Yunko Tabei – Dunyodagi eng baland cho‘qqilarni zabt etgan birinchi ayol alpinist

Yunko Tabei (1939–2016) yapon alpinisti, yozuvchi va o‘qituvchi bo‘lib, u 1975-yilda Everest tog‘ining cho‘qqisiga chiqqan birinchi ayol sifatida tarixga kirdi. Shuningdek, u har bir qit'aning eng baland cho‘qqilarini zabt etgan birinchi ayol hisoblanadi.

Hayoti va faoliyati

Tug‘ilishi: 1939-yil 22-sentabrda Yaponiyaning Fukusima prefekturasida tug‘ilgan.

Ta'limi: Sho‘va Ayollar Universitetida ingliz va amerika adabiyotini o‘rgangan.

Alpinizmga qiziqishi: 10 yoshida Nasu tog‘iga qilgan sayohati orqali alpinizmga bo‘lgan qiziqishi ortgan.

Ayollar alpinizm klubi: 1969-yilda Yaponiyada birinchi bo‘lib faqat ayollardan iborat alpinizm klubini tashkil etgan.

Yutuqlari:

Everest cho‘qqisi: 1975-yil 16-mayda Everest tog‘ining cho‘qqisiga chiqqan birinchi ayol bo‘ldi.

"Yetti cho‘qqi" dasturi: 1992-yilda har bir qit'aning eng baland cho‘qqilarini zabt etib, bu yutuqqa erishgan birinchi ayol sifatida tanildi.

Praskovya Gagarina – Rus tarixidagi jasoratli ayol

Praskovya Yuryevna Gagarina (1762–1848) Rossiya imperiyasining taniqli aristokrati va tarixga birinchi rus ayol sifatida havo sharida uchgan shaxs sifatida kirgan.

Aristokrat oiladan chiqqan Praskovya knyaz Yuriy Nikitich Trubetskoyning qizi bo‘lib, o‘sha davrda yuksak jamiyat vakili edi.

Havo sharida uchgan birinchi rus ayol: 1803-yilda fransuz aeronavt Andre Garneren tomonidan yaratilgan havo sharida uchib, tarixda o‘z nomini qoldirdi.

Jasoratli harakati: Bu parvoz o‘sha davrda jasorat va innovatsion texnologiyalarga bo‘lgan ishonch ramzi bo‘ldi.


Praskovya Gagarina o‘z davrining ramziga aylangan va uning ismi Rossiyaning innovatsiyalar tarixida muhim o‘rin tutadi.

Shon Konneri (Sir Sean Connery) — shotlandiyalik aktyor va kino yulduzi, 1930-yil 25-avgustda Shotlandiyaning Edinburg shahrida tugʻilgan.

Karyerasi:

Shon Konneri dunyo miqyosidagi mashhurlikka Yan Flemingning Jeyms Bond qahramonini ekranga olib chiqish orqali erishdi. U 1962-yildan boshlab jami 7 ta filmda Jeyms Bond rolini ijro etgan. U quyidagi Bond filmlarida ishtirok etgan:

1. Dr. No (1962)
2. From Russia with Love (1963)
3. Goldfinger (1964)
4. Thunderball (1965)
5. You Only Live Twice (1967)
6. Diamonds Are Forever (1971)
7. Never Say Never Again (1983, nostandart film).

Mukofotlari: Shon Konneri Oskar mukofotiga loyiq koʻrilgan (1988-yilda The Untouchables filmi uchun), shuningdek, ikki marta BAFTA va uch marta Oltin globus mukofotini qoʻlga kiritgan. U 2000-yilda Britaniya qirolichasi tomonidan ritsar unvoni bilan taqdirlangan.

Boshqa kinolari:

Highlander (1986)
The Rock (1996)
Indiana Jones and the Last Crusade (1989)

2020-yil 30-Oktyabrda 90 yoshida aktyor Bagama orollarida vafot etgan.

🎭 Yevgeniy Leonov – Sovet aktyorlik sanʼatining afsonasi

Leonov o‘zining tabiiy ijrosi va samimiy obrazlari bilan mashhur. 1926-yil 2-sentabrda Moskvada tug‘ilgan.

Leonovning iste’dodi teatr va kinoda yorqin porlagan. Uning “Omadli jentelmenlar” filmidagi qaroqchi va bog‘cha mudiri obrazlari – aktyorning eng mashhur rollaridan biri.

Boshqa rollari:

Belorus poyezdi” (1971) filmidagi Politruk,
“Mimino” (1977) dagi komik rol,

“Vinni-Pux” multfilmida esa bosh qahramonning ovozi — Leonovning universalligini namoyon etgan.

Leonov oddiy insonlarning his-tuyg‘ularini samimiy tarzda aks ettirish bilan tomoshabinlar qalbidan joy olgan. 1994-yil 29-yanvarda vafot etgan.

Parfenon ibodatxonasi - Ma'buda Afinaga bagʻishlab qurilgan Akropoldagi ibodatxona hisoblanadi. Uning dekorativ haykallari klassik Grek san'atining yuqori darajasi deya e'tirof etiladi.

Parfenon miloddan avvalgi 5-asrda Yunon-Fors urushidagi gʻalaba sharafiga qurilgan. Barcha Grek ibodatxonalari kabi Parfenon ham gʻazna sifatida xizmat qilgan. Ibodatxonaning qurilishi miloddan avvalgi 447-yilda boshlangan va 438-yilda tamomlangan. Biroq san'at asarlari va dekoratsiya ishlari 432-yilga qadar davom etgan.

Parfenon soʻzi yunoncha "Parthénos" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib "turmush qurmagan ayol" degan ma'noni anglatadi. Kristofer Pelling soʻzlariga koʻra Parfenon "Bokira ma'budaning ibodatxonasi" ma'nosini anglatadi.

🎨 Isaak Levitan – Rossiya landshaft san’atining daho rassomi

Isaak Ilyich Levitan 1860-yilda Kovno guberniyasida tug‘ilgan. U rus san’atida peyzaj janrini yangi bosqichga olib chiqqan rassom sifatida tanilgan.

Levitan o‘z asarlarida tabiat manzaralari orqali inson ruhiyatini aks ettirgan. Uning ijodi “peyzaj – ruhiy holat” deb ta’riflanadi. U Moskva Rassomchilik maktabida tahsil olgan va qisqa umr ko‘rsa-da, 1000 dan ortiq asar yaratgan.

Levitan 1894-yilda mashhur “Abadiy sokinlik” asarini, 1895-yilda esa “Oltin kuz” va “Marta ko‘li” kabi durdona kartinalarini chizgan. Ushbu asarlar Levitanning tabiatni nozik hissiyot bilan tasvirlash mahoratini namoyon etadi.

Levitan asarlari nafaqat tabiat go‘zalligini, balki insonning ruhiy kechinmalarini ham ifodalaydi. Uning ijodi bugungi kunda ham san’at ixlosmandlari tomonidan yuksak qadrlanadi.

📜 Rotterdamlik Erasmus – Renessans davrining gumanist faylasufi

Rotterdamlik Erasmus (1466–1536), asl ismi Desiderius Erasmus, Renessans davrining eng mashhur gumanistlaridan biri edi. U Niderlandiyada tug‘ilgan va faylasuf, ilohiyotchi hamda yozuvchi sifatida mashhur bo‘lgan.

Erasmus jamiyatdagi va cherkovdagi kamchiliklarni tanqid qilib, insonparvarlik va ilm-fanni rivojlantirishga hissa qo‘shgan. Uning eng mashhur asarlari:
📖 "Ahmoqlik madhiyasi" (In Praise of Folly) – jamiyatdagi va cherkovdagi kamchiliklarni keskin satira bilan tanqid qilgan.
📖 Yangi Ahd tarjimasi – Yunon tilidan lotin tiliga Yangi Ahdning mukammal tarjimasini yaratgan.
📖 "Adabiyot san’ati" (Adagia) – hikmatli so‘zlar va maqollar to‘plami.

Erasmus o‘z davrida erkin fikrlashni targ‘ib qilgan va "Renessansning vijdoni" sifatida tanilgan.

🖋 Qiziqarli fakt: Erasmus hech qachon siyosiy yoki diniy mojarolarga aralashmagan, uning shiori: "Insoniylik va bilim hammadan ustun!"

Libretto - (italyancha: libretto — kitobcha) — musiqiy-dramatik asar (opera, operetta, musiqali drama va komediya)ning soʻz matni, balet spektaklining adabiy ssenariysh, shuningdek, mazkur asarlar mazmunining qisqacha bayoni. 17-asrdan teatr tomoshabinlari uchun kitobchalar tarzida chop etilgan. Libretto mualliflari kompozitorlar bilan hamkorlikda ijod qiladi. 19-asrdan boshlab baʼzi kompozitorlar oʻz sahna asarlari uchun Libretto matnini qam oʻzlari yaratishgan. Libretto mavzulari asosini, koʻpincha, xalq afsona, doston va ertaklari ("Tohir va Zuhra", "Yoriltosh", "Malikai ayyor" operalari), mumtoz adabiyot ("Farhod va Shirin", "Layli va Majnun" operalari) va drama asarlari tashkil etadi (masalan Hamza asari asosida yaratilgan "Maysaraning ishi" operasi). Librettoni yaratish jarayonida adabiy asarlar musiqiy janrlar xususiyatlariga moslashtirib qisqartiriladi, baʼzida tubdan oʻzgartiriladi. Oʻzbekistonda Libretto yaratish sohasida K. Yashin, S. Abdulla, H. Gʻulom va boshqa tanilgan.


Manba: Wikipedia

Endless Summer - Yevro 2012 rasmiy madhiyasi haqida

2012-yilgi Yevropa futbol chempionatining rasmiy madhiyasi sifatida "Endless Summer" qo'shig'i tanlangan. Ushbu qo'shiqni nemis qo'shiqchisi Okeana ijro etgan. Bu madhiyada futbolning jozibasi, yoz faslining cheksiz iliqligi va turnirning umumjahon birlashtiruvchi kuchi tasvirlangan.

Qo'shiq ilk bor 2012-yil bahorida ommaga taqdim etilgan va o'sha yili Polsha hamda Ukraina mezbonligida o'tgan Yevro 2012 davomida futbol ishqibozlarining qalbiga kirib bordi. Madhiya musiqasi va so'zlari futbolga bo'lgan hayajon va cheksiz zavqni mukammal aks ettiradi.

Palembang - Janubiy Sumatra provinsiyasining poytaxti boʻlgan shahar. Shahar Janubiy Sumatradagi Musi daryosining ikkala sharqiy pastekisliklari bilan birgalikda 352.51 kvadrat kilometrni tashkil qiladi. 2023-yilda aholi soni 1,772,492 tani tashkil etdi. Ulardan 887,101 tasini erkaklar, 885,391 tasini ayollar tashkil qiladi.

Palembang Sumatra orolidagi aholi gavhumligi boʻyicha Medan shahridan keyingi ikkinchi, Indoneziya shaharlari orasida 20-oʻrinda turadi. Shahar 2011-yilgi Janubiy Osiyo oʻyinlariga va 2018-yilda Jakarta bilan birgalikda Osiyo oʻyinlariga mezbonlik qilgan.

Ba'zilar Palembang etimologiyasi Malay tilidagi "limbang" soʻzidan kelib chiqqan deb ishonishadi. Soʻzning boshidagi pe qoʻshimchasi joy yoki joylashgan oʻrin ma'nosini bildiradi va "oltin va olmos izlaydigan joy" ma'nosini anglatadi.

Boshqa bir versiyaga koʻra shahar nomi Malay tilidagi lembang soʻzidan kelib chiqqan va pe qoʻshimchasi qoʻshilib, "suv oqadigan joy" ma'nosini anglatadi. Bu shaharning suvli hudud ekanligini anglatadi.

Cherrapunji — Hindistonning yomg‘ir poytaxti

Hindistonning shimoli-sharqida joylashgan Cherrapunji shahri (rasmiy nomi Sohra) dunyodagi eng nam hududlardan biri sifatida tanilgan. Bu yerga yil davomida o‘rtacha 11 777 mm yomg‘ir yog‘adi. Eng qiziq tomoni, ba'zan bir kunda 1000 mm gacha yomg‘ir yog‘ishi mumkin!

Cherrapunji o‘zining ajoyib tabiati va yashil tog‘lari bilan sayyohlarni o‘ziga jalb qiladi. Ayniqsa, "jonli ko‘priklar" (living root bridges) — daraxtlarning ildizlaridan tabiiy ravishda yaratilgan ko‘priklari juda mashhur. Bu ko‘priklar asrlar davomida mahalliy qabilalar tomonidan tabiiy texnologiyalar yordamida qurilgan.

Shahar quruq mavsumda (qishda) ham suv tanqisligini boshdan kechiradi, chunki yog‘ingarchilikdan keladigan suvni saqlash tizimlari yetarli darajada rivojlanmagan.

1856-yilda Cherrapunji bir oy ichida 23 000 mm yomg‘ir yog‘ishi bilan rekord o‘rnatgan!

Guadalkanal - (inglizcha: Guadalcanal) – bu Solomon orollari arxipelagida joylashgan vulkanik oroldir. Ma’muriy jihatdan u Melaneziya davlatlari boʻlgan Solomon orollarining Guadalcanal provinsiyasiga kiradi. Orolning mahalliy nomi Isatabu hisoblanadi.

Guadalkanal oroli Tinch okeanining janubiy qismida joylashgan. Orolning shimoli-g'arbida Santa-Isabel oroli, shimoli-sharqida Malaita oroli, janubi-sharqida San-Kristobal oroli, janubida esa Rennell oroli joylashgan. Guadalkanal vulkanik orol bo'lib, ba'zi joylarda marjon rifi bilan o'ralgan.

Guadalkanal Solomon orollari davlatining eng yirik oroli hisoblanadi. Orolning uzunligi taxminan 150 km, kengligi esa taxminan 48 km ni tashkil etadi.

https://t.me/factstellar

🇫🇷 Marselyeza – Fransiya milliy madhiyasi boʻlib, u Fransiya inqilobi davrida, 1792-yilda Kapitan Rouget de Lisle tomonidan yozilgan. Dastlab "Rhein armiyasining marshi" deb nomlangan qoʻshiq inqilobchi askarlar va xalqni birlashtiruvchi kuch boʻlib xizmat qilgan.

Madhiyaning nomi Fransiyaning Marsel shahridan kelgan askarlar bilan bogʻliq. Ushbu qoʻshiqni ular Parijga kirganida kuylaganlar. Shu sababli, qoʻshiq "Marselyeza" deb ataladi.

Marselyeza mazmuni kurash, erkinlik va vatanparvarlik gʻoyalariga asoslangan. Unda zulmga qarshi kurash va xalqning mustaqillik yoʻlidagi matonati madh etiladi.

1795-yilda Marselyeza rasmiy milliy madhiyaga aylangan. Garchi Napoleon davrida va Burbonlar sulolasi hukmronligi paytida taqiqlangan boʻlsa-da, 1879-yilda yana milliy ramz sifatida tiklangan.

Sakkizoyoq Paul - (Paul the Octopus) 2008–2010 yillarda yashagan va Germaniyada joylashgan akvariumda saqlangan sakkizoyoq bo‘lib, o‘zining futbol o‘yinlari natijalarini oldindan bilishi bilan mashhur bo‘lgan. U 2010-yilgi Jahon chempionati paytida yirik shov-shuvga sabab bo‘lgan.

Paulning bashoratlari quyidagicha ishlagan: uning akvariumiga ikkita oziq-ovqat bilan to'ldirilgan idish qo'yilgan, har bir idishga o'yin ishtirokchilarining bayroqlari joylashtirilgan. Paul ovqatlanish uchun biror bir idishni tanlagan va bu uning "bashorati" deb qabul qilingan.

Paul 2010-yilgi Jahon chempionatida 8 ta o‘yindan 8 tasini to‘g‘ri bashorat qilgan.
U, xususan, Ispaniyaning g‘olib bo‘lishini ham bashorat qilgan.

Paul 2010-yilning oktabrida tabiiy sabablarga ko‘ra vafot etdi. Uning sharafiga ko'plab haykallar o'rnatilgan.

200 subscribers🫠😍❤️

Brandenburg darvozasi (Brandenburger Tor) — Germaniyaning Berlin shahridagi mashhur meʼmoriy yodgorlik. U Berlin markazida, Pariser Platz maydonida joylashgan bo‘lib, 18-asr oxirida Germaniyaning klassik uslubida qurilgan.

Darvoza 1788–1791-yillarda qurilgan boʻlib uning me'mori
Karl Gotthard Langhans hisoblanadi.
Darvoza avvaliga tinchlik ramzi sifatida barpo etilgan. Uning tepasida "Kvadriga" haykali, ya'ni to'rt otli jang aravasi va unda Tinchlik ma'budasi haykali joylashgan.

Sovuq urush davrida Brandenburg darvozasi Berlin devorining bir qismi bo‘lib, Sharqiy va G‘arbiy Berlini ajratgan.

1989-yilda Berlin devori qulaganidan so‘ng, darvoza Germaniya birlashuvining ramziga aylandi.
Hozirda u Berlinning eng muhim sayyohlik joylaridan biri va milliy ramzi hisoblanadi.

https://t.me/ShavkatbekShokirovblogi/286

Ikromjonov Muhammadqodirga ovoz berib yuboraylik pls

Leviafan – qadimiy dinga oid ulkan dengiz maxluqi, ko‘pincha kuch va tartibsizlik ramzi sifatida talqin qilinadi. Bibliyada u Xudoning qudratini va insonning ojizligini namoyon qiluvchi mavjudot sifatida tasvirlangan. Leviafan haqida Yahudiy, Xristian va Islom afsonalarida uchratish mumkin.

Zamonaviy madaniyatda Leviafan tushunchasi quyidagicha qo‘llaniladi:

Falsafa va siyosatda: Tomas Xobbsning "Leviafan" asarida davlat kuchining ramzi sifatida.

San’at va adabiyotda: Dahshatli va ulkan kuchlarni tasvirlashda ishlatiladi. Masalan, 2014-yilda chiqqan "Leviafan" filmi insoniy adolatsizlik va halokatni ko‘rsatgan.


Leviafan bugungi kunda ham ko‘plab ramziy ma'nolarga ega bo‘lib, qudrat va tartibsizlikning timsoli sifatida o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan.

Charls Maykl "Chak" Palanik - 1962-yilda tugʻilgan AQSHlik yozuvchi. U oʻzining Transgressiv asarlari bilan nom qozongan. U 19 ta roman, 3 ta badiiy boʻlmagan roman, 2 ta grafik roman va bir qancha qisqa hikoyalar chop ettirgan.

Palanik Vashingtonda tugʻilgan. 1986-yil Oregon Davlat Universitetini jurnalistika fakultetini tamomlagan. U oʻzining karyerasini mahalliy gazetada hikoyalar yozish bilan birga Freightliner Trucks nomli yuk mashinasi ishlab chiqaruvchi korxonada dizel mehanigi vazifasida boshlagan. Uning birinchi romani boʻlmish Koʻrinmas Maxluqlar(Invisible Monsters) ni chop etish koʻplab chop etuvchilar tomonidan rad qilingan. Shundan soʻng Palanik oʻzining shoh asari boʻlmish "

Jang Klubi" (The Fight Club)

ni yozadi. "Jang Klubi" Palanikning dastlabki chop ettirgan romani hisoblanadi. 1999-yilda rejissor Devid Fincher tomonidan asar asosida film suratga olinadi va tezda ommalashadi. Xozirda ushbu film IMBD reytingida 10 ballik shkalada 8.8 reytingni qoʻlga kiritgan.

Abulqosim Sulaymon ibn Ahmad at-Tabaroniy (873–973) - islom olamining mashhur muhaddislaridan biri hisoblanadi. U Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v.) hadislarini to'plash va saqlash borasida katta hissa qo'shgan.

Tabaroniy 873-yilda Shomdagi Tabariya qishlog'ida tug'ilgan. U ilm talabida Suriya, Iroq, Hijoz, Yaman va Misr kabi hududlarga sayohat qilib, hadislarni to'plagan. Tabaroniy kuchli xotiraga ega bo'lib, Payg'ambarimizning 3000 dan ortiq hadislarini yoddan bilgan.

At-Tabaroniyning eng mashhur asarlari quyidagilardir:

"Al-Mu'jam al-Kabir" — sahobalar va ularning rivoyatlari haqida keng qamrovli ma'lumot beradi.

"Al-Mu'jam al-Awsat" — o'rtacha hajmdagi hadislar to'plami.

"Al-Mu'jam as-Sag'ir" — kichik hajmdagi hadislar to'plami.

At-Tabaroniy hadis ilmi rivojiga ulkan hissa qo'shgan va uning asarlari hozirgacha islom ulamolari tomonidan qimmatli manba sifatida foydalaniladi.

U 973-yilda Isfahonda vafot etgan. At-Tabaroniy ilmi musulmon ummati uchun yo'l-yo'riq bo'lib qolmoqda.