Qandli diabet bilan kasallangan insonlar albatta jismoniy mehnat qilishi zarur.
Chunki jismoniy mehnat huddi insulindek tasir qiladi va sizning qondagi glukozangiz meʼyorda boʻlishi uchun juda muhim.

Qanday holatlarda jismoniy mehnat cheklanadi 👇👇👇
• Qonda glukoza past boʻlganda 3.5 dan
• Qonda glukoza yuqori boʻlganda 15 dan
• insulin qabul qilgandan soʻng ovqatlangungacha boʻlgan oraliqda
• Qonda glukoza normal boʻlgan taqdirda ham agar bemor oʻzini yomon xis qilganda

@endocrinoo

Nega menga shifokor insulinga oʻtishni buyuryapti???

Hozirda koʻplab diabetik bemorlar insulinga oʻtishni juda vahima bilan qabul qiladi , insulin soʻngi chora deb biladi
Aslidachi aslida qanday?

Hozir shu haqida batafsil

Insulin qachon buyuriladi
* 1-tur qandli diabet bemorlar
* Homiladorlik diabeti bilan hastalangan insonlar ( agar parxez bilan kompensatsiyaga erishib boʻlmasa
* 2-tur diabetik bemorlar agar peroral qand pasaytiruvchi dorilar naf bermaganda
* Qoʻshimcha surunkali kasalliklar mavjud boʻlganda masalan Miokard infarkti, Insult
* Operatsiya zarurati boʻlganda
* Kuchli vazn yoʻqotishlarda ( ozib ketishda )
* Qandli diabetning oʻtkir asoratlari paydo boʻlganda - Giperglikemik , gipoglikemik , giperosmolyar , giperlaktatsidemik , giperatsid komalarda
* Yiringli xirurgik kasalliklarda

Bir narsani yaxshi tushunib olish zarur insulin bu sizda kam boʻlgan yoki umuman yoʻq boʻlgan insulinni tashqaridan kiritishdir.
Undan qoʻrqish sizda diabetning asoratlarini paydo qilishi mumkin.

Maʼlumotni yaqinlarga ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

#asorat

“DIABЕTIK TO‘PIQ” SINDROMI

Diabetik to‘piq sindromi qandli diabetning eng og‘ir asoratlaridan biri xisoblanadi.

To‘piqlarga nerv tolalarining yemirilishi, sezgilarning susayib ketishi natijalarida, arteriya tomirlarining torayib ketishi (atereoskleroz) natijasida to‘piqqa qon kelishning buzilishi, to‘piq suyaklari deformatsiyasi, tirnoqlar yemirilishi natijasida to‘piqlarda rivojlanadigan yiringli jarayonlar, to‘piq qorasoni (gangrena), trofik yaralari, ya’ni yiringli septik jarayonlarga diabetik to‘piq sindromi deyiladi.


Diabetik to‘piq sindromi 3 xil formasi mavjud:
1. Neyropatik shakli - 70%
2. Neyroishemik shakli – 20 %
3. Ishemik shakli – 10 %

Diabetik to‘piq sindromining keng tarqalgan klassifikatsiyasidan biri bu Vagner klassifikatsiyasidir:

O – stadiya – teri butun, yara yo‘q, to‘piq terisida giperkeratozlar (chiziqlar) barmoqlar deformatsiyasi, qadoqlar xosil bo‘lishi, tirnoqlar deformitsiyasi rivojlangan.

I stadiya – to‘piq terisida yuzaki defekt,eroziya, yoriqlar.

II stadiya – chuqur yara, teri va teri osti kletchatka paylar, bo‘g‘inlargacha kirib borgan.

III stadiya – chuqur yara, suyaklar shikastlanishi bilan.

IV stadiya – chegaralangan gangerena (qorason) barmoqlarda.

V stadiya- tarqalgan gangrena.

Diabetik to‘piq sindromining neyropatik shaklda, to‘piq nervlari faoliyati buzilishi, sezgilar yo‘qolishi natijasida bemorlarda shikastlanishlar yuzaga keladi. Issiqdan kuyish, poyabzal mixlarning sanchilishi, poyabzaldagi yot jismlar, tor oyoq kiyim kiyganda to‘piq terisining shikastlanishi, giperkeratoz va qadaqlar ostida trofik yaralar paydo bo‘lishi, to‘piqda yiring chaqiruvchi mikroorganizimlarning shikastlangan teri soxasidan kirib, yiringli jarayonlar: flegmona, abssess,panaritsiylar va osteomiyelitlar (suyak yiringlashi)ni kelib chiqishiga sabab bo‘ladi.


Davolash

Qandagi qand miqdorini normallashtirishga erishish( qandli diabetni korreksiyasi).

Diabetik neyropatiyani davolash.

To‘piqda qon aylanishni ya’ni makro va mikrotsirkulyatsiyani yaxshilash.

Kamqonlikni baxolash

Ayniqsa muxim!
to‘piqni faoliyatiga dam berish (razgruzka).
Jaroxat bitkazishni tezlashtiruvchi dori vositalarini qo‘llash

profilaktikasi:

- qonda qandni normallashtirish.
- Regulyar tekshiruvdan o‘tib turish.
- Kunda oyoqlarni ko‘rib, nazoratdan o‘tkazish.
- To‘piqlarda sezgilarni aniqlab turish (bir yilda 2-4 marta)

oyoqlarni parvarish qilishning asosiy qoidalari.
- Xar kuni to‘piqni iliq suvda yuvish, yumshoq sochiq bilan artish.
- Muguzlangan (giperkaratoz) teri uchastkalarini pemza yordamida yoki maxsus pilka (metall emas) tozalab turing.
- Yuvgandan so‘ng oyoqlar uchun maxsus krem surting (“Inadin”, “Balzamed”, “Balzamed-neo”, “Alisa”). Barmoqlar orasiga surtish kerak emas.
- Tirnoqlarni extiyotlik bilan oling, to‘g‘ri kesib oling, burchaklari qolsin so‘ng pilka bilan tekislang.
- Kunda paypoqlarni almashtiring.
- Oyoqlarni isitish uchun grelka,baklashka yoki isitish asboblardan foydalanmang (pechka,sandal) chunki oyoqni kuydirasiz. Junli paypoq va matolar yordamida isiting.
- Keng va qulay poyabzal kiying.
- Kunda poyabzalni ko‘rib chiqing yot jisimlar, burmalar bo‘lsa olib tashlang.

@endocrinoo

Immunitet uchun uchta asosiy moddalar

✔️ Rux ( sink )
Bir vaqtning o'zida inson immunitet tizimining barcha qismlariga ta'sir qiladi. U interferon ishlab chiqarishni oshiradi, hujayradagi virus tarqalishini oldini oladi va limfotsitlarni yo'q qilishdan himoya qiladi.

✔️Vitamin D
Tug'ma immunitetni mustahkamlaydi, mikroblar, bakteriyalar va viruslar kabi patogen organizmlarni yo'q qiladigan antimikrobiyal peptidlarni faollashtiradi. D vitamini hujayra immunitetini mustahkamlaydi, o'pka faoliyatini qo'llab-quvvatlaydi, viruslar keltirib chiqaradigan yallig'lanish reaktsiyasini kamaytiradi.

✔️C vitamini
Viruslarga qarshi kurashadigan birinchilardan bo'lgan interferon oqsillarini ishlab chiqarishni kuchaytiradi. Yallig'lanishga qarshi xususiyatlarga ega.

@endocrinoo

Shakar haqida

@endocrinoo

Kerakli malumotlar:

👉 Diabetning eng yaxshi yechimlaridan biri ertalabki nonushtada sekin xazm bo‘luvchi uglevodlar qabul qilishdir. Nonushtani o‘tkazib yuborgan inson - sog‘lig‘iga bitta xavfni ko‘paytiribdi.

👉 Yosh qizlarning teri turgorligi yaxshi bo‘lganligi tufayli 20+ yoshdan boshlabgina yuzini parvarish qilishga ruxsat bergan sa’qul. Ximikatlar sog‘lom terini ayanchli axvolga olib kelishi mumkin.

👉 O‘zicha shamollaganda antibiotik qabul qiladiganlar ikkita zararni yuzaga keltiradi. Birinchidan kasallik sababi viruslar bo‘lsa antibotik foydasiz. Ikkinchidan virusli kasallik paytida battar immun tizimini kuchsizlantirib, butunlay yangi ikkinchi kasallikni qo‘zg‘ab yuborish mumkin.

👉Eng ko‘p kasallikka uchraydigan va xavfi katta bo‘g‘im bu tizza bo‘g‘imidir. Tana vaznini oshishi va tanaga nouyg‘un yuklama berish tufayli menisklarga ziyon beriladi.

👉 Munosabatlarda oddiygina bir biri bilan gaplashib olmaslik tufayli oilalarda doimiy stress xukmron bo‘ladi. Baxtsizlik esa jiddiy kasalliklarning ibtidosidir.


@endocrinoo

Qandsiz diabet

Bu gipofiz bezi orqa boʻlagi gormoni vazopressin( antidiuretik ) gormoni yetishmasligi sababli kelib chiqadigan kasallik

Bemorlarda
•kuchli chanqoq ( polidipsiya ),
•siyishning koʻpayishi ( poliuriya )
•ozish
•mushaklar holsizligi kuzatiladi

Kasallik qandli diabet kabi namoyon boʻladi.
Farqning asosiy tarafi esa siydik nisbiy zichligining pasayishi va antidiuretik gormoni defitsiti hisoblanadi.

Bemorlarda siyish koʻp boʻlsada davolashda siydik haydovchilar qoʻllash yaxshi samara beradi.

Sababi esa keyingi postda😉

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

Qandsiz diabetda tiazid diuretiklar ( xlorpropamid ) ning paradoksal antidiuretik effektidan foydalaniladi.

Diuretiklar buyrakning proksimal naychalarida natriyning reabsorbsiyasini pasaytiradi va distal naychalarda suyuqlik reabsorbsiyasini oshiradi.

Qandsiz diabetning asosiy dori vositasi bu desmopressin boʻlib 1-3 tomchidan 1-3 mahal burunga tomiziladi.
Uning tabletka shakli ham mavjud - Minirin

Davolashda 3lik doridan foydalanish davo natijasi effektivligini oshiradi

Bular
1. Desmopressin
2. Tiazid diuretiklar
3. Indometatsin (NYQV)
Shuningdek litiy preparatlari qoʻllash va osh tuzini cheklash davolashni yanada samarali qiladi

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

Shakardan voz kechganda, ikki hafta kutish kerak.

Ratsionda mavjud bo'lgan shakarning katta dozalari salomatlikka juda salbiy ta'sir ko'rsatadi, bu semirish, insulinrezistentlik va 2-toifa diabetning rivojlanishiga olib keladi. Shakardan voz kechganingizda, kayfiyat va uyqu bilan bog'liq muammolar, ishtahaning o'zgarishi, shirinliklarga o'tkir ishtiyoq paydo bo'lishi mumkin.

Ammo bu holat juda vaqtinchalik, shakardan voz kechganda, ikki hafta kutish kerak. Shunda ish ancha osonlashadi va shakardan butunlay voz kechishning foydasini his qila boshlaysiz.

@endocrinoo

⚡️Semizlikni bariatrik davolash uslublaridan biri 👇

Bunda bemor oshqozoniga maxsus ballon qo‘yilib, shishiriladi. Natijada bemor ozgina yesa ham qorni to‘ygandek xis paydo bo‘ladi.

Bu usul ochofatlarni oxirgi choralaridan xisoblanadi. Ballon 6 oyga qo‘yiladi va bu davrda bemor sezilarli ozishga urunishi kerak.

Toshkentda ham bu amaliyot boshlangan.

Vaziyatni shu darajagacha olib bormang.

@endocrinoo

Homiladrlikda qabziyat

Homiladorlikni 2 va 3 trimestrida homila jadal kattalashib boradi, oqibatda ovqat hazm qilish tizimi a’zolarini qisishni boshlaydi. Bunday vaqtda oshqozon va ichaklar hajmi kichrayadi, yeguliklarni hazm qiluvchi fermentlar faolligi pasayadi, ko‘ngil ayniydi, ishtaha yo‘qoladi, boshqa tarafdan qabziyat... 
Onalarimiz baxtimizga sog‘ bo‘lishsin!

Homiladorlar taomlanishida asosiy tavsiyalar: 
1. Oz-ozdan, 5-7 mahalgacha yeyish kerak.
2. Ratsionni asosiy qismini sabzavotli va go‘shtli taomlar tashkil qilishi kerak.
3. Har kuni qanday bo‘lmasin bir dona meva yeyilishi shart!
4. Ko‘p-ko‘p suyuqlik ichish kerak, bu qondagi toksik moddalarni chiqarilishi uchun zarur.
5. Vanihoyat, qabziyatni oddiy va samarali yechimi — har kuni uxlash oldidan, kichikroq bo‘lsa ikkita, katta bo‘lsa bitta nok mevasini iste’mol qilib yotish. Ta’sirini 3 kunda sezasiz.

@endocrinoo

Energetik ichimliklar xavflimi?

Ushbu ichimliklarni ichganda odam tashqaridan energiya olmaydi, balki o‘zining ichki resurslaridan foydalanadi. Bu charchashga, asab tizimini haddan tashqari qo‘zg‘alishiga olib keladi.

Energetikdan muntazam foydalanish charchoq, uyqusizlik, asabiylashish, asabiy tushkunlik, depressiyaga olib келади. Dozani ko‘paytirish natijasida (kuniga 2 bankadan ko‘p) qon bosimi yoki qondagi qand miqdori sezilarli darajada oshib, gipertoniya va qandli diabetga olib kelishi mumkin. Yurak qon-tomir, asab tizimi, oshqozon osti bezi, jigar kasalliklari yoki bu kasalliklarga moyilligi bo‘lgan odamlarda energetiklar kasallikni yanada kuchaytirishi mumkin.

@endocrinoo

❓Ko'pchilik diabetli kishilar vitamin S ya’ni askorbinka diabetda mumkinmi yo'qmi deb o'ylanishadi. 🤔

❗️To'g'ri o'ylashga asos bor, axir yuqorida rasmda yozilganku "ASKORBINKA s gly
ukozoy" deb. Glukoza bu qondagi qand moddasini ko'tarishi barchamizga ma’lum.
Ya’ni askorbinka emas balki unga qo'shilgan glukoza qand miqdoriga ta’sir qiladi.

❗️Ammo gap faqat glukozaning borligida emas uning qanchaligidaxam.

Tarkibida shunday yozilgan:
3 ta tabletkada 2.5 gramm glukoza bor.

🔣Endi 1 ta tabletkada qancha glukoza borligini xisoblaymiz:
2.5 ÷ 3 = 0.83 gramm

Demak 1 ta shunaqa tabletkada 0.83 gramm glukoza bor ekan.

✅Bu juda kam miqdor bo'lib 1 donadan ichilsa qand miqdoriga deyarli ta’sir qilmaydi.

@endocrinoo

#ayol #homiladorlik

HOMILA TUSHIB QOLISHI

Erkaklarda mavjud varikoselle kasalligi, turli yallig'lanishli kasalliklar hisobiga tuxumda joylashgan qalqon (gematotestikulyar baryer) jarohatlanishi ehtimolligi 2-3 barobarga oshadi, jarohatlansa nima bo'libdi deysizmi❓

📌 Unday bo'lsa sizga buning sababini oddiy tilda tushuntirib beraman!

Bilasizmi bizdagi mavjud immun hujayralar tuxum hujayra qalqonidan o'tish xususiyatiga ega emas, yuqoridagi sabablar tufayli bu himoya devori buzilsa, erkak kishining immun hujayralari o'zining urug' hujayralari hisoblangan spermatozoidlarni parchalab tashlashni boshlaydi, bu esa albatta spermatozoid DNK sida (fleshkasida) zararlanishiga olib keladi, xuddi viruslar kompyuteringizdagi papkalarni ishdan chiqargani kabi, demak bunday spermatozoidlar garchi ayol tuxum hunayrasini urug'lantirsada ammo ma'lumot to'liq bo'lmaganligi sababli jarayon to'xtaydi va xomila tushishi ro'y beradi, xuddi kompyuteringizga fayl yuklamoqchi bo'lganingizda o'rtasidan system error‼️ degani kabi, buni hammasiga sababchi antispermal antitanalardir‼️

Demak homila tushayotgan bo'lsa muammo faqatgina TORCH infeksiyani qidirib atrofiga o'ralashib qolgan holatlarni esdan chiqarmaslik zarur.

@endocrinoo

Qaynoq choy va boshqa ichimliklar ichmang!

Juda issiq choy tomoq, qizilo‘ngach va oshqozon shilliq qavatini zararlaydi. Juda issiq choydan uzoq muddat foydalanish bu organlarda qaytarib bo‘lmas o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin.

Tadqiqotlarga ko‘ra, 62 daraja selsiydan yuqori haroratdagi choyni tez-tez iste’mol qilish oshqozon devorlari zaifligini oshiradi va turli xil oshqozon kasalliklari rivojlanishiga, eng yomoni saraton paydo bo‘lishiga olib keladi.

Yodda tuting: choyning harorati 56 darajadan oshmasligi kerak!

@endocrinoo

Yod ichishni qachon boshlaysiz?

O‘zbekiston hududi tuprog‘ida, yer osti va ichimlik suvida yod miqdori kamligi sababli aholi o‘rtasida yod tanqisligi boshqa hududlarga nisbatan yetakchilik qiladi. Qisqasi, bizning hudud endemik buqoq zonasi ҳисобланади. Тупроқ va suvdagi yod miqdorini kamligi o‘simliklar tarkibida ham o‘z aksini topadi.

Yod — qalqonsimon bez gormonlarini asosi hisoblanadi. Uning yetishmasligi og‘ir oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Organizmda yod tanqisligi belgilari:
• doimiy charchoq hissi
• immunitetni pastligi
• tanada shishlar paydo bo‘lishi
• menstrual siklni buzilishi
• anemiya
• sababsiz semirish
• gipotoniya (qon bosim pastligi)
• intellekt va qabul qilishni susayib ketishi, diqqatni jamlay olmaslik
• bepushtlik, impotensiya

Yod tanqisligini bartaraf qilishni 3 ta yo‘li bor:
1. Yod preparatlarini ichish. Bu eng maqbul yo‘li hisoblanadi.
2. Yod elementiga boy mahsulotlar: dengiz mahsulotlari, dengiz balig‘i, dengiz karami va o‘tlarini ko‘p-ko‘p iste’mol qilish. Bu qimmatroq va yod preparatlarichalik effekt bermaydi.
3. Faqat yodlangan tuzlardan foydalanish.

📌 yod tanqisligi bilan og‘rigan bemorlarga yodni folat kislota va selen bilan qabul qilish yuqori samara beradi.

@endocrinoo

❓Ona qornidagi homila tashqi muhitdagi ovozlarni eshitadimi?

🔷 Rivojlanishning 5-6 haftasida homilada bosh miya shakllanadi, 8-10 haftada esa eshitish analizatorlari paydo bo‘ladi. Dastlab, homila ona organizmidagi yurak urishi, tomirlardagi qon harakatini eshitadi. 12-16 haftadan boshlab barcha ovozlarni eshita boshlaydi.

🔶 Homiladorlikning 24 haftasidan boshlab, homila onasini va onasi bilan ko‘p muloqot qiluvchi insonlarning ovozlarini taniy boshlaydi. Shu bois tug‘ilgan chaqaloq ko‘plab tovushlar orasidan ota-onasining ovozini ajrata oladi. Ona homiladorlik vaqtida eshitishga odatlangan musiqalar tug‘ilgan chaqaloqqa tinchlantiruvchi ta’sir ko‘rsatadi, chunki chaqaloq homiladorlik xotirasi bilan dunyoga keladi.

@endocrinoo

Homiladorlikning nechanchi haftasidan KALSIY qabul qilish kerak?

✅ Homiladorlikda har bir daqiqa ahamiyatli boʻladi. Buning sababi bola tinimsiz rivojlanishda boʻladi. Ushbu davrda bola rivojlanish uchun barcha vitamin va minerallarni, qurilish materiali hisoblangan oqsil moddalarini ona organizmidan oladi. Shu sababli ushbu davrda ona sogʻlom boʻlishi, turli kasalliklar yuqtirmasligi, toʻgʻri ovqatlanishi juda muhim hisoblanadi.

☑️ Ushbu holatlarni hisobga olib shifokorlar tomonidan homiladorlik davrida turli tavsiyalar beriladi. Kalsiy preparatlarini qabul qilish qancha erta boshlansa, shuncha foydali hisoblanadi. Chunki birinchi uch oylikda homila suyak toʻqimalarining rivojlanishi kuzatiladi.

🧀 Homiladorlik davrida faqatgina kalsiy preparatlariga ishonib qolmasdan, ovqat ratsioniga ham kalsiyga boy mahsulotlarni kiritish lozim. Sut mahsulotlari, qatiq, tvorog, pishloq, tuxum, dukkaklilar va dengiz mahsulotlari kalsiyga boy hisoblanadi.

@endocrinoo

Obstruktiv uyqu apnoesi sindromi — uyqu vaqtida nafas yetishmasligi.
(Pikvik sindromi)

Bu sindrom hayot uchun xavfli hisoblanadi. Bu soatiga 15 martadan ortiq 10 soniyadan ko‘proq davom etadigan nafas olishdagi pauzadir. Sindrom ko‘pincha tana massasi indeksi (TMI) 30 dan ortiq bo‘lgan bemorlarda uchraydi.

Semirib ketishdan aziyat chekuvchilar orasida o‘tkazilgan tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, uning tarqalishi 50 dan 98% gacha.

Bu holat yurak-qon tomir asoratlari, shu jumladan insult va erta o‘lim xavfini oshiradi.

Ortiqcha vazndan qutulish uyqu apnoesi muammosini hal qilishga yordam beradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, hatto tana vaznining 10% ga kamayishi ushbu sindromdan to‘liq qutulishga yordam beradi.

@endocrinoo

Tildagi ta'm retseptorlari

👅Sut emizuvchilarda ta'm kurtaklari [atrof-muhitning kimyoviy tarkibini sezadigan hujayralar] til, qattiq tanglay, farenks va epiglottisda joylashgan.

👅 Odam tilida 9000 ga yaqin ta'm bilish retseptorlari mavjud.
Bitta hujayra inson sezadigan besh ta'mning faqat bittasini (sho'r, shirin, achchiq, nordon, umami) idrok etishga qodir.

👅 Ta'm sezgilari ishlashi uchun eng yaxshi harorat selsiy bo'yicha 24 daraja, shuning uchun bu haroratda ovqatning ta'mi eng kuchli bo'ladi.

@endocrinoo