Evolution

◀️ تکامل بویایی

پستانداران دارای تعداد بیشتری ژنهای بویایی نسبت به خزندگان ، دوزیستان و دیگر جانوران هستند .
اما ژنهای اضافی بویایی از کجا می آیند ؟
وقتی به ساختمان ژنها نگاه میکنیم ، چگونگی توسعه ژنها کاملا واضح به نظر می آید . اگر ژنهای بویایی را در یک پستاندار با چند ژن بویایی در ماهیهای بی آرواره مقایسه کنید ، در می یابید که ژنهای اضافی در پستانداران همگی انواعی از یک جنس هستند ، آنها مانند رونوشتهایی از ژنهای ماهی های بی آرواره ، اگر چه انواع تغییر یافته ، هستند . این بدان معناست که تعداد زیاد ژنهای بویایی در ما ، از تکرار چندین باره تعداد کمی از ژنهای موجود در گونه های ابتدایی پیدا شده است .

این موضوع ما را به یک تناقض میرساند . در حدود سه درصد ژنوم انسان مختص ژنهای رایحه است ، درست مانند هر پستاندار دیگری . هنگامی که متخصصان ژنتیک دقیقتر به ساختمان ژنهای انسان نگاه کردند با شگفتی بزرگی روبه رو شدند ، سیصد ژن از این هزاران ژن در اثر جهشهایی که ساختمان آنها را تغییر داده است و دیگر قابل تعمیر نیستند کاملا بیفایده شده اند ! اما پستانداران دیگر از این ژنها استفاده میکنند . اگر تعداد زیادی از این ژنها کاملا بی فایده هستند ، پس چرا ما این همه ژن رایحه داریم ؟
از میان همه موجودات ، دلفینها و نهنگها به ما بینشی میدهند تا به این پرسش پاسخ گوییم . دلفینها و نهنگها مانند همه پستانداران ، مو ، پستان و گوش میانی سه استخوانی دارند . تاریخچه پستاندار بودن آنها نیز در ژنهای بویایی شان ثبت شده است . آب بازان که فاقد ژنهای ماهی مانند ویژه آب هستند ، ژنهای ویژه هوا در پستانداران را دارند . تاریخچه پستاندار بودن نهنگها و دلفینها حتی در DNA دستگاه درک رایحه آنها ثبت شده است ، ولی یک معمای جالب وجود دارد . دلفینها و نهنگها دیگر از مجرای بینی برای بوییدن استفاده نمیکنند ، پس کار این ژنها چیست ؟
مجرای تنفسی سابق به سوراخ تنفسی تغییر پیدا کرده است که برای تنفس ، و نه بوییدن ، به کار میرود .
این جریان تأثیر قابل توجهی روی ژنهای بویایی گذاشته است ، همه ژنهای بویایی آب باران در حال حاضر وجود دارد ، ولی هیچ کدام وظیفه ای بر عهده ندارند .
آنچه برای ژنهای بویایی دلفینها و نهنگها رخ داده است ، در بسیاری از گونه های دیگر نیز رخ میدهد . جهش در ژنها نسل اندر نسل صورت میگیرد . اگر جهشی کارکردهای یک ژن را از کار بیندازد ، نتیجه ممکن است خطرناک و یا حتی کشنده باشد . ولی اگر جهش ژنی را که کاری نمیکند از کار بیندازد ، چه اتفاقی رخ میدهد ؟ نظریه های ریاضی زیادی وجود دارد که موضوع واضحی را میگوید ، چنین جهشهایی آهسته از نسلی به نسل دیگر انتقال مییابد . این دقیقا همان چیزی است که به نظر میرسد در دلفینها رخ داده باشد . با وجود سوراخهای تنفسی ، ژنهای بویایی آنها دیگر مورد نیاز نیست ، بنابراین جهشهایی که آنها را از کار انداخته در طول زمان انباشته شده است . این ژنها فایده ای ندارند ، ولی در DNA به عنوان راکد تکامل باقی میمانند .

انسان حس بویایی دارد ، ولی چرا تعداد زیادی از ژنهای بویایی ما از کار افتاده اند ؟
نخستی سانانی که بینایی رنگی پیدا کرده اند معمولا تعداد زیادی ژنهای بویایی از کارافتاده دارند . نتیجه واضح است . ما انسانها بخشی از تباری هستیم که بویایی را با بینایی معاوضه کرده ایم . ما اکنون بیشتر بر بینایی تکیه میکنیم تا بویایی و این در ژنوم ما انعکاس یافته است . در این معاوضه ، احساس بویایی بی اهمیت شده است و بسیاری از ژنهای بویایی ما بیکار مانده اند . ما در بینی خود به یا به طور دقیق تر در DNA که احساس بویایی را کنترل میکند مقدار زیادی زوائد داریم . صدها ژن بویایی ما باقیمانده از نیاکان پستاندار ماست که برای بقا به مقدار زیادی روی حس بویایی تکیه داشتند .

در واقع میتوانیم این مقایسه ها را باز هم عمیق تر کنیم . مانند فتوکپیها که پی در پی شباهت خود را از دست میدهند ، ژنهای بویایی ما همچنان که خودمان را با موجودات ابتدایی تر پشت در پشت مقایسه میکنیم شباهت کمتری پیدا میکنند . ژنهای ما شبیه نخستی سانان است ، شباهت کمتری با سایر پستانداران دارد ، باز هم شباهت کمتری با خزندگان ، دوزیستان ، ماهیها و غیره دارد .
این زواید در ما شاهد خاموش گذشته ماست . داخل بینی های ما یک درخت حیات قابل اثبات وجود دارد .

@evolution_iran

601 viewsedited 17:53