Yuriy Dolgorukiy - (1090-1157)
Knyaz Vladimir Monomaxning oltinchi oʻgʻli. Otasining vafotidan soʻng u Rostov-Suzdal knyazligini meros qilib oladi va darhol qalʼalar qurib, oʻz yerining chegaralarini mustahkamlay boshlaydi. Shu asnoda uning hukmronligi davrida dastlab zamonaviy Tver deb atalgan Ksnyatin qalʼasi qad koʻtardi, soʻng birin-ketin Dubna, Yuryev-Polskiy, Dmitrov, Pereslavl-Zalesskiy qalʼalari paydo boʻldi. Moskvaliklar Yuriy Dolgorukiyni Moskva asoschisi sifatida yaxshi biladi.


Yuriy Rostov-Suzdal yerlariga egalik qilgach, oʻz knyazligini kengaytirishga intilib, koʻpincha qarindoshlariga tegishli boʻlgan qoʻshni yerlarga bostirib kirardi. Eng muhim orzusi — Kiyevni egallash edi. U Suzdal shahrini oʻz knyazligining poytaxtiga aylantirdi va otryadini yollanma qipchoq askarlari bilan mustahkamlab, janubga yurish boshladi. Kiyevni 3 marta bosib olgan boʻlsa-da, u yerda uzoq vaqt hukmronlik qilish hech nasib qilmasdi. Shu ambitsiyasi va doimo boshqalarning ishiga aralashavergani uchun uni “Dolgorukiy” deb atay boshlashgan.


1156-yilda Yuriy Kiyev taxtini yana bir bor egallashga muvaffaq boʻldi. Bu safar unga amakisi Vyacheslavning oʻlimi, shuningdek, qipchoqlarning Kiyevga bostirib kirishi bahona boʻldi. U katta qoʻshin bilan Kiyevga yoʻl oladi, yoʻlda Rostislav Smolenskiyning otryadi, shuningdek, Yuriy Dolgorukiyning eski ittifoqchisi — Svyatoslav Olgovich qoʻshini unga qoʻshiladi. Kiyevga yaqinlashgach, knyazlar u yerda hukmronlik qilayotgan Izyaslav Davidovichga taslim boʻlish va taxtni Yuriy Dolgorukiyga topshirish taklifi bilan xat yuboradi. Katta qoʻshinni koʻrgan Izyaslav Yuriy jang qilishdan choʻchiydi va unga xabarchi orqali: “Men Kiyevga oʻzim bormadim, kiyevliklarning oʻzi meni taxtga oʻtqazdi. Kiyev seniki, faqat menga yomonlik qilma”, — degan xabarni yuboradi. Yuriy u bilan yarashadi va Kiyevga gʻalaba bilan kirib boradi.


Knyazlikda fuqarolik nizolarini oldini olish maqsadida qolgan qarindoshlariga merosni taqsimlab beradi va oʻgʻli Glebni Izyaslav Chernigovskiyning qiziga uylantiradi. U 4 oʻgʻlini oʻziga yaqin joyga: Andrey Bogolyubskiyni Vishgorodga, Borisni Turovga, Glebni Pereslavlga va Vasilkani Porosyega joylashtiradi. Endi tinchlik boʻlishi muqarrar edi, biroq bunday boʻlmadi. Kiyev aholisi, ayniqsa, mahalliy boyarlar Yuriy Dolgorukiyni hukmdor sifatida qabul qilishni istamadi. Izyaslav Chernigovskiy unga qarshi qoʻshin toʻplab, urush boshladi. Reja boʻyicha Izyaslavning oʻgʻli Mstislav Kiyevga narigi tomondan yaqinlashishi kerak edi. Biroq kiyevliklar jang qilishni xohlamadi va 1157-yil 10-mayda Yuriy Dolgorukiyni zaharladi. Bu ham yetmagandek, knyazning dafn marosimi kuni uning saroyi va oʻgʻlining mol-mulki talon-toroj qilindi, u bilan birga kelgan Suzdal otryadi esa qirib tashlandi.


Yuriy Dolgorukiyning oʻlimi bilan Yaroslavich knyazlarining uchinchi avlod hukmronligi ham tugadi. Ammo uning avlodlari knyazlik chegaralarini mustahkamlash uchun boshlangan siyosatni iloji boricha davom ettirdi, Dolgorukiy davrida boshlangan Moskvadagi islohotlar uni asta-sekin yuksaltirib bordi. Dolgorukiy muayyan diplomatik va harbiy qobiliyatga ega hukmdor edi, ammo tarixga koʻproq Moskva asoschisi sifatidagina kirgan. Bu Yuriy Dolgorukiyning tarix uchun qilgan asosiy xizmati boʻlib, buning uchun minnatdorchilik sifatida shahar markazida unga haykal oʻrnatilgan.

"Bahodirlar" - Viktor Mixaylovich Vaznetsovning 1881-yildan 1898-yilgacha chizgan kartinasi. Kartinada 3 Bahodir: Dobrinya Nikitich, Ilya Muromets va Alyosha Popovich tasvirlangan. O'rtada, qora otda, Ilya Muromets kafti ostidan uzoqqa qaramoqda va bir qo'lida qahramonning nayzasi va qalqoni, ikkinchisida esa toʻqmoq bor. Chap tomonda, oq otda Dobrinya Nikitich g'ilofidan xazina qilichini olib, har qanday vaqtda jangga kirishga tayyor. O'ng tomonda jigarrang otda Alyosha Popovich qo'lida kamon va o'qlarni ushlab turgan holda tasvirlangan. Ilya va Dobrinya bilan solishtirganda, u yosh va nozik. Alyosha Popovichning yonida kamon oʻqlari solingan xalta bor. Boshqa tomonida uning Gusli musiqa instrumenti bor. Uchta qahramon keng tekislikda, past tepaliklarga aylanib, qurigan o'tlar o'rtasida turishadi va vaqti-vaqti bilan mayda archa daraxtlarini ko'rishadi. Osmon bulutli va xavotirli, bu qahramonlarga tahdid solayotgan xavfni anglatadi.


Kartina 1898-yil 23-aprel kuni chizib yakuniga yetkaziladi va keyin kolleksioner Pavel Tretyakov tomonidan oʻzining galereyasi uchun sotib olinadi.


Bizga mashhur 3 Bahodir multifranshizasida ham ushbu uchovlon tasvirlangan.

Pyer Bomarshe - Toʻliq ismi Pyer- Augustin Karon de Bomarshe. 1732-1799-yillarda yashagan fransuz polimati. U hayotining turli vaqtlarida soatsoz, ixtirochi, dramaturg, musiqachi, diplomat, josus, noshir, oʻsimliklarning oʻsishini kuzatuvchi, qurol savdosi, satirist, moliyachi va inqilobchilik bilan shugʻullangan.


Parijlik soatsozning ogʻli boʻlgan Bomarshe Fransuz jamiyati orasida oʻsdi va va qirol Luis XV oilasida musiqa oʻqituvchisi va ixtirochi sifatida nufuzli insonga aylandi. U koʻplab muhim bizness va ijtimoiy aloqalarni yoʻlga qoʻydi, diplomat va josus sifatida muhim rol oʻynadi va koʻplab yomon oqibatlarga olib kelgan va uning obrosiga putur yetkazgan qirollik oilalari oʻrtasidagi urushlardan oldin U juda katta boylikka erishadi.


Amerika mustaqilligining dastlabki fransuz tarafdori bo'lgan Bomarshe Amerika mustaqillik urushi paytida amerikalik isyonchilar nomidan fransuz hukumatini bosh koʻtarishga majbur qilgan. 1778-yilda Fransiya urushga rasman kirishidan bir necha yil oldin Bomarshe fransuz va ispan hukumatlarining isyonchilarga qurol va moliyaviy yordam yetkazib berish uchun yashirin yordamini nazorat qilgan. Bomarshe 1789 yilgi fransuz inqilobining dastlabki bosqichlarida ham ishtirok etgan. Bomarshe oʻzining teatrlashtirilgan asarlari, xususan, uchta Figaro pyesasi bilan mashhur. Ushbu pyesa 3 ta: "Figaroning uylanishi", Sevilyalik "Sartarosh" va "Aybdor Ona" pyesalaridan iborat.

Trafalgar maydoni - Markaziy London, Vestminster shahrida joylashgan gavjum maydon. 19-asrda Charing Cross nomi bilan mashhur boʻlgan hudud atrofida tashkil etilgan. Maydonning nomi Britaniya dengiz flotining Fransiya va Ispaniyaning birlashgan dengiz flotlariga qarshi 1805-yil 21-Oktyabrda Trafalgar burnida qozongan gʻalabasini xotirlash uchun shunday atalgan.


Trafalgar maydoni atrofidagi joy 1200-yillardan beri muhim diqqatga sazovor joy bo'lib kelgan. Asrlar davomida Charing Cross-dan o'lchangan masofalar joylashuv belgisi bo'lib xizmat qilgan.
Hozirgi maydonning o'rnida ilgari puxta ishlab chiqilgan, yopiq hovli, Qirolning Otxonalari joylashgan edi.
Jorj IV otxonalarni Bukingem saroyiga ko'chirgach, hudud Jon Nesh tomonidan qayta qurildi, ammo uning o'limidan keyin jarayon sekinlashdi va maydon 1844 yilgacha ochilmadi. Uning markazidagi 169 fut (52 m) Nelson ustuni to'rtta sher haykali tomonidan qoʻriqlanadi. Maydonni bir qator esdalik haykallari va haykallari egallagan, ammo 1840 yildan beri bo'sh qolgan To'rtinchi Plintus 1999 yildan beri zamonaviy san'atga mezbonlik qiladi. Maydonga qaragan mashhur binolar orasida Milliy galereya, Sent-Martin-in-the-Fields, Kanada kiradi. Maydon jamoat yig'ilishlari va siyosiy namoyishlar, shu jumladan 1887 yildagi qonli yakshanba, birinchi Aldermaston marshining cho'qqisi, urushga qarshi namoyishlar va iqlim o'zgarishiga qarshi kampaniyalar uchun ishlatilgan. Rojdestvo archasi 1947 yildan beri Norvegiya tomonidan maydonga sovg'a qilingan va Rojdestvo kunidan o'n ikki kun oldin va keyin o'rnatilgan. Maydon har yili Yangi yil arafasida nishonlanadigan markazdir. U 21-asrning boshlarida olib tashlanmaguncha o'zining yovvoyi kabutarlari bilan mashhur edi.

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlarini boshqatdan boshlaymiz..

Rene Fransua Armand "Syulli" Pryudomm 1839-1907- yillarda yashab ijod qilgan fransuz shoiri. U 1901-yilda Adabiyot boʻyicha Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan ilk inson sifatida tarixda qolgan.


Parijda tavallud topgan Pryudomm dastlab injenerlikka oʻqigan biroq u yoʻnalishini falsafaga oʻzgartiradi keyinchalik she'riyatga oʻtadi.


2 yoshligida otasidan ayrilgan Pryudomm onasi bilan togʻasining uyiga koʻchib oʻtadi. Maktabda Uning klassik adabiyot va matematikaga qiziqishi yuqori edi. U Bonapart Litseyiga qatnashni boshlaydi biroq uning koʻzidagi muammo unga halal beradi. U Creusot regionidagi Schneider gʻildirak quymachilik sexida ishlash davomida notarius offisida huquqshunoslik boʻyicha oʻqishni boshlaydi. Conference La Bruyère (talabalar jamiyati) tomonidan uning dastlabki she'rlarining ijobiy qabul qilinishi uni adabiy faoliyatini boshlashga undaydi.


Uning birinchi toʻplami "Stances et Poemes"(1865) fransuz adabiy tanqidchisi Saint-Beuve tomonidan maqtovga sazovor boʻlgan. Ushbu toʻplam uning eng mashhur poemasi boʻlgan "Le vase brise" ni oʻz ichiga olgan. U toʻsatdan boshlangan Fransiya-Prussiya urushidan oldin oʻzining koʻplab sheʼrlarini nashr ettirgan. U "Impressions de la guerre" (1872) va "Frans" (1874) kitoblarida muhokama qilgan bu urush uning sog'lig'iga bir umrlik zarar yetkazdi. Faoliyati davomida Pryudomm asta-sekin o'zining birinchi kitoblarining sentimental uslubidan ko'proq shaxsiy uslubga o'tdi, bu esa Parnas maktabining rasmiyatchiligini falsafiy va ilmiy fanlarga qiziqish bilan birlashtirdi. Uning ilhomlantiruvchilaridan biri aniq Lucretiusning "De rerum natura" asari bo'lib, u kitobni birinchi marta she'rga aylantirgan. Uning falsafasi "La Justice" va "Le Bonheur" asarlarida aks etgan.


Pryudomm oʻzining yuksak idealizm, badiiy mukammallik va yurak va aql fazilatlarining noyob birikmasidan dalolat beruvchi she'riy kompozitsiyalari uchun Adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga loyiq koʻrilgan.


U 1907-yil 6-sentyabrda vafot etgan va "Pere-Lanchaise" qabristoniga dafn etilgan.

Bedil
https://uz.wikipedia.org/wiki/Bedil?wprov=sfla1

Edit Jovanna Gassion - (19-dekabr 1915 - 10-Oktyabr, 1963) - Edit Piaf nomi bilan mashhur boʻlgan fransuz san'atkori. Oʻzining kabaret va zamonaviy shanson janrlaridagi qoʻshiqlari bilan mashhur. U fransiyaning eng buyuk mashhur qoʻshiqchisi va 20-asrning eng mashhur ijrochilaridan biri sifatida eʼtirof etiladi.


Piafning qoʻshiqlari koʻpincha avtobiografik boʻlgan va u sevgi, ayriliq va qaygʻuga ixtisoslashgan torch balladalari va chanson realistelardan iborat edi. Uning eng mashhur qoʻshiqlari sirasiga "La vie en rose" (1946), "Non, je ne regrette rien" (1960), "Hymne á l'amour" (1949), "Milord" (1959), "La foule" (1957), "L'Accordeoniste" (1940) va "Padam, padam" (1951) qoʻshiqlari kiradi.



14 yoshida karyerasini otasi bilan boʻlgan tourlar orqali boshlagan Piafning mashhurligi Natsistlar Germaniyasining Fransiyani istilo qilish davrida koʻtarildi va 1945-yilda uning mualliflik "La Vie en rose" qoʻshigʻi chiqarildi. U 1940-yillarning oxirida Fransiyaning eng mashhur sanʼatkori boʻldi, shuningdek Yevropa, Janubiy Amerika, Aqshga tourlar uyushtirdi va uning mashhurligi uni The Ed Sullivan shousi sari yetakladi.



Piaf ijod qilishda davom etdi, 1963-yil oʻlimidan bir necha oy oldin Parij Olimpiya Zalida bir necha konsertlar berdi. Uning soʻnggi qoʻshigʻi boʻlgan "L'Homme de Berlin" 1963-yil aprelida eri tomonidan yozib olindi. Uning oʻlimidan soʻng koʻplab hujjatli film va kinofilmlar Fransiya madaniyatining namunasi sifatida yaratildi.

Qushqoʻnmas, kafsha — murakkabguldoshlarga mansub bir va koʻp yillik oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda bir yillik oq Q., bir yoki ikki yillik shishkin Q.i yoki tuyaquyruq, ikki yoki koʻp yillik boʻyalgan Q. kabi turlari uchraydi. Poyasi tik oʻsadi, yuqori qismi sershox, serbarg. Barglari seret, uzunchoq nashtarsimon, chetlari tikanli. Gullari mayda, naysimon, och sariq, savatcha toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi urugʻcha. Oʻqildizi tuproqqa juda chuqur kiradi. Iyun—iyulda gullaydi, avgust—sentabrda mevalaydi. Urugʻidan koʻpayadi. Urugʻlari 16—25° da koʻka-radi. Lalmi va sugʻoriladigan don ekinlari orasida oʻsadi. Shuningdek, tashlandiq yerlar, yoʻl yoqalari, bogʻ, tokzor, ariq boʻylarida uchraydi.

Alfons Bertilyon - (1853 yil 22 aprel - 1914 yil 13 fevral) fransuz politsiyachisi va biometrik tadqiqotchi bo'lib, u huquqni muhofaza qilish organlariga antropometriya antropologik usulini qo'llagan, jismoniy o'lchovlarga asoslangan identifikatsiya tizimini yaratgan.

Antropometriya jinoyatchilarni shaxsini aniqlash uchun politsiya tomonidan foydalanilgan birinchi ilmiy tizim hisoblanadi. Bundan oldin jinoyatchilarning shaxsi ismi yoki rasmi orqali aniqlangan. Bu metod oxir oqibat barmoq izi yordamida aniqlash tizimiga almashtirilgan.

Bertilyon, shuningdek Magshot usulining ham asoschisi hisoblanadi. Jinoyatchilarni suratga olish 1840-yillarda fotografiya ixtiro qilinganidan bir necha yil o'tgach boshlangan, ammo Bertillon bu jarayonni faqat 1888 yilda standartlashtirgan.

Uning dalillari Alfred Dreyfusni mashhur Dreyfus ishi bo'yicha noto'g'ri hukm qilish uchun ishlatilgan.


FactStellar

Tina Tyorner - (asl ismi Anna Mey Bullok) 1939-yilda Tennessi shtatida tug‘ilgan. U Tenessi shtatidagi maktab xor jamoasida qoʻshiq aytishni oʻrgangan. Oradan vaqt o‘tib 16 yoshli xonanda Sent-Luisda musiqachi Ayk Tyornerni o‘zining Kings of Rhythm guruhida vokalchi sifatida qabul qilishga ko‘ndirgan. Ansambli ilgari ayol vokalsiz ijro etgan Ayk Tyornerning so‘zlariga ko‘ra, u Bullokning uni eshitish taklifini uzoq vaqt rad etgan, biroq Kings of Rhythm chiqishlaridagi tanaffus paytida u barabanchidan mikrofonni olib, Bi Bi Kingning You know I love you qo‘shig‘ini kuylagan. Uning ovozidan hayratga tushgan Ayk Tyorner qizni guruhga olib borgan, u bilan uchrasha boshlagan va unga nafaqat Tina Tyorner taxallusini bergan, balki agar u guruhni tark etsa, ism boshqa qo‘shiqchiga o‘tkazilishi haqida ogohlantirgan.Ayk va Tina Tyornerning A Fool in Love nomli birinchi taronasi 1960-yilda chiqarilgan va AQSHdagi chartlarda eng yaxshi 30 ta musiqa ro‘yxatiga kiritilgan.


Maqolani toʻliq oʻqish uchun havola.

Sikstin kapellasi - Vatikanda joylashgan sobiq uy cherkovi bo‘lib, 1473–1481-yillarda arxitektor Jorj de Dolchi tomonidan Rim papasi Siksta IV topshirig‘i bilan qurilgan, shuning uchun ham tarixiy obidaga uning nomi berilgan. Kapella devorlari 1481–1483-yillarda Sandro Botichelli, Pinturikko va boshqa rassom-haykaltaroshlar ishlagan san’at asarlari bilan bezatilgan. Lorenso Medichi va papa o‘rtasida ittifoq paydo bo‘lganidan keyin florensiyalik rassomlar Rimga taklif etilib, o‘sha yillarda umbriyalik rassomlar bilan hamkorlikda Kapella devorlariga jilo berilgan.

Ular Botichelli, Perudjino, Girlandayo va Kozimo Roselli hamda ularning yordamchilari – Pinturikkio, Sinorelli, Bartolomeo della Gatta, Davida Girlandayo, Pyero de Kazimo, Byadjo d'Antonio kabi tasviriy san’at vakillari edi. Rassomlar barpo etgan freskalar soni 16 ta bo‘lib, bizgacha 12 tasi saqlanib qolgan.


FactStellar

Namangan davlat chet tillari instituti Ibtido jamoasi aʼzolarining zakovatga oid maʼlumotlar berib boruvchi kanallari:

@zakovatshunos
NamDCHTI Zakovat klubi koordinatori Ikromjonov Muhammadqodirning jahon adabiyoti, davlatlar va tumanlar etimologiyasi va boshqa Zakovatga oid qiziqarli maʼlumotlar berib boruvchi kanali.

@factstellar
Yodgorbek Ohunovga tegishli bu kanalda siz mashhur shaxslar hayoti va boshqa qiziqarli maʼlumotlardan bahramand boʻlasiz

@requiem_01
Jamoamizning kattasi boʻlgan Islom akaning turli xil faktlar va qiziqarli maʼlumotlar ulashuvchi kanali

Senet - Qadimgi Misrdagi qadimiy oʻyinlardan biri boʻlib, u 30 katakli taxtada 10 yoki 20 ta piyodalar bilan oʻynalgan. Senetning dastlabki timsollari eramizdan avvalgi 2620 yillarga borib taqaladi. Garchi oʻyin 2000 yillik tarixga ega boʻlsada, tarkibiy qismlari jihatdan kichik boʻlib tuyuladi. Buni arxeologlar tomonidan topilgan turli xil senet taxtalarini, shuningdek, Misr tarixi davomida qabr devorlari va papirus varaqlari kabi joylarda o'ynalgan senet tasvirlarini o'rganish orqali aniqlash mumkin. Biroq, o'yin Rim davridan keyin foydalanishdan chiqib ketdi va uning asl qoidalari faraz mavzusidir.

FactStellar

“Abri nayson”- ifodasi fors tilidan kelib chiqqan va she’riyatda, adabiy asarlarda keng qo’llaniladigan poetik iboralardan biridir. So’zma-so’z tarjima qilinganda, “abr” — bulut, “nayson” esa yomg’ir ma’nosini anglatadi. Bu ibora asosan bahor va yomg’irli mavsumlar bilan bog‘liq holda ishlatiladi, chunki yomg‘ir bahor paytida yerga hayot baxsh etuvchi kuch sifatida qabul qilinadi.

“Abri nayson” bu faqat fizik holat emas, balki majoziy ma’noda ham ishlatiladi. Yomg’ir keltiruvchi bulut hayotni, yangilanishni, tozalashni va ba’zan sevgi va hasratni ifodalash uchun qo’llaniladi. Sharqiy poeziyada, ayniqsa fors va o’zbek adabiyotida bu ibora tabiat go’zalligini, yangilanish va umidni ramziy ma’noda tasvirlash uchun ishlatiladi.

Misol tariqasida o’zbek mumtoz she’riyatida bu ifodaning qo’llanilishi:

• Alisher Navoiy asarlarida “abri nayson” yomg’ir olib keladigan bulut sifatida o’simliklarni, bog‘larni va yerlarni jonlantiruvchi kuch sifatida tasvirlanadi.
• Bu obraz inson hayotidagi yangi davrni boshlash, darddan yoki iztirobdan keyingi yangilanish jarayonlarini ifoda etishi mumkin.

Yomg’ir va bulut tabiati haqida ko’p she’rlarda hayotning davriy o’zgarishlari, poklanish va yangilanish motivlari bilan bog’liq bo’lgan tasvirlar uchraydi.



©: Halilullo Muhammadjanov

Poltergeyst - nemischa polter-taqillatish, geist - ruh soʻzlari qoʻshilishidan hosil boʻlgan mistik va paranormal voqeaning nomi. Poltergeyst aniq mistik mavjudot yoki folklor obraziga bogʻliq emas. Poltergeistlarning faolligi odatda begona shovqinlar (taqillatish, oyoq tovushlari), narsalarning yo'qolishi yoki o'z-o'zidan harakatlanishi va yong'inlar bilan bog'liq.

FactStellar

Bangalor - Janubiy Hindistonning Karnataka shtati poytaxti va eng katta shahri. Aholisi 8 milliondan ortiq. Bangalor Hindistonning aholisi eng zich joylashgan shahri hisoblanadi va shu bilan birga shahar kattaligi boʻyicha dunyoda 27-oʻrinda turadi.

Bangalor shaharning kannada tilidagi Bengaluru nomining inglizchalashgan versiyasidir. Bu bugungi kunda Bangalor shahridagi Kodigehalli yaqinidagi qishloqning nomi edi va Kempe Gouda tomonidan 1537 yilda tashkil etilgan paytda shaharni Bangalor deb nomlash uchun foydalanilgan.

FactStellar

Patsifizm - Militarizm, urush va zoʻravonlikka qarshilik qilishni bildiruvchi atama. Patsifizm atamasi Fransuz tinchlik siyosiy harakati yetakchisi Emil Arno va 1901-yil Glazgodagi Universal tinchlik shartnomasi aktivistlari tomonidan qoʻllangan.

FactStellar