فرهنگستان زبان و ادب فارسی
گفت‌وگو با خانم حسن‌زاده دربارۀ طرح
تدوین گنجینۀ گویش‌های ایرانی
 
گفت‌وگو از: مرتضی قاسمی
اشاره: فرهنگستان زبان و ادب فارسی کتاب گنجینۀ گویش‌های ایرانی ـ استان اصفهان (2) را در سال 1394 منتشر کرد. این کتاب دومین جلد از مجموعۀ گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان اصفهان است که به بررسی و توصیف دستوری 9 گویش این استان پرداخته است که عبارت‌اند از: جَرقویی، خورزوقی، زِفره‌ای، سِدِهی، سَگزَوی، قِهَوی، کَمَندانی، کوپایی، کلیمی اصفهانی. به مناسبت انتشار این مجموعه گفت‌وگویی را با سرکار خانم جمیلۀ حسن‌زاده، معاون محترم گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان، ترتیب دادیم که در ادامه تقدیم علاقه‌مندان می‌شود.
 
لطفاً دربارۀ طرح «تدوین گنجینۀ گویش‌های ایرانی» و سابقۀ آن و آنچه تا کنون انجام پذیرفته است توضیح مختصری بدهید.
    ــ طرح «تدوین گنجینۀ گویش‌های ایرانی» یکی از طرح‌های گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که در سال 1389 به تصویب رسید. این طرح درواقع ادامۀ کاری است که آقای عبدالنبی سلامی از سال 1383 تحت عنوان «گنجینۀ گویش‌شناسی فارس» آغاز کرده بود. به‌منظور اجرای این طرح پرسش‌نامه‌ای فراهم آمد و در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نام «راهنمای گردآوری گویش‌ها» قرار گرفت. این پرسش‌نامه الگوی گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی برای گردآوری داده‌های گویشی است. هریک از مجلّدات گنجینۀ گویش‌های ایرانی حدود 2500 واژه، 100 جمله و یک متن کوتاه داستانی یا یک گفت‌وگو یا خاطره را شامل می‌شود. این داده‌های زبانی درواقع مواد خامی هستند که می‌توان آن‌ها را از جنبه‌های مختلف آوایی، صرفی، نحوی، واژگانی و معنایی بررسی کرد.
لطفاً در باب مجلد دوم گنجینۀ گویش‌های ایرانی ـ استان اصفهان و سابقۀ گردآوری مواد و اطلاعات آن توضیحی بفرمایید.
    ــ فعالیت‌های میدانی 9 گویش استان اصفهان (2)، تألیف دکتر حبیب برجیان، در سال 1383 انجام پذیرفت، اما انتشار آن به دلایل مختلفی، ازجمله مشکلات مالی فرهنگستان، سال‌ها به تعویق افتاد تا اینکه در سال 1393 ویرایش و صفحه‌آرایی آن به اتمام رسید و در سال 1394 امکان انتشار آن فراهم آمد. این کتاب شامل 9 گویش خویشاوند از استان اصفهان و آبادی‌های پیرامون آن است. این گویش‌ها که عموماً ولایتی خوانده می‌شوند، از خویشاوندان دور زبان فارسی و بازماندۀ زبان قدیم اصفهان هستند و جزئی از گروه بزرگ‌تری از زبان‌های ایرانی به شمار می‌روند. مؤلف در بخش کلیات، نحوۀ گردآوری اطلاعات را شرح داده‌ است.
در حوزۀ گویش‌های استان اصفهان آیا طرح دیگری نیز برای مجلدات بعدی در دستور کار گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هست، و اگر هست چه کسانی مجری جمع‌آوری گویش‌های این استان شده‌اند؟
    ــ 9 گویش اطراف کاشان دفتر سوم گنجینۀ گویش‌های استان اصفهان را تشکیل می‌دهد که توسط آقای سیّد طیّب رزاقی گردآوری و تألیف شده و هم‌اکنون در حال آماده‌سازی برای چاپ است. 18 گویش دیگر هم از استان اصفهان در دست گردآوری و تألیف است که تألیف آن را آقای دکتر محمدمهدی اسماعیلی بر عهده دارند و دفترهای 4 و 5 از مجموعه‌گویش‌های استان اصفهان خواهند بود. لازم به ذکر است که دفتر اول اصفهان نیز تألیف ایشان و شامل 6 گویش این استان است. گویش‌های مربوط به منطقۀ خور و بیابانک نیز در دست گردآوری است که شامل 4 گویش خوری، ایراجی، گرگی و فَرویگی است و آقای لسان‌الحق طباطبائی پژوهشگر آن هستند. از این استان گویش‌هایی نیز به صورت منفرد در حال گردآوری و پژوهش است، مثل گویش هندوآبادی از شهرستان اردستان که آقای علیرضا خبّازیان عهده‌دار آن است.
وضعیت کلی طرح تدوین گویش‌های ایرانی چگونه است؟ آیا از وضعیت کنونی رضایت دارید؟
    ــ پس از فراخوان سال 1390 و دعوت گویش‌پژوهان برای همکاری با فرهنگستان در زمینۀ گردآوری گویش‌های محلّی و تکمیل پرسش‌نامۀ مربوط، بسیاری از علاقه‌مندان آمادگی خود را اعلام کردند. این افراد پس از دریافت راهنمایی‌های گروه برای نحوۀ گردآوری گویش‌ها نمونۀ کار خود را به گروه ارسال کردند و پس از تأیید آن به تکمیل پرسش‌نامه پرداختند. تا کنون چندین مجموعه از گویش‌های مناطق مختلف ایران برای گروه ارسال شده و مورد تأیید قرار گرفته‌ است و آمادۀ ویرایش هستند. تعدادی از این مجموعه‌ها نیز پس از ویرایش و اِعمال رسم‌الخط فرهنگستان در آن‌ها، طی چند سال اخیر، چاپ شده‌اند، ازجمله دفتر ششم و هفتم گویش‌های استان فارس، دفتر اول و دوم گویش‌های استان اصفهان، که کتاب آقای دکتر برجیان دفتر دوم این مجموعه به شمار می‌رود، و دفتر اول و دوم گویش‌های استان مازندران. دو مجلد دیگر شامل 9 گویش استان کرمانشاه و 9 گویش تاتی خلخال هم زیر چاپ هستند. متأسفانه به علت مشکلات مالی، طی چند سال گذشته، روند انتشار این مجموعه‌ها بسیار کند بوده است. این مشکلات بر سایر برنامه‌ها

ی گروه نیز تأثیر گذاشته، ازجمله اینکه همواره یکی از برنامه‌های مهم گروه که برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای پژوهشگران این حوزه بوده، متأسفانه تا کنون امکان‌پذیر نشده است.
در مورد دیگر فعالیت‌های گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی و اینکه هریک از آن‌ها در چه مرحله‌ای هستند توضیحی بفرمایید.
    ــ یکی دیگر از طرح‌های گروه تدوین واژه‌نامۀ موضوعی زبان‌های باستانی ایران است که تا کنون 2 دفتر از آن با موضوعات «بدن انسان و جانوران، نام‌های جانوران» و «گیاهان و اندام‌های گیاهی، خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها» منتشر شده و دفتر سوم با دو موضوع «مناصب و مشاغل، خانواده و اصطلاحات خویشاوندی» در مرحلۀ بازبینی نهایی است. دفتر چهارم نیز با دو موضوع «جهان مادی و پدیده‌های طبیعی، آرایش و پوشش» در مرحلۀ گردآوری اطلاعات است. انتشار ویژه‌نامۀ تخصصی زبان‌ها و گویش‌های ایرانی از دیگر فعالیت‌های گروه است که تا کنون 4 شماره از آن انتشار یافته و شمارۀ پنجم در دست آماده‌سازی است.
بسیار سپاسگزارم.
تمامی حقوق این وبگاه متعلق به فرهنگستان زبان و ادب فارسی است ©

دکترمحمد جعفری قنواتی,دکتر سید احمد وکیلیان,لسان الحق طباطبایی,۱۳۸۸خورشیدی, جندق,آبادی هدhod,عکس：طلوع طباطبایی

🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸
🌿🌸
🌸
دوم اسفند
روز جهانی زبان مادری

دوم اسفند برابر با 21 فوریه روز جهانی زبان مادری است...!!

سازمان یونسکو در پیامی اشاره می کند که آموزش با کیفیت ، معرفی زبان ها و هم چنین تولید محصولاتی به زبان های مختلف یکی از راه های حفظ و نگه داری زبان های مادری است...!!

متاسفانه سالانه ده ها زبان بومی ، محلی و... به دلیل بی توجهی دولت ها ، قدرت ها و سازمان های فرهنگی می میرند و دیگر کسی به آن زبان ها صحبت نمی کند...!!

یونسکو سازمان های دولتی ، غیر دولتی و بین المللی را ترغیب می کند که بار دیگر به اهمیت زبان های مختلفی که در فرهنگ خود رایج است توجه کنند و به آنها بپردازند...!!

در روزهایی که در پیش است با به اشتراک گذاشتن پوستر روز جهانی زبان مادری ، توجه گروه های مختلف را به این موضوع جلب کنیم...!!

🌸
🌿🌸
🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿🌸🌿

همایش ملی نوزوز، میراث صلح هفدهم اسفند ماه از ساعت سیزده و سی تا هجده در تالار همایش های موزه ملک، پژوهشگاه میراث فرهنگی و‌ گردشگری ، موزه ار تباطات و موزه ملی برگزار می شود و در روز هجدهم اسفند ماه در تالار همایش های موزه ملی از ساعت نه و سی تا دوازده ادامه می یابد. در دوازده نشست علمی این همایش چهل و هشت سخنرانی علمی ارایه شده و نمایشگاه های عکس نوروز گشایش می یابد. در این روز بسته های علمی همایش به علاقمندان تقدیم می شود. حضور علاقمندان در این همایش ازاد است.

ترويج زبان پارسي در دادگستري




درسال ١٣١٧ "كميسيون بررسي اصطلاحات دادگستري"با عضويت ولي الله نصر، جمال الدين اخوى، علي اكبر سياسي، احمد متين دفتري، شايگان، اموزگار، علي پاشا صالح ومصطفي عدل در فرهنگستان فارسي تشكيل شد و در سال ١٣٢٠ برخي اصطلاحات فارسي بشرح زير براي استفاده در دادگستري ابلاغ شد.

اجاره دار--مستاجر
اجاره ده--موجر
استوار كردن--ابرام تاييد
انجام يافته--- مختومه
بازبيني----- تجديد نظر
بازپرسي----استنطاق
بازداشت----توقيف
بازگشت-----رجوع (در طلاق)
بازگيري------مصادره
بر/بزيان-----عليه
بسود/براي-----له
بزه------ جرم
بنچك----اصل سند
بهره بها-----اجرت المثل
پاسگران-----ضابطين عدليه
پايندان----- كفيل
پژوهش------استيناف
پي كردن-----تعقيب كردن
پيگرد-------تعقيب
تاوان خواه-----مدعي خصوصي
تبهكار------ جاني
تن بها------ وجه الكفاله
تن سپرده--- مكفول عنه
خردسال ------- صغير
خواسته برگ----- احضاريه
خواسته------ مدعي به
دادبان نخست----- مدعي العموم بدايت
دادبرده----- محكوم عليه
دادخواست---- عرض حال
دادخواست وارسي--- عرض حال استيناف
دادخواهي---- دعوي
دادرس-----قاضي
دادرسي ----- محاكمه
دادستان ---- مدعي العموم
دادگاه/----- محكمه
دادگاه اشتي--- محكمه صلح
دادگستري ----عدليه
دادنامه---- حكم محكمه
داور---- حكم
داوري -----حكميت
درستي/----- صحت
دستگير كردن----- توقيف شخص
دغل ---- متقلب
ديوان دادرسي ---ديوان عالي تميز كشور
رساندن--- ابلاغ
رسيدگي فرجامي---رسيدگي تميزي
رسيدنامه----ابلاغ نامه
زناشويي---- نكاح/ازدواج
سرپرست----قيم
سرپرستي----قيمومت
سوم كس---شخص ثالث
شايستگي----صلاحيت
شايسته--- صالح
شكستن ----- نقض
فراخواندن---- احضار مامور
فراخواني--- احضار
فرجام--- رسيدگي تميزي
كابين---- مهر، صداق مهريه
كاخ دادگستري--- عمارت عدليه
كارشناسي---- خبرويت
كيفر----- مجازات
كيفرخواست---- ادعانامه
كيفر يافته--- محكوم جزايي
گذر زمان ---- مرور زمان
گروگان -----رهينه. مرهونه
گزارش ده --- عضو مميز
گناهكار---- مجرم
گواه---- شاهد
گواه خواستن----- استشهاد
مال برجا--- مال غيرمنقول
مال نابرجا--- مال غير منقول
ناخستو---- منكر
نخست--- اول
نشست---- جلسه
واپسين---اخرين
واخوست--- اعتراض
واخوانده---- معترض عليه
واخواهي--- اعتراض
وارسي -----استيناف
واهشت ---- سقوط
واهشتن ----- اسقاط
يادبرگ---- اخطاريه
منبع؛ تاريخ معاصر دستگاه قضايي ايران
صص ٢٥٩-٢٦٤

پیشکش استاد یگانه آواز ایران
و با آرزوی تندرستی و سلامتی وجود زلال و جان روشن اش

ای طنین دلکش آواز ناب
ای صدایت بحر مواج شراب

ای تمام عشق جاری در صدات
روح یک جنگل قناری در صدات

از همه آواز ها دلکش ترین
از تمام شعله ها سرکش ترین

نیست زیباتر از این بانگ رها
زیر سقف گنبد مینا صدا

لحن تو بوی حقایق می دهد
عطر صد صحرا شقایق می دهد

چون نسیمی پر ز عطر خاطرات
در شب آواز می پیچد صدات

می تراود از لبت بوی بهار
می شود از چهچهه ات حیران هزار

بیقرارم کرده شورافشانی ات
در نوای نی مرکب خوانی ات

کرده سیرابم ز احساس زلال
چشمه نوش تو هر شب در خیال

موسم گل شد بیاور چنگ را
گرم کن هنگامه آهنگ را

یاد تصنیف قمر را تازه کن
کار آن آواز پر آوازه کن

تا شود شیرین ز شورت کام ما
جرعه ای گلبانگ کن در جام ما

بازگو کن راز دل را موبمو
بهر ما چهره به چهره رو به رو

در شبی همچون صدایت دلپذیر
ناله سر کن در سکوت این کویر

کشتزار قلبمان دارد ترک
بوی باران را بخوان با داروک

مایه آرام جان فریاد توست
خلوت من گوشه بیداد توست

از تو من آموختم این سوختن
در دل و جان دود عود افروختن

ناله جانسوز تو در هجر یار
کرده ما را عاشق شب زنده دار

سوخت ما را آتش سودای دل
عشق داند حال این رسوای دل

تا گل گلبانگ تو وا می شود
عارف از شور تو شیدا می شود

گشته با اوج صدایت هر زمان
آسمان عشق جای مرغ جان

داده ای شام و سحر با ربنا
روح ما را بال و پر تا ربنا...

دولت عشق ات مرا پاینده کرد
در دلم جان جهان را زنده کرد

سبز ماند ای بهار بی خزان
یاد ایام تو در یاد زمان

نام تو سرحلقه عشاق باد
افتخار جمله آفاق باد

م-سپهر

درهریک از ابیات مثنوی بالا
نام یکی از آلبوم های استاد
شجریان آمده است.

آموزش حقوق فولکلور
……………………………………………
۱…اصل پانزدهم از فصل دوم
قانون اساسی.
زبان وخط رسمی ومشترک
مردم ایران فارسی است.
اسناد ومکاتبات ومتون رسمی
وکتب درسی باید بااین زبان
وخط باشد ولی استفاده از
زبان های محلی وقومی در
مطبوعات ورسانه های گروهی وتدریس ادبیات آنها
درمدارس,درکنار زبان فارسی
آزاد است.
---------------------------
اصل شانزدهم
……………………………
ازآنجا که زبان قران وعلوم و
معارف اسلامی عربی است و
ادبیات فارسی کاملا با آن
آمیخته است این زبان باید
پس از دوره ابتدایی تاپایان
دوره متوسطه در همه
کلاس ها و در همه رشته ها
تدریس شود.
---------------------------
بر اساس اصل پانزدهم ,تدریس ادبیات زبان های محلی وقومی درمدارس و
استفاده از آن ها درمطبوعات
و رسانه های گروهی ازحقوق
اساسی زبانوران وگویشوران
زبان ها و گویش های محلی
وقومی شناخته شده است و
این اهمیت به دلیل نقش این
زبان ها در تکوین گفتار مردم
به زبان رسمی است.
شادباشید.

Safirekhoor.ir/37497
چکیده سخنرانی استاد
لسان الحق طبا طبایی
درنخستین هم اندیشی دلبستگان گویش خوری,
سوم فروردین۱۳۹۵سالن
شهید خسروی,خوربیابانک

مرقد امامزاده بهین علیه السلام,
………………………………………
برگی از کتاب دردست انتشار
بوستان پرگل وسیب
فرهنگ
مردم اردیب
انتشارات بهین

آموزش حقوق فولکلور
------------------
ص۲ازدرس اول
-------------
اصل۲۴قانون اساسی
--------------------------
نشریات ومطبوعات در بیان
مطالب آزادند مگر آن که مخل
به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد,تفصیل آن را
قانون معین میکند._______
بند چهارم اصل سوم：
تقویت روح بررسی وتتبع و
ابتکار درتمام زمینه های علمی,فنی,فرهنگی واسلامی از طریق تاسیس مراکزتحقیق
وتشویق محققان از وظایف
دولت است.

آموزش حقوق فولکلور
-----------------------
درس دوم
----------------------
بررسی اشتمال اصول۱۵،۲۴و
بندچهارم اصل سوم قانون
اساسی بر فولکلور ونیز داشتن تعریفی جامع از حقوق
فولکلور محتاج دانستن نمود
هاوجلوه های گوناگون فولکلور است.
---------------------
بنابراین به معنی کلمه فولکلور
وتعریف آن میپردازیم：
---------

فولکFOLK,مردم,عامه ,
جماعت,وLORدانش,آگاهی,
معادل آن در لغتنامه دهخدا
وفرهنگ معین,فرهنگ عامه,
توده شناسی است وآن علم
به آداب ورسوم,عقاید,
اندیشه ها,قصه ها,ترانه ها و
هنرهای ساده یک ملت
دانسته شده است.
درسال 1989میلادی تعریف
سازمان جهانی یونسکو در
توصیه نامه های مربوط به
حفاظت از فرهنگ سنتی و
فولکلور چنین است：
فولکلور یا فرهنگ سنتی و
مردمی مجموعه آفریده های
مبتنی بر سنت یک جامعه
فرهنگی است که توسط
گروهی از افراد بیان شده
و هویت فرهنگی و اجتماعی
آن جامعه را منعکس میکند,
معیارها و ارزش های آن
شفاهی یابه تقلید یا به طرق
دیگر انتقال می یابد و اشکال
وقالب های آن ازجمله عبارت
است از زبان,ادبیات,موسیقی
رقص,بازی ها,آیین ها,رسوم,
اسطوره ها,افسانه ها,معماری,
صنایع دستی وهنر ها.
-------------------