کانال پروازفکرواندیشه
@flith
#برشی‌از‌کتاب #پندار‌خدا
اين پيام هشداردهنده به ما می‌گويد: بی درنگ اعلام نکن که چيزی دارای پيچيدگی فرونکاستنی است؛ ممکن است جزئيات آن را با دقت کافی نديده باشی، يا با دقت به آنها فکر نکرده باشی. از سوی ديگر، ما اهل علم نبايد دچار اطمينان جزمی شويم. شايد اموری در طبيعت باشند که، به سبب پيچيدگی فرونکاستنی ذاتی شان، حقيقتًا شيب ملايم کوه نامحتمل را مسدود کنند. خلقت گرايان درست می‌گويند که اگر حقيقتا بتوان پيچيدگی فرونکاستنی‌ای را نشان داد نظريه‌ی داروين شکست می‌خورد. خود داروين هم به اين مطلب اذعان داشت: "اگر در مورد هر اندامه‌ی پيچيده ی موجود، بتوان نشان داد که امکان ندارد پيچيدگی آن حاصل اصلاحات ظريف فراوان و پيوسته باشد، نظريه‌ی من کاملا شکست می‌خورد. اما من نمی‌توانم چنين موردی بيابم." به رغم همه ی تلاش های مجدانه و در واقع عبث، نه داروين توانست چنين موردی بيابد و نه هيچ کس ديگری پس از داروين. نامزدهای بسياری برای اين نوشداروی خلقت گرايان پيشنهاد شده‌اند اما هيچ يک از محک تحليل سربلند در نيامده‌اند.
در هر حال، گرچه يافتن يک پيچيدگی فرونکاستنی نظريه‌ی داروين را ابطال خواهد کرد، اما از کجا معلوم که چنان يافته‌ای نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را نيز ابطال نکند؟ در حقيقت، اين نکته از پيش، نظريه‌ی خلقت هوشمند را ابطال کرده است، زيرا، چنان که بارها گفته‌ام و باز هم خواهم گفت، دانش ما درباره ی خدا هر قدر هم اندک باشد، می‌توانيم با اطمينان بگوييم که اگر خدايی در کار باشد، آن خدا نيز ناگزير بايد بسيار بسيار پيچيده و البته فرونکاستنی باشد!
جستجو برای يافتن نمونه‌های خاصی از پيچيدگی فرونکاستنی، اساسا شيوه‌ای غيرعلمی است، يعنی نمونه‌ی خاصی از نتيجه‌گيری بر پايه‌ی جهل فعلی است. اين شيوه، به منطق مغلوط "خدای شکاف ها" متوسل می‌شود. ديتريش بونهوفر الاهيدان نيز اين شيوه را محکوم میکند. خلقت‌گرايان مشتاقانه در پی يافتن شکافی در معرفت يا فهم کنونی ما هستند. اگر يک شکاف ظاهری بيابند فرض می‌کنند که ناگزير خدا بايد آن را پر کند. مايه‌ی نگرانی متألهان متجددی مانند بونهوفر اين است که با پيشرفت علم، شکاف ها تنگ تر می‌شوند، و به تدريج ديگر کاری برای خدا و جايی برای مخفی شدن خدا باقی نمی‌ماند. اما مايه‌ی نگرانی دانشمندان چيز ديگری است. اذعان به نادانی خود، و حتی ابراز مسرت از نادانی، بخش ذاتی فعاليت علمی و چالشی برای فتوحات آتی است. چنان که دوستم مت ريدلی نوشته است، "اغلب دانشمندان از آن‌چه که تاکنون کشف شده خسته شده اند. نادانسته‌هاست که آنها را پيش می‌راند."عارفان، راز را می‌ستايند و می‌خواهند همچنان راز باقی بماند. اما دانشمندان راز را به دليلی ديگر می‌ستايند: راز کاری به دستشان می‌دهد. به بيان عام‌تر، چنان‌که در فصل ۸ نيز تکرار خواهم کرد، يکی از اثرات حقيقتا مخرب دين اين است که تعليم می‌دهد بايد از جهل خود خرسند بود.
هر علم خوبی به جهل و رازآلودگی (موقتی) خود اذعان دارد. پس به بيان مؤدبانه، جای تأسف است که راهکار اصلی مبلغان آفرينش اين فعاليت تخريبی است که شکاف هايی در معرفت علمی بجويند و ادعا کنند که بديهی است که "آفرينش هوشمندانه" اين شکاف ها را پر میکند. نمونه ی زير را که يک مثال فرضی اما کاملا شايع است ملاحظه کنيد. يک خلقت‌گرا می‌گويد: "مفصل زانويی يک قورباغه‌ی راسویی کمياب، به طرز فروکاهش‌ناپذيری پيچيده است. هيچ جزئی از آن بدون هماهنگی با ديگر اجزاء کار نمی‌کند. شرط می‌بندم شما هرگز نمی‌توانيد ايجاد مفصل زانويی قورباغه ی راسويی را با تکامل تدريجی توضيح دهيد." اگر دانشمند نتواند جواب جامع و فوری به اين مسئله بدهد، خلقت‌گرا اين نتيجه‌ی پيشفرض شده را می‌گيرد که: "بسيار خوب، پس نظريه‌ی رقيب، يعنی نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه به ناگزير پيروز است." به منطق جانبدارانه‌ی اين استدلال توجه کنيد: اگر نظريه‌ی الف نتواند فلان مسئله را پاسخ دهد، پس نظريه‌ی ب بايد درست باشد. لازم به گفتن نيست که اين استدلال از سوی ديگر دنبال نمی‌شود. بدون اينکه بررسی کنند که آيا در هر مورد خاص، نظريه‌ی پيشفرض نسبت به نظريه‌ی حريف برتری دارد يا خير، می‌گويند بايد نظريه‌ی پيشفرض را پذيرفت. نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را بدهتًا برگ برنده محسوب می‌کنند و آن را کاملا بی‌نياز از هرگونه پاسخگويی به پرسش هايی که در برابر نظريه‌ی تکامل مطرح می‌شود می‌شمارند.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
#برشی‌از‌کتاب #پندار‌خدا
اين پيام هشداردهنده به ما می‌گويد: بی درنگ اعلام نکن که چيزی دارای پيچيدگی فرونکاستنی است؛ ممکن است جزئيات آن را با دقت کافی نديده باشی، يا با دقت به آنها فکر نکرده باشی. از سوی ديگر، ما اهل علم نبايد دچار اطمينان جزمی شويم. شايد اموری در طبيعت باشند که، به سبب پيچيدگی فرونکاستنی ذاتی شان، حقيقتًا شيب ملايم کوه نامحتمل را مسدود کنند. خلقت گرايان درست می‌گويند که اگر حقيقتا بتوان پيچيدگی فرونکاستنی‌ای را نشان داد نظريه‌ی داروين شکست می‌خورد. خود داروين هم به اين مطلب اذعان داشت: "اگر در مورد هر اندامه‌ی پيچيده ی موجود، بتوان نشان داد که امکان ندارد پيچيدگی آن حاصل اصلاحات ظريف فراوان و پيوسته باشد، نظريه‌ی من کاملا شکست می‌خورد. اما من نمی‌توانم چنين موردی بيابم." به رغم همه ی تلاش های مجدانه و در واقع عبث، نه داروين توانست چنين موردی بيابد و نه هيچ کس ديگری پس از داروين. نامزدهای بسياری برای اين نوشداروی خلقت گرايان پيشنهاد شده‌اند اما هيچ يک از محک تحليل سربلند در نيامده‌اند.
در هر حال، گرچه يافتن يک پيچيدگی فرونکاستنی نظريه‌ی داروين را ابطال خواهد کرد، اما از کجا معلوم که چنان يافته‌ای نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را نيز ابطال نکند؟ در حقيقت، اين نکته از پيش، نظريه‌ی خلقت هوشمند را ابطال کرده است، زيرا، چنان که بارها گفته‌ام و باز هم خواهم گفت، دانش ما درباره ی خدا هر قدر هم اندک باشد، می‌توانيم با اطمينان بگوييم که اگر خدايی در کار باشد، آن خدا نيز ناگزير بايد بسيار بسيار پيچيده و البته فرونکاستنی باشد!
جستجو برای يافتن نمونه‌های خاصی از پيچيدگی فرونکاستنی، اساسا شيوه‌ای غيرعلمی است، يعنی نمونه‌ی خاصی از نتيجه‌گيری بر پايه‌ی جهل فعلی است. اين شيوه، به منطق مغلوط "خدای شکاف ها" متوسل می‌شود. ديتريش بونهوفر الاهيدان نيز اين شيوه را محکوم میکند. خلقت‌گرايان مشتاقانه در پی يافتن شکافی در معرفت يا فهم کنونی ما هستند. اگر يک شکاف ظاهری بيابند فرض می‌کنند که ناگزير خدا بايد آن را پر کند. مايه‌ی نگرانی متألهان متجددی مانند بونهوفر اين است که با پيشرفت علم، شکاف ها تنگ تر می‌شوند، و به تدريج ديگر کاری برای خدا و جايی برای مخفی شدن خدا باقی نمی‌ماند. اما مايه‌ی نگرانی دانشمندان چيز ديگری است. اذعان به نادانی خود، و حتی ابراز مسرت از نادانی، بخش ذاتی فعاليت علمی و چالشی برای فتوحات آتی است. چنان که دوستم مت ريدلی نوشته است، "اغلب دانشمندان از آن‌چه که تاکنون کشف شده خسته شده اند. نادانسته‌هاست که آنها را پيش می‌راند."عارفان، راز را می‌ستايند و می‌خواهند همچنان راز باقی بماند. اما دانشمندان راز را به دليلی ديگر می‌ستايند: راز کاری به دستشان می‌دهد. به بيان عام‌تر، چنان‌که در فصل ۸ نيز تکرار خواهم کرد، يکی از اثرات حقيقتا مخرب دين اين است که تعليم می‌دهد بايد از جهل خود خرسند بود.
هر علم خوبی به جهل و رازآلودگی (موقتی) خود اذعان دارد. پس به بيان مؤدبانه، جای تأسف است که راهکار اصلی مبلغان آفرينش اين فعاليت تخريبی است که شکاف هايی در معرفت علمی بجويند و ادعا کنند که بديهی است که "آفرينش هوشمندانه" اين شکاف ها را پر میکند. نمونه ی زير را که يک مثال فرضی اما کاملا شايع است ملاحظه کنيد. يک خلقت‌گرا می‌گويد: "مفصل زانويی يک قورباغه‌ی راسویی کمياب، به طرز فروکاهش‌ناپذيری پيچيده است. هيچ جزئی از آن بدون هماهنگی با ديگر اجزاء کار نمی‌کند. شرط می‌بندم شما هرگز نمی‌توانيد ايجاد مفصل زانويی قورباغه ی راسويی را با تکامل تدريجی توضيح دهيد." اگر دانشمند نتواند جواب جامع و فوری به اين مسئله بدهد، خلقت‌گرا اين نتيجه‌ی پيشفرض شده را می‌گيرد که: "بسيار خوب، پس نظريه‌ی رقيب، يعنی نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه به ناگزير پيروز است." به منطق جانبدارانه‌ی اين استدلال توجه کنيد: اگر نظريه‌ی الف نتواند فلان مسئله را پاسخ دهد، پس نظريه‌ی ب بايد درست باشد. لازم به گفتن نيست که اين استدلال از سوی ديگر دنبال نمی‌شود. بدون اينکه بررسی کنند که آيا در هر مورد خاص، نظريه‌ی پيشفرض نسبت به نظريه‌ی حريف برتری دارد يا خير، می‌گويند بايد نظريه‌ی پيشفرض را پذيرفت. نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را بدهتًا برگ برنده محسوب می‌کنند و آن را کاملا بی‌نياز از هرگونه پاسخگويی به پرسش هايی که در برابر نظريه‌ی تکامل مطرح می‌شود می‌شمارند.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
در اينجا اما حرف من اين است که اين ترفند خلقت گرايان، تمجيد معمول دانشمندان از عدم قطعيت (موقتی) را تباه میکند؛ تمجيدی که در واقع ضروری است. ممکن است دانشمند امروزی به دلايل صرفا سياسی در پاسخ به آن مدعی آفرينش آن قورباغه درنگ کند و نگويد که: "هوم، نکته ی جالبی است. نمی‌دانم مفصل زانويی قورباغه ی راسويی چطور تکامل يافته است. من در مورد قوباغه های راسويی تخصص ندارم. بايد سری به کتابخانه‌ی دانشگاه بزنم و نگاهی بياندازم. شايد پروژه‌ی جالبی برای يک دانشجوی فوق ليسانس باشد." هنگامی که دانشمند چنين پاسخی بدهد – و خيلی پيش از آنکه دانشجو پروژه اش را شروع کند – نتيجه‌ی پيشفرض خلقت گرايان، در يک جزوه ی تبليغی شان تيتر می‌شود: " طراحی قورباغه ی راسويی تنها میتواند کار خدا باشد."
پس ميان رويکرد دانشمند و رويکرد خلقت گرا به مجهولات، تقارن ناميمونی هست. هر دو به مجهولات نياز دارند. امر مجهول برای دانشمند هدف پژوهش است، اما برای خلقت گرا نشانگر پيروزی نظريه‌ی مطلوب اش است. نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه هيچ شاهدی بر درستی خود ندارد، جز اينکه مثل دانه ای در شکاف‌های باقی‌مانده در معرفت علمی‌جا خوش کند. دقيقا به همين خاطر است که نياز علم به يافتن شکاف‌ها و تبديل‌شان به حيطه‌های جديد پژوهشی، همواره نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را هراسان میکند. و به همين سبب، علم در مقابل اين الاهيات عوام‌فريب و خام، يعنی الاهيات شکاف که می‌خواهد شکاف ها را با آفرينش هوشمندانه پر کند خود را با متألهان پيشرفته‌ای مانند بونهوفر متحد می‌يابد.
نظربازی خلقت‌گرايان با "شکاف ها"ی تاريخ فسيلی، نمايانگر کل الاهيات شکاف است. زمانی من مطلبی نوشتم در مورد دورانی که اصطلاحا انفجار کامبرين خوانده می‌شود. آن نوشته را با اين جمله آغاز کردم که، "انگار که فسيل ها بدون هرگونه تاريخ تکاملی آنجا نهاده شده‌اند." اين جمله هم پيش درآمدی بلاغی بود. قصد من از نوشتن آن اين بود که اشتهای خواننده را برای توضيحات تکميلی برانگيزم. اکنون که با تأسف به گذشته می‌نگرم، می‌بينم که چقدر قابل پيش بينی بود که خلقت‌گرايان توضيحات پيرو آن جمله را به کناری نهند و آن جمله‌ی آغازين را سرخوشانه خارج از زمينه‌اش نقل کنند. خلقت‌گرايان عاشق "شکاف‌ها"ی تاريخ فسيلی هستند، همان طور که شيفته‌ی همه‌ی شکاف‌های تبيينی هستند.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
در اينجا اما حرف من اين است که اين ترفند خلقت گرايان، تمجيد معمول دانشمندان از عدم قطعيت (موقتی) را تباه میکند؛ تمجيدی که در واقع ضروری است. ممکن است دانشمند امروزی به دلايل صرفا سياسی در پاسخ به آن مدعی آفرينش آن قورباغه درنگ کند و نگويد که: "هوم، نکته ی جالبی است. نمی‌دانم مفصل زانويی قورباغه ی راسويی چطور تکامل يافته است. من در مورد قوباغه های راسويی تخصص ندارم. بايد سری به کتابخانه‌ی دانشگاه بزنم و نگاهی بياندازم. شايد پروژه‌ی جالبی برای يک دانشجوی فوق ليسانس باشد." هنگامی که دانشمند چنين پاسخی بدهد – و خيلی پيش از آنکه دانشجو پروژه اش را شروع کند – نتيجه‌ی پيشفرض خلقت گرايان، در يک جزوه ی تبليغی شان تيتر می‌شود: " طراحی قورباغه ی راسويی تنها میتواند کار خدا باشد."
پس ميان رويکرد دانشمند و رويکرد خلقت گرا به مجهولات، تقارن ناميمونی هست. هر دو به مجهولات نياز دارند. امر مجهول برای دانشمند هدف پژوهش است، اما برای خلقت گرا نشانگر پيروزی نظريه‌ی مطلوب اش است. نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه هيچ شاهدی بر درستی خود ندارد، جز اينکه مثل دانه ای در شکاف‌های باقی‌مانده در معرفت علمی‌جا خوش کند. دقيقا به همين خاطر است که نياز علم به يافتن شکاف‌ها و تبديل‌شان به حيطه‌های جديد پژوهشی، همواره نظريه‌ی آفرينش هوشمندانه را هراسان میکند. و به همين سبب، علم در مقابل اين الاهيات عوام‌فريب و خام، يعنی الاهيات شکاف که می‌خواهد شکاف ها را با آفرينش هوشمندانه پر کند خود را با متألهان پيشرفته‌ای مانند بونهوفر متحد می‌يابد.
نظربازی خلقت‌گرايان با "شکاف ها"ی تاريخ فسيلی، نمايانگر کل الاهيات شکاف است. زمانی من مطلبی نوشتم در مورد دورانی که اصطلاحا انفجار کامبرين خوانده می‌شود. آن نوشته را با اين جمله آغاز کردم که، "انگار که فسيل ها بدون هرگونه تاريخ تکاملی آنجا نهاده شده‌اند." اين جمله هم پيش درآمدی بلاغی بود. قصد من از نوشتن آن اين بود که اشتهای خواننده را برای توضيحات تکميلی برانگيزم. اکنون که با تأسف به گذشته می‌نگرم، می‌بينم که چقدر قابل پيش بينی بود که خلقت‌گرايان توضيحات پيرو آن جمله را به کناری نهند و آن جمله‌ی آغازين را سرخوشانه خارج از زمينه‌اش نقل کنند. خلقت‌گرايان عاشق "شکاف‌ها"ی تاريخ فسيلی هستند، همان طور که شيفته‌ی همه‌ی شکاف‌های تبيينی هستند.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
#واکنش_سملوایس
«دکتر سملوایس» یک پزشک مجار بود که در سال ۱۸۶۱ در مقاله‌ای نوشت «اگر پزشکان قبل از کمک به زایمان دست‌هایشان را بشویند، میزان مرگ و میر مادران و نوزادن تا یک‌دهم کاهش خواهد یافت»
گفته‌ی او که امروز میان ما بدیهی است و از دل منابع علمی و تحقیقات بیرون آمده بود، میان مردم و حاکمان مورد قبول قرار نگرفت. آنها نمی‌خواستند بپذیرند که یک پزشک متخصص هم میتواند دست کثیفی داشته باشد که میکروب‌هایش باعث مرگ شود. سملوایس که به حرف و تحقیقاتش باور داشت اصرار ورزید، عاقبت عدم پذیرش عمومی کار را به آنجا رساند که به تیمارستان منتقلش کردند و آنجا بر اثر ضرب و شتم نگهبانان با استخوان‌های شکسته جان داد.
«اثر سملوایس» کنایه از عدم پذیرش باورمندان است وقتی دلایلی برای رد آن باور ایجاد می‌شود. نوعی گرایش و علاقه شدید به رد کردن هر چیزی که منافی عقاید عمومی‌ست.
البته این اثر نیز نوعی جزئی‌تر از «سوگیری تاییدی» است. این سوگیری (جهت‌گیری) زمانی رخ می‌دهد که فرد با فیلتر کردن اطلاعات فقط و فقط به دنبال مواردی می‌گردد که نظر او را در مورد چیزی که به آن باور دارد، تایید کند. فرد حتی داده‌های مبهم و کم‌ارزش را جدی می‌گیرد تا باورش خدشه‌دار نشود و همه دلایل، شکیات و براهین دیگر را به کناری می‌نهد. این جمع‌آوری گزینشی اطلاعات برای تایید عقاید فردی و نادیده‌گرفتن دیگر موارد، عموماً در مورد مذاهب، باورهای شدید و علایق غیرمنطقی به افراد دیگر شدت می‌گیرد.
وقتی شخص عاشق کسی‌ست یا به شدت به چیزی باور و عقیده دارد احتمال آنکه دچار اثر سملوایس یا سوگیری تاییدی شود، بسیار زیاد است. در این حالت به «انکارگرایی» روی می‌آورد. واقعیت تلخ چنان او را می‌آزارد که حاضر به پذیرش آن نخواهد بود و به راحتی آن را انکار کرده یا نظریات ضعیف دیگری را در برابر آن علم میکند که علی‌رغم ضعف منطقی و علمی به او امیدی بدهد که باور و عقیده‌اش آنقدر هم اشتباه نبوده است. همه این موارد مکانیسم دفاعی روانی عوام علیه افکار و نظریاتی است که خاطر آنها را مشوش میکند و باور و عقاید و نظریات پیشین آنها را به هم می‌ریزد.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
#واکنش_سملوایس
«دکتر سملوایس» یک پزشک مجار بود که در سال ۱۸۶۱ در مقاله‌ای نوشت «اگر پزشکان قبل از کمک به زایمان دست‌هایشان را بشویند، میزان مرگ و میر مادران و نوزادن تا یک‌دهم کاهش خواهد یافت»
گفته‌ی او که امروز میان ما بدیهی است و از دل منابع علمی و تحقیقات بیرون آمده بود، میان مردم و حاکمان مورد قبول قرار نگرفت. آنها نمی‌خواستند بپذیرند که یک پزشک متخصص هم میتواند دست کثیفی داشته باشد که میکروب‌هایش باعث مرگ شود. سملوایس که به حرف و تحقیقاتش باور داشت اصرار ورزید، عاقبت عدم پذیرش عمومی کار را به آنجا رساند که به تیمارستان منتقلش کردند و آنجا بر اثر ضرب و شتم نگهبانان با استخوان‌های شکسته جان داد.
«اثر سملوایس» کنایه از عدم پذیرش باورمندان است وقتی دلایلی برای رد آن باور ایجاد می‌شود. نوعی گرایش و علاقه شدید به رد کردن هر چیزی که منافی عقاید عمومی‌ست.
البته این اثر نیز نوعی جزئی‌تر از «سوگیری تاییدی» است. این سوگیری (جهت‌گیری) زمانی رخ می‌دهد که فرد با فیلتر کردن اطلاعات فقط و فقط به دنبال مواردی می‌گردد که نظر او را در مورد چیزی که به آن باور دارد، تایید کند. فرد حتی داده‌های مبهم و کم‌ارزش را جدی می‌گیرد تا باورش خدشه‌دار نشود و همه دلایل، شکیات و براهین دیگر را به کناری می‌نهد. این جمع‌آوری گزینشی اطلاعات برای تایید عقاید فردی و نادیده‌گرفتن دیگر موارد، عموماً در مورد مذاهب، باورهای شدید و علایق غیرمنطقی به افراد دیگر شدت می‌گیرد.
وقتی شخص عاشق کسی‌ست یا به شدت به چیزی باور و عقیده دارد احتمال آنکه دچار اثر سملوایس یا سوگیری تاییدی شود، بسیار زیاد است. در این حالت به «انکارگرایی» روی می‌آورد. واقعیت تلخ چنان او را می‌آزارد که حاضر به پذیرش آن نخواهد بود و به راحتی آن را انکار کرده یا نظریات ضعیف دیگری را در برابر آن علم میکند که علی‌رغم ضعف منطقی و علمی به او امیدی بدهد که باور و عقیده‌اش آنقدر هم اشتباه نبوده است. همه این موارد مکانیسم دفاعی روانی عوام علیه افکار و نظریاتی است که خاطر آنها را مشوش میکند و باور و عقاید و نظریات پیشین آنها را به هم می‌ریزد.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
پیر مردی با چهره ای قدسی ونورانی وارد یک مغازه طلا فروشی شد. فروشنده با احترام از شیخ نورانی استقبال کرد. پیرمرد گفت من عمل صالح توهستم...مرد زرگر قهقه ای زد وبا تمسخر گفت درست است که چهره ای نورانی دارید اما هرگز گمان نمی کنم عمل صالح چنین هیئتی داشته باشد.در همین حین یک زوج جوان وارد مغازه شدند وسفارشی دادند مرد زرگر از آنها خواست که تا او حساب وکتاب بکنند در مغازه بنشینند.با کمال تعجب دید که خانم جوان رفت ودر بغل شیخ نورانی نشست با تعجب از زن سوال کرد که چرا آنجا ...بغل شیخ نشستی خانم جوان با تعجب گفت کدام شیخ ؟حال شما خوب است!!؟ از چه سخن می گوئید؟کسی اینجا نیست.وبا اوقات تلخی گفت بلاخره این قطعه طلا را به ما می دهی یاخیر؟مرد طلا فروش با تعجب وخجالت طلای زوج جوان را به آنها داد ومبلغ را دریافت کرد.زوج جوان مغازه را ترک کردند. شیخ رو به زرگر کرد وگفت غیر از تو کسی مرا نمی بیند واین فقط برای صالحین وخواص محقق می شود. دوباره مرد و زن دیگری وارد شدند وهمان قصه تکرار شد. شیخ به زرگر گفت من چیزی ازتو نمی خواهم .این دستمال را به صورتت بمال تا روزیت بیشتر شود .زرگر با حالت قدسی وروحانی دستمال را گرفت وبو کرد وبه صورت مالید ونقش بر زمین شد .شیخ و دوستانش هرچه پول وطلا بود برداشتند ومغازه را جارو زدند..................
بعد از۴سال شیخ روحانی با غل وزنجیر واسکورت پلیس وارد مغازه شد. افسر پلیس از زرگر شرح ماجرا را از شیخ وزرگر سوال کرد وآنها به نوبت قصه را باز گفتند. افسر پلیس گفت برای اطمینان باید دقیقا صحنه را تکرار کنید وشیخ دستمال را به زرگر داد وزرگر مالید ونقش بر زمین شد وشیخ وپلیس ودوستان دوباره مغازه را جارو زدند.
نتیجه قصه:هر چهار سال انتخابات تکرار می شود.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
پیر مردی با چهره ای قدسی ونورانی وارد یک مغازه طلا فروشی شد. فروشنده با احترام از شیخ نورانی استقبال کرد. پیرمرد گفت من عمل صالح توهستم...مرد زرگر قهقه ای زد وبا تمسخر گفت درست است که چهره ای نورانی دارید اما هرگز گمان نمی کنم عمل صالح چنین هیئتی داشته باشد.در همین حین یک زوج جوان وارد مغازه شدند وسفارشی دادند مرد زرگر از آنها خواست که تا او حساب وکتاب بکنند در مغازه بنشینند.با کمال تعجب دید که خانم جوان رفت ودر بغل شیخ نورانی نشست با تعجب از زن سوال کرد که چرا آنجا ...بغل شیخ نشستی خانم جوان با تعجب گفت کدام شیخ ؟حال شما خوب است!!؟ از چه سخن می گوئید؟کسی اینجا نیست.وبا اوقات تلخی گفت بلاخره این قطعه طلا را به ما می دهی یاخیر؟مرد طلا فروش با تعجب وخجالت طلای زوج جوان را به آنها داد ومبلغ را دریافت کرد.زوج جوان مغازه را ترک کردند. شیخ رو به زرگر کرد وگفت غیر از تو کسی مرا نمی بیند واین فقط برای صالحین وخواص محقق می شود. دوباره مرد و زن دیگری وارد شدند وهمان قصه تکرار شد. شیخ به زرگر گفت من چیزی ازتو نمی خواهم .این دستمال را به صورتت بمال تا روزیت بیشتر شود .زرگر با حالت قدسی وروحانی دستمال را گرفت وبو کرد وبه صورت مالید ونقش بر زمین شد .شیخ و دوستانش هرچه پول وطلا بود برداشتند ومغازه را جارو زدند..................
بعد از۴سال شیخ روحانی با غل وزنجیر واسکورت پلیس وارد مغازه شد. افسر پلیس از زرگر شرح ماجرا را از شیخ وزرگر سوال کرد وآنها به نوبت قصه را باز گفتند. افسر پلیس گفت برای اطمینان باید دقیقا صحنه را تکرار کنید وشیخ دستمال را به زرگر داد وزرگر مالید ونقش بر زمین شد وشیخ وپلیس ودوستان دوباره مغازه را جارو زدند.
نتیجه قصه:هر چهار سال انتخابات تکرار می شود.
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
دانی که چرا دار مکافات شدیم؟
ناکرده گنه، چنین مجازات شدیم؟
کشتیم خرد؛ دار زدیم دانش را،
دربند واسیر صدخرافات شدیم!
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
ناکرده گنه، چنین مجازات شدیم؟
کشتیم خرد؛ دار زدیم دانش را،
دربند واسیر صدخرافات شدیم!
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
نمی‌دونم دلم دیوونه کیست
اسیر نرگس مستونه کیست
نمی‌دونم دل سرگشته ما
کجا می‌گردد و در خونه کیست
#باباطاهر
#استاد_محمد_رضا_شجریان
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
اسیر نرگس مستونه کیست
نمی‌دونم دل سرگشته ما
کجا می‌گردد و در خونه کیست
#باباطاهر
#استاد_محمد_رضا_شجریان
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
راستش را بگويم، من با خيلي از مردها بودم، اما به نظرم بيشترشان از ترس بود، مي ترسيدم كسي نباشد كه بغلم كند، بنابراين هيچ وقت نه نگفتم، همه اش همين، اين جور همخوابي ها هيچ ارزشي ندارد. تنها كارش اين است كه هر دفعه تكه ايی از معناي زندگي را از بين ببرد.
📘 #بعد_از_تاريكي
👤 #هاروكي_موراكامي
🔃 #علي_حاجي_قاسمي
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
راستش را بگويم، من با خيلي از مردها بودم، اما به نظرم بيشترشان از ترس بود، مي ترسيدم كسي نباشد كه بغلم كند، بنابراين هيچ وقت نه نگفتم، همه اش همين، اين جور همخوابي ها هيچ ارزشي ندارد. تنها كارش اين است كه هر دفعه تكه ايی از معناي زندگي را از بين ببرد.
📘 #بعد_از_تاريكي
👤 #هاروكي_موراكامي
🔃 #علي_حاجي_قاسمي
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
چیز دیگری هم که از کارکردن برای بقیه یادگرفتم، این بود که اکثر آدم‌های دنیا هیچ مشکلی با دستور شنیدن ندارند. راستش خیلی هم خوشحال می‌شوند که بکن نکن بشنوند!
ممکن است غر هم بزنند ولی احساس واقعیشان این نیست. فقط عادت کرده‌اند غر بزنند!
اگر بهشان بگویی خودشان فکر کنند ،تصمیم بگیرند و مسئولیتش را هم بپذیرند،گیج و ویج می‌مانند!
📓سوکورو تازاکی بی‌رنگ وسال‌های زیارتش
✒️ هاروکی موراکامی
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
چیز دیگری هم که از کارکردن برای بقیه یادگرفتم، این بود که اکثر آدم‌های دنیا هیچ مشکلی با دستور شنیدن ندارند. راستش خیلی هم خوشحال می‌شوند که بکن نکن بشنوند!
ممکن است غر هم بزنند ولی احساس واقعیشان این نیست. فقط عادت کرده‌اند غر بزنند!
اگر بهشان بگویی خودشان فکر کنند ،تصمیم بگیرند و مسئولیتش را هم بپذیرند،گیج و ویج می‌مانند!
📓سوکورو تازاکی بی‌رنگ وسال‌های زیارتش
✒️ هاروکی موراکامی
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
آدم بدون عشق نمی‌تواند زندگانی کند ...!
این را من می‌دانم !
این را نه از کسی شنیده‌ام و نه در جایی دیده‌ام تا به یادم مانده باشد ...
این را از وجود خودم، با وجود خودم، از عمری که تباه کرده‌ام فهمیده‌ام ...
نه !
آدم بدون عشق نمی‌تواند زندگانی کند ...!
👤 #محمود_دولت_آبادي
📙 #كليدر
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
آدم بدون عشق نمی‌تواند زندگانی کند ...!
این را من می‌دانم !
این را نه از کسی شنیده‌ام و نه در جایی دیده‌ام تا به یادم مانده باشد ...
این را از وجود خودم، با وجود خودم، از عمری که تباه کرده‌ام فهمیده‌ام ...
نه !
آدم بدون عشق نمی‌تواند زندگانی کند ...!
👤 #محمود_دولت_آبادي
📙 #كليدر
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
بارانِ رحمت
از دولتیِ سرِ قبله ی عالم است
و سیل و زلزله
از معصیتِ مردم
#حاجی_واشنگتن
زنده یاد علی حاتمی
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
بارانِ رحمت
از دولتیِ سرِ قبله ی عالم است
و سیل و زلزله
از معصیتِ مردم
#حاجی_واشنگتن
زنده یاد علی حاتمی
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
ای فریاد خونین زن
برابری از چه می خواهی؟
که برسی به من؟!
من که هنوز خود مردی ام
نگهبان گورستان و خرافات و
طوق بر گردن از مهملات و
اسیر عقل خرابات.
#شیرکو_بیکس
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
برابری از چه می خواهی؟
که برسی به من؟!
من که هنوز خود مردی ام
نگهبان گورستان و خرافات و
طوق بر گردن از مهملات و
اسیر عقل خرابات.
#شیرکو_بیکس
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
ظلم سلسله ی فقیهان و ملایان کمتر از ستمگری فرمانروایان، افکار و اخلاق ملت ایران را فاسد نکرده است. این "فقهای بی فقاهت" نمی دانند که مسئله ی طهارت و نجاست اینقدرها قابل ریش جنباندن نیست. هر چه پلید و کثیف است البته مکروه و منفور است، و هر آدم صاحب اندک شعوری تمیزِ پاک و ناپاک را می دهد؛ اینقدر تدقیق و استصحاب لازم نیست!.
مسئله نویسان ما آنقدر درباره ی طهارت، رساله نوشته اند که همان اوراق کتب برای تطهیر...ملت ایران کافی است! و ملایان ما آنقدر در مسئله ی حرام و حلال موشکافی کرده اند که یک لقمه ی حلال بی احتیاط در تمام ایران ممکن نیست خورد، و سهل است در همه ی عالم وجود نخواهد داشت...
علمای ما جغرافیای آسمان را وجب به وجب می دانند و جمیع کوچه ها و خانه های شهر جابلسا و جابلقا را نقشه برداشته اند و از جغرافیای زمینی هیچ خبر ندارند. حتا شهر و دهات خودشان را مطلع نیستند. و تاریخِ جان بن جان و اسامی ملائکه سموات و ارضین و هر چه در آتی واقع خواهد شد، همه را خوب می دانند، اما از تاریخ ملت خودشان یا ملل عالم اصلا به گوششان چیزی نرسیده و نمی دانند علت ترقی و تنزل اُمم دنیا در هر زمان چه بوده است...
اندیشه های میرزا آقاخانی کرمان (۱۲۳۲تا ۱۲۷۵ خورشیدی) _ فریدون آدمیت _ صفحه ی ۲۰۴ و ۲۰۵
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
ظلم سلسله ی فقیهان و ملایان کمتر از ستمگری فرمانروایان، افکار و اخلاق ملت ایران را فاسد نکرده است. این "فقهای بی فقاهت" نمی دانند که مسئله ی طهارت و نجاست اینقدرها قابل ریش جنباندن نیست. هر چه پلید و کثیف است البته مکروه و منفور است، و هر آدم صاحب اندک شعوری تمیزِ پاک و ناپاک را می دهد؛ اینقدر تدقیق و استصحاب لازم نیست!.
مسئله نویسان ما آنقدر درباره ی طهارت، رساله نوشته اند که همان اوراق کتب برای تطهیر...ملت ایران کافی است! و ملایان ما آنقدر در مسئله ی حرام و حلال موشکافی کرده اند که یک لقمه ی حلال بی احتیاط در تمام ایران ممکن نیست خورد، و سهل است در همه ی عالم وجود نخواهد داشت...
علمای ما جغرافیای آسمان را وجب به وجب می دانند و جمیع کوچه ها و خانه های شهر جابلسا و جابلقا را نقشه برداشته اند و از جغرافیای زمینی هیچ خبر ندارند. حتا شهر و دهات خودشان را مطلع نیستند. و تاریخِ جان بن جان و اسامی ملائکه سموات و ارضین و هر چه در آتی واقع خواهد شد، همه را خوب می دانند، اما از تاریخ ملت خودشان یا ملل عالم اصلا به گوششان چیزی نرسیده و نمی دانند علت ترقی و تنزل اُمم دنیا در هر زمان چه بوده است...
اندیشه های میرزا آقاخانی کرمان (۱۲۳۲تا ۱۲۷۵ خورشیدی) _ فریدون آدمیت _ صفحه ی ۲۰۴ و ۲۰۵
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
محبوب بودن، بخاطر شایستگی خود، یا بخاطر اینکه سزاوار آنیم، همیشه تولید تردید میکند؛ شاید کسی که میخواهم دوستم داشته باشد از فلان کار من خوشش نیامده باشد، شاید این و شاید آن همیشه این بیم وجود دارد که مبادا عشق خاموشی پذیرد. علاوه براین عشقی که ما "سزاوارش" هستیم همیشه این احساس تلخ را بجا می گذارد که آدمی را بخاطر خودش دوست ندارند، بلکه فقط برای آن دوستش دارند که میتواند آنها را راضی کند؛
#هنر_عشق_ورزیدن
اریک فروم"
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
محبوب بودن، بخاطر شایستگی خود، یا بخاطر اینکه سزاوار آنیم، همیشه تولید تردید میکند؛ شاید کسی که میخواهم دوستم داشته باشد از فلان کار من خوشش نیامده باشد، شاید این و شاید آن همیشه این بیم وجود دارد که مبادا عشق خاموشی پذیرد. علاوه براین عشقی که ما "سزاوارش" هستیم همیشه این احساس تلخ را بجا می گذارد که آدمی را بخاطر خودش دوست ندارند، بلکه فقط برای آن دوستش دارند که میتواند آنها را راضی کند؛
#هنر_عشق_ورزیدن
اریک فروم"
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
#شکنجه_سفید_در_مدارس!
اگر فرزندمان از مدرسه به خانه بیاید و بگوید معلمم گوش مرا پیچانده یا ناظم مدرسه بر سر من فریاد کشیده است بلافاصله واکنش نشان می دهیم، چرا که سلامت جسمی و روانی فرزندمان برایمان مهم است.
افراد زیادی را می بینم که پول هنگفتی صرف می کنند تا فرزندان شان را در مدارسی ثبت نام کنند که صاحب شهرت و آوازه اند ولی در آن مدارس فرزندان ما تحت "شکنجه سفید" قرار می گیرند:
این آموزشگاه ها به دلیل درصد بالای قبولی تیزهوشان و کنکور "برند" شده اند و خانواده ها برای تامین سعادت فرزندان شان برای ثبت نام در این شکنجه گاه های پر زرق و برق با یکدیگر رقابت می کنند!
آن وقت کودک دبستانی ما مجبور است از هشت نه سالگی تحت استرس آزمون های دوره ای ماراتون وار قرار گیرد.
با چنین انتخاب هایی عجیب نیست که مجبوریم یک روان درمانی دائمی را نیز در کنار برنامه مدرسه "برند" به فرزندان مان هدیه دهیم!
هر چقدر هم که آمار فارغ التحصیلان بیکار و ناامید دانشگاه ها بالا می رود، پدر و مادرها دست از رقابت بر سر ورود فرزندان شان به دانشگاه ها بر نمی دارند، گویی هشدارهای ((خلق را تقلیدشان بر باد داد)) در این هنگامه پر سر و صدای رقص و آواز ((خر برفت و خر برفت و خر برفت)) به گوش کسی نمی رسد!
#دکتر_محمدرضا_سرگلزایی_روانپزشک
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
#شکنجه_سفید_در_مدارس!
اگر فرزندمان از مدرسه به خانه بیاید و بگوید معلمم گوش مرا پیچانده یا ناظم مدرسه بر سر من فریاد کشیده است بلافاصله واکنش نشان می دهیم، چرا که سلامت جسمی و روانی فرزندمان برایمان مهم است.
افراد زیادی را می بینم که پول هنگفتی صرف می کنند تا فرزندان شان را در مدارسی ثبت نام کنند که صاحب شهرت و آوازه اند ولی در آن مدارس فرزندان ما تحت "شکنجه سفید" قرار می گیرند:
این آموزشگاه ها به دلیل درصد بالای قبولی تیزهوشان و کنکور "برند" شده اند و خانواده ها برای تامین سعادت فرزندان شان برای ثبت نام در این شکنجه گاه های پر زرق و برق با یکدیگر رقابت می کنند!
آن وقت کودک دبستانی ما مجبور است از هشت نه سالگی تحت استرس آزمون های دوره ای ماراتون وار قرار گیرد.
با چنین انتخاب هایی عجیب نیست که مجبوریم یک روان درمانی دائمی را نیز در کنار برنامه مدرسه "برند" به فرزندان مان هدیه دهیم!
هر چقدر هم که آمار فارغ التحصیلان بیکار و ناامید دانشگاه ها بالا می رود، پدر و مادرها دست از رقابت بر سر ورود فرزندان شان به دانشگاه ها بر نمی دارند، گویی هشدارهای ((خلق را تقلیدشان بر باد داد)) در این هنگامه پر سر و صدای رقص و آواز ((خر برفت و خر برفت و خر برفت)) به گوش کسی نمی رسد!
#دکتر_محمدرضا_سرگلزایی_روانپزشک
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
هر بازی یک نتیجه اخلاقی دارد و بازی مار و نردبان بهتر از هر بازی دیگری این حقیقت جاودانی را یادآوری می کند که بالای هر نردبانی ماری در انتظار آدم است و با هر ماری نردبانی هم هست که بوسیله آن میتوان خود را نجات داد.
اما من از همان اول زندگیم متوجه شدم که این بازی یک چیز اساسی کم دارد و آن ابهام و دوپهلویی است. چون همانطور که به زودی رویدادها نشان خواهد داد، این امکان هم وجود دارد که آدم از نردبانی بیافتد و با نیش ماری به پیروزی برسد..
📒 #بچه‌های_نیمه_شب
👤 #سلمان_رشدی
🔃 #مهدی_سحاب
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
هر بازی یک نتیجه اخلاقی دارد و بازی مار و نردبان بهتر از هر بازی دیگری این حقیقت جاودانی را یادآوری می کند که بالای هر نردبانی ماری در انتظار آدم است و با هر ماری نردبانی هم هست که بوسیله آن میتوان خود را نجات داد.
اما من از همان اول زندگیم متوجه شدم که این بازی یک چیز اساسی کم دارد و آن ابهام و دوپهلویی است. چون همانطور که به زودی رویدادها نشان خواهد داد، این امکان هم وجود دارد که آدم از نردبانی بیافتد و با نیش ماری به پیروزی برسد..
📒 #بچه‌های_نیمه_شب
👤 #سلمان_رشدی
🔃 #مهدی_سحاب
@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️
کانال پروازفکرواندیشه
@flith
آنگاه که زمین لرزید، لرزیدنی
زلزلۀ لیسبون، پایتخت پرتغال، در سال 1755 میلادی، مشهورترین زمین‌لرزۀ تاریخ بشر است؛ نخست از آن رو که ده‌ها هزار کشته بر جای گذشت و زیباترین شهر اروپا(پس از لندن و پاریس) را از بستر نرم بر خاکستر گرم نشاند؛ دوم به دلیل توفانی که در الهیات مسیحی برانگیخت. زلزلۀ لیسبون تیر خلاص را به قرون وسطا زد و خونی تازه در رگ‌های عصر روشنگری(Age of Enlightenment) دمید.
روز اول نوامبر سال 1755 میلادی، برابر بود با جشن مذهبی «توسن». مردم لیسبون در کلیساها گرد آمده بودند و خدا را نیایش می‌کردند که ناگهان شهر لرزید، زمین شکافت، خانه‌ها فروریخت و سپس ابرموجی از دریا به سوی شهر برخاست. هنوز آفتاب به میان آسمان نرسیده بود که هفتاد هزار کشته بر زمین افتاد، ده‌ها کلیسا در یکی از مقدس‌ترین روزهای مسیحی با خاک یکسان شد و از زیر هر سنگی نالۀ انسانی به گوش می‌رسید.
اروپای مسیحی به فکر فرو رفت. کاتولیک‌های جهان می‌پرسیدند: چرا لیسبون؟ در تمام اروپا کدام شهر را میتوان یافت که به اندازۀ پایتخت پرتغال، کلیسا و کشیش و آیین‌های مذهبی داشته باشد و مردمی نیایشگر و راست‌کیش در آن زندگی كنند؟ این پرسش، زلزلۀ دوم را در سرتاسر اروپا به راه انداخت و کسانی چون ولتر و دیدرو نیز بر آتش آن دمیدند. هیچ واقعه‌ای تا آن زمان، مردم را دربارۀ دعاوی و قداست كلیسا، چنين به تردید نینداخته بود.
اندک‌اندک الهیات مسیحی عقب نشست و پذیرفت که افسار زمین در دست نیروهایی است که بیرون از جهان‌شناسی کلیسا عمل می‌کنند. عقب‌نشینی‌های کلیسا ادامه یافت و تا آنجا پیش رفت که به‌نوبت، کیهان‌شناسی، فیزیک، شیمی، طب، سیاست، اقتصاد و حقوق نیز از کلیسا اعلان استقلال کردند. از دل عصر روشنگری، ایدۀ مهم و بسیار کارساز «قراردادهای اجتماعی» و «سپس منشور حقوق بشر» بیرون آمد.
اکنون کلیسا هم‌زیستی با علوم جدید را آموخته است و قوانین علمی را بیش از پیش حرمت می‌گزارد؛ اگرچه برای پستوهای ذهن تاریخ‌زده‌اش، زلزله‌هایی دیگر نیز در راه است.
الیهات سنتی ما نیز چندین زلزله را از سر گذرانده است؛ اما نه از نوع زمین‌لرزه‌های طبیعی.
#رضا_بابایی
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith
@flith
آنگاه که زمین لرزید، لرزیدنی
زلزلۀ لیسبون، پایتخت پرتغال، در سال 1755 میلادی، مشهورترین زمین‌لرزۀ تاریخ بشر است؛ نخست از آن رو که ده‌ها هزار کشته بر جای گذشت و زیباترین شهر اروپا(پس از لندن و پاریس) را از بستر نرم بر خاکستر گرم نشاند؛ دوم به دلیل توفانی که در الهیات مسیحی برانگیخت. زلزلۀ لیسبون تیر خلاص را به قرون وسطا زد و خونی تازه در رگ‌های عصر روشنگری(Age of Enlightenment) دمید.
روز اول نوامبر سال 1755 میلادی، برابر بود با جشن مذهبی «توسن». مردم لیسبون در کلیساها گرد آمده بودند و خدا را نیایش می‌کردند که ناگهان شهر لرزید، زمین شکافت، خانه‌ها فروریخت و سپس ابرموجی از دریا به سوی شهر برخاست. هنوز آفتاب به میان آسمان نرسیده بود که هفتاد هزار کشته بر زمین افتاد، ده‌ها کلیسا در یکی از مقدس‌ترین روزهای مسیحی با خاک یکسان شد و از زیر هر سنگی نالۀ انسانی به گوش می‌رسید.
اروپای مسیحی به فکر فرو رفت. کاتولیک‌های جهان می‌پرسیدند: چرا لیسبون؟ در تمام اروپا کدام شهر را میتوان یافت که به اندازۀ پایتخت پرتغال، کلیسا و کشیش و آیین‌های مذهبی داشته باشد و مردمی نیایشگر و راست‌کیش در آن زندگی كنند؟ این پرسش، زلزلۀ دوم را در سرتاسر اروپا به راه انداخت و کسانی چون ولتر و دیدرو نیز بر آتش آن دمیدند. هیچ واقعه‌ای تا آن زمان، مردم را دربارۀ دعاوی و قداست كلیسا، چنين به تردید نینداخته بود.
اندک‌اندک الهیات مسیحی عقب نشست و پذیرفت که افسار زمین در دست نیروهایی است که بیرون از جهان‌شناسی کلیسا عمل می‌کنند. عقب‌نشینی‌های کلیسا ادامه یافت و تا آنجا پیش رفت که به‌نوبت، کیهان‌شناسی، فیزیک، شیمی، طب، سیاست، اقتصاد و حقوق نیز از کلیسا اعلان استقلال کردند. از دل عصر روشنگری، ایدۀ مهم و بسیار کارساز «قراردادهای اجتماعی» و «سپس منشور حقوق بشر» بیرون آمد.
اکنون کلیسا هم‌زیستی با علوم جدید را آموخته است و قوانین علمی را بیش از پیش حرمت می‌گزارد؛ اگرچه برای پستوهای ذهن تاریخ‌زده‌اش، زلزله‌هایی دیگر نیز در راه است.
الیهات سنتی ما نیز چندین زلزله را از سر گذرانده است؛ اما نه از نوع زمین‌لرزه‌های طبیعی.
#رضا_بابایی
⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith