@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٤٧
تمام بعد از ظهر، با آنكه دلش به كار نميرفت، يكسره كار كرده بود تا مجبور نباشد
به حرفهاي بي سر و تهِ آرنولد گوش بدهد. آرنولد شهوت غريبي براي كلمه داشت. از آن
بدتر، همهاش با زبان كوچه و بازار سخن ميگفت كه مندو چيزي از آن نميفهميد. از آن
بدتر، هيچ تلاشي براي تفاهم نميكرد. درست خلاف فليسيا كه ميكوشيد آرام و شمرده
حرف بزند و تا جايي كه ممكن بود از به كار بردن اصطلاحات كوچه و بازار اجتناب ميكرد.
اگر هم از دستش در ميرفت، حواسش بود، ميپرسيد تا اگر مندو نفهميده معنايش را
توضيح بدهد.
ساعت هشت شب بود. آرنولد، در آن اتاق، با گربه ي سيامياش كشتي ميگرفت.
فليسيا در آشپزخانه بود؛ در كار فراهم كردن شام؛ و مندو در اين اتاق، جلوي تلويزيون. دلش
سكوت ميخواست اما برادران ماركس داشتند فروشگاه بزرگي را بهم ميريختند. چارهاي
نبود. خيره شد به تلويزيون اما نگاه نميكرد. تلويزيون بهانه بود. تنها چيزي كه در اين
لحظه آرزو ميكرد دراز كشيدن در آغوش فليسيا بود؛ چيزي كه مدتها از او دريغ شده بود.
«يكشنبه هاي ابدي» اين بار از تقويم آنها خط خورده بود(تعطيلات آخر هفته را آرنولد به
اتفاق فليسيا رفته بود به «اكس اُن پرونس» براي اجراي كنسرت كوچكي كه قبلاْ برنامه
ريزي شده بود). تا يكشنبه ي بعد هم هنوز سه روزي باقي بود. ناگهان تصميم گرفت همه
چيز را به آرنولد بگويد. مگر نميگفت: فليسيا زن متجدديست، با هركس بخواهد رفت و
آمد ميكند؟ْ مگر بارها مردان آلماني را به خاطر آزادمنشيشان در رابطه با زنان تحسين
نكرده بود؟ شايد ميپذيرفت. آن وقت مجبور نبود اين همه پنهانكاري كند. آن وقت
ميتوانست در حضور آرنولد او را نوازش كند يا، اگر مثل حالا نياز داشت، سرش را بگذارد
روي پاهاي او. اما يادش آمد به شبي كه در خانه ي نادر و آنلور چيزي برّا درونش را خراش
داده بود. عشق امكانيست كه هركس به ديگري ميدهد تا پادشاهي كند؛ گيرم بر قلمرو
يك نفر. يا، به تعبير ديگر، عشق انتخاب بردگيست؛ گيريم فقط براي يك نفر. آن شب،
مندو رفتار بيتفاوت فليسيا را كه ميديد و مقايسه اش ميكرد با رفتار او در خلوت، خود را
پادشاهي ميديد در قلمرو هيچكس؛ بردهاي بيانتخاب. از آن بدتر، وقتي بي اعنتايي فليسيا
را ميديد، خود را نه پادشاه كه دزدي ميديد گرچه برخوردار از مطاع ربوده شده اما ناچار به
147
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٤٧
تمام بعد از ظهر، با آنكه دلش به كار نميرفت، يكسره كار كرده بود تا مجبور نباشد
به حرفهاي بي سر و تهِ آرنولد گوش بدهد. آرنولد شهوت غريبي براي كلمه داشت. از آن
بدتر، همهاش با زبان كوچه و بازار سخن ميگفت كه مندو چيزي از آن نميفهميد. از آن
بدتر، هيچ تلاشي براي تفاهم نميكرد. درست خلاف فليسيا كه ميكوشيد آرام و شمرده
حرف بزند و تا جايي كه ممكن بود از به كار بردن اصطلاحات كوچه و بازار اجتناب ميكرد.
اگر هم از دستش در ميرفت، حواسش بود، ميپرسيد تا اگر مندو نفهميده معنايش را
توضيح بدهد.
ساعت هشت شب بود. آرنولد، در آن اتاق، با گربه ي سيامياش كشتي ميگرفت.
فليسيا در آشپزخانه بود؛ در كار فراهم كردن شام؛ و مندو در اين اتاق، جلوي تلويزيون. دلش
سكوت ميخواست اما برادران ماركس داشتند فروشگاه بزرگي را بهم ميريختند. چارهاي
نبود. خيره شد به تلويزيون اما نگاه نميكرد. تلويزيون بهانه بود. تنها چيزي كه در اين
لحظه آرزو ميكرد دراز كشيدن در آغوش فليسيا بود؛ چيزي كه مدتها از او دريغ شده بود.
«يكشنبه هاي ابدي» اين بار از تقويم آنها خط خورده بود(تعطيلات آخر هفته را آرنولد به
اتفاق فليسيا رفته بود به «اكس اُن پرونس» براي اجراي كنسرت كوچكي كه قبلاْ برنامه
ريزي شده بود). تا يكشنبه ي بعد هم هنوز سه روزي باقي بود. ناگهان تصميم گرفت همه
چيز را به آرنولد بگويد. مگر نميگفت: فليسيا زن متجدديست، با هركس بخواهد رفت و
آمد ميكند؟ْ مگر بارها مردان آلماني را به خاطر آزادمنشيشان در رابطه با زنان تحسين
نكرده بود؟ شايد ميپذيرفت. آن وقت مجبور نبود اين همه پنهانكاري كند. آن وقت
ميتوانست در حضور آرنولد او را نوازش كند يا، اگر مثل حالا نياز داشت، سرش را بگذارد
روي پاهاي او. اما يادش آمد به شبي كه در خانه ي نادر و آنلور چيزي برّا درونش را خراش
داده بود. عشق امكانيست كه هركس به ديگري ميدهد تا پادشاهي كند؛ گيرم بر قلمرو
يك نفر. يا، به تعبير ديگر، عشق انتخاب بردگيست؛ گيريم فقط براي يك نفر. آن شب،
مندو رفتار بيتفاوت فليسيا را كه ميديد و مقايسه اش ميكرد با رفتار او در خلوت، خود را
پادشاهي ميديد در قلمرو هيچكس؛ بردهاي بيانتخاب. از آن بدتر، وقتي بي اعنتايي فليسيا
را ميديد، خود را نه پادشاه كه دزدي ميديد گرچه برخوردار از مطاع ربوده شده اما ناچار به
147
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٤٨
اختفاي آن؛ مطاعي كه تملكش نه تنها غروري نداشت كه اسباب شرمساري بود. از آن
بدتر، بياعتنايي فليسيا در حضور جمع، پيشاپيش، تصوير هولناك روزي را نشان ميداد كه
دير يا زود فرا ميرسيد؛ روز ويراني. ميدانست عشق جذبه ايست كه امروز زندگياش
ميكنيم تا غرامتِ اندوهبارش را فردا بپردازيم. آن شب، تصوير اين اندوه را كه ديد،
بيسروصدا رفت به اتاق خواب. ميخواست فليسيا بيايد و مطمئنش كند كه اين بيگانگي
گذراست، و از سر مصلحت. اما به جاي او، آن لور آمده بود.
شام را كه خوردند دوباره دراز كشيد روي تشك، جلوي تلويزيون(مبلي دركارنبود.)
آرنولد هم دراز كشيد سمت چپش. كمي بعد، ظرفها كه شسته شد، فليسيا هم آمد دراز
كشيد سمت راست او. آرنولد كانال را عوض كرد. فيلمي بود از هنرپيشه ي محبوبش كلينت
ايستوود. حالا آنها غرقه ي فيلم ميشدند و او ميتوانست لحظات بيشتري را با خيالات خود
باشد. گربهي سيامي پريد روي پاهاي آرنولد. گربه ي سياه فليسيا هم، با كمي تأخير، نشست
روي پاهاي مندو؛ درست روي آلتش. از شرم قرمز شد. خواست جابه جايش كند اما خود
گربه، انگار درد او را فهميد، كمي جابه جا شد. حالا هر دو گربه در وضعي مشابه رو به
تلويزيون بودند. گرما و نرمي تن گربهي فليسيا داشت تحريكش مي كرد. ناگهان در پس
اين اتفاق معناي دردآوري را كشف كرد: همه ي آنچه در اين لحظه ميتوانست نصيب او
بشود گربهي فليسيا بود، نه خود او. چقدر دلش ميخواست دست فليسيا را لمس ميكرد.
درست كنارش بود، بي هيچ فاصلهاي. اما ميترسيد. تلويزيون سمت راست اتاق بود و حالا
هر سه به اجبار سرهاشان را كج كرده بودند به آن سمت، و آرنولد به راحتي ميتوانست
ببيندشان. خواهش سوزاني را كه در دستهايش بود مهار نميتوانست كرد. به ناچار، گربه را
نوازش كرد. هر چه بود او گربهي فليسيا بود، و گربه ي فليسيا چيزي از فليسيا با خود داشت.
اما احساسي ناخوشايند باعث شد دستش را پس بكشد. در اين لحظه اتفاق غريبي افتاد.
فليسيا، انگار درد او را فهميده باشد، شروع كرد به نوازشِ گربه. همين كه دست فليسيا با سر
او تماس ميگرفت، گربه تنش را سيخ ميكرد و ارتعاش نرم اين نوازش منتقل ميشد به
انتهاي بدنش و از آنجا به بدن مندو: به آلتش. خوني جوشان در سراسر رگهاش دويدن
گرفت. گربه كه حركت چيزي را زير دمش احساس كرده بود؛ اندكي جابه جا شد. ترس و
148
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٤٨
اختفاي آن؛ مطاعي كه تملكش نه تنها غروري نداشت كه اسباب شرمساري بود. از آن
بدتر، بياعتنايي فليسيا در حضور جمع، پيشاپيش، تصوير هولناك روزي را نشان ميداد كه
دير يا زود فرا ميرسيد؛ روز ويراني. ميدانست عشق جذبه ايست كه امروز زندگياش
ميكنيم تا غرامتِ اندوهبارش را فردا بپردازيم. آن شب، تصوير اين اندوه را كه ديد،
بيسروصدا رفت به اتاق خواب. ميخواست فليسيا بيايد و مطمئنش كند كه اين بيگانگي
گذراست، و از سر مصلحت. اما به جاي او، آن لور آمده بود.
شام را كه خوردند دوباره دراز كشيد روي تشك، جلوي تلويزيون(مبلي دركارنبود.)
آرنولد هم دراز كشيد سمت چپش. كمي بعد، ظرفها كه شسته شد، فليسيا هم آمد دراز
كشيد سمت راست او. آرنولد كانال را عوض كرد. فيلمي بود از هنرپيشه ي محبوبش كلينت
ايستوود. حالا آنها غرقه ي فيلم ميشدند و او ميتوانست لحظات بيشتري را با خيالات خود
باشد. گربهي سيامي پريد روي پاهاي آرنولد. گربه ي سياه فليسيا هم، با كمي تأخير، نشست
روي پاهاي مندو؛ درست روي آلتش. از شرم قرمز شد. خواست جابه جايش كند اما خود
گربه، انگار درد او را فهميد، كمي جابه جا شد. حالا هر دو گربه در وضعي مشابه رو به
تلويزيون بودند. گرما و نرمي تن گربهي فليسيا داشت تحريكش مي كرد. ناگهان در پس
اين اتفاق معناي دردآوري را كشف كرد: همه ي آنچه در اين لحظه ميتوانست نصيب او
بشود گربهي فليسيا بود، نه خود او. چقدر دلش ميخواست دست فليسيا را لمس ميكرد.
درست كنارش بود، بي هيچ فاصلهاي. اما ميترسيد. تلويزيون سمت راست اتاق بود و حالا
هر سه به اجبار سرهاشان را كج كرده بودند به آن سمت، و آرنولد به راحتي ميتوانست
ببيندشان. خواهش سوزاني را كه در دستهايش بود مهار نميتوانست كرد. به ناچار، گربه را
نوازش كرد. هر چه بود او گربهي فليسيا بود، و گربه ي فليسيا چيزي از فليسيا با خود داشت.
اما احساسي ناخوشايند باعث شد دستش را پس بكشد. در اين لحظه اتفاق غريبي افتاد.
فليسيا، انگار درد او را فهميده باشد، شروع كرد به نوازشِ گربه. همين كه دست فليسيا با سر
او تماس ميگرفت، گربه تنش را سيخ ميكرد و ارتعاش نرم اين نوازش منتقل ميشد به
انتهاي بدنش و از آنجا به بدن مندو: به آلتش. خوني جوشان در سراسر رگهاش دويدن
گرفت. گربه كه حركت چيزي را زير دمش احساس كرده بود؛ اندكي جابه جا شد. ترس و
148
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٤٩
شرمي ناشناس ناگهان وجود مندو را مسخر كرد. احساس ميكرد آلتش به شكل گربه اي
سياه درآمده و فليسيا، بي هيچ شرم از حضور آرنولد، دارد آن را نوازش ميكند. برخاست.
آرنولد گفت: ْكجا؟ْ
ـ ميروم.
ـ مگر نميخواهي نوار را بشنوي؟
ـ باشد براي فردا. خيلي خسته ام.
خواست برخيزد و او را تا دم در همراهي كند، مندو دستش را روي شانه ي او فشار
داد: «بنشين فيلمات را ببين.»
فليسيا به ناچار بايد ميآمد در را پشت سر او ببندد. وقتي در تاريك روشن راهرو
صورتش را جلو آورد تا روبوسي كند يك آن نگاهشان به هم گره خورد و برقي از آن دو
الماس بيطاقت دميد كه مندو را واداشت پله ها را در سرعتي جنون آميز پائين برود.
5
«چون آقا بيك دربندي مدتي است كه نزد سردار تفليس به خدمت ديلماجي مشغول
است، لازم است مجملي از احوال و رفتار او را قلمي نموده، تا ظاهر شود كه آمدن روسها و
تصرف بعضي ولايات ايران را از اين مقوله اشخاص باعث بوده اند.
مشاراليه، با وجود اينكه خود را مسلمان و از نجبا ميداند و بعضي از اوقات خود را در
زمره ي ارباب فهم و كمال ميشمارد، به كلي آئين مسلماني را از خود سلب و به آئين روس
عمل مينمايد. شب و روز با آنها محشور و به شرب خمر و كردن جميع افعال ذميمه مشغول
است. نه آثار مسلماني از او ظاهر و نه با يك مسلمان معاشر ميشود. به حدي در كسب
دين و آئين و مذهب روس ميكوشد كه حدوحصر ندارد. و حتا ترك طهارت و تقواي
ظاهري را كرده، مكرر ملاحظه شد كه به طريق سگ و اروس سرپا ايستاده بند شلوار خود
149
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٤٩
شرمي ناشناس ناگهان وجود مندو را مسخر كرد. احساس ميكرد آلتش به شكل گربه اي
سياه درآمده و فليسيا، بي هيچ شرم از حضور آرنولد، دارد آن را نوازش ميكند. برخاست.
آرنولد گفت: ْكجا؟ْ
ـ ميروم.
ـ مگر نميخواهي نوار را بشنوي؟
ـ باشد براي فردا. خيلي خسته ام.
خواست برخيزد و او را تا دم در همراهي كند، مندو دستش را روي شانه ي او فشار
داد: «بنشين فيلمات را ببين.»
فليسيا به ناچار بايد ميآمد در را پشت سر او ببندد. وقتي در تاريك روشن راهرو
صورتش را جلو آورد تا روبوسي كند يك آن نگاهشان به هم گره خورد و برقي از آن دو
الماس بيطاقت دميد كه مندو را واداشت پله ها را در سرعتي جنون آميز پائين برود.
5
«چون آقا بيك دربندي مدتي است كه نزد سردار تفليس به خدمت ديلماجي مشغول
است، لازم است مجملي از احوال و رفتار او را قلمي نموده، تا ظاهر شود كه آمدن روسها و
تصرف بعضي ولايات ايران را از اين مقوله اشخاص باعث بوده اند.
مشاراليه، با وجود اينكه خود را مسلمان و از نجبا ميداند و بعضي از اوقات خود را در
زمره ي ارباب فهم و كمال ميشمارد، به كلي آئين مسلماني را از خود سلب و به آئين روس
عمل مينمايد. شب و روز با آنها محشور و به شرب خمر و كردن جميع افعال ذميمه مشغول
است. نه آثار مسلماني از او ظاهر و نه با يك مسلمان معاشر ميشود. به حدي در كسب
دين و آئين و مذهب روس ميكوشد كه حدوحصر ندارد. و حتا ترك طهارت و تقواي
ظاهري را كرده، مكرر ملاحظه شد كه به طريق سگ و اروس سرپا ايستاده بند شلوار خود
149
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص١٥٠
را بازكرده ادرار ميكرد. و در بيت الخلا كه ميرفت آب به جهت تطهير همراه نداشت. به
طريق روس پارچه ي كاغذي در گوشهي كلاه خود ميداشت و به همان تطهير ميكرد. و
مكرر اوقات در بين صحبت به حدي جانبداري از دولت روس و ذم اهل اسلام را مينمود
كه مافوق آن متصور نيست.
از جمله، روزي، از روي مفاخرت و دولتخواهي اروس، از در بيشرمي برآمده در
خدمت صاحبي ايلچي مذكور مينمود كه من و پدرم از جانب «فتحعلي خان دربندي» به
پترزبورغ رفته، ابتدا اظهار دوستي و اخلاص به دولت روس كرده، و بعد آنها را تحريك و
ترغيب و راهنمايي به آمدن به ايران نموديم. «قزل اياغ» را ما آورديم، و پيش از آمدن او
فلان سردار روس را به ايران ما آورديم. چرا كه شيخعلي خان با پدر من بد رفتاري كرد. از
اين جهت اول كسي كه باعث آمدن روس به ايران شد من و پدرم بوديم.»
6
وقتي صداي دستزدن مهمانها فروكش كرد، زنان و مرداني كه وسط سالن
ميرقصيدند پراكنده شدند. بعضي راه افتادند رو به ميز بزرگي كه سمت راست سالن بود و
بعضي سمت مبلهاي مخمل مشكي كه دور تا دورچيده شده بود. دوباره صداي قلقل
بطريها بود، صداي شكننده ي تماس گيلاسها، صداي خنده و صداي كلماتي كه درهم
ميشدند و همراه بوي شراب، بوي غذا و بوي عطر و عرقِ تن ملغمه اي ميساختند كه
فضاي هر مهماني بزرگي از اين دست است.
«ف. و. ژ» شانه اش را كج كرد تا تسمه ي آكاردئون آزاد شود. آن را گوشه اي نهاد و
راه افتاد. از كنار خوكي گذشت كه سرش سالم بود اما دنده هاش بيرون زده بود. از كنار
ماهي هاي درشتي گذشت كه فقط سرهاشان باقيمانده بود و اسكلت خارها. پيشخدمتي دوان
دوان به سوي او آمد: «چيزي ميل داشتيد؟ْ
150
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص١٥٠
را بازكرده ادرار ميكرد. و در بيت الخلا كه ميرفت آب به جهت تطهير همراه نداشت. به
طريق روس پارچه ي كاغذي در گوشهي كلاه خود ميداشت و به همان تطهير ميكرد. و
مكرر اوقات در بين صحبت به حدي جانبداري از دولت روس و ذم اهل اسلام را مينمود
كه مافوق آن متصور نيست.
از جمله، روزي، از روي مفاخرت و دولتخواهي اروس، از در بيشرمي برآمده در
خدمت صاحبي ايلچي مذكور مينمود كه من و پدرم از جانب «فتحعلي خان دربندي» به
پترزبورغ رفته، ابتدا اظهار دوستي و اخلاص به دولت روس كرده، و بعد آنها را تحريك و
ترغيب و راهنمايي به آمدن به ايران نموديم. «قزل اياغ» را ما آورديم، و پيش از آمدن او
فلان سردار روس را به ايران ما آورديم. چرا كه شيخعلي خان با پدر من بد رفتاري كرد. از
اين جهت اول كسي كه باعث آمدن روس به ايران شد من و پدرم بوديم.»
6
وقتي صداي دستزدن مهمانها فروكش كرد، زنان و مرداني كه وسط سالن
ميرقصيدند پراكنده شدند. بعضي راه افتادند رو به ميز بزرگي كه سمت راست سالن بود و
بعضي سمت مبلهاي مخمل مشكي كه دور تا دورچيده شده بود. دوباره صداي قلقل
بطريها بود، صداي شكننده ي تماس گيلاسها، صداي خنده و صداي كلماتي كه درهم
ميشدند و همراه بوي شراب، بوي غذا و بوي عطر و عرقِ تن ملغمه اي ميساختند كه
فضاي هر مهماني بزرگي از اين دست است.
«ف. و. ژ» شانه اش را كج كرد تا تسمه ي آكاردئون آزاد شود. آن را گوشه اي نهاد و
راه افتاد. از كنار خوكي گذشت كه سرش سالم بود اما دنده هاش بيرون زده بود. از كنار
ماهي هاي درشتي گذشت كه فقط سرهاشان باقيمانده بود و اسكلت خارها. پيشخدمتي دوان
دوان به سوي او آمد: «چيزي ميل داشتيد؟ْ
150
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
او به باورها مذهبی کسی کاری نداشت ولی باور اساسی اش به جدایی دین ازدولت را کتمان نمی کرد.
مصدق، آنطور که من او را شناختم کاری به مذهب و معتقدات کسی نداشت وهیچ گاه ازبرای مبارزه با آن برنخاست و درگیری با مذهب را به صلاح ملک وملت نمی دانست. ندیدم کسی را به خاطرآن ملامت و یا مذهب را به خاطر مذهب بکوبد، اما به جدایی دین ازدولت اعتقاد تام داشت و کتمانش نمی کرد. تکیه بسیار بر آموزش، دانش، آزادی و رفاه ملت می کرد. بارها ازاوشنیدم که می گفت با اسلحه به جنگ خرافات رفتن خطاست وهرزمان که در دفاع ازعقایدم تند می تاختم مرا ازآن منع می نمود.
روحانیت نیزهیچ زمان قاطعانه ازمصدق بشتیبانی نکرد. غلامحسین خان درتعربف هایی که می کرد نام مرد خیری را می بردکه نگران زندگی مصدق درزندان بود. روزی به نزد آیت الله بروجردی رفت تا ازنخست وزیر سابق، نزد شاه وساطت کند وآیت الله نپذیرفت.
درخاطراتش نیزازاین ماجرا یاد می کند ومی نویسد: مرحوم حاج سیدرضا فیروزآبادی به مطب آمد وگفت رفت بودم دیدن آیت الله بروجردی درخواست کردم نامه ای به شاه بنوید و خاطرنشان سازد که مصدق به این مملکت خدمت کرده است ونفوذ انگلیس ها را ازکشور قطع نموده، شایسته نیست وبه صلاح اعلیحضرت هم نیست که چنین رفتاری با اوبشود. روزگار بالا و پائین دارد، تاریخ همه این وقایع را ثبت می کند. آیت الله درپاسخ گفته بودند: حرف های شما را قبول دارم، اما مصدق به روی انگلیس ها پنجول زده، شفاعت او دشوار است. »
دیگر این که برخلاف تصویری که ازمصدق در یک فیلم ایتالیایی ارائه شد، هیچ زمان او را تسبیح به دست ندیدم وعادت بازی با آن را نداشت. تصویراو را درست برخلاف آنچه که بود نشان دادند. اوهمان طورکه رفت[گفته شد] بسیارمرد با نزاکتی بود و هیچ گاه با گستاخی وآن چنان که او را در صحنه ای می نمایند، با شاه برخورد نکرد و همواره خود به دربارمی رفت وآمدن پادشاه را به نزد خود، دون مقام سلطنت می پنداشت.
در خلوت مصدق، شيرين سميعی، ص ۱۶۸-۱۶۹
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
او به باورها مذهبی کسی کاری نداشت ولی باور اساسی اش به جدایی دین ازدولت را کتمان نمی کرد.
مصدق، آنطور که من او را شناختم کاری به مذهب و معتقدات کسی نداشت وهیچ گاه ازبرای مبارزه با آن برنخاست و درگیری با مذهب را به صلاح ملک وملت نمی دانست. ندیدم کسی را به خاطرآن ملامت و یا مذهب را به خاطر مذهب بکوبد، اما به جدایی دین ازدولت اعتقاد تام داشت و کتمانش نمی کرد. تکیه بسیار بر آموزش، دانش، آزادی و رفاه ملت می کرد. بارها ازاوشنیدم که می گفت با اسلحه به جنگ خرافات رفتن خطاست وهرزمان که در دفاع ازعقایدم تند می تاختم مرا ازآن منع می نمود.
روحانیت نیزهیچ زمان قاطعانه ازمصدق بشتیبانی نکرد. غلامحسین خان درتعربف هایی که می کرد نام مرد خیری را می بردکه نگران زندگی مصدق درزندان بود. روزی به نزد آیت الله بروجردی رفت تا ازنخست وزیر سابق، نزد شاه وساطت کند وآیت الله نپذیرفت.
درخاطراتش نیزازاین ماجرا یاد می کند ومی نویسد: مرحوم حاج سیدرضا فیروزآبادی به مطب آمد وگفت رفت بودم دیدن آیت الله بروجردی درخواست کردم نامه ای به شاه بنوید و خاطرنشان سازد که مصدق به این مملکت خدمت کرده است ونفوذ انگلیس ها را ازکشور قطع نموده، شایسته نیست وبه صلاح اعلیحضرت هم نیست که چنین رفتاری با اوبشود. روزگار بالا و پائین دارد، تاریخ همه این وقایع را ثبت می کند. آیت الله درپاسخ گفته بودند: حرف های شما را قبول دارم، اما مصدق به روی انگلیس ها پنجول زده، شفاعت او دشوار است. »
دیگر این که برخلاف تصویری که ازمصدق در یک فیلم ایتالیایی ارائه شد، هیچ زمان او را تسبیح به دست ندیدم وعادت بازی با آن را نداشت. تصویراو را درست برخلاف آنچه که بود نشان دادند. اوهمان طورکه رفت[گفته شد] بسیارمرد با نزاکتی بود و هیچ گاه با گستاخی وآن چنان که او را در صحنه ای می نمایند، با شاه برخورد نکرد و همواره خود به دربارمی رفت وآمدن پادشاه را به نزد خود، دون مقام سلطنت می پنداشت.
در خلوت مصدق، شيرين سميعی، ص ۱۶۸-۱۶۹
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
🔷سید محمدحسین بهجت تبریزی (زاده ۱۲۸۵ - درگذشته ۱۳۶۷) متخلص به شهریار (پیش از آن بهجت) شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های ترکی آذربایجانی وفارسی شعر سروده است.وی در تبریز به‌دنیا آمد و بنا به وصیتش در مقبرةالشعرای همین شهر به خاک سپرده شد.
🔵۲۷ شهریور را «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری کرده‌اند. وجه تسمیه این نام گذاری سالروز درگذشت شهریار است.
🔴مهم‌ترین اثر استاد شهریار منظومه حیدربابایه سلام (سلام به حیدربابا) است که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است. این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده است.
🔶شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی -مانندقصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی- نیز تبحر داشته‌است. اما بیشتر از دیگر گونه‌ها در غزل شهره بود و از جمله غزل‌های معروف او می‌توان به «علی ای همای رحمت» و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی‌طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ داشته‌است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
🔷سید محمدحسین بهجت تبریزی (زاده ۱۲۸۵ - درگذشته ۱۳۶۷) متخلص به شهریار (پیش از آن بهجت) شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های ترکی آذربایجانی وفارسی شعر سروده است.وی در تبریز به‌دنیا آمد و بنا به وصیتش در مقبرةالشعرای همین شهر به خاک سپرده شد.
🔵۲۷ شهریور را «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری کرده‌اند. وجه تسمیه این نام گذاری سالروز درگذشت شهریار است.
🔴مهم‌ترین اثر استاد شهریار منظومه حیدربابایه سلام (سلام به حیدربابا) است که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است. این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده است.
🔶شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی -مانندقصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی- نیز تبحر داشته‌است. اما بیشتر از دیگر گونه‌ها در غزل شهره بود و از جمله غزل‌های معروف او می‌توان به «علی ای همای رحمت» و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی‌طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ داشته‌است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
سلام ای یار دور از ما نشسته.
سلام ای بدتر از ما دل شکسته.
سلام ای آشنا همچون غریبان.
سلام ای عشق من ای بهتر از جان.
سلام سالار گلهای بهاری.
سلام ای برتر از صوت قناری.
سلام خورشید من در روز سردم.
سلام ای مرهم و داروی دردم.
سلام ای با وفا ای با مروت.
سلام ای ساز و گیتار محبت.
سلام کردم نگی در یاد ما نیست.
سلام کردم نگی اهل وفا نیست.
سلام کردم نگی تو بی وفایی.
سلام کردم بگم خوب نیست جدایی.
#استاد_شهریار
بیست و هفتم شهریور ماه، سالروز
خاموشی شهریار ملک سخن، استاد
"محمد حسین بهجت تبریزی" و
روز ملی "شعر و ادب" گرامی باد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
سلام ای یار دور از ما نشسته.
سلام ای بدتر از ما دل شکسته.
سلام ای آشنا همچون غریبان.
سلام ای عشق من ای بهتر از جان.
سلام سالار گلهای بهاری.
سلام ای برتر از صوت قناری.
سلام خورشید من در روز سردم.
سلام ای مرهم و داروی دردم.
سلام ای با وفا ای با مروت.
سلام ای ساز و گیتار محبت.
سلام کردم نگی در یاد ما نیست.
سلام کردم نگی اهل وفا نیست.
سلام کردم نگی تو بی وفایی.
سلام کردم بگم خوب نیست جدایی.
#استاد_شهریار
بیست و هفتم شهریور ماه، سالروز
خاموشی شهریار ملک سخن، استاد
"محمد حسین بهجت تبریزی" و
روز ملی "شعر و ادب" گرامی باد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
آیا فلسفه مرده است؟؟
قرائتی دیگرگونه از فلسفه " آلن بدیو"
در واقع از هگل تا آگوست کنت، و پس از نیچه تا هایدگر، و دریدا و حتی ویتگنشتاین و کارناپ، بارها و بارها به ایده ی فلسفی مرگ محتمل فلسفه برمی خوریم. دست کم، مرگ فلسفه در قالب کلاسیک یا متافیزیکی اش.
من قصدم هم آوایی با این پژواک نیست، چرا که متعهدم به امکان اینکه فلسفه باید" یک گام به جلو بردارد" . دلیلش این است که که تز رایج در مورد مرگ متافیزیک معضلات و مشکلات بسیاری دارد، منظور همان تز پست مدرن راجع به فائق آمدن برعنصر فلسفی از راه رمان و به یاری فعالیت های فکری دورگه تر، مختلط تر و با جزمیت کمتر است.
مشکل اول که شاید بیش از حد فرمال باشد، از این قرار است: حالا دیگر مدتهاست که ایده ی پایان فلسفه ایده ای نوعن فلسفی بوده است، وانگهی ایده ی مثبت بوده. از نظر هگل، فلسفه به پایان خود رسیده چرا که قادر است به آن چیزی دست یازد که معرفت مطلق است، از نظر مارکس، جای فلسفه به معنای تفسیر جهان را می توان داد به کوششی ملموس و انضمامی تر برای تغییر همین جهان. برای نیچه فلسفه ی قدیم مظهر قسمی انتزاع یا تجرید سلبی است که باید نابود شود تا راه برای ایجاب زنده و اصیل باز شود، راه برای " آری بزرگ" به هرآنچه زنده است و هستی دارد. و گرایش تحلیلی می گوید: عبارات متافیزیک کاملا مهمل اند، پس باید واسازی شوند و جای خود را به قضیه ها و گزاره های روشن بدهند و در ذیل پارادایم منطق مدرن جای گیرند.
در همه ی این موارد می بینیم اعلام های بزرگ مرگ فلسفه در کل یا مرگ متافیزیک به طور خاص غالبن وسایلی بلاغی اند برای گشودن مسیری نو، معرفی هدفی نو، در درون خود فلسفه. بهترین راه برای اینکه بگوییم" من فیلسوف جدیدم" احتمالا این است که به تاکید بگوییم " فلسفه به آخر خط رسیده، فلسفه مرده است" بنابراین با کار من چیزی سراپا نو آغاز می شود، نه فسفه، بلکه تفکر، نه فلسفه، بلکه نیروی حیات، نه فلسفه، بلکه یک زبان عقلی نو، و در واقع نه فلسفه ی قدیم، بلکه فلسفه ی جدید که از قضای روزگار اتفاقن فلسفه ی من است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
آیا فلسفه مرده است؟؟
قرائتی دیگرگونه از فلسفه " آلن بدیو"
در واقع از هگل تا آگوست کنت، و پس از نیچه تا هایدگر، و دریدا و حتی ویتگنشتاین و کارناپ، بارها و بارها به ایده ی فلسفی مرگ محتمل فلسفه برمی خوریم. دست کم، مرگ فلسفه در قالب کلاسیک یا متافیزیکی اش.
من قصدم هم آوایی با این پژواک نیست، چرا که متعهدم به امکان اینکه فلسفه باید" یک گام به جلو بردارد" . دلیلش این است که که تز رایج در مورد مرگ متافیزیک معضلات و مشکلات بسیاری دارد، منظور همان تز پست مدرن راجع به فائق آمدن برعنصر فلسفی از راه رمان و به یاری فعالیت های فکری دورگه تر، مختلط تر و با جزمیت کمتر است.
مشکل اول که شاید بیش از حد فرمال باشد، از این قرار است: حالا دیگر مدتهاست که ایده ی پایان فلسفه ایده ای نوعن فلسفی بوده است، وانگهی ایده ی مثبت بوده. از نظر هگل، فلسفه به پایان خود رسیده چرا که قادر است به آن چیزی دست یازد که معرفت مطلق است، از نظر مارکس، جای فلسفه به معنای تفسیر جهان را می توان داد به کوششی ملموس و انضمامی تر برای تغییر همین جهان. برای نیچه فلسفه ی قدیم مظهر قسمی انتزاع یا تجرید سلبی است که باید نابود شود تا راه برای ایجاب زنده و اصیل باز شود، راه برای " آری بزرگ" به هرآنچه زنده است و هستی دارد. و گرایش تحلیلی می گوید: عبارات متافیزیک کاملا مهمل اند، پس باید واسازی شوند و جای خود را به قضیه ها و گزاره های روشن بدهند و در ذیل پارادایم منطق مدرن جای گیرند.
در همه ی این موارد می بینیم اعلام های بزرگ مرگ فلسفه در کل یا مرگ متافیزیک به طور خاص غالبن وسایلی بلاغی اند برای گشودن مسیری نو، معرفی هدفی نو، در درون خود فلسفه. بهترین راه برای اینکه بگوییم" من فیلسوف جدیدم" احتمالا این است که به تاکید بگوییم " فلسفه به آخر خط رسیده، فلسفه مرده است" بنابراین با کار من چیزی سراپا نو آغاز می شود، نه فسفه، بلکه تفکر، نه فلسفه، بلکه نیروی حیات، نه فلسفه، بلکه یک زبان عقلی نو، و در واقع نه فلسفه ی قدیم، بلکه فلسفه ی جدید که از قضای روزگار اتفاقن فلسفه ی من است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
شاید تکرار موتیف پایان فلسفه که گره می خورد با موتیف مکرر آغازی نو برای تفکر نشانه ی بی تحرکی بنیادین خود فلسفه باشد. شاید فلسفه همواره باید تداوم خود، ماهیت تکرار شونده ی خود را، زیر بیرق جفت دراماتیک تولد و مرگ قرار دهد. در مورد ماهیت حقیقی فلسفه دو گرایش عمده وجود دارد، برای گرایش اول فلسفه اساسن وجهی انعکاسی از شناخت است، شناخت حقیقی در قلمرو نظر، شناخت ارزشها در قلمرو عمل، و ما باید فرآیندی را سروسامان بدهیم که این دو فرم بنیادین شناخت به یاری آن تحصیل می شوند و انتقال می یابند، بدین قرار فرم مناسب فلسفه فرم مدرسه است، بر این پایه، فیلسوف پروفسور است، مانند کانت، هگل، هوسرل، هایدگر، و خیلی های دیگه. کار فیلسوف می شود سازمان دهی انتقال عقلانی و بحث منطقی در باب سوال های مربوط به حقیقت و ارزش .
بنابر امکان دوم، فلسفه در واقع شکلی از شناخت نیست، خواه نظری، خواه عملی. فلسفه عبارت است از تغییر مستقیم فاعل بشری( سوژه) بفهمی نفهمی تبدیل ریشه ای، از بیخ و بن دگرگون شدن - زیر و زبر شدن کل هستی و حیات آدمی . در نتیجه فلسفه، بسیار نزدیک می شود به دین، گیرم که ابزار کار فلسفه چیزی به غیر از بحث و استدلال عقلانی نباشد. بسیار نزدیک می شود به عشق، البته بدون پشتوانه ی ستیزه جوی میل. بسیار نزدیک است به تعهد سیاسی منتها بدون قید و بند یک سازمان متمرکز و دارای مرکز، بسیار نزدیک می شود به شناخت و دانش علمی، اما بدون فرمالیسم ریاضیات یا وسایل تجربی و فنی فیزیک. از نظر این گرایش دوم، فلسفه بالضروره موضوعی نیست متعلق به مدرسه، تعلیم و تربیت، پروفسورها و مساله انتقال معارف . فلسفه عبارت است از خطاب آزاد و رایگان یک تن برای یک تن دیگر، همچون سقراط که در کوچه-خیابانهای آتن به جوانان خطاب می کرد، همچون دکارت که برای شاهزاده خانم الیزابت بوهمی نامه می نوشت، همچون نوشته های ژان ژاک روسو در اعترافات، یا همانند شعرهای نیچه و رمانها و نمایشنامه های ژان پل سارتر.
در نظر گاه دوم، فلسفه نه معرفت به معرفت( یا شناخت انعکاسی) و نه اساسن معرفت بلکه قسمی عمل است. بدین اعتبار، وجه بارز و فصل ممیز فلسفه نه قواعد گفتار بلکه به زبان ریاضی تکینگی یک عمل است. دشمنان سقراط این عمل را " فاسد کردن جوانان" خوانده اند. و سقراط به همین اتهام محکوم به مرگ شد و هرچه باشد فاسد کردن جوانان نام بسیار مناسبی برای عمل فلسفی، به شرط آنکه معنای فساد را درست بفهمیم. در اینجا فاسد کردن یعنی تدریس امکان رو کردن تمامی شکلهای کورکورانه تسلیم و اطاعت در مقابل عقاید مستقر، فاسد کردن یعنی جوانان را مسلح کردن به وسایل و ابزارهایی برای تغییر عقیده شان در خصوص هنجارهای جامعه، تا بجای تقلید و تایید آنها دست به بحث و نقد عقلانی بزنند و حتی اگر پای مساله ای اصولی به میان آید شورش و سرکشی را جایگزین تعبد و فرمانبرداری سازند. البته این شورش نه خود به خود است و نه پرخاشگرانه، چرا که پیامد پاره ای اصول است و نتیجه ی نقدی که به بحث همگانی گذاشته شده🌹
#رضا_مجد
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
شاید تکرار موتیف پایان فلسفه که گره می خورد با موتیف مکرر آغازی نو برای تفکر نشانه ی بی تحرکی بنیادین خود فلسفه باشد. شاید فلسفه همواره باید تداوم خود، ماهیت تکرار شونده ی خود را، زیر بیرق جفت دراماتیک تولد و مرگ قرار دهد. در مورد ماهیت حقیقی فلسفه دو گرایش عمده وجود دارد، برای گرایش اول فلسفه اساسن وجهی انعکاسی از شناخت است، شناخت حقیقی در قلمرو نظر، شناخت ارزشها در قلمرو عمل، و ما باید فرآیندی را سروسامان بدهیم که این دو فرم بنیادین شناخت به یاری آن تحصیل می شوند و انتقال می یابند، بدین قرار فرم مناسب فلسفه فرم مدرسه است، بر این پایه، فیلسوف پروفسور است، مانند کانت، هگل، هوسرل، هایدگر، و خیلی های دیگه. کار فیلسوف می شود سازمان دهی انتقال عقلانی و بحث منطقی در باب سوال های مربوط به حقیقت و ارزش .
بنابر امکان دوم، فلسفه در واقع شکلی از شناخت نیست، خواه نظری، خواه عملی. فلسفه عبارت است از تغییر مستقیم فاعل بشری( سوژه) بفهمی نفهمی تبدیل ریشه ای، از بیخ و بن دگرگون شدن - زیر و زبر شدن کل هستی و حیات آدمی . در نتیجه فلسفه، بسیار نزدیک می شود به دین، گیرم که ابزار کار فلسفه چیزی به غیر از بحث و استدلال عقلانی نباشد. بسیار نزدیک می شود به عشق، البته بدون پشتوانه ی ستیزه جوی میل. بسیار نزدیک است به تعهد سیاسی منتها بدون قید و بند یک سازمان متمرکز و دارای مرکز، بسیار نزدیک می شود به شناخت و دانش علمی، اما بدون فرمالیسم ریاضیات یا وسایل تجربی و فنی فیزیک. از نظر این گرایش دوم، فلسفه بالضروره موضوعی نیست متعلق به مدرسه، تعلیم و تربیت، پروفسورها و مساله انتقال معارف . فلسفه عبارت است از خطاب آزاد و رایگان یک تن برای یک تن دیگر، همچون سقراط که در کوچه-خیابانهای آتن به جوانان خطاب می کرد، همچون دکارت که برای شاهزاده خانم الیزابت بوهمی نامه می نوشت، همچون نوشته های ژان ژاک روسو در اعترافات، یا همانند شعرهای نیچه و رمانها و نمایشنامه های ژان پل سارتر.
در نظر گاه دوم، فلسفه نه معرفت به معرفت( یا شناخت انعکاسی) و نه اساسن معرفت بلکه قسمی عمل است. بدین اعتبار، وجه بارز و فصل ممیز فلسفه نه قواعد گفتار بلکه به زبان ریاضی تکینگی یک عمل است. دشمنان سقراط این عمل را " فاسد کردن جوانان" خوانده اند. و سقراط به همین اتهام محکوم به مرگ شد و هرچه باشد فاسد کردن جوانان نام بسیار مناسبی برای عمل فلسفی، به شرط آنکه معنای فساد را درست بفهمیم. در اینجا فاسد کردن یعنی تدریس امکان رو کردن تمامی شکلهای کورکورانه تسلیم و اطاعت در مقابل عقاید مستقر، فاسد کردن یعنی جوانان را مسلح کردن به وسایل و ابزارهایی برای تغییر عقیده شان در خصوص هنجارهای جامعه، تا بجای تقلید و تایید آنها دست به بحث و نقد عقلانی بزنند و حتی اگر پای مساله ای اصولی به میان آید شورش و سرکشی را جایگزین تعبد و فرمانبرداری سازند. البته این شورش نه خود به خود است و نه پرخاشگرانه، چرا که پیامد پاره ای اصول است و نتیجه ی نقدی که به بحث همگانی گذاشته شده🌹
#رضا_مجد
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
"دروغ گفتن، هنری است که مانند هر هنر دیگر، همه ی نیروی آدمی را می طلبد. باید خودت را تمام و کمال در اختیارش بگذاری. دروغ را باید اول خودت باور داشته باشی تا بتوانی دیگران را متقاعد کنی. لازمه ی دروغ گفتن، آتش شوق است. به این علت، دروغ بیش از آنچه می پوشاند، آشکار می کند. این کاری است که من از عهده اش بر نمی آیم. اینست که فقط یک پناهگاه دارم: حقیقت. "
#فرانتس_کافکا
#گفتگو_با_کافکا
#گوستاو_یانوش
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
"دروغ گفتن، هنری است که مانند هر هنر دیگر، همه ی نیروی آدمی را می طلبد. باید خودت را تمام و کمال در اختیارش بگذاری. دروغ را باید اول خودت باور داشته باشی تا بتوانی دیگران را متقاعد کنی. لازمه ی دروغ گفتن، آتش شوق است. به این علت، دروغ بیش از آنچه می پوشاند، آشکار می کند. این کاری است که من از عهده اش بر نمی آیم. اینست که فقط یک پناهگاه دارم: حقیقت. "
#فرانتس_کافکا
#گفتگو_با_کافکا
#گوستاو_یانوش
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که دوست داشتن را نمی شناسند
آه مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که هرگز کسی را دوست نداشتند
آه مرا ببخش
مرا ببخش
می خواهم از تو درخواست کنم
مرا ببخشی به خاطر تمام انسانهایی
که ارزش دوستی را انکار می کنند
که هرگز اشک یک کودک را
و لبخند یک زن را درک نکردند
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که دوست داشتن را نمی شناسند
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که هرگز کسی را دوست نداشتند
آه مرا ببخش
#دیوید_هالیدی
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که دوست داشتن را نمی شناسند
آه مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که هرگز کسی را دوست نداشتند
آه مرا ببخش
مرا ببخش
می خواهم از تو درخواست کنم
مرا ببخشی به خاطر تمام انسانهایی
که ارزش دوستی را انکار می کنند
که هرگز اشک یک کودک را
و لبخند یک زن را درک نکردند
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که دوست داشتن را نمی شناسند
مرا ببخش
به نام تمامی انسانها
که هرگز کسی را دوست نداشتند
آه مرا ببخش
#دیوید_هالیدی
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
بی هیچ تردید، تباه میکنید آن جوان را که به وی بیاموزید همسان اندیشان را والاتر از دگراندیشان بنشاند.
#فردریش_نیچه
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
#فردریش_نیچه
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
پرنده را برای قفس نیافریده‌اند، اسب و الاغ با زین زاییده نشده‌اند.
واضح تر بگویم: انسان آنان را از طبیعت دزدیده و برای هر کدام یک مصرف و کاری تراشیده است.
#صادق_هدایت
#انسان_و_حیوان
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
پرنده را برای قفس نیافریده‌اند، اسب و الاغ با زین زاییده نشده‌اند.
واضح تر بگویم: انسان آنان را از طبیعت دزدیده و برای هر کدام یک مصرف و کاری تراشیده است.
#صادق_هدایت
#انسان_و_حیوان
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کلمات همیشه این قدرت را ندارند که آدمهای خیلی خوشحال یا خیلی غمناک را ارضا کنند، زیرا آخرین بیان خوشحالی زیاد و غم زیاد سکوت است...!
#کتاب_دشمنان
#نویسنده_آنتوان_چخوف
#مترجم_سیمین_دانشور
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کلمات همیشه این قدرت را ندارند که آدمهای خیلی خوشحال یا خیلی غمناک را ارضا کنند، زیرا آخرین بیان خوشحالی زیاد و غم زیاد سکوت است...!
#کتاب_دشمنان
#نویسنده_آنتوان_چخوف
#مترجم_سیمین_دانشور
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص١٥١
ـ كمي شامپاني، لطفاْ.
پيشخدمت ديگري با سيني مشروب سررسيد. «ف. و. ژ.» گيلاس شامپاني را
برداشت. وقتي آن را به لبهاش نزديك ميكرد، ديد ايستاده است رو به مردي كه موهايي
جوگندمي داشت و چشماني درشت كه هماره خندهاي به طعنه در پس پلكهاش نشت
ميكرد.
ـ آه، فليپ عزيز، ميبينم تنها ايستاده ايد.
فليپ با چنگال تكه اي ماهي از داخل بشقابي كه دستش بود برداشت و به دهان برد:
«تماشا ميكنم.»
ـ مايلم نظرت را در مورد چيزي بدانم كه مدتهاست ذهنم را به خودش مشغول
كرده است.
ـ اميدوارم در مورد سياست نباشد.
ـ من ادبيات را از سياست جدا نميدانم.
ـ هاه... پس در مورد ادبيات است! حتماْ شما هم داريد رمان مينويسيد.
ـ بله، ميدانم اينكه هر كسي اين روزها رمان مينويسد چندان مايه ي خرسندي شما
نويسندگان نبايد باشد.
فليپ خنديد. ضربه را زده بود حالا بايد كمي از قدرتش ميكاست: «برعكس.
اينطوري به تعداد خوانندگان خوب اضافه خواهد شد. كسي كه دشواريهاي نوشتن را
تجربه كند، درعمل خواننده ي بهتري خواهدشد.»
ـ حق باشماست. اما چيزي كه مدتهاست ذهن مرا مشغول كرده اين است كه
اساسيترين مسئله ي هر رمان چيست؟ْ
ـ اين سؤاليست كه هر رمان نويسي بايد جواب خودش را به آن بدهد.
ـ من هم مايلم جواب شما را بشنوم.
ـ براي من نوشتن هر رماني جستجوي پاسخي است براي همين پرسش.
«جاني هاليدي» ميخواند: «سوونير، سوونير...». زير نور چشمك زن چراغها، دامنها
چرخ ميزدند. دسته اي مو ناگهان يله ميشد به عقب، شانه ي برهنه يا ساق پاي زني فضا
151
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص١٥١
ـ كمي شامپاني، لطفاْ.
پيشخدمت ديگري با سيني مشروب سررسيد. «ف. و. ژ.» گيلاس شامپاني را
برداشت. وقتي آن را به لبهاش نزديك ميكرد، ديد ايستاده است رو به مردي كه موهايي
جوگندمي داشت و چشماني درشت كه هماره خندهاي به طعنه در پس پلكهاش نشت
ميكرد.
ـ آه، فليپ عزيز، ميبينم تنها ايستاده ايد.
فليپ با چنگال تكه اي ماهي از داخل بشقابي كه دستش بود برداشت و به دهان برد:
«تماشا ميكنم.»
ـ مايلم نظرت را در مورد چيزي بدانم كه مدتهاست ذهنم را به خودش مشغول
كرده است.
ـ اميدوارم در مورد سياست نباشد.
ـ من ادبيات را از سياست جدا نميدانم.
ـ هاه... پس در مورد ادبيات است! حتماْ شما هم داريد رمان مينويسيد.
ـ بله، ميدانم اينكه هر كسي اين روزها رمان مينويسد چندان مايه ي خرسندي شما
نويسندگان نبايد باشد.
فليپ خنديد. ضربه را زده بود حالا بايد كمي از قدرتش ميكاست: «برعكس.
اينطوري به تعداد خوانندگان خوب اضافه خواهد شد. كسي كه دشواريهاي نوشتن را
تجربه كند، درعمل خواننده ي بهتري خواهدشد.»
ـ حق باشماست. اما چيزي كه مدتهاست ذهن مرا مشغول كرده اين است كه
اساسيترين مسئله ي هر رمان چيست؟ْ
ـ اين سؤاليست كه هر رمان نويسي بايد جواب خودش را به آن بدهد.
ـ من هم مايلم جواب شما را بشنوم.
ـ براي من نوشتن هر رماني جستجوي پاسخي است براي همين پرسش.
«جاني هاليدي» ميخواند: «سوونير، سوونير...». زير نور چشمك زن چراغها، دامنها
چرخ ميزدند. دسته اي مو ناگهان يله ميشد به عقب، شانه ي برهنه يا ساق پاي زني فضا
151
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٥٢
. را جلا ميداد، لبه ي كت يا سپيدي پيراهن مردي در فضا برق ميزد و زمين زير كوبشِ پاها
به لرزه ميافتاد.
ـ شما با اين نظر موافقيد كه ميگويد اساسي ترين مسئله ي هر رمان جستجوي
ريشه هاي هويت فرد است؟
ـ گمان ميكنم اساسيترين وجه مسئله را طرح كرده است.
ـ در اين صورت، وقتي اساساْ هويتي در ميان نيست آيا ميتواند رماني به وجود آيد؟
ـ هفتاد سال غيبت رمان در روسيه، يعني كشوري كه در قرن نوزدهم رمانهايش
همه ي جهان را مسحور كرده بود، گمان ميكنم پاسخ روشني است به اين پرسش، با اين
حال، آگاهي به عدم وجود هويت فردي، خود نوعي هويت است.
ـ اشاره من به مورديست حادتر از آن. شما بيشك «اديان و مكتبهاي فلسفي
آسياي ميانه» را خوانده ايد.
ـ كتابْ گوبينو را ميگوييد؛ خيلي سال پيش...
چرخش همزمان چشم فليپ و تماس دستي روي شانه «ف. و. ژ» او را متوجه ي
حضور كسي در پشتِ سرش كرد. برگشت: «آه، روژه ي عزيز، با فليپ آشنا بشويد.»
روژه لوكنت، همچنان كه با فليپ دست ميداد، گفت: «چند سالي دير اقدام كردهايد،
فرانسواي عزيز.»
فليپ گفت: «بله، همديگر را ميشناسيم.»
روژه گفت: «ميبينم كه اينجا هم بحث رمان است. اين روزها فرانسوا از هيچ چيز
ديگري صحبت نميكند.»
«ف. و. ژ.» گفت: «بحث ما بر سر اين است كه وقتي اساساْ هويتي در ميان نيست
آيا مي تواند رماني به وجود آيد؟»
فليپ گفت: «همه چيز بستگي دارد به تعريفي كه ما از هويت ميكنيم. براي پليس،
هويت شماره ايست كه روي كارت شناسايي افراد حك ميكند، يا چيزهايي مثل تاريخ و
محل تولد، اندازه ي قد، رنگ چشمان... اينها همه هويت ظاهري افراد است. نكته
152
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
ص١٥٢
. را جلا ميداد، لبه ي كت يا سپيدي پيراهن مردي در فضا برق ميزد و زمين زير كوبشِ پاها
به لرزه ميافتاد.
ـ شما با اين نظر موافقيد كه ميگويد اساسي ترين مسئله ي هر رمان جستجوي
ريشه هاي هويت فرد است؟
ـ گمان ميكنم اساسيترين وجه مسئله را طرح كرده است.
ـ در اين صورت، وقتي اساساْ هويتي در ميان نيست آيا ميتواند رماني به وجود آيد؟
ـ هفتاد سال غيبت رمان در روسيه، يعني كشوري كه در قرن نوزدهم رمانهايش
همه ي جهان را مسحور كرده بود، گمان ميكنم پاسخ روشني است به اين پرسش، با اين
حال، آگاهي به عدم وجود هويت فردي، خود نوعي هويت است.
ـ اشاره من به مورديست حادتر از آن. شما بيشك «اديان و مكتبهاي فلسفي
آسياي ميانه» را خوانده ايد.
ـ كتابْ گوبينو را ميگوييد؛ خيلي سال پيش...
چرخش همزمان چشم فليپ و تماس دستي روي شانه «ف. و. ژ» او را متوجه ي
حضور كسي در پشتِ سرش كرد. برگشت: «آه، روژه ي عزيز، با فليپ آشنا بشويد.»
روژه لوكنت، همچنان كه با فليپ دست ميداد، گفت: «چند سالي دير اقدام كردهايد،
فرانسواي عزيز.»
فليپ گفت: «بله، همديگر را ميشناسيم.»
روژه گفت: «ميبينم كه اينجا هم بحث رمان است. اين روزها فرانسوا از هيچ چيز
ديگري صحبت نميكند.»
«ف. و. ژ.» گفت: «بحث ما بر سر اين است كه وقتي اساساْ هويتي در ميان نيست
آيا مي تواند رماني به وجود آيد؟»
فليپ گفت: «همه چيز بستگي دارد به تعريفي كه ما از هويت ميكنيم. براي پليس،
هويت شماره ايست كه روي كارت شناسايي افراد حك ميكند، يا چيزهايي مثل تاريخ و
محل تولد، اندازه ي قد، رنگ چشمان... اينها همه هويت ظاهري افراد است. نكته
152
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٥٣
اينجاست كه تا وقتي كسي خلافي مرتكب نشده باشد اساساْ براي پليس وجود خارجي ندارد.
مگر در آمار و ارقام.»
روژه گفت: «به عبارتي، مي توان گفت كه براي پليس جمعيت هر كشور عبارت است
از جمعيت مجرمان و خلافكاران آن كشور.»
فلبپ گفت: «دقيقاْ! هيچكس هم به اندازهي يك قاتل هويتش براي پليس اهميت
ندارد. و تازه در اين مرحله است كه پليس پا را فراتر مينهد و به هويت واقعي فرد علاقه
مند ميشود. در اينجا شايد بشود گفت كه پليس به كار نويسنده نزديك ميشود. اما نبايد
فراموش كرد كه كار پليس به نيت قضاوت است و احراز جرم. اما كار نويسنده كمك به فهم
ديگري است و نه هيچ چيز ديگر.»
«ف. و. ژ.» گفت: «آيا نميشود نتيجه گرفت كه در يك رژيم توتاليتر افراد به نسبت
درجه ي مجرميتشان هويت مييابند؟ْ»
فليپ رو كرد به روژه و گفت: «شما شايد بتوانيد از جنبه ي مذهب به روشن شدن
ابعاد اين مسئله كمك بكنيد. به نظر من «هويت» هميشه از مسير افزايش تمايزات فردي
صورت نميگيرد. در ميان حيوانات تشابه ظاهري گاه به حديست كه براي هويت دادن به
يكي، ناچار، از روش كاهش استفاده ميكنند. گله ي گوسفندي را در نظر بگيريد كه همه
يك شكل و يك اندازهاند. اگر چوپان بخواهد يكي را به دليل خاصي از بقيه متمايز كند
ممكن است همه يا قسمتي از پشم او را بچيند.»
روژه گفت: «دراين مورد خاص، ميتوان از هر دو روش استفاده كرد. يعني ممكن
است چوپان ما به طريق افرايش عمل كند. مثلاْ پيشاني گوسفند مورد نظر را رنگ كند.»
«ف. و. ژ.» گفت: «در اينجا سؤال جالبي پيش ميآيد. ميدانيم كه آن گوسفنداني كه
همگيشان براي ما شبيه هماند، براي چوپاني كه شب و روز با آنها بسر ميبرد تفاوتشان،
كم و بيش، آشكار است. آيا ميتوان نتيجه گرفت كه هويت هركس بستگي دارد به ميزان
شناختي كه ما از او داريم؟ْ
فليپ گفت: «اگر از عالم حيوانات برگرديم به همان عالم انساني، ميتوان گفت كه
هويت هر فرد امريست ذاتي. اينكه ميزان آشنايي و دقت ما منجر ميشود به كشف
153
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٥٣
اينجاست كه تا وقتي كسي خلافي مرتكب نشده باشد اساساْ براي پليس وجود خارجي ندارد.
مگر در آمار و ارقام.»
روژه گفت: «به عبارتي، مي توان گفت كه براي پليس جمعيت هر كشور عبارت است
از جمعيت مجرمان و خلافكاران آن كشور.»
فلبپ گفت: «دقيقاْ! هيچكس هم به اندازهي يك قاتل هويتش براي پليس اهميت
ندارد. و تازه در اين مرحله است كه پليس پا را فراتر مينهد و به هويت واقعي فرد علاقه
مند ميشود. در اينجا شايد بشود گفت كه پليس به كار نويسنده نزديك ميشود. اما نبايد
فراموش كرد كه كار پليس به نيت قضاوت است و احراز جرم. اما كار نويسنده كمك به فهم
ديگري است و نه هيچ چيز ديگر.»
«ف. و. ژ.» گفت: «آيا نميشود نتيجه گرفت كه در يك رژيم توتاليتر افراد به نسبت
درجه ي مجرميتشان هويت مييابند؟ْ»
فليپ رو كرد به روژه و گفت: «شما شايد بتوانيد از جنبه ي مذهب به روشن شدن
ابعاد اين مسئله كمك بكنيد. به نظر من «هويت» هميشه از مسير افزايش تمايزات فردي
صورت نميگيرد. در ميان حيوانات تشابه ظاهري گاه به حديست كه براي هويت دادن به
يكي، ناچار، از روش كاهش استفاده ميكنند. گله ي گوسفندي را در نظر بگيريد كه همه
يك شكل و يك اندازهاند. اگر چوپان بخواهد يكي را به دليل خاصي از بقيه متمايز كند
ممكن است همه يا قسمتي از پشم او را بچيند.»
روژه گفت: «دراين مورد خاص، ميتوان از هر دو روش استفاده كرد. يعني ممكن
است چوپان ما به طريق افرايش عمل كند. مثلاْ پيشاني گوسفند مورد نظر را رنگ كند.»
«ف. و. ژ.» گفت: «در اينجا سؤال جالبي پيش ميآيد. ميدانيم كه آن گوسفنداني كه
همگيشان براي ما شبيه هماند، براي چوپاني كه شب و روز با آنها بسر ميبرد تفاوتشان،
كم و بيش، آشكار است. آيا ميتوان نتيجه گرفت كه هويت هركس بستگي دارد به ميزان
شناختي كه ما از او داريم؟ْ
فليپ گفت: «اگر از عالم حيوانات برگرديم به همان عالم انساني، ميتوان گفت كه
هويت هر فرد امريست ذاتي. اينكه ميزان آشنايي و دقت ما منجر ميشود به كشف
153
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٥٤
ويژگيهاي بيشتر او، چيزيست كه ربط پيدا ميكند درك ما از ديگري. و ربطي به هويت
شخص ندارد.»
روژه گفت: «به نكته ي جالبي اشاره كرديد، اما به نظر شما وقتي جامعه يي بنياد
خودش را بر قضاوتِ افراد مينهد، آيا خودش را محروم نميكند از درك ديگري؟ و در
جامعه يي كه فرد محروم است از درك شدن آيا از فرديت خودش هم محروم نميشود؟ْ»
فليپ گفت: «جوابي كه چسلاو ميلوش، شاعر لهستاني، به اين مسئله ميدهد، به
گمان من، از همه جذابتر است. ميگويد: در كشورهاي اروپاي شرقي همه ي مردم، براي
كتمان عقايدشان، آگاهانه بازي ميكنند. وقتي كسي براي مدتي طولاني نقشي را بازي
ميكند، رفته رفته چنان به نقش خود خو ميگيرد كه ديگر قادر نيست خود واقعياش را از
«نقش» تميز بدهد. چون يكي پنداشتن خود با نقش آسودگي خاطر ميآورد و اجازه ميدهد
كه خود را از شر حالت مراقبت دائمي رها بكنيم.»
روژه لوكنت گفت: «اين كتمان عقيده و بازي كردن نقش چيزيست كه قديميترين
و حيرت انگيزترين نمونه اش را در تمدن اسلامي ميبينيم و به آن«تقيه» ميگويند. هر
مسلماني مجاز است وقتي جانش در خطر است عقيدهاش را كتمان كند و، براي فريب
دشمن، به آئين و مناسك او، هر چقدر هم كه به نظرش ياوه باشد، عمل كند و اگر لازم بود
حتا در كتابها دست ببرد و تحريفشان بكند. اما آنچه مهم است جنبه اخلاقي ايست كه
به تقيه ميدهند: دشمني را كه به بازي گرفته اي ابلهى بيش نيست(حتا اگر او نيز ما را ابله
بپندارد). با تقيه حيوان درنده اي را خلع سلاح ميكني. و اينهمه چه لذتي داردْ!
فليپ گفت: «از قضا، ميلوش در همان كتاب به اين قضيه هم از قول گوبينو اشاره
ميكند و ميگويد: پس جاي تعجب نيست اگر امروزه، آنطور كه يكي از ايرانيها به
گوبينو گفته است، حتا يك مسلمان واقعي در سراسر ايران پيدا نميتوان كرد.»
روژه گفت: «گرچه گوبينو نويسنده ي تيزبيني است اما آدم خطرناكي هم هست و
نميتوان دربست همه ي عقايدش را پذيرفت.»
154
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٥٤
ويژگيهاي بيشتر او، چيزيست كه ربط پيدا ميكند درك ما از ديگري. و ربطي به هويت
شخص ندارد.»
روژه گفت: «به نكته ي جالبي اشاره كرديد، اما به نظر شما وقتي جامعه يي بنياد
خودش را بر قضاوتِ افراد مينهد، آيا خودش را محروم نميكند از درك ديگري؟ و در
جامعه يي كه فرد محروم است از درك شدن آيا از فرديت خودش هم محروم نميشود؟ْ»
فليپ گفت: «جوابي كه چسلاو ميلوش، شاعر لهستاني، به اين مسئله ميدهد، به
گمان من، از همه جذابتر است. ميگويد: در كشورهاي اروپاي شرقي همه ي مردم، براي
كتمان عقايدشان، آگاهانه بازي ميكنند. وقتي كسي براي مدتي طولاني نقشي را بازي
ميكند، رفته رفته چنان به نقش خود خو ميگيرد كه ديگر قادر نيست خود واقعياش را از
«نقش» تميز بدهد. چون يكي پنداشتن خود با نقش آسودگي خاطر ميآورد و اجازه ميدهد
كه خود را از شر حالت مراقبت دائمي رها بكنيم.»
روژه لوكنت گفت: «اين كتمان عقيده و بازي كردن نقش چيزيست كه قديميترين
و حيرت انگيزترين نمونه اش را در تمدن اسلامي ميبينيم و به آن«تقيه» ميگويند. هر
مسلماني مجاز است وقتي جانش در خطر است عقيدهاش را كتمان كند و، براي فريب
دشمن، به آئين و مناسك او، هر چقدر هم كه به نظرش ياوه باشد، عمل كند و اگر لازم بود
حتا در كتابها دست ببرد و تحريفشان بكند. اما آنچه مهم است جنبه اخلاقي ايست كه
به تقيه ميدهند: دشمني را كه به بازي گرفته اي ابلهى بيش نيست(حتا اگر او نيز ما را ابله
بپندارد). با تقيه حيوان درنده اي را خلع سلاح ميكني. و اينهمه چه لذتي داردْ!
فليپ گفت: «از قضا، ميلوش در همان كتاب به اين قضيه هم از قول گوبينو اشاره
ميكند و ميگويد: پس جاي تعجب نيست اگر امروزه، آنطور كه يكي از ايرانيها به
گوبينو گفته است، حتا يك مسلمان واقعي در سراسر ايران پيدا نميتوان كرد.»
روژه گفت: «گرچه گوبينو نويسنده ي تيزبيني است اما آدم خطرناكي هم هست و
نميتوان دربست همه ي عقايدش را پذيرفت.»
154
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️