Quyida MODY diabeti (Maturity Onset Diabetes of the Young) diabetning alohida turi bo‘lib, 25 yoshgacha paydo bo‘ladi, tana vazni normal yoki biroz yuqori bo‘ladi, ko‘pincha insulinga to‘liq muhtoj bo‘lmaydi asosiy sababi — bitta genning mutatsiyasi tufayli insulin sekretsiyasining buzilishi bilan kechadi.

MODY — 1-tur yoki 2-tur diabet emas, balki alohida kategoriya.

Autosoma-dominant irsiylanadi: agar ota-onadan birida bo‘lsa, farzandga 50% o‘tadi.

Odatda kuchsiz giperglikemiya bilan boshlanadi.

Modyning turiga qarab insulin sekretsiyasi, gly
ukoza sezuvchanligi yoki beta-hujayralar faoliyati buziladi.

Ko‘pincha noto‘g‘ri 1-tur diabet deb tashxis qo‘yiladi.

Qachon MODYdan shubha qilish kerak?

Agar bemorda:

1. Yosh <25–30 bo‘lsa

2. Kuchsiz yoki o‘rta giperglikemiya bo‘lsa

3. Ortiqcha vazn yoki normal vazn bo‘lsa

4. Autoantitanlar (GAD, ICA, IA-2, ZnT8) manfiy bo‘lsa

5. Diabet oilaviy bo‘lsa

6. Insulin ehtiyoji sezilmasa yoki juda past bo‘lsa → unda MODY ehtimoli yuqori.

Tashxislash:
Yuqoridagi shubhali belgilar
Glukoza
HbA1c
C-peptid (odatda normal yoki biroz past)
Autoantitanlar: GAD, ICA, IA-2, ZnT8 manfiy
Genetik test — “gold standard”

Aniq MODY turini belgilash uchun yagona usul.
Testlar: HNF1A, HNF4A, GCK, HNF1B va boshqalar.

Global muammo
Bugungi kun haqiqati

@endocrinoo

Bugun 17-noyabr xalqaro talabalar kuni.

Bugungi bayram bilan barcha talabalarga oʻqish va ishlarida ulkan zafarlar tilayman.

@endocrinoo

#hazil_time

Talabalar biladi a😂

@endocrinoo

#hazil_time

Professor talabadan imtihonda soʻramoqda

Tugʻruqning qanday turlarini bilasiz?

Talaba: erta, kechki va notoʻgʻri tugʻruq.

Batafsilroq aytingchi?

Talaba: erta bu toʻydan avvalgi tugʻruq, kechki bu eri vafotidan 3 yil oʻtib kuzatiladi, notoʻgʻri tugʻruq bu ayoli emas qoʻshnisi tugʻishi 😂😂😂

@endocrinoo

#hazil_time

Tibbiyot talabalari kimga yuborishni oʻzingiz hal qiling😁

@endocrinoo

Fargʻona va Andijon havo ifloslanishi darajasi juda yuqori bugungi kunda.
Niqob taqing

@endocrinoo

#music_time

Mashhurbek Yuldashev - kapalagim

@endocrinoo

Selen (Se) yetishmasligi


Selen elementi — qalqonsimon bez va immun tizimini normal ishlashi uchun muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, u Ye vitamini bilan birgalikda organizmni antioksidant himoya qilish jarayonlarida ishtirok etib, hujayralarni shikastlanishdan himoya qiladi. Uning yetishmasligi ateroskleroz, miokard infarkti, saraton kasalligi xavfini oshiradi, temir va yod yetishmasligi kuzatiladi (selen ularning kofaktori hisoblanadi) odatda autoimmun tireoidit bilan birga kechadi.

✓ Selen tanani ogʻir metallar va mishyakdan himoya qiladi (ularni antagonisti hisoblanadi).

✓ Selen ayniqsa, homiladorlik asoratlarini oldini olish uchun farzand rejalashtirishda erkaklarga kerakli element.

📌 Organizmda yaxshi soʻriladigan formalari: selenometionin va se-metil-L-selenosistein (dorixonalardan soʻrang).

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

❓Tirnoqlarning zaifligi va soch
toʻkilishi tanada selen yetishmasligi-
ning birinchi belgilari ekanligini bilasizmi?

Selen nima uchun kerak?
1⃣ Selen immunitetni yaxshilaydi. (hozir, bu, ayniqsa, koronavirus, gripp, SARS davrida juda muhim);
2⃣ Qalqonsimon bezning normal ishlashini qoʻllab-quvvatlaydi (yod almashinuvini normallashtiradi);
3⃣ Fermentlar va gormonlar ishlab chiqarishga yordam beradi;
4⃣ Insult, yurak xuruji, artritdan himoya qiladi;
5⃣ Yomon xolesterin darajasini pasaytiradi.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Osteoporozda kimlar havf guruhiga kiradi?

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

•Ayollar
•Yoshi 65 dan kattalar
•Yevropoid irqidagilar
•Gipogonadizm
•Erta menopauza
•Oilaviy anamnezda osteoporoz mavjudligi yoki sinishlar mavjudligi

•TVI <20 yoki vazni 57kgdan kamligi
•Chekish
•Kalsiy yetishmasligi
•Vitamin D yetishmasligi
•Kam harakatlik
•Alkogol

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

Bormi sizda ham shunday mehribonlar 😂

@endocrinoo

Homiladorlikda nima uchun yod preparatlari qabul qilinadi!!!!

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir ( @endocrinoo )

📌📌 Agarda yod yetishmasa📌📌

1. Bolada aqliy rivojlanishda orta qolish. Nerv sistemasi shakllanishidagi kamchiliklar yuzaga kelishi mumkin.

2. Homilaning òzidan òzi tushishi yoki muddatdan avval tug'ruq yuzaga kelishi mumkin.

3. Bolada qalqonsimon bez yetishmovchiligi, jizzakilik, tushkunlik, uyquchanlik, xotira yomonlashishi.

4. Homilador ayolda bosh aylanishi, lanjlik, ba'zan yod yetishmasligi kuchli toksikozlarga olib kelishi ham mumkin.


Demak farzandimiz kelajakda yuksak aql egasi bòlishi uchun homilador ayollarimiz shifokor maslahati bilan yod qabul qilishi kerak.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Insulinni qanday saqlash haqida

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Gestatsion diabet juda ham keskin ortgan ( Rossiya )

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Gestatsion (homiladorlik) diabet soʻngi 15 yilda 41 barobarga ortgan.

⚠️2008-yil 3 300 nafar ayolda kuzatilgan boʻlsa
⚠️2023-yilda 138 000 ayolda kuzatilgan

Mana nega homiladorlar qoʻl qoʻyib bersangiz boʻldi deb xamshira bilan ish bitirib qochmasligi kerak.
Qanday oqibatlarga olib kelishi haqida avval ham yozganman.

⚠️Havf guruhlari:
❗️Ortiqcha vaznlilar
❗️4 kgdan ortiq farzand koʻrganlar
❗️Kam harakat hayot tarzi
❗️Shirinliklarni (uglevodlar) koʻp isteʼmoli
❗️Naslida diabeti borlar

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#afsona

Homiladorlikda 12 haftagacha yodomarin mumkinmas deyishgan, shunga ichmadim

@endocrinoo

DORI ADASHTIRISH — TAQDIRNI O‘ZGARTIRIB YUBORISHI MUMKIN!

Tibbiyotda ayrim xatolar hayot davomida tuzalmas oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Bemor qiz bolaga “Testolakton” o‘rniga dorixonada adashib “Testosteron 250 mg” berilgan.
Hamshira esa dorini tekshirmasdan aynan shuni yuborgan.
Natijada bola 5 kun davomida erkak gormoni olgan va klitoral kattalashuv kuzatilgan.

Bu-dori savdosidagi savodsizlik va masuliyatsizlikning eng yaqqol misoli.
Rivojlangan davlatlarda bunday dorilar faqat retsept bilan, qat’iy nazorat ostida beriladi. Bizda esa ba’zan sotuvchi dori nomini ham to‘liq o‘qimaydi. Doktorlar esa tushunarliroq qilib yozishmaydi goyoki qancha xunuk yozsang kuchli doktorsan. Doktorlar ayniqsa bolalar bilan ishlaydigan retseptlarni tushunarliroq yozinglar onalar sizlarni yozganizga qarab dorilarni berishadi.

Har bir dori — ayniqsa gormon preparatlari — inson sog‘lig‘i va kelajagiga bevosita ta’sir qiladi.

Bir dona ampula — bir bolaning kelajagini butkul o‘zgartirib yuborishi mumkin.

@endocrinoo

Sportning bioenergetikasi yoki nima uchun universal ovqatlanish mavjud emas?

🏓Har qanday jismoniy yuklama organizmdan samarali energiya ishlab chiqarishni talab qiladi. Bu mashqlar intensivligi va davomiyligiga qarab faollashadigan uchta energetik tizim tomonidan ta'minlanadi.

1️⃣Fosfagen tizimi — portlash kuchlari uchun:

🔴6-10 soniya davomida ishlaganda faollashadi
🔴Mushaklardagi kreatinfosfat zaxiralaridan foydalanadi
🔴Og'ir atletlar, sprinterlar, sakrashchilar uchun muhim
🔴Tez tugaydi, uzoq tiklanishni talab qiladi

2️⃣Glikolitik tizim — o'rtacha davomiylik uchun:

🔴30 soniyadan 3 daqiqagacha yuklamalarda ishlaydi
🔴Oksigensiz mushak glikogenidan foydalanadi
🔴Boks, 200-400 m suzish natijalarini belgilaydi
🔴Laktat to'planishi ish davomiyligini cheklaydi

3️⃣Oksidlovchi tizim — uzoq davom etuvchi yuklamalar uchun:

🔴5-10 daqiqadan ko'proq ishlaganda energiya ta'minlaydi
🔴Yog'lar va uglevodlarni kislorod ishtirokida ishlatadi
🔴Marafonchilar, velosipedchilar, chang'ichilar uchun asosiy
🔴Amalda cheksiz energiya zaxirasiga ega

💪Sportchilarning mushak tolalari tarkibi farq qiladi: kuch-quvvat sportchilarida glikogen yo'naltirilgan tez tolalar ko'p, marafonchilarda esa yog'larni samarali ishlatadigan sekin tolalar.

➡️Bu yuqori natijali sportda universal ovqatlanish tavsiyalari ishlamasligini tushuntiradi.

@endocrinoo

#dorilar

Inkretinlar — bu ovqat qabul qilgandan so‘ng ichakda ishlab chiqariladigan gormonlardir. Ular qon shakar darajasini tartibga solishda yordam beradi, glukoza darajasi oshganda insulin sekretsiyasini ko‘paytiradi.

GGP-1 — asosiy inkretinlardan biri bo‘lib, shakarni nazorat qilishda muhim rol o‘ynaydi.

Birinchi GGP-1 ingibitori ekzenatid 2005 yilda tasdiqlangan. Ushbu preparat iloncha so‘lg‘ichidan olingan bo‘lib, keyinchalik liraglutid va semaglutid kabi boshqa shunga o‘xshash vositalar ishlab chiqilishiga asos bo‘lgan. Bu preparatlar 2-toifa diabet kasallari glukoza darajasini yaxshilashga yordam beradi.

Amaliyotda biz faol ravishda liraglutid (Enligria) va semaglutid (Kvinsenta) dan foydalanamiz.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

Boshqa talabalar va mediklar

@endocrinoo