Oldimga tush deydi, qolmay uyatga,
O'z soyasiga u ergashib yurar.
Egadir antiqa qobiliyatga -
Ko'zguga ham qarab birovni ko'rar.

Yuzlari bilmaydi na jilva, kulgu,
Tegmay o'tar unga mushfiq sabolar.
Qurimay turadi hatto tufugi,
Kutadi - ehtimol qaytarib olar.

© Xayrulla Hamidov

@endocrinoo

#film

Umar ibn Hattob

15-qism.

@endocrinoo

#asorat

Glukoza ⬆️ -- Retinopatiya ⬆️⬆️⬆️

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Yuqori glukoza diabetik retinopatiya xavfini 3 barobar oshiradi

❗️Yangi tadqiqot Angliyadan (BMJ Open, 2025) ko‘rsatdiki:

🔹Qariyalar orasida diabet bilan kasallanganlarda yuqori HbA1c (>6,5%) bo‘lsa, 14 yil ichida diabetik retinopatiya xavfi 31% ni tashkil etdi.

🔹Qandni yaxshi nazorat qilishda esa – atigi 9%.

❗️Ammo bu hammasi emas:

🔹Yuqori HbA1c bilan glaukoma va makulodistrofiya xavfi ham yuqori.
🔹Hatto aniqlanmagan diabet ham makulodistrofiya xavfini 38% va retinopatiya xavfini 23% ga oshiradi, nazorat ostidagi diabetga nisbatan.

⁉️Bu tadqiqotda katarakta va qand darajasi orasida bog‘liqlik aniqlanmadi.

📝Amaliyotdan xulosalar:
🔹Glikemiyani nazorat qilish = diabetik retinopatiya va boshqa ko‘z asoratlari xavfini kamaytirish kaliti.

🔹Diabet bilan kasallangan, ayniqsa qariyalar uchun muntazam oftalmologik ko‘riklar muhim.

🔹Aholida aniqlanmagan diabetni aniqlashni qo‘llab-quvvatlash – oftalmopatiyalarni oldini olishning bir qismi.

👨‍👩‍👧 Tadqiqot English Longitudinal Study of Ageing dan olingan 14 yillik 5600+ kishining ma’lumotlariga asoslangan

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

Ha....

@endocrinoo

Juma muborak boʻlsin 🌙

#film

Umar ibn Hattob

16-qism.

@endocrinoo

Temirga boy mahsulotlar

100 g mahsulotga nisbatan:
- pista 60 mg
- jigar: molniki 7 mg, tovuqniki 3 mg
- ismaloq 13,51 mg
- yasmiq 11,8 mg
- noʻxat 6,8-9,4 mg
- grechka 8,3 mg
- arpa yormalari 7,4 mg
- joʻxori uni 5,5 mg
- bugʻdoy 5,4 mg
- yeryongʻoq 5 mg
- keshyu 3,8 mg
- makkajoʻxori 3,7 mg
- qaragʻay yongʻoqlari 3 mg.

Kundalik temirga boʻlgan ehtiyoj:
♂️ erkaklar uchun — 10 mg
♀️ ayollar uchun — 18 mg

@endocrinoo

Qandli diabetli kishilar yoki ularning yaqinlari tomonidan:

Diabetning qaysi turi xavfli?
degan savol ko'p beriladi.

Aslida bu xavf deganda nimani tushinishimizga bogʻliq. Mening fikrimcha xavfni qandli diabetning turlariga qarab emas, balki uni qanchalik nazorat qilishimizga qarab ajratishimiz kerak.
Ularni kuyidagicha tariflash mumkin:

1⃣ Nazorat qilingan qandli diabet.
Bunda odam doimo qand miqdorini o'lchab boradi va meyorida ushlab yuradi. Doktor tavsiyalariga rioya qiladi, shu bilan birga o'zi xam izlanadi. Bunday odamlar diabet bo'lsada sogʻlom xayot kechiradi.

Taniqli diabetolog Djoslin aytganidek o'zini nazorat qilib boradigan diabetli odam, diabeti yo'q odamlardan ko'ra ko'proq va sog'lomroq yashaydi.

2⃣ Nazorat qilinmagan qandli diabet.
Bu xolatda odam o'z sogʻligʻini nazorat qilmaydi. Qand miqdorini o'lchamaydi. Aksar xollarda "Baland chiqsa kayfiyatim tushadi" degan vajni ko'rsatadi. Aslida qand miqdori baland chiqsa uning sababini topib shuni bartaraf qilish orqali  qand miqdorini meyoriga keltirish mumkinku. Qandli diabetni "muloyim qotil" deb xam atashadi. Agar diabet nazorat qilinmasa u o'z asoratlarini ku‌rsatadi.

❗️Dunyoda ko'rlikka olib keluvchi eng ko'p sabab bu nazorat qilinmagan qandli diabet.

❗️Dunyoda buyrak yetishmovchiligiga olib keluvchi eng ko'p sabab bu nazorat qilinmagan qandli diabet.

❗️Dunyoda oyoq amputatsiyasi (olib tashlanishi) ga olib keluvchi eng ko'p sabab bu nazorat qilinmagan qandli diabet.

Xulosa o'zingizdan...
Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

#hazil_time

Men qon topshirishga bordim. Ammo ular juda ko'p savollar berishdi:
- Kimning qoni?
- Qayerdan oldingiz?
- Nega chelakda?😆

@endocrinoo

Nega menga shifokor insulinga oʻtishni buyuryapti???

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Hozirda koʻplab diabetik bemorlar insulinga oʻtishni juda vahima bilan qabul qiladi , insulin soʻngi chora deb biladi
Aslidachi aslida qanday?

Hozir shu haqida batafsil

Insulin qachon buyuriladi
* 1-tur qandli diabet bemorlar
* Homiladorlik diabeti bilan hastalangan insonlar ( agar parxez bilan kompensatsiyaga erishib boʻlmasa
* 2-tur diabetik bemorlar agar peroral qand pasaytiruvchi dorilar naf bermaganda
* Qoʻshimcha surunkali kasalliklar mavjud boʻlganda masalan Miokard infarkti, Insult
* Operatsiya zarurati boʻlganda
* Kuchli vazn yoʻqotishlarda ( ozib ketishda )
* Qandli diabetning oʻtkir asoratlari paydo boʻlganda - Giperglikemik , giperosmolyar , giperlaktatsidemik , giperatsid komalarda
* Yiringli xirurgik kasalliklarda

Bir narsani yaxshi tushunib olish zarur insulin bu sizda kam boʻlgan yoki umuman yoʻq boʻlgan insulinni tashqaridan kiritishdir.
Undan qoʻrqish sizda diabetning asoratlarini paydo qilishi mumkin.

Maʼlumotni yaqinlarga ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Zaharli buqog'i boʻlgan ayol homilador boʻlsa qanday zararli taʼsirlari bor

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Diffuz toksik buqoq (DTB), ya’ni Basedow-Graves kasalligi — bu qalqonsimon bezning haddan tashqari faollashuvi (gipertireoz) bilan kechadigan autoimmun kasallikdir. Bu holat homilador ayollar va homiladagi bolaga jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.

DTBning homilador ayol va tug‘ilajak bola uchun asosiy xavf va zararli ta’sirlari:

Homilador ayol uchun xavflari:

1. Preeklampsiya/Eklampsiya xavfi oshadi:

Qon bosimi ko‘tarilishi, siydikda oqsil paydo bo‘lishi, bosh og‘rig‘i va boshqa xavfli belgilar yuzaga keladi.

2. Yurak faoliyatining buzilishi:

Tez yurak urishi (taxikardiya), yurak yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin.

3. Qalqonsimon bezning “krizi” (tirotoksik kriz):

Juda xavfli holat bo‘lib, tana haroratining ko‘tarilishi, hushdan ketish, yurak urishining keskin tezlashuvi bilan kechadi.

4. Homilani yo‘qotish (spontan abort):

Ayniqsa homiladorlikning ilk oylarida xavf oshadi.

Homiladagi bola uchun xavflari:

1. Past tana og‘irligi bilan tug‘ilish (gipotrofiya):

Ona organizmidagi gormonlar ta’sirida bola yetarlicha o‘smasligi mumkin.

2. Erta tug‘ilish xavfi:

37 haftagacha tug‘ilish ehtimoli ortadi.

3. Tug‘ma gipertireoz (yallig‘langan qalqonsimon bez bilan tug‘ilish):

Onaning autoimmun antitanalari (TTG-reseptorga qarshi antitanalar) platsenta orqali o‘tib, bolada qalqonsimon bezning ortiqcha faollashuvini keltirib chiqarishi mumkin.

4. Tug‘ma nuqsonlar (agar dori nazoratsiz qabul qilinsa):

Ayrim antitireoid dorilar (masalan, metimazol) homilada anomaliyalar (masalan, traxeya yoki qorin oldi devori nuqsonlari) chaqirishi mumkin. Shu sababli faqat vrach nazoratida, xavfsiz dozada dori qo‘llanilishi muhim.

5. Neonatal (yangi tug‘ilgan chaqaloqdagi) tirotoksikoz:

Bolada yurak urishining tezligi, og‘ir nafas olish, vazn yo‘qotish, asabiylik bilan kechadi.

Davolash va nazorat:

Homiladorlikda xavfsiz dori vositalari (masalan, propiltiourasil – PTU 1-trimestrda):

2–3-trimestrlarda ba’zida metimazolga o‘tiladi.

Gormon darajasi (TTG, T4) va antitana (TRAb) monitoringi:

Har oyda yoki vrach ko‘rsatmasiga ko‘ra.

Endokrinolog va ginekolog tomonidan muntazam nazorat:

Xavfli asoratlarni erta aniqlash uchun zarur.

Agar siz yoki tanishingiz homiladorlik davomida DTB bilan og‘rigan bo‘lsa, albatta malakali endokrinolog va ginekolog kuzatuvida bo‘lishi zarur. To‘g‘ri davolash orqali asoratlar oldini olish mumkin.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#music_time

Ular sahnani ham zabt etdi

@endocrinoo

#film

Umar ibn Hattob

17-qism.

@endocrinoo

Bir farmon taraldi: "Ey dunyodagi
Jamiki yomonlar, to'planing tezda!"
Aniqki, bironta odam bolasi
Ishtirok etmadi ushbu majlisda.

So'ng farmon taraldi: "Ey dunyodagi
Jamiki yaxshilar, to'planing qani..."
Bu gal ham natija hayratli edi -
Jur'at qilmas edi hech kim borgani...

© Xayrulla Hamidov

@endocrinoo

Avval semiradi keyin boʻyiga choʻziladi. Shu rostmi?

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Semizlik (yoki ortiqcha vazn) boʻy oʻsishiga ta'sir qilishi mumkin, ayniqsa bolalar va oʻsmirlar orasida. Bu taʼsir bevosita emas, balki bilvosita omillar orqali yuzaga chiqadi. Quyidagi sabablarga koʻra semizlik boʻy oʻsishida orqada qolishga olib kelishi mumkin:

1. Gormonal muvozanat buzilishi

Semizlik gormonlar, ayniqsa insulin, leptin va oʻsish gormoni (growth hormone) muvozanatiga taʼsir qilishi mumkin. Masalan:

Oʻsish gormoni: Semiz bolalarda ushbu gormonning ishlab chiqilishi yoki taʼsiri kamayishi mumkin, bu esa boʻy oʻsishini sekinlashtiradi.

2. Suyaklarning erta yopilishi (pubertal timing)

Ortiqcha vaznli bolalarda jinsiy yetilish erta boshlanishi mumkin. Bu holatda:

Suyak plastinkalari (epifiz) erta yopilib, oʻsish erta toʻxtaydi.

Natijada bola dastlab tezroq oʻsadi, lekin keyinchalik boʻyi kutilganidan pastroq boʻlib qoladi.

3. Harakatsizlik

Semiz bolalar odatda kamroq harakat qiladilar, bu esa mushak-suyak tizimining normal rivojlanishiga salbiy ta’sir qiladi.

4. Ovqatlanish sifati

Ortiqcha kaloriyali, lekin ozuqaviy moddalarga kambagʻal ovqat (masalan, fastfud) suyak va tana oʻsishi uchun zarur vitaminlar (D vitamini, kaltsiy, rux va boshqalar) yetishmasligiga olib keladi.


Xulosa:
Semizlikning oʻzi toʻgʻridan-toʻgʻri boʻy oʻsishini toʻxtatmaydi, lekin u orqali yuzaga keladigan gormonal oʻzgarishlar, suyaklarning erta yopilishi, harakatsizlik va noto‘g‘ri ovqatlanish tufayli bolaning boʻy oʻsishi orqada qolishi mumkin.

Agar siz yoki yaqinlaringizda shunday holat boʻlsa endokrinologga murojaat qilish foydali boʻladi. Yaxshi parhez va jismoniy faollik koʻplab salbiy taʼsirlarni bartaraf etishi mumkin.

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Biologik yoshingizni bilasizmi?

@endocrinoo

#tibbiy_fakt

Inson umri davomida 27000 kg ga yaqin oziq-ovqat iste'mol qiladi, bu taxminan 6 ta filning vazniga to'g'ri keladi.

@endocrinoo

#afsona

Men semiz emasman, suyagim yoʻgʻon

@endocrinoo

🟡 400 kg og'irlikdagi erkakning rentgenogrammasi

🔘Ko'rib turganingizdek, uning "suyagi yo‘g‘on" emas.😉


@endocrinoo

Metforminni qoʻllash boʻyicha koʻrsatmalar

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

📌Qoʻllanishi
Semizlik
Prediabet
Qandli diabet 2-tur
Insulinrezistentlik
Tuhumdon polikistozi

💊Dozalash
Dastlab 500-1000 mg dan 1 yoki 2 mahal ovqatdan soʻng 10 kun.

Agar medada nojoʻya taʼsirlar kuzatilmasa doza oshiriladi.

Kunlik oʻrtacha doza 1500 mg.
2000 mg doza berishda natija avvalgidan yaxshi emasligi isbotlangan.
Kunlik maksimal doza 2550 yani 850 dan 3 mahal

Agar nojoʻya taʼsirlar kuzatilsa metformin tarkibli boshqa doriga oʻtkaziladi.

‼️Nojoʻya taʼsirlari
Koʻngil aynishi, qayt qilish, oshqozon soxada diskomfort, meteorizm, ishtaxa pasayishi, ogʻizda metal tami, vitamin b12 yetishmasligi.

Qonda maksimal konsentratsiyasi 2.5 soat, tasir davomiyligi 6-10 soat

Dori nomiga SR yoki XR qoʻshilsa bu tasiri uzaytirilgan degani

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Grechka va Diabet

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Deyarli diabetiklar grechka juda foydali deb hisoblaydi. Xoʻsh aslida ham shundaymi? Buni bilish uchun yana uning tarkibiga qiziqamiz.

100 gr mahsulotda
- Oqsil 12.6 gr
- Yogʻ 3,3 gr
- Uglevod 57.1 gr
Kaloriyalikligi 330 kkal🔥

Glikemik indeksi 50 atrofida ( qanday shaklda tayyorlashga koʻra oʻzgaradi )

Tarkibidagi minerallar rasmga koʻrsatilgan

Tavsiya: qizarib yetilgan dondan koʻra yashil don sizning diabetingiz uchun nisbatan zararsiz. Grechkani suvga (qatiqqa) 2-3 soatga uyutib qoʻyib isteʼmol qilsangiz boʻladi. Kunlik isteʼmol 100 grdan ortmasa va uni ham oqsil mahsulotlari bilan birga qabul qilsangiz katta havf yoʻq.

#afsona : grechka saxrni tushiradi!
Yoʻq aksincha barcha mahsulotlar kabi koʻtaradi, faqat yuqori darajada emas

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii