن پورت)
nmap -sS
SYN Scan (Half Open)
nmap -sT
TCP Connect Scan
nmap -sU
UDP Scan
nmap -sV
تشخیص سرویس و نسخه
nmap -O
تشخیص سیستم‌عامل
nmap -A
اسکن پیشرفته (OS + Version + Scripts + Traceroute)
nmap -p 80
اسکن یک پورت
nmap -p 22,80,443
اسکن چند پورت
nmap -p-
اسکن همه پورت‌ها
nmap --script vuln
اجرای اسکریپت‌های بررسی آسیب‌پذیری