@flith کانال پروازفکرواندیشه

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت

در همان روزهایی که پیشنهاد انگلستان در دست حسین علا بود، ‌کمسیون نفت طرحی نه ماده‌ای برای اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت به بحث گذاشت که به قانون «اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت» یا قانون «خلع‌ید» معروف است. علا که وضع را چنین دید در تاریخ 6 اردیبهشت استعفا داد و مجلس با پیشنهاد جمال امامی به نخست‌وزیری دکترمصدق ابراز تمایل کرد، دکترمصدق نیز قبول نخست‌وزیری را مشروط به تصویب قانون اجرای ملی‌شدن صنعت نفت کرد لذا مجلس در تاریخ 8 اردیبهشت و مجلس سنا در تاریخ 10 اردیبهشت قانون مزبور را تصویب کرد.
قانون طرز اجرای اصل ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور:
ماده 1 - به منظور ترتیب اجرای قانون مورخ 24 و 29 اسفند ماه 1329 راجع به ملی‌شدن صنعت نفت در سراسر کشور هیئت مختلطی مرکب از ‌پنج نفر از نمایندگان مجلس سنا و پنج نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی به انتخاب هر یک از مجلسین و وزیر دارایی وقت یا قائم‌مقام او تشکیل‌می‌شود.
ماده 2 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط بلافاصله از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران خلع ید کند و چنانچه شرکت برای تحویل فوری‌ به عذر وجود ادعایی بر دولت متعذر شود دولت می‌تواند تا میزان بیست و پنج درصد از عایدات جاری نفت را پس از وضع مخارج بهره‌برداری برای ‌تأمین مدعابه احتمالی شرکت در بانک ملی ایران یا بانک مرضی‌الطرفین دیگر ودیعه گذارد.
ماده 3 - دولت مکلف است با نظارت هیأت مختلط به مطالبات و دعاوی حقه دولت و همچنین به دعاوی حقه شرکت رسیدگی نموده نظریات ‌خود را به مجلسین گزارش دهد که پس از تصویب مجلسین به موقع اجرا گذاشته شود.
ماده 4 - چون از تاریخ 29 اسفند ماه 1329 که ملی‌شدن صنعت نفت به تصویب مجلس سنا نیز رسیده است کلیه درآمد نفت و محصولات نفتی‌حق مسلم ملت ایران است دولت مکلف است با نظارت هیئت مختلط به حساب شرکت رسیدگی کند و نیز هیئت مختلط باید از تاریخ اجرای این قانون‌ تا تعیین هیئت عامله در امور بهره‌برداری دقیقاً نظارت نماید.
ماده 5 - هیئت مختلط باید هر چه زودتر اساسنامه شرکت ملی نفت را که در آن هیئت عامله و هیئت نظارتی از متخصصین پیش‌بینی شده باشد تهیه‌ و برای تصویب به مجلسین پیشنهاد کند.
ماده 6 - برای تبدیل تدریجی متخصصین خارجی به متخصصین ایرانی هیئت مختلط مکلف است آیین‌نامه فرستادن عده‌ای محصل بطریق مسابقه ‌در هر سال برای فراگرفتن رشته‌های مختلف معلومات و تجربیات مربوط به صنایع نفت به کشورهای خارج را تدوین و پس از تصویب هیأت وزیران به‌وسیله وزارت فرهنگ به موقع اجرا گذارد - مخارج تحصیل این محصلین از عواید نفت پرداخته خواهد شد.
ماده 7 - کلیه خریداران محصولات معادن انتزاعی از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران هر مقدار نفتی را که از اول سال مسیحی 1948 تا تاریخ 29‌اسفند ماه 1329 (20 مارس1951) از آن شرکت سالیانه خریداری کرده‌اند می‌توانند از این به بعد به نرخ عادله بین‌المللی همان مقدار را سالیانه‌خریداری نمایند و برای مازاد آن مقادیر در صورت تساوی شرایط در خرید حق تقدم خواهند داشت.
ماده 8 - کلیه پیشنهادهای هیئت مختلط که برای تصویب مجلس شورای ملی تهیه و تقدیم مجلس خواهد شد به کمیسیون نفت ارجاع می‌گردد.
ماده 9 - هیئت مختلط باید در ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون به کار خود خاتمه دهد و گزارش عملیات خود را طبق ماده 8 به مجلس‌تقدیم کند و در صورتی که احتیاج به تمدید مدت باشد با ذکر دلائل موجه درخواست تمدید نماید و تا زمانی که تمدید مدت به هر جهتی از جهات از ‌تصویب مجلسین نگذشته است هیأت مختلط می‌تواند به کار خود ادامه دهد.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق

«نام دکتر مصدق به همان اندازه که برای هوشیاری، بیداری، نهضت، مقاومت و قدرت ملی خاطره انگیز است، به همان اندازه برای دشمنان ما، دشمنان داخلی و خارجی، استعمار خارجی و عوامل استعمار داخلی، وحشت‌آور و نگرانی‌آور است.»
عبارت فوق، سرآغاز سخن رانی محمود طالقانی برسر مزار محمد مصدق در 14 اسفند 1357 بود. بعد از سال ها محدودیت برای زیارت مزار مصدق، بالاخره مردم آزادی را پیدا کرده بودند. آن مراسم، بزرگ ترین مراسم سالگرد وفات مصدق بود. چه بسیار بودند کسانی که با پای پیاده راهی احمدآباد شده بودند تا برسر مزار استعمارستیز بزرگ ایران آیند.
مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله حاج سید محمود علایی طالقانی، در اواخر دهه‌ی بیست، به همراه آیت‌الله سید رضا موسوی زنجانی (و برادرش آیت‌الله ابوالفضل زنجانی) و استاد محمدتقی شریعتی، از روحانیونی بود که به حمایت از مصدق برخاستند. این سه تن حمایت خود را تا آخرین روز نیز ادامه دادند. محمود طالقانی در همان سخن رانی می‌گوید:
«یادم هست روزی که گفت‌وگو در بین مردم بود که مرحوم آیت‌الله کاشانی حمایت از زاهدی (سرلشکر فضل الله زاهدی که کودتا را اجرا کرد) می‌کند و توطئه‌ای در کار است. به تنهایی رفتم منزل ایشان، در همین قسمت پل چوبی تنها بود، در اتاقی به انتظارش نشستم، آمد و ظرف خربزه‌ای در دستش بود به عنوان تعارف جلو من گرفت، تا خربزه را دیدم گفتم «حضرت آیت‌الله، دارند زیر پایتان پوست خربزه می‌گذارند، مواظب باش». گفت «نه این طور نیست، من حواسم جمع است». گفتم «من شما را مردی پاک و مبارز می‌دانم، مبارزات شما در عراق علیه انگلستان فراموش شدنی نیست. شما این مزایا و این سوابق را دارید، درست متوجه و هوشیار باشید که تفرقه ایجاد نشود». گفت «خاطرتان جمع باشد».»
پس از تاسیس نهضت مقاومت ملی توسط آیت‌الله سید رضا زنجانی، آیت‌الله طالقانی به آن سازمان پیوست و یک بار زندانی شد. با تشکیل جبهه‌ی ملی دوم در سال 1339، طالقانی در آن حاضر شد و در سال 1341 در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی عضویت داشت و با رای اعضای کنگره، به شورای عالی جبهه راه یافت. او از دوستان نزدیک مهندس بازرگان و دکتر سحابی بود. این سه تن، با همراهی برخی نظیر حسن نزیه و دکتر محمدمهدی جعفری، در اردی‌بهشت 1340 حزب «نهضت آزادی ایران» را براساس عقاید ملی-مذهبی تشکیل دادند. اعضای شورای عالی جبهه‌ی ملی با ورود نهضت آزادی به جبهه مخالفت کردند، اما در نامه‌ی خود به دروغ نوشتند که «نهضت آزادی در جبهه‌ی ملی پذیرفته شده». (رجوع شود به نامه‌ی سران جبهه‌ی ملی دوم به مصدق، به تاریخ 2 اردی‌بهشت 1343) اما این کار جز بدآبرویی برای آن ها نداشت. چرا که داریوش فروهر (حزب ملت ایران) و سازمان دانشجویان جبهه‌ی ملی، هردو به مصدق نامه نوشتند و به او گفتند که «در جبهه‌ی ملی همه با نهضت آزادی مخالفت می‌کنند و به همین دلیل فعالیت های مهندس بازرگان و آیت‌الله طالقانی و دکتر سحابی و دیگران در جبهه ضعیف شده است». بعد از آن که جبهه‌ی ملی دوم سیاست صبر و انتظار در پیش گرفت، مصدق خواستار انحلال آن شد. در جبهه‌ی ملی سوم که با نظارت مستقیم مصدق و به ریاست باقر کاظمی تشکیل شد، نهضت آزادی نیز وارد جبهه‌ی ملی شد اما وفات مصدق و سرکوب جبهه توسط ساواک و نیز عدم همکاری سران جبهه‌ی ملی دوم با مصدق در این دوره، باعث شد تا آن ها نتوانند قدرتی به دست آورند. به دنبال این مارجرا، طالقانی و بازرگان به ده سال زندان محکوم شدند.
یکی از نقاط بسیار روشن زندگانی مجاهد کبیر مرحوم آیت‌الله طالقانی، دفاع او از حقوق زنان است. حسین شاه‌حسینی درباره‌ی سخنان طالقانی در کنگره‌ی جبهه‌ی ملی دوم می‌گوید:
«جلسات متوالی برگزار شد که طالقانی در این جلسات شرکت می‌کرد. اولین روز جلسات با نطق شادروان مصدق شروع شد. آقایی به نام خلخالی بود که نماینده خلخال بود و بسیار آدم متدین سنتی‌ای هم بود، کسب اجازه کرد که صلاحیت شرکت‌کنندگان در کنگره اول به عنوان یک اعتبار نامه طرح شود و رای گرفته شود. آقای اللهیار صالح گفتند نه! همه آقایان صلاحیت دارند. خلخالی گفت: بله، ولی شرکت خانم‌ها در کنگره جبهه ملی ممکن است مورد تایید قرار نگیرد. خانم‌هایی که بودند هم پروانه فروهر و خانم دکتر هما دارابی در کنگره حضور داشتند. در‌‌ همان زمان ناصر خدایار در روزنامه‌اش چون می‌خواست جبهه ملی را بکوبد، حمله شدیدی به جبهه ملی می‌کرد که عده‌ای زن را جمع کرده‌اند، دارند به آنها حق رای می‌دهند. در آن جلسه بود که دکتر غلامحسین صدیقی پشت تریبون گفت که زن‌ها عضو جامعه هستند و این که حدیثی از معصوم نقل کردند که خانم‌ها حق رای ندارند، نداریم. در‌‌ همان جلسات بود که طالقانی هم نطق مبسوطی در دفاع از عضویت و حق رای زنان مطرح کرد».




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق

٢٢ ارديبهشت سالگرد به خاك‌سپاري دکتر علی شایگان است به همین مناسبت به زندگی و مبارزات ایشان می‌پردازیم.
سید علی شایگان فرزند سید هاشم مولی رهی شیرازی در سال ۱۲۸۰ در شیراز به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات متوسطه مدتی به آموزگاری پرداخت و در ضمن یک دوره کامل فقه و اصول و حکمت را نزد اساتید روز آموخت. بعدها پس از گذراندن دوره مدرسه عالی حقوق به فرانسه رفته و در سال ۱۳۱۳ با اخذ درجه دکترای حقوق به ایران بازگشت و به سمت دانشیاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران رسید و پس از مدتی هم توسط رئیس دانشکده، علامه دهخدا به معاونت دانشکده انتخاب گردید.
او در دولت قوام معاون وزیر فرهنگ شد و بعدها هم در دولت ائتلافی قوام با توده‌ای‌ها وزیر شد تا تیرماه ۱۳۲۶ باز هم در این سمت باقی ماند. او پس از مدتی روابط نزدیکی با دکتر مصدق پیدا کرده و از جمله یاران وفادار و نزدیک مصدق شده بود. در مهر ۱۳۲۸ همراه با مصدق در تحصن دربار شرکت کرد و بعد از تشکیل جبهه ملی دبیر جبهه ملی شد.
او در دانشگاه تهران هم به طور مرتب به روشنگری دانشجویان می‌پرداخت و حتی هنگامی که حکومت وقت هژیر قصد داشت تعهدنامه‌ای از دانشجویان بگیرد تا در سیاست دخالت نکنند، دکتر شایگان نامه سرگشاده آیزنهاور خطاب به دانشجویان آمریکائی را ترجمه و چاپ کرد که دانشجویان را تشویق به مشارکت در امور سیاسی کرده بود و این اقدام او موجب شد که دولت از اخذ تعهدنامه منصرف شود. در انتخابات دوره شانزدهم دکتر شایگان به همراه مصدق به نمایندگی مردم انتخاب شد. وی عضو هیات خلع ید بوده و در شورای امنیت و دیوان دادگستری لاهه هم از مشاوران اصلی مصدق بود. او در مجلس هفدهم هم از یاران ثابت قدم مصدق بود. پس از کودتای ۲۵ مرداد در یک سخنرانی در میدان بهارستان درباره شاه گفته بود کالائی که قرار بود به تهران بیاید به بغداد رفت که همین جمله بعدها موجب محکومیت او شده بود. در 28 مرداد تا آخرین لحظات همراه مصدق مانده بود و به همراه او هم خود را تسلیم مقامات کرده بود. در دادگاه هم با کمال احترام و افتخار از همکاری خود با دکتر مصدق یاد کرده و تا سال ۱۳۳۴ در زندان ماند و بعد هم به آمریکا مهاجرت کرد. شایگان تا زمان انقلاب رهبرى جبهه ملى در آمریکا را داشت و هرچند که جبهه ملى در آمریکا تا انقلاب ۵۷ بیشتر جنبه سمبلیک داشت و فعالیت آن از صدور چند اعلامیه تجاوز نکرد (تاریخ بیست و پنج ساله، غلامرضا نجاتى).
دکتر شایگان روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۵۸ به مناسبت یکصدمین زادروز دکتر مصدق در جمع باشکوهی که به همین مناسبت جمع شده بودند سخنرانی کرد و از برخی محدودیت ها گلایه نمود و ضمن درخواست تضمین آزادی های لازم در قانون اساسی جدید، خواستار آزادی بیشتری در عرصه سیاست و بیان شد. عملاً این سخنرانی و سخنرانی او در گردهمایی کانون وکلا (یکشنبه ۶ خرداد ۵۸) از آخرین فرصت های او برای فعالیت مجدد در عرصه سیاست بود و کمتر از یک ماه بعد (۲۰ خرداد ۵۸) اعلام شد که شایگان به قصد معالجه برای مدتی نامعلوم تهران را به مقصد آمریکا ترک کرده است. دکتر شایگان مجدداً در تاریخ شنبه ۹ تیر ۵۸ از آمریکا به تهران بازگشت و در فرودگاه با بی اساس خواندن شایعه سفر همیشگی خود به آمریکا تاکید کرد: هرچه نیرو دارم در راه مبارزه برای آزادی به کار می برم. از آخرین مصاحبه های شایگان می توان به مصاحبه او در تاریخ جمعه ۱۵ تیر ۵۸ اشاره داشت که در آن از جبهه ملی انتقاد کرد و وضع کنونی جبهه ملی را متناسب با سنت و ارزش تاریخی آن ندانست و در روز جمعه ۲۹ تیر ۵۸ که ده ها هزار نفر از مردم به دعوت احزاب ملی و شخصیت های مستقل بعد از ۲۶ سال بر مزار شهدای ۳۰ تیر رفتند، پیام دکتر شایگان قرائت شد.دکتر شایگان در گردهمایی جبهه دموکراتیک ملی در ۹ خرداد ۱۳۵۸ در محوطه دانشگاه تهران نطق مهمی ایراد کرد که جنبه انتقاد از وضع سیاسی موجود داشت. پس از پایان میتینگ شرکت کنندگان مورد حمله و ضرب وشتم مخالفان قرار گرفتند و چند نفر مجروح شدند . این میتینگ در واقع آخرین حضور جدی دکتر شایگان در عرصه سیاست بود و پس از آن برای همیشه ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت تا این که در تاریخ ١١ اردیبهشت ۱۳۶۰ در حالی که شش روز از بیهوشی کامل او به علت سکته مغزی می گذشت، در بیمارستان نیوجرسی آمریکا درگذشت. دکتر شایگان تا آخرین لحظه زندگی قلبش به عشق ایران می تپید و از همین رو بعد از مرگ، جنازه او را به ایران منتقل کردند تا در بهشت زهرا آرامش ابدی را جست وجو کند. زندگینامه سیاسی، نوشته‌ها و سخنرانی‌های سیدعلی شایگان در قالب دو جلد کتاب به کوشش احمد شایگان توسط انتشارات آگاه در سال 1385 به چاپ رسیده‌است.




@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@selmuly

گزیده شعر و‌موسیقی

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#چاه_بابل

#رضا_قاسمى



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٧٦

در جريان حضور دختري به نام فليسيا نبود. و حالا... يعني نادر به او چيزي گفته بود؟ با
نگراني پرسيد: «يعني چه چيزي ديگري؟»
ـ نميدانم.
كوشيد موضوع را عادي جلوه دهد. گفت: «خودت را جاي او بگذار. پسر خان باشي، با
پول يامفت آمده باشي معماري خوانده باشي، آن وقت براي پركردن شكم زن و بچه ات
مجبور باشي عملگي كني. آنهم بچه هايي كه...» حرفش را خورد. باز، «نداشتن اختيار
كلام» داشت كار دستش ميداد. اما خوشبختانه كمال بي توجه از كنار موضوع گذشت. مندو
گفت: «تصورش را بكن، با تمام زمينهايي كه از دستشان درآوردهاند هنوز نصف يك دهِ
بزرگ مال اينهاست. خب، سياسي كه نيست، اگر بخواهد، همين فردا ميتواند برگردد و باز
مثل پسر يك خان زندگي كند!»
ـ ميتواند؟ ! يك زن و سه تا بچه مثل وزنه اي به پاهايش آويزان است!
اين را گفت و خندهكنان روي بالكن رفت. همينطور كه خيره شده بود به سايه روشنِ
درختان ميدان ناسيون گفت: «گفتي چقدر اجاره ميدهي براي اينجا؟»
ـ هفتصد فرانك.
ـ هفتصد فرانك؟
ـ اين قيمت مال هيجده سال پيش است و گرنه...
ـ سعي كن ازدستش ندهي . يك همچه جايي را با ماهي دو هزار فرانك هم
نميتواني گير بياوري!
دلشورهاي گنك چنگ زد به احشايش. وقتي نادر اين اتاقي را كه مال دورهي
دانشجويياش بود واگذار ميكرد به او گفته بود: «سرايدار نبايد بفهمد، وگرنه بهانهاي دست
صاحبخانه ميآيد تا اينجا را پس بگيرد.» و مندو، از روزي كه فليسيا به شيشهي پنجرهي
سرايدار زده بود تا شمارهي رمز در ورودي را بپرسد، همه اش ميترسيد ماجرا لو رفته باشد.
ـ به چه فكر ميكني؟
76



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٧٧


بله، هفتصد فرانك براي يك همچه جايي مفت است، اما جرئت داري دوازدهِ شب
به بعد از اينجا پياده راه بيفت طرف باستيل. تا برسي، اگر نخواهي ناموست را بباد دهي، به
هفتصدتا ماشين كه جلوي پايت ترمز ميكنند بايد بگويي: نه.
كمال برگشت به اتاق و همين طور كه كيفش را برميداشت خنده كنان گفت: «خب،
مجبور نيستي بگويي نه!»
در آستانه ي در، وقتي دست ميدادند، مندو با لحني غمگين گفت: «فكرش را بكن!
اين تنها جايي است كه هنوز از تجاوز در امان مانده.»
كمال نگاهي پر ترحم به او افكند: «يكي از همين روزها بيا، دلم ميخواهد شمايلي
ازت بكشم.»
ـ چشمانم چپ شده، نه؟
ـ چه جور!
ـ چند روز پيش، توي آينه ي آرايشگاه متوجه شدم. تازگيها اغلب چشمانم چپ
ميشود.
ـ پس زودتر بيا. در مورد تجاوز هم چندان مطمئن نباش. تا به حال كسي را ديده اي
كه چهار پنج سالگياش را به ياد بياورد؟ با اينهمه عمو و دايي كه دور و بر هر كداممان
ريخته چطور ميتوان مطمئن بود؟
خنده كنان از پله ها سرازير شد. مندو به ساعتش نگاه كرد. ده دقيقه از نيمه شب
گذشته بود. همچنانكه انگشتش را به علامت سكوت روي بيني گرفته بود، از بالاي پله ها
سرك كشيد و با نگراني تا طبقه ي همكف را ورانداز كرد؛ جايي كه محل اقامت سرايدار بود.


15
هفته ي پيش، روژه لوكنت به يكي از وابستگان سفارت ايران كه براي دعوت او به
«كنگره ي جهاني ابن سينا» آمده بود، ميگفت «غرب به غروب تمدن خودش رسيده است.
77


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٧٨


در اين كسوف جهاني، اگر نور اميدي هست در اسلام است. شما بايد دائم پنجه بكشيد. شما
بايد بدانيد كه غربي به تمام معنا «متمدن» است. مايل نيست اطوي شلوارش بهم بخورد.
اگر ببيند شاخ و شانه ميكشيد ترجيح ميدهد راهش را بكشد و برود، و به همين دلخوش
باشد كه در دلش شما را ديوانه خطاب كند. شما بايد نشان بدهيد كه اين ديوانگي را داريد.
شما جوان ترين كشور جهان را داريد و غرب پيرترين را. نگاه كنيد به آمار زاد و رودشان.
ازدواج كه اصلاْ حرفش را هم نزنيد. تا چند سال ديگر، اين آخرين نهاد باقيمانده از عصر
حجر، در غرب برخواهد افتاد. و اگر نرخ رشد جمعيت (يا بهتر است بگوييم نرخ عدم رشد) به
همين نحو پيش برود، تا بيست سال ديگر فرانسه و آلمان و انگليس كشورهايي مسلمان
خواهند بود و تا آخر قرن بيست و يكم در تمام خاك اروپا يك نفر اروپايي پيدا نخواهد شد.
البته شما ميتوانيد تا آن هنگام صبر كنيد و بگذرايد ميوه ي رسيده خودش بيفد توي دامن
شما. اما شما كه قصد انهدام اروپا را نداريد! اروپا در انتظار ظهور يك منجيست. عصر تازه
با شما آغاز ميشود.» و حالا، همينطور كه نشسته بودند سر ميز غذا، به «ف. و. ژ» ميگفت:
«بنيادگرايي حركتي محكوم به شكست است. شما نبايد در رابطه با كشورهايي مثل ايران
كوتاه بياييد.»
«ف. و. ژ» گفت: «درست است كه ما به پايان عصر ايدئولوژي رسيدهايم، اما بايد
توجه داشت كه براي جهان سوم، اين عصر تازه آغاز شده است. آن تأخير تاريخي را اينها
در همه ي زمينهها دارند؛ از جمله در اين زمينه.»
ـ بله، آنها همه ي مراحل تاريخي تمدن غرب را وقتي آغاز ميكنند كه عمرش در
اينجا به سر آمده است. نمونهاش همين مدرنيته. و درست به همين دليل است كه ميگويم
عصر ايدئولوژي آنها هم مثل مدرنيته شان جريانيست محكوم به شكست.
ـ با اينهمه، ما نميتوانيم تا آنها به پايان عصر ايدئولوژيشان برسند صبر كنيم.
فرانسويان نياز به امنيت دارند. از اين گذشته، ما از نطر صنعت جهانگردي در صدر
كشورهاي جهان قرار داريم. انفجار بمبي در يكي از محله هاي پاريس ميتواند مسير هزاران
هواپيماي حامل توريستها را برگرداند به سمت كشور ديگري.
78


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٧٩



روژه لوكنت انگشتش را روي ميز كوبيد: «همين نياز شما به تجارت و امنيت، نقطه
ضعفيست كه آنها به خوبي تشخيص داده اند و با آن شما را غلقلك ميدهند. اما شما
طوري رفتار ميكنيد كه انگار اينها ابدياند. شما بزرگترين نقطه ضعف اينها را نميبينيد:
اين كه عصري را شروع كرده اند كه پايانش پيشاپيش فرارسيده است!»
بعد، تكه اي پنير «راكفورد» را روي نان ماليد و گفت: «بگذريم، در باره ي نتايج
نظرخواهي اخير چه فكر ميكنيد؟»
« ف. و. ژ» گفت: «فقط ميتوانم اظهار تأسف كنم.» و براي آنكه موضوع صحبت را
عوض كند، بلافاصله پرسشي را به ميان انداخت كه مدتها بود روي نوك دماغ، پشت
گوشها، يا زير پوست ملتهب انگشتانش چرخ ميزد اما راه به بيرون نميبرد: «راستي آن
تابلويي را كه به من هديه داده بودي يادت هست؟»
تكه ناني كه خوب با پنير راكفورد آميخته شده بود در آستانه ي عبور از گلو متوقف
شد: «كدام تابلو؟»
ـ همان كه مال قرن هيجدهم است؛ شمايل فليسيا.
ـ ولي اين تابلويي معاصر است.
ـ اشتباه ميكنيد. اين تابلو كار نقاسيست به نام كورياكوف.
ـ من اين تابلو را به قيمت نسبتاْ مناسبي در يك حراجي خريدهام. كار نقاشيست به
نام كمال.
ـ ميدانيد روژه كه من كمي از نقاشي سرم ميشود.
ـ بله. كلكسيون بزرگ شما را ديده ام. اما باور بفرمائيد كه اين تابلوييست معاصر.
محض اطمينان، بايد بگويم كه نقاشش را هم ميشناسم. همين حالا مشغول كشيدن
شمايلي از خود من است.
ـ پس لابد از قرن هيجدهم پركشيده است به زمان ما! گفتيد اسمش چه بود؟
ـ كمال.
ـ اين نبايد يك اسم روسي باشد. اهل كجاست؟
ـ ايرانيست.
79

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٠


عجب! شما مطمئن هستيد كه آدم حقه بازي نيست؟
ـ شما مطمئن هستيد كه اصلاْ نقاشي به نام كورياكف وجود داشته باشد؟
ـ امضاي تابلو، همانطو كه ميدانيد حرف k است. حالا، اين كه k حرف اول نام
كورياكف باشد البته چيزيست كه اهل فن حدس ميزنند. در بعضي از كتابها هم از نقاش
ديوانه اي به نام كورياكف ياد شده كه تابلوهايش را پاره ميكرده يا ميسوزانده. اما در اين
كه تابلو متعلق به قرن هيجدهم است كارشناسها اتفاق نظر دارند.
ـ از اينجور كارشناسها بپرهيزيد، دوست عزيز. اينها اگر شمايل مرا هم ببينند گمان
كنم بگويند اين هم كار كورياكف است. در حاليكه رنگش هنوز خشك نشده. امضايش هم
kاست.
ـ ميشود اين شمايل را ببينم؟
ـ بله، حتماْ. ولي نه حالا. از من تقاضا كرده تا كار تمام نشده كسي نبيندش.
نقاشيست كه كارش را همينطوري به كسي نشان نميدهد. براي خودش آداب و مناسكي
دارد. تابلو را در زاويه ي خاصي قرار ميدهد و شما را هم در وضعيتي كه خودش تعيين
ميكند. بعد آرام و با طمأنينه پرده را برميدارد. كمي شبيه آداب و مناسك جادوگران. يك
جلسه ي ديگر بيشتر نمانده است. ميدانيد، زود خسته ميشوم. براي همين، هر بار ده دقيقه
يك ربعي بيشتر كار نميكنيم. خودش ميگفت چند تا خط بيشتر نمانده است. سه شنبهي
آينده جلسه ي آخر است.
ـ اين كارهاي او مرا ياد كسي مياندازد.
كنجكاوي كشندهاي روژه لوكنت را واميداشت بگويد: «خب، انگار درباره
ي فليسيا
چيزي ميخواستيد بگوئيد» اما ته جامش را سركشيد و گفت: «خب، اگر مايليد برويم سر
كار خودمان.»


16


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨١


«حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده است.» خوب است اين جمله
چقدر در كاسهي سرش تكرار شده باشد؟ پانصدهزار بار؟ بله اغراق نميكنم. پانصدهزار بار!
حالا صدهزارتايي بيشتر يا كمتر. خوابش كه نبرده بود! برخاسته بود و همه جا را نظافت
كرده بود. اجاقِ خوراكپزي را برق انداخته بود. ملافهها و لباسهاي چرك را به
رختشويخانه برده بود. همه را هم اطو كشيده بود. اما هنوز ظهر هم نشده بود. «خدايا چرا
زمينت اين قدر كند ميچرخد؟» رفته بود خريد. هي كشاش ميداد. چرخ ميزد لاي
قفسهها. بي خودي اجناس را آنقدر ورانداز كرده بود كه مراقبِ سياهپوست و قد بلندِ
فروشگاه مشكوك شده بود. نهار را يكي دو لقمهاي خورده و نخورده رفته بود نشسته بود در
تراس يك كافه. سه چهار ساعتي آنجا نشسته بود به تماشاي عابرين. حسابش را كه روي
ميز ميگذاشت، به ساعتش نگاه كرده بود، همهاش نيم ساعت هم ننشسته بود. آمده بود به
خانه. حالا، قورمه سبزياش را بار گذاشته بود و هر چند دقيقه يكبار ميرفت و با قاشق
همش ميزد. به فليسيا ميگفت: «آشپزي يعني مراقبت. بايد هر چند دقيقه يك بار مزهاش
كني. و گرنه ميشود مثل بچهاي كه پدر ومادر ولش كنند به حال خود.» فليسيا نگاهش
كرده بود. مندو آنقدر غرقهي سخن بود كه تلخي اين نگاه را درنيافته بود.
ـ غذا شعور دارد. وقتي ببيند بهاش توجه ميكني با تو رابطه برقرار ميكند. آن وقت،
چشم بسته هم كه بريزي، نمك و فلفل را درست ميريزي. يعني خود غذا مثل موجودي
زنده عمل ميكند؛ هر مقدار را كه لازم است جذب ميكند.
به ساعتش نگاه كرد. ديگر تا آمدن فليسيا چندان وقتي باقي نمانده بود. ساعت هفت
صبح، دست برده بود لاي موهاي او. همين طور كه به ملاطفت نوازشش ميكرد
پيشانياش را بوسيده بود و زمزمه كرده بود: « صبحانهات حاضر است.» فليسيا دستها را از
دو طرف كش داد. نوك سينههاي برجستهاش رو به بالا تير كشيد. مندو سيني قهوه و
«كرواسان» تازه را از روي ميز برداشت و كنار تشك نهاد. فليسيا با لذت بوي قهوه را در
ريهها فرو برد، غلطي زد و دستش را لاي موهاي او خواب داد: «باز دوباره كجا رفتي؟»
ـ تكهي كوچكي هنوز باقي مانده بود، ديدم اگر بمانم مانع خوابت ميشوم. رفتم و آن
تكهي باقيمانده را هم دادم به سگِ صاحبِ كافه!
81


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٢

پس حالا ديگر بايد عارفي تمام عيار شده باشي!
ـ عارفِ تمام عيار وقتِ خوابش كه رسيد مثل بچه ي آدم سرش را ميگذارد و
ميخوابد.
فليسيا عاقلتر از آن بود كه بپرسد: «خب چرا مثل بچه ي آدم سرت را نميگذاري
بخوابي». در سكوت فقط نگاهش كرده بود. بعد برخاسته بود: «من كه رفتم بگير بخواب.»
و مندو با حركتي ناگهاني سرش را مثل بچه اي برده بود لاي سينه هاي او و با صدايي كه
گره خورده بود در گلو ميگفت: «چرا؟ چرا؟ چرا؟»
ـ مندو عاقل باش.
ـ من نميفهمم. من خر مطلقم.
ـ عاقل باش!
ـ تو كه عاقلي بگو. من ميتوانم بغلت كنم. ميتوانم ببوسمت. لبها، سينه و پاهايت
را لمس كنم؛ همه جاي تنت را؛ جز اين تكهي مثلثِ برمودا..!
و با انگشت ا شاره كرده بود به مثلث جلويي تنكه ي شرابي رنگ او: «آخر چه كسي
گفته است نبايد...؟» و فليسيا گفته بود: «حق با توست، ديگر چيز چندان مهمي باقي نمانده
است.» و مندو محكم بغلش كرده بود: «زنگ بزن به ادارها ت! بگو مريضي! بگو ديرتر
ميآيي!» گفته بود: « نه.» بعد به وعده ا ي شيرين نگاهش كرده بود: «شب كه آمدم!» و
برخاسته بود: « نميخواهم كارمند نامرتبي جلوه كنم.»
در قابلمه را گذاشت و به ساعتش نگاه كرد. عقربه ها چسبيده بودند به ساعت شش.
چند دقيقه ي پيش هم كه نگاه كرده بود باز همان جا بودند؛ روي ساعت شش. هرگز گمان
نمي كرد در طول روز اين همه كار بشود انجام داد. همه چيز از تميزي برق ميزد؛ آنقدر كه
وقتي خواست خاكستر سيگارش را بتكاند توي زيرسيگاري دلش نيامد و مدتي درنگ كرد.
ناگهان سيلاب ترسي خانه برانداز همهي وجودش را فراگرفت. روزي كه به فليسيا اظهار
عشق ميكرد گفته بود: «ميدانم با سر دارم خودم را در جهنمي فروميبرم كه هيچ بني
بشري طاقتش را ندارد. اما ميارزد.» و حالا داشت از خودش ميپرسيد: «چه ميكني
مندو؟» ناگهان تصميم گرفت لباسهايش را بپوشد و به سرعت از خانه بيرون بزند. اما در
82



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٢



همين لحظه(بله، خواننده ي عزيز، در همين لحظه) فليسيا رسيده بود پشتِ درِ اتاق. در
ميزد.
83

@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.


پاره ي سوم
پيراهني از حماقت و دشنام
85



@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٧


اسطوره ها، اگر نه به شكل آغازين، دست كم با جامه ي بدل هماره به حيات خود
ادامه ميدهند. ميگويند كشتار يهوديان توسط نازيها شكل ديگري از اسطوره ي كهن
«قرباني»ست كه تا به امروز به حيات خود ادامه داده است. «توماس مان» معتقد بود تعداد
حركات و رفتارهاي ما بسيار معدود، وهمگي تقليديست از الگوهايي ازلي كه همان
اسطوره ها باشند. «ف. و. ژ.» كه براي كشف هويت شخصيتهاي رمانش ميخواست به
نصحيت توماس مان عمل كند، زنگ زده بود آمده بود پيش روژه لوكنت.
همين كه وارد شدند به اتاق كار، روژه لوكنت از روي دستهاي كتاب كه گوشهي
سمت راست ميز بود يكي را كه صفحاتش جا به جا با كاغذهاي شطرنجي نشان شده بود
برداشت.
«ف. و. ژ.» عرق پيشانياش را پاك كرد. پرسشي كه مدتها زير پوستش، از نوك
بيني تا گوشها و سرانگشتان، به همه جا نيش زده بود، سر ميز نهار، بي اختيار، سر باز
كرده بود، اما خوشبختانه پخش شده بود روي بشقابها، چنگالها، و ظرفهاي غذا و
همانجا هم دفن شده بود. انديشيد: «چرا طفره ميرود؟ يعني شمايل فليسيا...»
روژه لوكنت لاي كتاب را باز كرد و گفت: « خب شما ميخواستيد... آه راستي، اين
هم كتابي كه خيلي به درد شما ميخورد.» دست كرد و از روي ميز «اديان و مكتبهاي
فلسفي آسياي ميانه» را برداشت و داد به او: «اگر منظور شما را درست فهميده باشم اين
همان كتابي ست كه دنبالش ميگرديد.» بعد برگشت به همان كتاب قبلي و شروع كرد به
ورق زدن: «و اما درباره ي... بله. ابوبكر عتيق سورآبادي در باره ي ناهيد مينويسد: «زني از
فرزندان نوح نام وي زهره و به پارسي ناهيد .» ميبيند؟ اين خانم زيبارو هم مثل
بيشترايرانيان دو نام دارد. « و آن زن را جمالي بود به غايت نيكو. عزا و عزايا را
87


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٨


چشم بر وي افتاد و بر وي عاشق شدند. گفتند اگر ما تو را از آن شوهر جدا
كنيم تن خويشتن را فداي ما كني؟»
خب، ظاهراْ مشكل قضايي مادام ناهيد طلاق بوده! عاليجنابان «عزا» و «عزايا» يا
همان «هاروت» و «ماروت» هم ميبينند طرف جنس مرغوبي است وارد معامله ميشوند.
حالا مادام ناهيد از دست شوهر چه ميكشيده يا چه نقشهاي داشته بي هيچ تأملي ميگويد:
«كنم. ايشان حكم به ناحق بكردند وي را از شوهر جدا كردند. وي با ايشان
وعده كرد به جاي خالي.» خب، در آن ايام جاي خالي كجا بوده؟ «هتل دوپاس» كه
وجود نداشته! معلوم ميشود كل ماجرا در خانه ي مادام ناهيد ميگذرد. «چون قصد وي
كردند گفت يك كار ديگر مانده است. من بت پرستم شما نيز بت را ببايد
پرستيد تا من نيك سر و تن خود به شما تسليم كنم. ايشان گفتند معاذاالله
ما كي بت پرستيم؟ زن چون دانست كه دل ايشان را در قبض آورده است
گفت شايد كه بت نپرستيد، باري خمر بخوريد كه مسلمانان خمر خورند.
ايشان خمر بخوردند، مست شدند. آن زن خود را آراسته به ايشان نمود.
ايشان بتر شدند. پس قصد وي كردند. گفت يك كار ديگر بكنيد، آن مِهين
نام خداي تعالي را كه ميدانيد مرا بياموزيد. ايشان در بيهوشي نام خداي
تعالي را آموختند. زهره آن بگفت و به آسمان رفت و ايشان را فروگذاشت.»
بعد هم، همانطور كه ميبينيد مادام ناهيد اين دو فرشته اي را كه شقدرد گرفته اند دست به
سر ميكند و ماجرا، ظاهراْ، بيآنكه زنايي در كار باشد به همين جا خاتمه پيدا ميكند تا
صعود او به آسمان خالي از هرگونه اشكالات اخلاقي باشد.
«ف. و. ژ» كه احساس ميكرد روژه لوكنت عبارت «شق درد» را با كمي بدجنسي ادا
كرده، نوك دماغش را خاراند.
روژه لوكنت كه زهرش را ريخته بود، به سرعت اضافه كرد: «اما نكتهي جالب اين
تكه ي آخر است. مينويسد: «چون به هوش بازآمدند خويشتن را ديدند كه حكم
88


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٨٩


به ناحق كرده، خمر خورده و مرد كشته و قصد حرام كرده و نام خداي تعالي
از دست بداده...»
«ف. و. ژ» كه تندتند ياداشت برميداشت، دست از نوشتن كشيد و گفت: «جالب
است، پيش از اين فقط ميدانستيم كه آن دو فرشته مرتكب قتل شده اند اما نميدانستيم
مقتول كيست. حالا روشن ميشود كه مقتول مرد بوده.»
- بله، ما در آستانه ي كشف قتلي هستيم كه لابلاي اين سطرها پنهان شده است.
حالا ببينيم اين مرد بيچاره چه كسي بوده.
- اگر «زنا»يي در كار نبوده و آن دو فرشته، به گفته ي اين مفسر، فقط «قصد حرام»
كرده اند، ميتوان تصور كرد كه اين «قصد حرام» به اين خاطر ناكام مانده كه شوهر بخت
برگشته به موقع سر رسيده است، و اين دو فرشته ي مهربان هم هيچ راهي نداشته اند جز
كشتن او!



2
مندو، با چشمان وقزده، نگاه ميكرد به آرنولد كه حالا موهاي بلند و طلايي اش
پخش شده بود دور بشقاب و، مثل سگي گرسنه، ته مانده ي غذا را ليس ميزد و در همان
حال صداي رضايتي حيواني از گلو برون ميداد. فليسيا از خنده پهن شده بود روي زمين.
كمال، همينطور كه آرنولد را ميپاييد، از گوشهي چشم نگاهي به مندو كرد. مندو كاسه ي
خورشت فسنجان را كه ديگر چيزي ته اش باقي نمانده بود به طرف آرنولد دراز كرد: «اينجا
هم كميه ست.»
آرنولد با زبان درازش يكي دو بار ليس زد و گفت: «حالا ميفهمم چرا فليسيا هرشب
زنگ ميزد و ميگفت دارم ميروم پيش مندو!»
كمال نگاهي به مندو كرد كه برندگياش هيچ كمترنبود از چاقو. مندو به سرعت
نگاهش را دزديد و گفت: «شما فرانسويها بهترين غذاهاي دنيا را داريد.»
89


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه

.
ص٩٠


فرانسوي؟ فرانسوي؟!
و به بازي يا جدي شروع كرد خنديدن.
كمال گفت: «از غذاهاي فرانسوي خوشتان نميآيد؟»
آرنولد باز شروع كرد به خنديدن و در چرخشي نيم دايره سرش را آنقدر پايين برد كه
لابد حالا همه را كاملا سر و ته ميديد: «فرانسوي!؟ هه هه هه...فرانسوي؟» بعد سر بالا
كرد و خيلي جدي گفت: « شرم آور است!»
مندو و كمال كه از جديت و خشم ناگهاني آرنولد يكه خورده بودند ساكت به او خيره
شدند. سكوتِ پيش از انفجارِ فضاي اتاق را، اندكي بعد، شعله ي كبريت آرنولد شكست.
همينطور كه دود سيگارش را رو به سقف فوت ميكرد گفت: «من آلزاسي ام!»
تا پيش از 1945 ،آلزاس چندين بار، طي جنگهاي متعدد ميان فرانسه و آلمان،
دست به دست شده بود. كمال، همينطور كه دستش را دراز كرده بود روي تخت، با سينه ي
برآمده و سري بالا، آرنولد را لحظه اي پاييد. بعد، آرام گفت: «شما خودتان را آلماني
ميدانيد؟»
از جايي كه مندو نشسته بود، به نظرش ميآمد كه دست كمال درست پشت فليسيا
قرار دارد.
آرنولد به كمال خيره شد و گفت: «ترجيح ميدادم شناسنامه ام آلماني بود.»
مندو كه از اين حرف بوي نفرت هنرمندي سرخورده از قدرناشناسي هموطنانش را
استشمام ميكرد، حرف را چرخاند: «آلمانيها چطور؟ غذاهاشان به خوبي و تنوع غذاهاي
فرانسويها هست؟»
آرنولد كمر صاف كرد؛ طوري كه انگار نشسته است پشت طبل: «آلمانيها؟»
بعد، به حالت طبالي كه ريتمي كسالت بار را مينوازد، شروع كرد به حركت دادن
دست ها، وخميازه كشان گفت:
« سوسيس سيب
سيب
سيب
90


@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️

@flith کانال پروازفکرواندیشه


#امروز_چاره_چيست؟


#احمد_كسروى



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

@flith کانال پروازفکرواندیشه


امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ١٤

٢ــ بايد در زمينه انتخابات بيكرشته كوششها و راهنماييها برخاست:

يكي از موضوعهايي كه امروز مايه گرفتاري شده و در اين غائله دخالت داشته، ماده واحدهايست كه مجلس شوري در زمينه »تحريم انتخابات در بودن آرتشهاي بيگانه« وضع كرده. چنانكه در كتاب »سرنوشت« هم نوشته شده باساس قضيه ايراد نيست. زيرا او ًلا نمايندگان خواسته اند علاقه خود را به تهي شدن ايران از آرتشهاي بيگانه نشان دهند و اينگونه احساسات در خور تمجيد است. ثاني ًا در دوره چهاردهم ديده شد كه آرتشهاي انگليس و شوروي هر دو در انتخابات دخالت كردند و كساني را كه خودشان علاقه داشتند بنمايندگي رسانيدند )بگفته روزنامه ها از صندوق نماينده درآوردند(. وضع رسواي مجلس چهاردهم نيك حاكيست كه اگر انتخابات دوره آينده با بودن بيگانگان در اين كشور انجام گيرد، با دخالتهاي بيشتري كه آنها خواهند كرد، در مجلس پانزدهم كشاكش و دو تيرگي بسيار بدتر و رسوايي چند برابر بيشتر خواهد بود. با اين ملاحظات، وضع آن يك ماده بسيار بجا بوده، و جاي خشنوديست كه متفقين همه شان بر سر پيمان ايستاده اند و پياپي نويد ميدهند كه تا آن هنگام آرتشهاي خود را از ايران بيرون خواهند برد. ولي با همه اينها جاي گفتگوست كه اگر موعد رسيد و پيشآمدي پيش آمد و آرتشهاي متفقين )يا برخي از آنها( چند ماه ديگر در ايران ماندند، آيا با نبودن مجلس، حال كشور چه خواهد بود؟!.. آيا آشفتگي هاي بيشتر از اين بميان نخواهد آمد؟!.. آيا آن دولتي كه در نبودن مجلس كشور را راه خواهد برد كدامست؟!.. اين كار اشكال ديگري هم پيدا كرده، و آن اينكه نمايشي بزيان دولت شوروي پنداشته شده. از سوي ديگر در اين هنگام كه دولت نياز بسياري بشركت دادن مردم در مصالح كشور دارد، اين جلوگيري از انتخابات بنوميدي آنها خواهد افزود. بويژه در استانها و شهرستانها كه زيانهاي آشكار خواهد داشت. بايد در آن باره دوباره انديشيده شود و مجلس بايد در آن ماده واحده تجديد نظر كند. يكراه اينست كه آن ماده لغو شود و انتخابات آزاد گردد، و بجاي آن در مجلس آينده در اعتبارنامه ها دقت بيشتر بكار رود و تصميمي در ميان باشد كه هر كسيكه در انتخاب او بيگانگان )نه تنها آرتشهاي آنها( دخالت داشتهاند، بنمايندگي پذيرفته نگردد. بگمان من اينراه بهتر است و اشكالش كمتر خواهد بود. اين يك چيز بود و خواستم بگويم. ولي درباره انتخابات سخن مهمتر ديگري هست. اشكال انتخابات تنها در آن نيست كه اگر آرتشهاي بيگانه از ايران نروند دخالت خواهند كرد. پيش از درآمدن بيگانگان در زمان رضاشاه چه بود؟!.. پيش از آن در دورههاي چهارم و پنجم چه حالي داشت؟!.. موضوع انتخابات گرفتاري بزرگي براي ماست. مردم چون معني مشروطه را نميدانند آن را خوار ميدارند، و بمجلس شوري آن معنايي را كه دارد نميدهند و آن جايگاهي كه ميبايد نميگزارند. هنگاميكه انتخابات آزاد است، ما ميبينيم پولداران بميان ميافتند و با دادن پول بنمايندگي ميرسند. دهداران، رعايا را گله گله بپاي صندوق فرستاده، با رأي آنها وكالت مييابند.



@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷