EnergoMenejer
1.31K subscribers
414 photos
138 videos
52 files
469 links
Ushbu kanalda @energomenejer (Energiya va undan samarali foydalanish) energiya hamda uni samarali foydalanish bo‘yicha mavzular, elektr, issiqlik va elektrotexnik uskunalar xaqida ma’lumotlar berib boriladi.
skb.uz
Sarvar Qurbonov
+998977031706
Download Telegram
Электр узатиш учун кабелларни кўндаланг кесим юзасини танлаш

Ускуналар ва хонодонлар учун электр узатиш кабелларни танлаш бу маблағни тежаш ҳамда бир вақтда хавфсиз, ускуналарни стабил ишлашини таъминлашни тақозо қилади. Кабеллар ток кучи, кучланиш ва кабел узунлигига қараб бир толали, қандай ўтказгич ва кўндаланг кесим юзаси бўйича танланади. Булар учун кабел танлаш жиддий хисоб китоблар орқали амалга оширилади. Кабел тури ва кўндаланг кесим юзасини танлашда ускуналар қуввати, кабелдан оқувчи ток кучи ва тақсимланиш лойиҳасини аниқлаш лозим.
Асосий қоида: Хонодон, гараж ва катта қувватли бўлмаган ҳамда 1кВ гача бўлган ускуналар учун кабелларни резинали ёки ПВХ (Поливинилхлорид) ли изолациялиги танланади. Бундан ташқари очиқ хавода, бино ичида, девор ичида (кабел канал, штроба) ва труба ичида одатда ВВГ (винил-винил-голий) ҳамда АВВГ маркали кабеллар ишлатилади.
@energomenejer
ВВГ-(винил винил-голий) В-винил устки қатлам изолясияси, В-бундан ташқари яна бир изоляци у ҳам Винил, Г-(голий) очиқ, яъни сим устида бошқа химоя қатлами йўқ.
АВВГ бўлса бош харфидаги А-алюмин ўтказгичли дегани қолгани юқоридагидек бир хил.
Бундан ташқари электр ускуналарни улашда ПВС ва ШВВП марка кабеллардан ҳам фойдаланилади. ПВС кенгайтирилган маъноси: П-(провод) ўтказгич типи, В-ўтказгич изолясияси поливинилхлорид, С- (соединитель) куч ускуналарини улаш учун. Ушбу ўтказгичлар устки қобиққа эга бўлганликлари учун букулиш бурчаги юқори ва механик таъсирларга чидамли хисобланади. Шунинг учун уни нархи қиммат бўлгани учун фақат узайтиргич (удлинител) сифатида кўп фойдаланилади. ШВВП- кенгайтирилган номи Ш-Шнур (букилиш бурчаги катта ва изоляцияга эга ўтказгич), В Шнур изоляция Винилдан, учунчи харф “В”- Шнур икки изолоцияга эга бўлиб, устки изоляцияси ҳам винилдан дегани. Тўртинчи харф П- (плоский) теккис, яъни кабеллар бир бирига ўралмасдан паралел жойлашган дегани.

https://t.me/energomenejer
давомида хисоб китоб ва мисоллар келтирилади
Elektromontaj ishlari uchun shog’ird-yordamchi ishchi kerak. Toshkent shaxrida yashovchi bo‘lishi kerak, ish toshkent shaxrida. Ish xaqi kelishilgan, mehnatiga yarasha.
Murojat uchun:
Sherzodbek
+998974770905
Тўғри кабел танлаш ва хисоблаш хақида ПУЭ нинг 1.3 бобида берилган. Унга кўра жадвални қуйида бериб ўтамиз. Қоидага асосан жадвалда кўрсатилган ўтказгичлар харорати +65, ташқи мухит харорати +25, ер харорати +15 градус целсий бўлган холатда тўғри хисобланади.
Ўтказгичлар кўндаланг кесим юзасини хисоблашда физика курсларини сал эсласак Қанча қувват катта бўлса шунча қизиш ҳам катта бўлади.

P=UI cos φ=I²*R
Бу ерда
U-кучланиш, В.
I-ток кучи, А.
cos φ-қувват коэффициенти.
R-актив қаршилик.
Бу формуладан кўриниб турибдики қувват ток кучи ва актив қаршиликка тўғри боғланган. Ток кучи барчамизга маълум демак актив қаршилик нимага боғлиқ деган савол туғилади.
R=ρ*l/S
ρ – солиштирма қаршилик;
l – ўтказгич узунлиги;
S– ўтказгич кўндаланг кесим юзаси.
Бундан кўриниб турибдики юза қанча кичик бўлса шунча қаршилик катта бўлади. Ўтказгич узунлиги ҳам ортиб боргани сари унинг юзасини ҳам ортириб бориш керак.
Ўтказгич юзасини аниқлаш эса
S=π*d²/4
d – диаметр.

https://t.me/energomenejer
pue-pravila-ustroystva-elektroustanovok.-izdanie-7.doc
5.2 MB
Шуни ёдда тутиш керакки ўтказгични солиштирма қаршилиги ҳам катта аҳамиятга эга, чунки айрим вақтлар кўрсатилган юза ўлчов ишларида чиқмаслиги мумкин лекин солиштирма қаршилик кичиклиги хисобига ўтказгич ўзини характеристикаларига жавоб бериши мумкин.
Ўтказгич тортадиган жойимизни ўртача ускуналар қувватини аниқлаб олишимиз керак, бу жуда муҳим. Қувватни аниқлаб олгач қуйидаги формула орқали ток кучини аниқлаймиз
I=(PK)/(Ucos φ)
P – актив қувват, Вт.
U=кучланиш, 220 Вольт
K=0,75 – максимал пуск коэффициенти;
Қувват коэффициенти актив истеъмолчилар учун (плита, чўғланма лампа, электр печ) cos φ=1, лекин умумий қаралганда cos φ=0.8 олиш тавфсия қилинади.

Агар ўтказгич 3 фазада ишласа:
I=P/(U√3cos φ)
U=кучланиш 380 Вольт.

Интернет орқали кўплаб кабел юзасини топиш бўйича жадваллар топса бўлади. Аммо кабел ётқизилиш шартларига кўра бу жадваллар турлича. Энг мақбул жадваллар ПУЭ нинг 1.3 бўлимида берилган (ПУЭ илова қилинади).

https://t.me/energomenejer
Яна бир нарсани эсда тутиш керакки жадвалларда узунлиги минимал хисобланган.Сиз кабелни узунлиги бўйича кучланишни исрофи ∆U=5% юқори бўлиб кетмаслигини таъминлашингиз керак. Исрофни аниқлаш формуласи
∆U = (P∙r0+Q∙x0)∙L/ Uн
P — актив қувват, Вт.
Q — реактив қувват, Вт.
r0 — линияник актив қаршилиги, Ом/м.
x0 — линиянинг реактив қаршилиги, Ом/м.
Uн – номинал кучланиш, В. (Ускунада кўрсатилган бўлади).
L — линияни узунлиги, м.
Оддийроқ формула, хонодонлар учун:
ΔU=I*R
R ўтказгич қаршилиги, хисоблаш формуласи R=ρ*l/S;
I – ток кучи.
Мисол учун:
Бизнинг умумий қувват 4000 Вт
I=4000*0.75/220*0.8=17
20 метрли мед симдан фойдаланамиз. 1.3.4 жадвалдан 2 толали сим 1.5 мм2 танлаймиз.
R=1.7*20/1.5*100=0.23 Ом иккитаси 0.46 Ом.
Кучланиш исрофи
ΔU=17*0,46=7.8В
Процентта
7.8*100/220=3.5%
Демак исроф 5% дан ошмади. Танлаган ўтгазгич юзаси тўғри танлаган

https://t.me/energomenejer
Электр таъминотида бир чизиқли электр схема
Электр монтаж ишларини олиб боришдан аввал проект хужжатларида бир нечта электр схемалари бўлиб улардан бири бир чизиқли электр схемасидир.
Бир чизиқли электр схемаси бу электр тармоқларини монтаж ишларини тушинтирувчи ва белгилаб берувчи бир ёки уч фазали тармоқларни бирчизиқда тасвирланган чизмаси хисобланади. Бунинг қулайлиги бир рамкага бир нечта турли чизмаларни жойлаштириш мумкин. Бир чизиқли электр схема иккига бўлинади.
- Ишчи схема
- Хисоб-китобли схема

https://t.me/energomenejer
Хисоб-китобли бир чизиқли электр схема- Бу электр схема проект тўла тугалланиб ўзгартиришлар киритилган ва шу тармоққа уланган юкламалар хисобланиб, ўтказгичлар танлангандан деярли мукаммал схемадир. Ушбу схема ўз навбатида ўзида:
√Тизимли электр схема – бошқа қисмлар билан қандай боғланганлигини тушинтиради.
√Функционал электросхема - электр схемадаги ускуналар вазифаси.
√Монтаж электр схемаси – Бу схема ёрдамида монтажниклар А точкадан Б точкага линияни қандай тортилиши кўрсатилади.
√Кабеллар бўйича режа – биноларда кабелларни тури, тортилиш схемаси, жойлашиш баландлиги ҳамда асл тасвири кўрсатилади.
√Ёнғин хавфсизлиги проекти - ёнғин хавфсизлиги бўйича зарурий белги ва махсус ускуналар учун электр таъминот схемаси.

https://t.me/energomenejer
Ишчи схема – Хисоб-китоб қилинган электр схемага катта ўзгартириш киритилиб, обеъект проекти янгиланиш учун тайёрланади ва ўзида:
Электр схемани хозирги холати
Тармоқдаги ускуналар ва уларнинг холати
Тармоқни такомиллаштириш ёки созлаш бўйича киритилган техник чора-тадбирлар
Элект таъминотини проект қилишда юқоридаги схемалардан ташқари бошқа схемалардан ҳам фойдаланилади.
Бир чизиқли электр схема асосан УзДСТ (ГОСТ) ёки IEK, ANSI, DIN ва бошқалар доирасида тайёрланади. Давлат қонун қоидаларидан ташқари ускуналар тўғрисида тўла ва аниқ маълумот, электр таъминотини авария туфайли ўчиш жараёнини хисоб-китоби ва электр таъминотини автаном ёқиш манбайи проектлари тайёрланади.
ДАВОМИ БОР

https://t.me/energomenejer
ГОСТ бўйича белгилар