Senet - Qadimgi Misrdagi qadimiy oʻyinlardan biri boʻlib, u 30 katakli taxtada 10 yoki 20 ta piyodalar bilan oʻynalgan. Senetning dastlabki timsollari eramizdan avvalgi 2620 yillarga borib taqaladi. Garchi oʻyin 2000 yillik tarixga ega boʻlsada, tarkibiy qismlari jihatdan kichik boʻlib tuyuladi. Buni arxeologlar tomonidan topilgan turli xil senet taxtalarini, shuningdek, Misr tarixi davomida qabr devorlari va papirus varaqlari kabi joylarda o'ynalgan senet tasvirlarini o'rganish orqali aniqlash mumkin. Biroq, o'yin Rim davridan keyin foydalanishdan chiqib ketdi va uning asl qoidalari faraz mavzusidir.

FactStellar

“Abri nayson”- ifodasi fors tilidan kelib chiqqan va she’riyatda, adabiy asarlarda keng qo’llaniladigan poetik iboralardan biridir. So’zma-so’z tarjima qilinganda, “abr” — bulut, “nayson” esa yomg’ir ma’nosini anglatadi. Bu ibora asosan bahor va yomg’irli mavsumlar bilan bog‘liq holda ishlatiladi, chunki yomg‘ir bahor paytida yerga hayot baxsh etuvchi kuch sifatida qabul qilinadi.

“Abri nayson” bu faqat fizik holat emas, balki majoziy ma’noda ham ishlatiladi. Yomg’ir keltiruvchi bulut hayotni, yangilanishni, tozalashni va ba’zan sevgi va hasratni ifodalash uchun qo’llaniladi. Sharqiy poeziyada, ayniqsa fors va o’zbek adabiyotida bu ibora tabiat go’zalligini, yangilanish va umidni ramziy ma’noda tasvirlash uchun ishlatiladi.

Misol tariqasida o’zbek mumtoz she’riyatida bu ifodaning qo’llanilishi:

• Alisher Navoiy asarlarida “abri nayson” yomg’ir olib keladigan bulut sifatida o’simliklarni, bog‘larni va yerlarni jonlantiruvchi kuch sifatida tasvirlanadi.
• Bu obraz inson hayotidagi yangi davrni boshlash, darddan yoki iztirobdan keyingi yangilanish jarayonlarini ifoda etishi mumkin.

Yomg’ir va bulut tabiati haqida ko’p she’rlarda hayotning davriy o’zgarishlari, poklanish va yangilanish motivlari bilan bog’liq bo’lgan tasvirlar uchraydi.



©: Halilullo Muhammadjanov

Poltergeyst - nemischa polter-taqillatish, geist - ruh soʻzlari qoʻshilishidan hosil boʻlgan mistik va paranormal voqeaning nomi. Poltergeyst aniq mistik mavjudot yoki folklor obraziga bogʻliq emas. Poltergeistlarning faolligi odatda begona shovqinlar (taqillatish, oyoq tovushlari), narsalarning yo'qolishi yoki o'z-o'zidan harakatlanishi va yong'inlar bilan bog'liq.

FactStellar

Bangalor - Janubiy Hindistonning Karnataka shtati poytaxti va eng katta shahri. Aholisi 8 milliondan ortiq. Bangalor Hindistonning aholisi eng zich joylashgan shahri hisoblanadi va shu bilan birga shahar kattaligi boʻyicha dunyoda 27-oʻrinda turadi.

Bangalor shaharning kannada tilidagi Bengaluru nomining inglizchalashgan versiyasidir. Bu bugungi kunda Bangalor shahridagi Kodigehalli yaqinidagi qishloqning nomi edi va Kempe Gouda tomonidan 1537 yilda tashkil etilgan paytda shaharni Bangalor deb nomlash uchun foydalanilgan.

FactStellar

Patsifizm - Militarizm, urush va zoʻravonlikka qarshilik qilishni bildiruvchi atama. Patsifizm atamasi Fransuz tinchlik siyosiy harakati yetakchisi Emil Arno va 1901-yil Glazgodagi Universal tinchlik shartnomasi aktivistlari tomonidan qoʻllangan.

FactStellar

Bertran Rassel - (18-may 1872, 2-fevral 1970) - Britaniyalik faylasuf, matematik, mantiq mutaxasisi edi. U mantiq, matematika va Analitik Falsafaning koʻplab sohalariga qiziqqan.

U 20-asrning koʻzga koʻringan mantiq mutaxasisi va oʻzining sheriklari Gottlob Frege, hamkasbi G.E Moore va oʻzining oʻquvchisi Lyudvig Vittgenshteyn bilan birgalikda Analitik Falsafaning asoschisi hisoblanadi. Rassel Moore bilan birga Britaniya Idealizmiga qarshi chiqqan. Rassel oʻzining sobiq ustozi A. N. Whitehead bilan birgalikda klassik mantiq taraqqiyotida muhim bosqich boʻlgan va butun matematikani mantiqqa aylantirishga katta urinish boʻlgan “Principia Mathematica” asarini yozgan. Bundan tashqari uning "Nima uchun odamlar urushadi" va "Nega men Xristian emasman" kabi asarlari ham mavjud.

FactStellar

Crowd Surfing - (Kravd Syorfing) - bu konsertlarda tez tez sodir boʻladigan holat boʻlib unda qoʻshiqchi yoki mashhur insonni muxlislar boshi uzra koʻtarib qoʻlma qoʻl boshqa muxlislarga uzata boshlaydi. Dastlabki Crowd Surfinglar 1970-yilda Cincinatti Pop Festivalida Iggy Pop taxallusi ostida ijod qilgan Jeyms Nyuell Osterberg JR va 1980-yilda Peter Gabrielning "Games Without Frontiers" performansida sodir boʻlgan.

FactStellar

Beyker Strit (Baker Street) - Vestminster shahrining Merilboun (Marylbone) tumanidagi koʻchasi. Koʻcha 18 asrda qurilgan va asoschisi Uilyam Beyker nomiga qoʻyilgan. Hudud dastlab yuqori klass odamlar uchun yashash joyi edi biroq xozirda savdo tashkilotlari tomonidan band qilingan.

Koʻchaning uzunligi 0.97 km boʻlib Park roaddan boshlanib Portman squaregacha choʻzilgan. Beyker Strit bizga Sherlok Xolms asari tufayli yaxshi tanish chunki Xolms
221B Beyker Strit da istiqomat qilgan. 1835-yilda u yerda Madam Tyusso muzeyi ochilgan.

FactStellar

Galateya-qadimgi yunon mifologiyasida san’at asaridan hayotga kirgan bir ayol sifatida mashhur bo’lgan obraz. Galateya haqidagi eng mashhur hikoya Kipr qiroli va haykaltaroshi Pigmalion bilan bog‘liq. Bu hikoyaga ko‘ra, Pigmalion o‘z idealiga mos keladigan mukammal ayolning haykalini yasaydi. Ushbu haykalni “Galateya” deb ataydi va unga o‘ta ko‘p mehr qo‘yib qoladi. Pigmalion Galateyaga nisbatan kuchli his-tuyg’ularni his etgani sababli, Afrodita (yoki Venera) iltimosi bilan Galateyaga hayot baxsh etadi. Shu tariqa, haykal tirik ayolga aylanadi va Pigmalion bilan muhabbatga yo‘liqadi.

Bu afsona san’at va adabiyotda ko‘plab talqinlarda namoyon bo‘lgan. Masalan, Bernard Shouning “Pigmalion” nomli dramasi ham shu g’oyani o‘zida aks ettirgan bo‘lib, unda insonning boshqa bir insonni o‘zgartirishga bo‘lgan intilishi, ideal qiyofa yaratish orzusi kabi mavzular yoritilgan.


Ma'lumot https://t.me/requiem_01 kanalidan olindi.


FactStellar

📌 Higgs Bozoni – Borliqning Sirli Zarrasi

Higgs bozoni yoki “Xudo Zarrasi” – koinotdagi massaning qanday hosil bo‘lishini tushuntiruvchi zarracha boʻlib bu maydonning zarracha ko‘rinishidagi vibratsiyasi, fizik olamni chuqurroq anglashimiz uchun kalit hisoblanadi.1964-yilda Peter Higgs va boshqa olimlar bu zarrachani nazariy jihatdan oldindan aytib o‘tishgan va 2012-yilda CERN’dagi Katta Adron Kollayderida tasdiqlashgan.


🔬 Nima uchun muhim? - Higgs maydoni zarrachalarga og‘irlikni beradi. Agar bu maydon bo‘lmaganida, zarrachalar yorug‘lik tezligida harakat qilgan bo‘lardi va hech qanday massa hosil qilinmas edi.Bu kashfiyot koinotni qanday paydo bo‘lganini va undagi barcha materiya shakllanishining asl sabablarini oydinlashtirishga yordam berdi. Higgs bozoni orqali fizik olimlar nega ayrim zarrachalar og‘ir, boshqalari esa yengil kabi savollarga javob topishmoqda.

Qaragʻay oʻrmonidagi tong
Ivan Shishkin, Konstantin Savitskiy - 1889


Ivan Shishkin va Konstantin Savitskiy tomonidan yaratilgan “Qaragʻay oʻrmonidagi tong” (ruscha: "Утро в сосновом лесу") kartinasi rus rassomchilik sanʼatining eng taniqli asarlaridan biridir. Ushbu mashhur asar 1889-yilda yaratilgan boʻlib, oʻzining tiniq va tabiiy ifodasi bilan tomoshabinlarni hayratga soladi. Rassomlar tabiatning goʻzalligini, ayniqsa, qaragʻay oʻrmonining sokin va tinch tongini yuqori darajada realistik tarzda tasvirlashga muvaffaq boʻlishgan.


Qaragʻay oʻrmonidagi tong” – sokin, serjilo o‘rmon manzarasi va to‘rt ayiq bolasi tasviri bilan tomoshabinni o‘ziga jalb qiladi. Ertalabki tong chog‘ida ayiq bolalari o‘rmonni kashf etmoqda, daraxt tagida esa ular o‘ynab, tabiatning jozibasidan bahramand. Kartina orqali rassomlar o‘rmonning tinch va osoyishta muhitini va hayvonlar hayotini jonli ifodalagan.


Kartinada rassomlar tabiatning sofligini, kuchini va jozibasini yuqori aniqlikda tasvirlay olgan.

Mulen Ruj (Moulin Rouge) — Parijning markazida joylashgan mashhur kabare klubi, san'at va zamonaviy madaniyatning yorqin timsoli. 1889-yilda ochilgan bu klub o'sha davrda yangi turdagi ko'ngilochar maskan sifatida katta shov-shuvga sabab bo‘lgan. Mulen Rujning yorqin qizil shamol tegirmoni va mo'jizaviy atmosfera unga “Parijning yuragi” maqomini olib keldi. Bu yerda chiqish qilgan artistlar orasida mashhur raqqosalar, xonandalar va akrobatlar bor edi.


Klubning mashhur raqsi — kankan raqsi bo'lib, u nafaqat tomoshabinlarni lol qoldirgan, balki Mulen Ruj madaniyatining ajralmas qismiga aylangan. Mulen Ruj haqida filmlar, kitoblar va ko'plab san’at asarlari yaratilgan, u madaniyat tarixida o‘chmas iz qoldirgan.


Bugungi kunda ham Mulen Ruj sayyohlar uchun eng mashhur joylardan biri bo‘lib qolmoqda. Agar Parijga boradigan bo‘lsangiz, tarixiy kabare va uning sirli muhitini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rishni unutmang!

Kankan — fransuz kabarelarining, ayniqsa Mulen Rujning ramzi bo‘lgan energiyaga boy raqs. 19-asrda Parijda paydo bo‘lgan bu raqs jadal ritm, yuqori sakrashlar va dramatik oyoq harakatlari bilan mashhur. Kankanning o‘ziga xos uslubi raqqosalarning baland ko‘tarilgan etaklari va yorqin kiyimlari bilan tomoshabinlarga ajoyib tomosha taqdim etadi.


Dastlab, kankan raqqosalarning shiddatli harakatlari bilan biroz “isyonkorona” qabul qilingan, ammo keyinchalik u Fransiya madaniyatining ajralmas qismiga aylangan. Kankanning yorqin va jonli harakatlari unga ko‘plab san’at asarlarida o‘z o‘rnini topishga yordam bergan.


Bugungi kunda ham bu raqs o‘ziga xosligi bilan butun dunyo bo‘ylab mashhurligini saqlab qolgan. Agar Mulen Ruj sahnasida haqiqiy kankanni tomosha qilish nasib etsa, bu tajribani eslab qolishingiz aniq!

London Eye — Temza daryosi bo‘yida joylashgan va shaharning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblangan ulkan shahar aylana attraksioni. 2000-yilda ochilgan ushbu attraksion o‘z davrida dunyodagi eng baland attraksion edi va zamonaviy Londonga o‘ziga xos joziba qo‘shdi.

London Eye 135 metr balandlikka ega bo‘lib, uning kapsulalari orqali shaharning eng go‘zal manzaralarini tomosha qilish mumkin. Bu attraksion Parijdagi Eyfel minorasi kabi Londonga o‘ziga xos ramz bo‘lib qolgan va har yili millionlab sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi.

London Eye’dagi safar davomida Britaniya poytaxtining mashhur tarixiy va zamonaviy binolari, jumladan Big Ben, Bukingem saroyi va boshqa diqqatga sazovor joylar ko‘rinadi. Agar London sayohatingizda uni ziyorat qilish nasib etsa, bu ajoyib manzaralar hech qachon yodingizdan chiqmaydi!

Rotonda kafesi — Parijning Monparnass mavzesida joylashgan afsonaviy kafe bo‘lib, u Parij san’ati va adabiyotining haqiqiy markazi sifatida tanilgan. 1903-yilda ochilgan bu kafe Parij avangardining asosiy maskanlaridan biri edi. 20-asrning boshlarida Rotonda kafesi Pablo Pikasso, Ernest Xeminguey, Frensis Skott Fitsjerald va boshqa mashhur ijodkorlarning sevimli joyi bo‘lgan.

Kafening jozibasi va mehmondo‘st muhitida rassomlar va yozuvchilar ilhom olish uchun yig‘ilishar, yangi asarlar yaratish va o‘z g‘oyalarini baham ko‘rishardi. Bugungi kunda ham Rotonda o‘zining o‘ziga xos Parijcha muhiti bilan ajralib turadi va san’at ixlosmandlari, sayyohlar uchun o‘ziga xos tarixiy maskan bo‘lib qolmoqda.

Agar Parijga yo‘lingiz tushsa, Rotondada bir chashka qahva ichib, ilhomlanib ketishingiz mumkin. Kim biladi, balki bu yerda sizning ham ijodiy g‘oyalaringiz ochiladi!

Monparnass — Parijning mashhur mavzesi bo‘lib, 20-asr boshlarida san’at va adabiyot olamining yuragi sifatida tanilgan. Shu yerdagi kafe va san’at studiyalari Pablo Pikasso, Salvador Dali, Ernest Xeminguey, va Jan Kokto kabi buyuk ijodkorlar yig‘iladigan joy edi. Monparnass mavzesi Parij avangardi, bohem hayoti va yangi oqimlarning markaziga aylangan edi.

Mavze bugungi kunda ham tarixiy kafelar va san’at markazlari bilan mashhur bo‘lib, unga Rotonda, Kluzi, Dome kabi kafelar kiradi. Monparnass minorasiga chiqib, Parijning ulug‘vor manzarasidan bahramand bo‘lish ham mumkin.

Monparnass — Parij san’atiga oshno bo‘lishni istaganlar uchun ajoyib joy. Agar Parijga sayohat qilsangiz, bu mavzeni albatta ko‘ring; u erda san’at va ijodkorlikning haqiqiy ruhini his qilasiz!

Cafe de la Régence (Kafe de la Rejensi) — Parijning mashhur shaxmat kafesi bo‘lib, o‘z davrida butun dunyo shaxmat ixlosmandlarini o‘ziga jalb qilgan afsonaviy joy. 1681-yilda ochilgan bu kafe 18-19-asrlarda shaxmat o‘ynaladigan asosiy maskanlardan biriga aylangan. Bu yerda mashhur shaxmat ustalari va ziyolilar, jumladan, Fransua Filidor, Aleksandr Petrov va hatto Napoleon kabi mashhur shaxslar uchrashib, aql va strategiya o‘yinida o‘z kuchlarini sinab ko‘rishgan.

Shuningdek, Cafe de la Régence Volter va Jan-Jak Russo kabi yirik faylasuflar tomonidan ham sevilgan joy edi, u yerda ular shaxmat o‘ynab, falsafiy va ijtimoiy mavzular haqida bahslashishardi. Kafe nafaqat shaxmat, balki Parij madaniyatining ramzi sifatida ham shuhrat qozongan.

Agar shaxmat va tarixga qiziqsangiz, Parijga safar paytida bu afsonaviy joyni ziyorat qilishni unutmang. Cafe de la Régence — shaxmat tarixining bir bo‘lagi bo‘lib qolgan.

Prometey — yunon mifologiyasidagi jasur titan bo‘lib, u insoniyat uchun katta fidoyilik ko‘rsatgan qahramon sifatida tanilgan. Afsonaga ko‘ra, Prometey Olimpdagi xudolardan olovni o‘g‘irlab, uni insonlarga sovg‘a qilgan. Shu harakati bilan u odamlarning hayotini yaxshilab, ularni bilim va texnologiyaga yaqinlashtirdi. Ammo bu qahramonona ish uchun Zevs tomonidan qattiq jazoga duchor bo‘lgan: Prometeyni Kafqaz tog‘iga zanjir bilan bog‘lab, o‘sha yerda burgut har kuni uning jigarini yeb ketar edi. Biroq, har safar uning jigari qayta o‘sib chiqardi, va bu jazosi abadiy davom etardi.

Prometey insoniyatni sevadigan va ular uchun fidokorlik qiladigan qahramon timsoli bo‘lib, u kurash va bilim olishni qadrlaydiganlarning ramziga aylangan. Uning hikoyasi bugungi kunda ham insoniyatning bilim va rivojlanishga intilishiga ilhom beradi.

ChatGPT yasab bergan logo?
Yaxshimi? Nima deysizlar😁

Jan Jak Russo (1712–1778) — Fransuz faylasufi, yozuvchisi va siyosiy nazariyotchisi bo‘lib, uning g‘oyalari jamiyat, siyosat va inson huquqlari sohasida tub o‘zgarishlarga olib keldi. Russo o‘zining "Ijtimoiy shartnoma" asarida fuqarolik erkinligini va davlatning qonuniylik asosida hukmronlik qilishini ta'kidlagan. U jamiyatni qayta qurish uchun odamlar o‘rtasidagi tabiiy shartnomani asos qilib olgan va insonning tabiiy huquqlarini himoya qilishni nazarda tutgan.

Russoning fikricha, davlat fuqarolarning erkinliklarini himoya qilishi kerak, lekin bu erkinlik ijtimoiy tenglik bilan bog‘lanadi. Uning ta'kidlashicha, "haqiqiy erkinlik" faqat ijtimoiy tenglikni o‘rnatgan jamiyatda mumkin. Buning ustiga, u "Emil, yoki tarbiya haqida" asarida tarbiya va ta'limning ahamiyatini, insonning o‘zi uchun mustaqil fikrlash va axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga urgʻu bergan.